3 Uitvoeringsagenda circulair 2023 2026 met bijlage

)*ÿ,,-ÿ..-/.0ÿ123456ÿ816ÿ95:1;2<1ÿ=>?@ABCÿDBÿE,FGHI,-JÿKD,-ÿL,ÿI./ÿI,ÿ.0/,FM -./D,E,-JÿKH.0BÿFD,/N,Bÿ,-ÿG,B/,OÿE.-ÿP.PD,FÿHQÿG.RGH,JÿHPI*DO,-ÿD-ÿS,/ÿ KL,FQ.QE.0TÿU,ÿHE,FB/.Pÿ-..FÿS,FGF*DOG.F,ÿPFHI*V/,-ÿG0DNQ/ÿ.VS/,FTÿWRÿS,/ÿ KL,FQ.QE.0ÿ,-ÿR./,FD..0X,GF*DOÿE,FI,FÿD-ÿ/,ÿP,FO,-JÿX../ÿYRB/,FI.RÿR,/ÿ OHP0HP,FBÿD-ÿI,ÿ,E,-,R,-/,-GF.-VS,ÿ,-ÿI,ÿSHF,V.ÿPFH,QPFHN,V/,-ÿ *D/EH,F,-ÿHRÿHHOÿ-D,/MP0.B/DVÿL,XL,FPE,FP.OOD-X,-ÿ/,ÿE,FRD-I,F,-TÿZDNÿ K*00,-ÿH-I,FKH,O,-ÿL,0O,ÿL,/Mÿ,-ÿF,X,0X,ED-XÿO.-ÿLHFI,-ÿX,GF*DO/ÿHRÿ SD,FD-ÿILD-X,-I,FÿHPÿ/,ÿ/F,I,-T ÿ

[ÿ ÿ\$%]^%_$`ÿ

YRB/,FI.RÿX../ÿR,/ÿI,ÿE,FP.OOD-XBD-I*B/FD,ÿ,-ÿR./F.BQ.GFDO.-/,-ÿ.QBPF.O,-ÿ R.O,-ÿHE,FÿF,/H*F0HXDB/D,Oÿ,-ÿE,FP0DVS/,ÿ/,F*X-.R,ÿE.-ÿPFHI*V/,-ÿ,-ÿ H-I,FKH,O,-ÿL,0O,ÿE,FB-,00,-I,ÿFH0ÿI,ÿX,R,,-/,ÿI..FD-ÿO.-ÿBP,0,-Tÿÿ Z,ÿG,XD--,-ÿR,/ÿI,K,ÿ/L,,ÿB,V/HF,-JÿHRI./ÿ0.-I,0DNO,ÿF,X,0X,ED-XÿSD,FEHHFÿ ,,-ÿKHX,S,/,-ÿa*D/X,GF,DI,ÿPFHI*V,-/,-E,F.-/LHHFI,0DNOS,DIAÿ=?@bCÿHP0,X/Tÿ WHOÿD-ÿ.-I,F,ÿB,V/HF,-ÿDBÿF,/H*F0HXDB/D,OÿE.-ÿXFHH/ÿG,0.-XTÿZ,ÿH-I,FKH,O,-ÿ SH,ÿL,ÿHHOÿID,ÿB,V/HF,-ÿD-ÿYRB/,FI.RÿKHÿVDFV*0.DFÿRHX,0DNOÿO*--,-ÿX..-ÿ HFX.-DB,F,-Tÿ

c#d!#e$f`ÿ

YRB/,FI.Rÿ0../ÿKD,-ÿI./ÿ,,-ÿX,R,,-/,ÿGD--,-ÿI,ÿG,B/..-I,ÿF,X,0M X,ED-Xÿ.0ÿE,,0ÿO.-ÿG,F,DO,-ÿHPÿS,/ÿX,GD,IÿE.-ÿVDFV*0.FD/,D/TÿUD/ÿG0DNO/ÿ*D/ÿ I,ÿD-EH,FD-XÿE.-ÿI,ÿN.gN.MB/DVO,FÿD-ÿhijkTÿ?D/ÿF,V,-/ÿH-I,FKH,OÿE.-ÿI,ÿ bFDN,ÿ?-DE,FBD/,D/ÿ=l-I,-IDNOÿ,-ÿmH/K,-JÿhihnCÿG0DNO/ÿI./ÿI,ÿX,R,,-/,ÿ N..F0DNOBÿjioÿRD-I,FÿP.PD,F.QE.0ÿD-K.R,0/ÿ,-ÿI..FR,,ÿpÿjnrTiiiÿ/H/ÿ pÿhkrTiiiÿG,BP..F/ÿHPÿE,FK.R,0,-Jÿ/F.-BPHF/,F,-ÿ,-ÿF,VsV0,-ÿE.-ÿ P.PD,F.QE.0Tÿt-ÿS,/ÿH*I,ÿBsB/,,RÿOF,,XÿrroÿE.-ÿI,ÿYRB/,FI.RR,FBÿ H-X,.IF,BB,,FI,ÿPHB/Tÿt-ÿS,/ÿ-D,*L,ÿBsB/,,RÿOFDNX/ÿ-HXÿR..Fÿjroÿ I,K,ÿPHB/JÿHRI./ÿKDNÿOHK,-ÿEHHFÿ,,-ÿN.gN.MB/DVO,FTÿ

C>= cÿ=d: 0 / 2 e ÿ 72 4 ÿ 452B202;

23  4 5 67 8 3 9 !"  7 9#"ÿ% 3 8& ' ( " 3 8ÿ) * ) + , ) * )  01

./012342/52ÿ74859:2;02;<24=;0>88452? @/ABC2/5ÿD.EFGÿ

HÿÿIJÿ( ÿKK"(ÿ#(!(( ÿ"!ÿÿ LML(#ÿN"K( Oÿ&P&( ÿQRÿSL'Tÿ"ÿ U#'&ÿRÿK""(VÿWÿ(#ÿKK(ÿ"(ÿÿX(MTÿ U(&SÿIJÿÿ#ÿU#'&Uÿ"'Y!Oÿ"'L"#Oÿ U"TT OÿL"Mÿÿ"&&'Y!Oÿÿ(T!&Sÿÿ (T!&Sÿ"UU""VÿHÿ)*)+ÿ(#ÿ#NÿTÿÿ U"TT ÿ'ÿ#ÿZ[\,!&ÿ]T",OÿXT(,ÿÿ #!"R"(^OÿX XUU("!&!ÿÿ_(VÿWÿIJÿÿ('!ÿ ÿ&K"""(ÿ!ÿÿXTT( OÿX""LMÿÿ)*)1ÿ#ÿ XT # ÿX#ÿX"&SVÿ̀TÿX#ÿ#ÿ K (MTS#ÿT#ÿÿ#ÿU#'&UÿK'L(!Oÿ ("#L'XR(!ÿÿ(L#TT Vÿÿ ÿ Jÿÿ"""(ÿ!KÿX""ÿÿX(MTÿIJÿ(#Oÿ SLLÿU#'&ÿN(RÿÿU#'&"X#, (MTS#ÿ &SOÿ#ÿ(!ÿ"(KÿL##ÿ!ÿ T(""#Vÿ\ÿ(#ÿÿ("T ("!OÿK""!!OÿU"UÿÿT"Vÿ a#ÿ(#ÿNÿÿ"((ÿU#'&ÿ"ÿ#ÿLRR#ÿ U#'&UVÿÿ ÿ b"KÿKÿ("#(MTÿ"!"!ÿÿS#ÿ!U"ÿ#ÿ KÿN&Sÿÿÿ#"ÿ#ÿIJY!ÿ"" !&SUÿX#ÿOÿ LML(#ÿ#ÿ#'#(MTÿ"RL"T ÿ"ÿ#ÿ "X#(MTS#ÿ"ÿU#'&ÿÿS#Oÿÿ KÿUTT(!ÿÿU#'&ÿKÿS'ÿU#'&U&!ÿ""ÿ ÿU"!!OÿN#"ÿNMÿ"R"(ÿTKÿRÿK#ÿ,SXL""ÿ K"""(ÿ""ÿL'TV

LQ0 Mÿ0-O 6 7 4 P ÿ 24 3 ÿ 3R4S4645

-./01234/45674

8ÿ9:!#":ÿ!""ÿ#ÿ#" ÿ;<"ÿÿ=(ÿ">"(ÿ?ÿ @AÿB"""ÿ;("#ÿ ÿ(ÿÿ(ÿ#ÿÿ#ÿ ?;"ÿ?'((;"==ÿÿ?ÿ!""Aÿ8ÿ)*)+ÿ@#ÿÿÿ C9>"(??("Dÿ? !(#AÿE":ÿ:ÿ#:!ÿÿ #:!&((&FÿG"(!ÿH#<ÿ8! !G!ÿ IH8JKFÿ""ÿ@ÿ""ÿC#ÿ="DÿGÿ#"ÿÿ:#ÿ">"(ÿ !""Fÿ;<;(#ÿ#ÿÿ!:'(ÿ#"ÿÿ:#ÿ ?"== !:"""(ÿCÿDÿ@#ÿ:  AÿB"":ÿ =:ÿ@ÿI:('K#'=ÿÿ#ÿ?;"ÿ':Aÿ

23  4 5 67 8 3 9 !"  7 9#"ÿ% 3 8& ' ( " 3 8ÿ) * ) + , ) * ) 1  01

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

$m' kÿ'l#d !"ÿ( ÿ % ÿ ÿÿ !"#$ÿ%ÿ&%!"#$ÿ'((''%ÿ%ÿ )*+"ÿ

,-ÿ/0/0ÿ1234-ÿ54ÿ346ÿ44-ÿ-74854ÿ94:4;7-:ÿ<229ÿ197-:;22=>4?97@<4-ÿ346ÿ44-ÿ A2B7CC;ÿ14893491ÿ23ÿD49:4>9871ÿ64ÿA6738;494-EÿFC6ÿ7Aÿ-746ÿ:4-24:ÿ23ÿ64ÿ G29:4-ÿ?C6ÿ<2;?24-?4ÿC==C9C64-ÿ4-ÿ348>4;Aÿ44-ÿ;C-:494ÿ;4<4-A?889ÿ197@:4-Eÿ H3A649?C3ÿ:CC6ÿD749<229ÿ3449ÿ32:4;7@1D4?4-ÿ7-ÿ?4ÿA6C?ÿB94I94-EÿJ4ÿG29:4-ÿ <229ÿ44-ÿ54:57@G49ÿ2<49ÿG4;Kÿ94=C9494-ÿ4-ÿ5CC9ÿ@4ÿ18-6ÿ;C64-ÿ94=C9494-Eÿ L21ÿ2=ÿC-?494ÿ3C-7494-ÿ<2291234-ÿ54ÿ:9CC:ÿ?C6ÿ4;41692-7ABDÿCK<C;ÿ2-6A6CC6Eÿ F4ÿ32:4;7@1D4?4-ÿ?CC9<229ÿ:CC-ÿ54ÿ2-?49G2414-Mÿ>7@<229>44;?ÿ<7CÿN79B8OC5Eÿ

Pÿ ÿQ*ÿ(!#

F4ÿ:4344-64ÿ:44K6ÿD46ÿ:24?4ÿ<229>44;?ÿ4-ÿGC;ÿ7-ÿ/0/Rÿ?4ÿSTUVÿXTYZVÿ =94A4-6494-ÿ<C-ÿD46ÿ47:4-ÿ7-122=:4?9C:Eÿ[4-ÿSTUVÿXTYZVÿ7Aÿ>4;C-:97@1ÿ23?C6ÿ D46ÿ44-ÿ:4;7@1\49]ÿA=44;<4;?ÿB94I496ÿ<229ÿB79B8;C794ÿ>4?97@<4-EÿF76ÿ7Aÿ44-ÿ 876>947?7-:ÿ<C-ÿ?4ÿNL/ÿ^=97@Aÿ?74ÿ529?6ÿ344:4-234-ÿ>7@ÿCC->4A64?7-:4-Eÿ _44;ÿ-4:C674<4ÿ4KK4B64-ÿ<229ÿ34-Aÿ4-ÿ37;748ÿ?74ÿ2-6A6CC-ÿ>7@ÿ?4ÿ=92?8B674Mÿ <49<249Mÿ:4>9871ÿ4-ÿCK<C;<4954917-:ÿ529?4-ÿ-746ÿ344:4-234-ÿ7-ÿ?4ÿ 3C916=97@AEÿJC--449ÿ54ÿ?4G4ÿ4KK4B64-ÿ54;ÿ344-434-ÿ-2434-ÿ54ÿ?C6ÿ?4ÿ STUVÿXTYZVEÿ̀4?97@<4-ÿ?74ÿ-8ÿG28?4-ÿ57;;4-ÿ54914-ÿ346ÿ44-ÿSTUVÿXTYZVÿ18--4-ÿ -746ÿB2-B899494-Eÿa746ÿ23?C6ÿ?889GC34ÿ=92?8B64-ÿ?889?49ÿG7@-Mÿ3CC9ÿ23?C6ÿ -746^?889GC34ÿ=92?8B64-ÿ:44-ÿ449;7@14ÿ=97@AÿD4>>4-E

bÿ ÿc!%dÿ"(*%

F4ÿ:4344-64ÿ:44K6ÿD46ÿ:24?4ÿ<229>44;?ÿ4-ÿ122=6ÿ37-?49ÿ-74854ÿ ,e^DC9?5C94ÿ4-ÿ348>4;Aÿ7-EÿJ4ÿ:CC-ÿ;C-:49ÿ?24-ÿ346ÿ?4ÿ47:4-ÿ348>4;AMÿ ;C=62=AMÿ64;4K22-AMÿ6C>;46AMÿ46ÿB4649CMÿ2-?49ÿ3449ÿ?229ÿ<C149ÿ64ÿ174G4-ÿ<229ÿ 94=C9C674Eÿ_229ÿD46ÿ<49:924-4-ÿ<C-ÿ?4ÿ,Neÿ7AÿD46ÿHB674=;C-ÿf924-4ÿ,Neÿ 2=:4A64;?ÿ5CC9<C-ÿ?4ÿ:4344-649CC?ÿ14--7AÿD44K6ÿ:4-234-ÿ2=ÿ/0ÿC=97;ÿ /0/gEÿ

hÿ ÿ!#*'!ÿ%i!'%"!!

J4ÿ=C967B7=494-ÿ54ÿ>7@ÿ;C-?4;7@14ÿ5491:924=4-ÿ?74ÿ7-ÿD46ÿ1C?49ÿ<C-ÿD46ÿajN[ÿ 529?4-ÿ:429:C-7A449?ÿ23ÿ64ÿG29:4-ÿ?C6ÿ=92?8B674ÿ<C-ÿG2--4=C-4;4-ÿ4-ÿ 57-?689>7-4>;C?4-ÿB79B8;C79ÿ529?6ÿ4-ÿ?C6ÿD49:4>9871ÿ2KÿD46ÿ6498:57--4-ÿ<C-ÿ 3C6497C;4-ÿ<49>46496E

%&ÿ-'( ) #  * ÿ + , ÿ ,.)$ ÿ !"#$!

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

+- Xÿ#  !   ÿ %  ÿ ,"

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

8"ÿ")ÿ0)"ÿ1!ÿÿÿ"%,ÿ9$),2 + 1!(!"0ÿ+)%ÿ/$("!"ÿ"$0ÿ$ÿ**!#!:"ÿÿÿ ÿ!ÿ"ÿ#$%#ÿ&ÿ'""ÿ()ÿ""ÿ /"ÿ-$"!"0($$ÿ$ÿÿ0"&ÿ;$ÿ#:"ÿ-ÿÿ )!*ÿ!#+ÿ$%ÿ),ÿ-$"".ÿ/!ÿÿ$$0"ÿ!)!12 -$$"%),,"ÿ!"ÿÿ/"ÿ-$$"($$ÿ$$ÿ+ÿ,,2 ($$)"3ÿ+ÿ-$$"2-,2(,ÿ!ÿ0-$$")!4,ÿ/%,.ÿÿ )!4,ÿÿ,"ÿ$ÿ$%ÿ"!2!!$")ÿ"!ÿ"ÿÿ-$""ÿ +ÿ$%"/ÿ(($ÿ!ÿ"ÿ",,)!4,ÿ$%!ÿ"ÿ  ÿ   " ÿ ,)!"ÿ-$$"$%%(),ÿ2ÿ!"ÿÿ$"0(ÿ566ÿ$"ÿ "ÿ0"ÿ-ÿ)0"ÿ0"ÿ(!ÿÿ<0"($"!"0&ÿ +ÿ7)"ÿ0!)ÿ2ÿ+//"ÿ!"-$"ÿ!"ÿ =>?@@ABCDEÿGHGÿICJÿ@DÿCDÿB@ÿKLLMB@MNOPAQRÿSLMBTÿEMLDBÿTCJB@ACJUÿLPE@RAQE@Dÿ 1!ÿ!ÿ$ÿ-$"ÿ(-&ÿ TLTÿV@TÿS@@Mÿ@AB@MRÿCDÿB@ÿRTQBÿUQDÿSLMB@DÿE@?MWCUT

QX7 Rÿ7ST U 3 . V ÿ W. / ÿ /:.4.U.8

-./0.1/234ÿ678ÿ0/98:

;'("#ÿ!ÿ<ÿ!('!'=ÿ"ÿ>?@'ÿÿÿ@(#ÿ"ÿ&&'("ÿ A=BÿCÿA#ÿÿ"''("#ÿ"ÿ ÿD1ÿ<&"ÿEÿ F ÿF"(!ÿ!GHÿ&"ÿÿ&'(''Bÿ;'("#ÿA#ÿ F(ÿE (I=ÿ"" ( #ÿEÿ#ÿ#ÿ"J=E!ÿ!ÿ'ÿ@'A+ÿÿ J"!'&''GI&ÿ(#!ÿÿKE!#"EBÿLÿ#ÿ=Eÿÿ!"GGÿ @!&<=@""ÿA""#ÿ#ÿ""( ÿ"ÿ<ÿ("#ÿ'#(I=ÿ&&"ÿ)0ÿI""ÿ #''BÿM=ÿ(#!ÿÿ#ÿEÿA#ÿ#ÿ@ÿ#ÿEÿ <@'=BÿNÿ!ÿO11B111ÿE*ÿ"'ÿ#ÿC'<"ÿ<@'=ÿ@Iÿ#ÿ @#!A==( ÿ"ÿ#ÿP('!@''Bÿ

23  4 5 67 8 3 9 !"  7 9#"ÿ% 3 8& ' ( " 3 8ÿ) 1 ) * + ) 1 ) ,  01

I3P JÿPKL 1 5 M : ÿ NM O ÿ O8MQM1M6

23  4 5 67 8 3 9 !"  7 9#"ÿ% 3 8& ' ( " 3 8ÿ) * ) + , ) * )  01

./012/03ÿ56ÿ7058ÿ9/:1

;'!!ÿ#ÿ<!= ÿÿ>ÿ?(!ÿ@"#("A"Bÿ=#ÿC>##ÿ = ÿDÿ>'ÿE'=#FÿGÿ!ÿÿ#ÿ!"Aÿÿ#ÿ&> ÿ"ÿ EE"!#Hÿ&&'("ÿ!#E'=Fÿ

ZQD bÿDcA H ? E F ÿ dE @ ÿ @]EeEHEP ÿ!ÿ"ÿ!ÿ#$%&'(ÿ!ÿ)ÿ$&'*#+()((!ÿ!ÿ)!,(ÿ"ÿ)ÿ &!,"-&',ÿ!ÿ"!&)#(ÿ)#!ÿ$%(##!,ÿ*&!!!ÿ.##(%/ÿ0ÿ$&'*ÿ%ÿ ,##",&&"ÿ)"#!(*&&",ÿ)&&"ÿ&1!ÿ234ÿ)#!ÿ#ÿ-(ÿ5#("##$"'ÿ!ÿ,ÿ %(#,6ÿ"!,ÿ!ÿ&"#55!/ÿ0ÿ5!(ÿ-7(ÿ!ÿ,ÿ*##",(!ÿ "&(ÿ!)&,6ÿ!(ÿ!ÿ,ÿ##(%(ÿ.##(%ÿ&5,#(ÿ,ÿ%(#,ÿ&!)"ÿ834ÿ)#!ÿ,ÿ "&!,ÿ!ÿ$(ÿ-7(/ÿ95%(",#5ÿ*"(ÿ##!ÿ,ÿ)&!,ÿ#+(%ÿ&5ÿ,ÿ5.#+(ÿ )#!ÿ,ÿ$&'*,ÿ&5)!ÿ)","ÿ(ÿ)"!!6ÿ*##"$ÿ"ÿ%#5!ÿ5(ÿ,ÿ 5#"(ÿ##!ÿ!!&)#(ÿ*&",(ÿ*"(ÿ&5ÿ&ÿ-(ÿ)!*+-(ÿ(ÿ)!,!ÿ!ÿ,ÿ +"+'#"ÿ#5$(ÿ!ÿ-(ÿ&.ÿ.ÿ-&',!ÿ)#!ÿ,ÿ*&!!$&'*."&,'+(:

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

Iÿ)""&(!ÿ,ÿ!!%ÿ&)"ÿ,ÿ(&.#%$##"-,ÿ)#!ÿ$&$#%,ÿ $&'*5#("#!6ÿ&#%ÿ+'&%6ÿ)#%ÿ!ÿ%,&,,6ÿ!ÿ*ÿ((!ÿ&!%ÿ!ÿ)&&"ÿ -(ÿ$%+-$##"ÿ"!ÿ)#!ÿ!ÿ"!ÿ,ÿ-(ÿ-',ÿ."%)"%+-ÿ#!ÿ &)"$"'!/ÿN#5!ÿ5(ÿ!(*"!ÿ)#!ÿ&"#!%#(%ÿ!ÿ,ÿ$&'*ÿ!ÿ !!%!%(!!ÿ5#!ÿ*ÿ!ÿ&)"+-(ÿ*ÿ5#("#!ÿ%+-(ÿ!ÿ )&&"ÿ*ÿ(&.#%%!!ÿ!ÿ%('#(%/ÿIÿ!ÿ)"$!,!!ÿ('%%!ÿ &.,"#+-()"%ÿ!ÿ)"#!+"%ÿ)#!ÿ$&$#%,ÿ$&'*5#("#!ÿ&5ÿ,ÿ &!(*!ÿ)#!ÿ,ÿ5#"(ÿ(ÿ$)&","!6ÿ*##",&&"ÿ,ÿ&.ÿ"&("ÿ%+-##ÿ $%+-$##"ÿ&5!ÿ(!ÿ!ÿ%(,%ÿ5"ÿ+&!+'"""!,ÿ."%/

;Oÿ ÿ>?@ABCD?@EÿP?EBQRGBQÿ

S&!7&"5ÿ,ÿT"!ÿ0#ÿU&'($&'*ÿ)#!ÿ,ÿV("&.&&ÿW&ÿ95%(",#5ÿÿ ##(ÿ95%(",#5ÿ-(ÿ$"'ÿ)#!ÿ$&$#%,ÿ$&'*5#("#!ÿ%(5'"!ÿ&5ÿÿ ,ÿ%+-#,ÿ5.#+(ÿ)#!ÿ,ÿ."&,'+(ÿ)#!ÿ$&'*5#("#!ÿ(ÿ)"!!/ÿÿ ;<ÿ ÿ>?@ABCD?@Eÿ?FGCDH?Eÿ Kÿ(!,"%ÿ)#!ÿ"'5(ÿ.#!!!ÿ%+("!ÿ*ÿ&!,"ÿ5"ÿ&.ÿ,ÿ+"+'#"ÿ ."%(#(%ÿ,&&"ÿ5,,ÿ)#!ÿ-(ÿ%+(+"("'5ÿ,ÿVXT/ÿV&+-(ÿ!!&)#(ÿ Iÿ##!ÿ*&!!!#"!ÿ-.!ÿ&5ÿ+"+'#"ÿ(ÿ%&"!/ÿJ(#!%.'!(ÿ%ÿ,#(ÿ ,!ÿ(&(ÿ!'*ÿ$("ÿ%+(+"("#ÿ#ÿ,(ÿ##!ÿ-(ÿ5!($%(''"ÿ 7!#!+"!ÿ*&",(ÿ)&!,!ÿ&5ÿ-(ÿ)&&"ÿ*&!!!#"!ÿ&%(!!'("##ÿ(ÿ *&",!ÿ)&&",/ÿKÿ("#!%7&"5#(."&+(!ÿ##!ÿ*ÿ$ÿ&!,"-#!,!!ÿ '!!!ÿ'()&"!/ÿK&$#%,ÿ#("!#()!ÿ5&(!ÿ#%ÿ)&*##",ÿ#("!#(7ÿ +"+'#"((ÿ%(5'"!/ &!,"ÿL("#ÿM,&1ÿ$%+-$##"ÿ*&",!ÿ)&&"ÿ,ÿ95%(",#55"/ÿ

YDF?FFAZGGCÿ[Eÿ\E@EC]RB@^E@

_!ÿ95%(",#5ÿ̀'*aI%(ÿ%ÿ!ÿ#"!ÿ23a%+-&&$&'*ÿ("#!%7&"a 5",ÿ(&(ÿ5&,"!6ÿ,''"#5ÿ$#%%%+-&&/ÿ0ÿ&&"%."&!ÿ $(&!!!ÿ%("'+(''"ÿ)#!ÿ-(ÿ$&'*ÿ&!ÿ$-&',!ÿ$)!6ÿ("*ÿ,ÿ ("#..!6ÿ,'"!6ÿ.#7&!,%6ÿ#.%(&!ÿ!ÿ)ÿ!ÿ5##(ÿ)#!ÿ-&'(ÿ !ÿ-"$"'(ÿ$&'*5#("#!/ÿ_!ÿ,ÿ#)&!,'"!ÿ)"(&(ÿ0ÿI",a $'""ÿ!ÿ%&+#ÿ7'!+(ÿ)&&"ÿ$''"($*&!"%/ÿV(ÿ!ÿ$."(ÿ $',(ÿ-$$!ÿ,ÿV&ÿ9"+-(+(!ÿ!ÿ,ÿ5!(ÿ95%(",#5ÿ,(ÿ ."&+(ÿ"#%",/ÿU(ÿ$&'*ÿ%ÿ*##",",ÿ5(ÿ,ÿ95%(",#5%ÿ 9"+-(+(''"."%ÿ1311/

i)! ÿ!m $  " # ÿ n"  ÿ %"Q"$"&

23e8 4? 55. 67/ 88 36 93,13. 76 901ÿf8 3/ 8A ; : 18 3/ 8ÿM N M 1 Z M N M ]  01

ÿ ÿ!"ÿ#$"%"&'()ÿ

*+,-./01+ÿ311-ÿ45/3.6ÿ01-ÿ789ÿ1::.ÿ,-.0.675;<=;6083.ÿ>:166.6ÿ.6ÿ68.;<.ÿ 56-<./>.6ÿ?55/ÿ3.78.0,56-<8==.:863.6ÿ@86A:;,8.Bÿ-/16,B5/+1-8.ÿ.6ÿ5>.671/.ÿ /;8+-.CÿA8/A;:18/.ÿ56-<./>>/86A8>.,ÿ<5/0.6ÿ-5.3.>1,-DÿE>:5,,863.6ÿ?55/ÿ0.ÿ +578:8-.8-,?/113ÿ<5/0.6ÿ86ÿF.-ÿ=10./ÿ?16ÿF.-ÿ-/19.A-ÿ*+,-./01+ÿG./7560.6ÿ ;8-3.<./=-DÿH8./789ÿ?5/+-ÿ0.ÿ1:ÿ863.4.--.ÿ?./08AF-863ÿ?16ÿ*+,-./01+ÿ @A5+>1A-.ÿ,-10Cÿ..6ÿ7.:163/89=.ÿ7890/13.ÿ116ÿF.-ÿ?./+860./.6ÿ?16ÿ0.ÿ +578:8-.8-,7.F5.B-.Iÿ<11/055/ÿ55=ÿ+860./ÿ?5./-;83.6Iÿ.6ÿ0;,ÿ+860./ÿ 3/560,-5BB.6Iÿ65083ÿ4896D

Jÿ ÿ!"ÿK"'()"&ÿ

L.ÿ3.+..6-.ÿ3..B-ÿF.-ÿ35.0.ÿ?55/7..:0ÿ055/ÿ4.:Bÿ..6ÿ/11+A56-/1A-ÿ1Bÿ-.ÿ ,:;8-.6ÿ?55/ÿ0.ÿ75;<ÿ?16ÿ0./-83ÿ68.;<.ÿ@,AF55:C3.75;<.6ÿA8/A;:18/ÿ1Bÿ-.ÿ ,:;8-.6DÿL.ÿ../,-.ÿ6.3.6ÿA8/A;:18/.ÿ,AF5:.6ÿ<5/0.6ÿ1167.,-..0ÿ?161BÿMNM1D

OPQ"&$RÿSÿT!U

L.ÿ?55/+1:83.ÿV;ÿW1/X,AF55:ÿ86ÿY8.;<Z[.,-ÿ<./0ÿ61ÿ..6ÿ/5./83.ÿ>./850.ÿ 86ÿMN\]ÿ055/ÿ7.<56./,ÿ.6ÿ5/3168,1-8.,ÿ;8-ÿ0.ÿ7;;/-ÿ?16ÿ,AF55:ÿ611/ÿ 7;;/-A.6-/;+ÿ?./75;<0DÿH.-ÿ>160ÿ=/..3ÿ45^6ÿ35.0.ÿ5>=61>7.;/-ÿ01-ÿ F.-ÿ0.ÿ*+,-./01+ÿ*/AF8-.A-;;/ÿW/89,ÿMN\_ÿ<56ÿ.6ÿ0.ÿYVWÿ̀;:0.6ÿa.68=,D Y;Iÿ.6=.:.ÿ91/.6ÿ:1-./IÿF;8,-ÿ./ÿ..6ÿ3.+..6,AF1>ÿ+.-ÿ-8.6-1::.6ÿ 5/3168,1-8.,ÿ.6ÿ868-81-8.?.6ÿ<11/560./ÿF.-ÿH;8,ÿ?16ÿ0.ÿ[89=ÿbL.ÿ c;;/-411=^DÿL.ÿdF.1-./411:ÿ78.0-ÿ..6ÿ>508;+ÿ?55/ÿ=;6,-IÿA;:-;;/ÿ.6ÿ 0.71-DÿL8-ÿ3.75;<ÿ8,ÿ..6ÿ35.0ÿ?55/7..:0ÿ?16ÿF5.ÿ0.ÿ3.+..6-.ÿ5>ÿ ..6ÿ160./.ÿ+168./ÿ=16ÿ5+3116ÿ+.-ÿF.-ÿ.83.6ÿ?1,-35.0D

g&%")P#&#$" &Kÿh$i$&KÿjklJÿ!!&ÿ%"ÿ j!$#Q!%"ÿlJ

fi! gÿ!h &  " ] ÿ L"  ÿ K"J"&"#

23j6 42 50( 673 86 3, 9*:8*( 7, 918ÿU6 33 8= 9 5 86 33 8ÿD b D k Q D b D e  01

ÿ ÿ!"ÿ"#$%!&"ÿ

'(ÿ*(+((,-(ÿ*((.-ÿ/(-ÿ*0(1(ÿ20034((51ÿ1003ÿ467ÿ3(,028-6(ÿ(,ÿ0,1(3/091ÿ 28,ÿ(6*(,ÿ28:-*0(1ÿ/(-ÿ85ÿ88,;(<6*(ÿ409;+8-(36885ÿ18-ÿ18832003ÿ*(:=/6>-ÿ6:ÿ -(ÿ/(3*(4396>(,ÿ(,?0.ÿ*(4396>ÿ-(ÿ+8>(,ÿ28,ÿ,6(9;ÿ03*8,6:=/ÿ0.ÿ*(4396>-ÿ 409;+8-(36885@ÿ<085:ÿ467ÿ1(ÿ0,1(3;67:6,:-(556,*ÿA-6=/-6,*ÿBCD1ÿ88,ÿ1(ÿ B8936-:>81(ÿD1Eÿ

Fÿ ÿG"H"IJÿ#ÿK"ÿ$L"#I!"ÿM&"ÿ

'(ÿ*(+((,-(ÿ*((.-ÿ/(-ÿ*0(1(ÿ20034((51ÿ1003ÿ/(-ÿNO(3*(4396>@ÿ-(,<67ÿ EEEPQR36,=6R(ÿ-0(ÿ-(ÿR8::(,ÿ2003ÿ/(-ÿ+8-(36885*(4396>ÿ6,ÿ1(ÿ0R(,483(ÿ396+-(ÿEÿ S+ÿ/(-ÿ+8-(368854(/((3ÿ4(-(3ÿ-(ÿ>9,,(,ÿ+8,8*(,@ÿ<03*(,ÿ;(ÿ2003ÿ,6(9;(ÿ TUVQ:W:-(+(,ÿ(,ÿ0R:58*396+-(Eÿ

Xÿ ÿY!#ÿ!#Kÿ&$&ÿL!#Kÿ

Z+:-(318+ÿ*88-ÿ+(-ÿ/(-ÿ[67>ÿ(,ÿ1(ÿ3(*60ÿR83-6=6R(3(,ÿ0+ÿ:8+(,ÿ+(-ÿ 409;4(13672(,ÿ(,ÿ40(3(,ÿ+((3ÿ46048:(1ÿ409;+8-(3685(,ÿ-(ÿR3019=(3(,ÿ85:ÿ :-6+958,:ÿ2003ÿ=63=95863ÿ409;(,E

\ÿ ÿ!"ÿ!]]"&]^ÿ&"ÿI"H##"#ÿM"&ÿJ#]&H!]ÿ T,ÿ,8205*6,*ÿ28,ÿ/(-ÿ:9==(:2055(ÿR30(.R307(=-ÿ30,10+ÿ=63=95863(ÿ>9,:-*38:Q 2(51(,ÿ4(:-(1(,ÿ;(ÿ/(-ÿ388+=0,-38=-ÿ2003ÿ855(ÿ:R03-2(51(,ÿ6,ÿZ+:-(318+ÿ =63=95863ÿ88,Eÿ'(ÿ(32836,*(,ÿ16(ÿ/6(3467ÿ;031(,ÿ0R*(188,@ÿ<955(,ÿ43((1ÿ ;031(,ÿ*(1((51@ÿ<018-ÿ;(ÿ16(ÿ>9,,(,ÿ+((,(+(,ÿ6,ÿ8,1(3(ÿ6,>00RQ R30=(::(,ÿ2003ÿ855(ÿN8::(-:Pÿ28,ÿ1(ÿ*(+((,-(E

_!MI$"ÿ%"J""]I$K"#

S0>ÿ0Rÿ/(-ÿ*(46(1ÿ28,ÿ2(3>((3:4031(,ÿR8:-ÿZ+:-(318+ÿ =63=95863(ÿR36,=6R(:ÿ-0(EÿV(,ÿ((3:-(ÿ;031-ÿ4(>(>(,ÿ;(5>(ÿ 2(3>((3:4031(,ÿ02(34016*ÿ<67,@ÿ;(**(/8851ÿ(,ÿ/(3*(4396>-ÿ >9,,(,ÿ;031(,Eÿ'883,88:-ÿ(`R(36+(,-(3(,ÿ;(ÿ+(-ÿ/(-ÿ 2(328,*(,ÿ28,ÿ+(-85(,ÿ1003ÿ46048:(1ÿ+8-(3685(,Eÿ'(ÿ R3019=-6(ÿ28,ÿ+(-85(,ÿ>0:-ÿ2((5ÿ(,(3*6(@ÿ19:ÿUSDQ96-:-00-Eÿ a8+40(ÿ*30(6-ÿ:,(5ÿ(,ÿ<03*-ÿ796:-ÿ18-ÿUSDÿ96-ÿ1(ÿ59=/-ÿ;031-ÿ *(/8851EÿA6,1:ÿDbcdÿ/((.-ÿZ+:-(318+ÿ<0P,ÿe0bÿ2(3>((3:Q 4031(,ÿ,((3*(<(-ÿ0+ÿ-(ÿ4(>67>(,ÿ0.ÿ48+40(ÿ2(3>((3:4031(,ÿ 6,ÿ1(ÿR38>-67>ÿ;(3>4883ÿ<67,E

12  3 4 56 7 2 8 9! 96 8"!ÿ$ 2 7% & ' ! 2 7ÿ( ) ( * + ( ) ( ,  00

OV4 Pÿ4RS 1 T 6 0 ÿ U6 3 ÿ 386W616/

-./01234056786/

9'! :ÿ:&!'"ÿ;<<ÿÿ=ÿ!ÿ>'&+>?!%@ÿ AÿBCÿ>!!:ÿ!ÿ&D=ÿ+;D<!!ÿ>!!!'=ÿ%Eÿ>%+ ?'!%ÿÿ"ÿ>=ÿBÿÿÿ>ÿ!F!'<ÿÿD"ÿ ÿ!&D'C:ÿ%G%'"@ÿHC"ÿ;ÿ<&:ÿD"ÿ"ÿ'"ÿ;ÿ ÿ"ÿB>ÿIÿD'ÿJ)ÿ!"ÿFÿ>Kÿÿ"!ÿBÿÿ<Cÿ!!ÿÿ '>>ÿ>!ÿ>ÿD!@ÿÿ LÿDÿ&!ÿÿ"!ÿ?'"ÿ%;:ÿBCÿ>ÿ!'C"ÿÿ'ÿ ?ÿÿ?=ÿB"ÿ!ÿ>?!%ÿ?ÿ"ÿ>ÿÿ"ÿ <&:@ÿMCÿÿ&%%''ÿ!>D:ÿ>ÿ;ÿ<"CF'ÿ :>ÿ:&!'"ÿ<%;:<!!ÿ"ÿBCÿ>!!:ÿ!ÿ<<!"ÿ >!!'@ÿLBÿ<'Cÿ:'=ÿ>"!ÿD!>ÿD"ÿ!F"ÿÿ '"ÿD"ÿ<&@ÿN:ÿ:ÿ"Bÿ:&!'"ÿÿ'>>ÿ D!<ÿÿ;<&:@ÿM"ÿ:&ÿBCÿÿ"ÿ!F!'F!ÿ ''"ÿD"ÿ%G%'"ÿFÿ"'ÿ;<&:@ÿ

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

ÿ ÿ

. n ÿ *   '$ $  0 ÿ 5'  ' ÿ  .  % /  3 ÿ '($$*'

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

ÿÿÿÿ!!"#ÿ!$$% ÿÿ&%'%ÿ()ÿ ^bÿ ÿÿ 2* ++#ÿ(ÿ!!"#ÿ$%ÿÿ $%ÿÿ'ÿ%ÿ(ÿ$)ÿÿ%*+ÿ c ' )   #  d ÿ     '   '  ÿ ,ÿ'ÿ)%-ÿÿ!!"#ÿ!$$% ÿ,+ÿ%ÿ >@??8@<>ÿBJK<OO<>ÿ@PA@<EAQGK<A@ÿT;;8ÿ@<ÿ:?8G=Rÿe:B=<8@?:ÿ@8??D=ÿ ,'ÿ"!"ÿÿ,#'.%/ÿÿ'ÿ#(ÿ,#%0 ZB?=?:< =ÿG<>>ABA>B=<EEA>D<>Hÿ;T<8K<@<>ÿ<>ÿ?>@<8<ÿOA;>A<8BÿFAQÿ??>ÿ@<ÿ %)ÿ$1-ÿÿ!!"#ÿ%,ÿ(ÿ&%'%ÿ,ÿ ;>=CA>GÿG:< <EA>DÿT?>ÿ<<>ÿ??>=?EÿT?>ÿ@A<ÿB=?>@??8@<>HÿU;?EBÿT;;8ÿ@<ÿa;>A=;8ÿ $1ÿ'ÿ%$%ÿ$)ÿÿ'ÿ)),ÿ%ÿ(ÿ*+ÿ'ÿ VA8JPE?A8<ÿ7J;>;:A<Hÿ:?=<8A?E<>O?BO;;8=<>ÿT;;8ÿD<F;PC<>ÿ<>ÿT<8BJKAEE<>@<ÿ ÿ)!.ÿ$1ÿÿ#ÿ!$$% -ÿ2%ÿ'ÿ,#%%)ÿ ??>F<B=<@A>DBJ8A=<8A?Rÿe?>@?JK=BOP>=ÿABÿ@?=ÿ@<ÿB=?>@??8@<>ÿ>A<=ÿ?EE<<>ÿ@;;8ÿ ÿD<T<B=AD@<ÿF<@8AQT<>ÿC;8@<>ÿ;OD<B=<E@Rÿÿ *)ÿÿ%3ÿ%$ÿ(#ÿ*+ÿ*$'ÿ(4ÿ'ÿÿ%ÿ @< Z ? :< =ÿ@<ÿF;PCF8?>JK<ÿ<>ÿK<=ÿfAQGÿG;:<>ÿC<ÿ=;=ÿ<<>ÿ<<>@PA@AD<ÿ 4!.,ÿ-ÿ+ÿ',5ÿÿ'ÿ* 54ÿ*$1ÿ'ÿ)%ÿ @<LA>A>=Aÿ<:< ÿ T ? 8JPE?A8ÿF;PC<>HÿU;@?=ÿ@PA@<EAQGÿABÿ??>ÿC<EG<ÿJ8A=<8A?ÿ@<ÿ !!"#ÿ+ÿ+$13ÿ,'3ÿ$*13ÿ6!ÿÿ F;PCB<J=;>8ÿÿMJ;AOÿ =<8:AQ>Nÿ:;<=ÿT;E@;<>Rÿÿ ,.-ÿ 78ÿ:;<=<>ÿ?>@<8<ÿ<AB<>ÿC;8@<>ÿD<B=<E@ÿ??>ÿ:;<@<8F<B=<GG<>Hÿ??>F<B=<@A>DBIÿ J8A=<8A?ÿ:;<=<>ÿC;8@<>ÿD<K<8@<LA>A<<8@HÿM@ADA=?E<NÿB=?>@??8@<>ÿ;OD<B=<E@Hÿ

JA8JPE?A8<ÿA>@AJ?=;8<>ÿD<:;>A=;8@HÿQP8A@ABJK<ÿF<E<::<8A>D<>ÿC<DD<>;:<>Hÿ <=ÿJ<=<8?RÿS<ÿD<:<<>=<ÿC<8G=ÿKA<8FAQÿA>=<>BA<LÿB?:<>ÿ:<=ÿ;8D?>AB?=A<BHÿ F<@8AQT<>HÿM7P8;O<B<Nÿ;T<8K<@<>ÿ<>ÿG<>>ABA>B=<EEA>D<>HÿU;?EBÿK<=ÿV<>=8??Eÿ WE?>FP8<?PÿMVWXNHÿWXYHÿVXZHÿ[\]HÿP>AT<8BA=<A=<>ÿ<>ÿK;D<BJK;E<>Rÿ

^_ÿ ÿ2* ++#ÿ(ÿÿ%$$)`%ÿ

Z?:<>ÿ:<=ÿE?>@<EAQG<ÿO?8=AQ<>ÿU;?EBÿVXZÿ<>ÿWXYÿF8<A@<>ÿC<ÿ@<ÿ:;>A=;8A>DÿPA=Hÿ U;@?=ÿC<ÿE;G??EÿA>ÿB=??=ÿUAQ>ÿ<<>ÿD<@<=?AEE<<8@ÿF<<E@ÿ=<ÿG8AQD<>ÿT?>ÿ T<8BJKAEE<>@<ÿG<=<>Bÿ<>ÿO8;@PJ=D8;<O<>ÿT?>ÿD8;>@B=;LB=8;:<>ÿFA>><>ÿ<<>ÿ E?>@<EAQGÿ;LÿA>=<8>?=A;>??EÿP>AL;8:<ÿB=8PJ=PP8Rÿa<=ÿ@<U<ÿA>L;8:?=A<ÿGP>><>ÿC<ÿ F<=<8ÿB=P8<>ÿ;OÿK<=ÿ8<?EAB<8<>ÿT?>ÿ@<ÿJA8JPE?A8<ÿ<J;>;:A<R

)#ÿ1$'"!11$$

S<ÿ7P8;O<B<ÿV;::ABBA<ÿCAEÿA>ÿghgiÿ<<>ÿ@ADA=??EÿO8;@PJ=O?BO;;8=ÿ T<8OEAJK=<>ÿT;;8ÿJ;>BP:<>=<><E<G=8;>AJ?HÿGE<@A>Dÿ<>ÿF?==<8AQ<>ÿ:<=ÿ @??8A>ÿ?EE<ÿA>L;8:?=A<ÿ;T<8ÿ@<ÿK<E<ÿE<T<>BJjJEPBHÿT?>ÿD8;>@B=;Lÿ=;=ÿK<=ÿ <A>@<ÿT?>ÿ@<ÿE<T<>B@PP8Rÿa<=ÿK<=ÿO?BO;;8=ÿG?>ÿ<EG<ÿJ;>BP:<>=ÿ;Lÿ ;>@<8><:<8ÿUA<>ÿC??8ÿ<<>ÿO8;@PJ=ÿT?>@??>ÿG;:=ÿ<>ÿC<EG<ÿ:?=<8A?E<>ÿ <8A>ÿUA==<>Rÿk>ÿ\<@<8E?>@ÿC<8G=ÿWE?=L;8:ÿVXlgmÿ??>ÿ<<>ÿB=?>@??8@ÿ;:ÿ@<ÿ :?=<8A?E<>ÿT?>ÿD<F;PC<>ÿ<>ÿ?BB<=BÿA>ÿ@<ÿ;O<>F?8<ÿ8PA:=<ÿA>ÿG??8=ÿ=<ÿ F8<>D<>RÿeEBÿ=8?>BO?8?>=ÿABÿC?=ÿ<8ÿA>ÿ<<>ÿD<F;PCÿ;Lÿ?OO?8??=ÿUA=Hÿ GP>><>ÿO?8=AQ<>ÿ<8ÿE?=<8ÿ:?GG<EAQG<8ÿ@<ÿE<T<>B@PP8ÿT?>ÿT<8E<>D<>ÿ;Lÿ D8;>@B=;LL<>ÿ=<8PDCA>><>ÿ>?ÿ@<ÿD<F8PAGBL?B<Rÿ

m L ÿ ^ O # RS S O _ ÿ #O"nR  R ÿ N m  T o # p ÿ RSSO^ OR

234567839 79 ÿ3838ÿ 01

Yÿ ÿZS[\#ÿS]ÿ^N_ÿÿOQQ"Qÿ

`%7ÿD0*E,F-=ÿ+%65%(ÿ=%ÿ/%6%0)39-2%*3ÿ'9ÿ9%%*ÿ%(ÿ/%7%*ÿ.%/*,02ÿ7%ÿ9-2%(ÿA-(ÿ )%ÿ9'.%6012+%)%(ÿ)0%ÿ+%7ÿ=%7Bÿ%(ÿ*%.%6.%A0(.337%63%6ÿ/0%)7>ÿ?0%*)''*ÿ2,((%(ÿ .%9%%(7%(ÿ9%%*ÿ('*9%*%()ÿ7%ÿ=%*2ÿ.--(ÿ%(ÿ)%ÿE0*E,6-0*%ÿ7*-(3070%ÿA%*3(%66%(>ÿ H%ÿ2'9%()%ÿ1-*%(ÿ='*)%(ÿA%*3E+066%()%ÿ2-(3%(ÿA''*ÿ+%7ÿ8'*9,6%*%(ÿA-(ÿ ÿ ÿÿÿ!"#ÿ 9%%*ÿ-8)=0(./--*ÿ/%6%0)ÿ.%8'*9,6%%*)>ÿa%ÿ)%(2%(ÿA-67ÿ--(b $%ÿ'()%*+',)%(ÿ%(ÿ)*-.%(ÿ/01ÿ--(ÿ2%((03456-78'*93:ÿ0(ÿ)%ÿ*%.0';ÿ0(ÿ cÿ3E+%*5%*%ÿ%03%(ÿ--(ÿ%A%(%9%(7%(d <%)%*6-()ÿ%(ÿ=--*ÿ9'.%6012ÿ''2ÿ)--*/,07%(>ÿ?%7ÿ.--7ÿ+0%*ÿ@'=%6ÿ'9ÿ2%((03ÿ cÿ9%%*ÿ0(@%7ÿ'5ÿ+%7ÿA''*2'9%(ÿA-(ÿA'%)3%6A%*350660(.ÿ/01ÿ5-*701%(ÿ-63ÿ *%37-,*-(73;ÿ+'7%63ÿ%(ÿ3,5%*9-*27%(d )0%ÿ2-(ÿ='*)%(ÿ,07.%=033%6)ÿ'A%*ÿ=-7ÿ%*ÿ/0((%(ÿ/%37--()%ÿ=%7Bÿ%(ÿ *%.%6.%A0(.ÿ=C6ÿ2-(;ÿ@'-63ÿD0*E,F-=;ÿ-63ÿ'9ÿ)%ÿ2%((03ÿ)0%ÿ('.ÿ9'%7ÿ='*)%(ÿ cÿ9%%*ÿA%*560E+70(.%(ÿA''*ÿ*%7',*6'.0370%2;ÿ*%5-*-70%ÿ%(ÿA%*=%*2%(ÿA-(ÿ -55-*-7%(ÿ)''*ÿ5*'),E%(7%(ÿ%(J'8ÿ=0(2%60%*3d '(7=022%6);ÿ@'-63ÿ*'()'9ÿ)%ÿ6'//GÿA''*ÿ(0%,=%ÿ=%7Bÿ%(ÿ*%.%6.%A0(.>ÿ H%ÿ.%9%%(7%ÿ+%%87ÿ%%(ÿA%*-(7=''*)%6012+%0)ÿ*0E+70(.ÿ6-()%(ÿ)0%ÿ(%.-70%A%ÿ cÿ3E+%*5%*%ÿ%03%(ÿ--(ÿ*%E6-9%B,070(.%(ÿ0(ÿ)%ÿ'5%(/-*%ÿ*,097%ÿA''*ÿ5*'B ),E7%(ÿ9%7ÿ+'.%ÿ9060%,2'37%(;ÿ@'-63ÿ''2ÿ0(ÿ?--*6%9ÿ='*)7ÿA''*/%*%0)7d .%A'6.%(ÿ'()%*A0()%(ÿ)''*ÿ+%7ÿ9-7%*0--6.%/*,02ÿ0(ÿI937%*)-9>ÿH0%ÿ6-()%(ÿ @-6ÿI937%*)-9ÿ5*0'*07%07ÿ.%A%(ÿ0(ÿ+%7ÿ'()%*37%,(%(ÿ9%7ÿ%(J'8ÿ,07=033%6%(ÿA-(ÿ

cÿ3709,6%*%(ÿ'8ÿ-8)=0(.%(ÿA-(ÿ),//%6ÿ*,097%.%/*,02ÿ/01ÿ.%3,/30)0%%*)%ÿ 0(37%660(.%(;ÿ/01A''*/%%6)ÿ2-(7''**,097%ÿ)0%ÿK3ÿ-A'()3ÿ/%3E+02/--*ÿ03ÿA''*ÿ 2%((03;ÿ/01A''*/%%6)ÿ'A%*ÿ9070.%*%()%ÿ9--7*%.%6%(>ÿ 0(070-70%A%(> $%ÿ.--(ÿ0(ÿ*%.0'(--6ÿA%*/-()ÿ)%ÿ2%((03ÿ'A%*ÿ)%ÿE0*E,6-0*%ÿ%E'('90%ÿ9%%*ÿ 2'55%6%(ÿ--(ÿ)%ÿ5*'.*-99-K3ÿ*'()'9ÿ)%ÿ%(%*.0%7*-(3070%ÿ'9ÿ7'7ÿ9%%*ÿ 3G(%*.0%ÿ7%ÿ2'9%(> I63ÿ+%7ÿ.--7ÿ'9ÿ0)%%e(ÿA''*ÿ(0%,=%ÿ=%7Bÿ%(ÿ*%.%6.%A0(.ÿ=%*2%(ÿ=%ÿ3-9%(ÿ 9%7ÿ-()%*%ÿ'A%*+%)%(ÿ'9ÿ2%((03ÿ%(ÿ%*A-*0(.%(ÿ,07ÿ7%ÿ=033%6%(>ÿ$%ÿ.%A%(ÿ 0(5,7ÿ'5ÿA''*37%66%(ÿA-(,07ÿ9%7ÿWXÿ%(ÿV012>ÿf(ÿ)%ÿ/016-.%ÿg7'%60E+70(.ÿ'5ÿ Lÿ ÿM NO!!ÿÿPNOÿQR#NOSTÿ -E70A07%07%(Kÿ='*)7ÿ+0%*ÿ(-)%*ÿ'5ÿ0(ÿ.%.--(> U9ÿ)%ÿ7*-(3070%ÿ7%ÿ/%2'370.%(;ÿ03ÿ+%7ÿ'*.-(03%*%(ÿA-(ÿ--(A,66%()%ÿ80(-(E0%*0(.ÿ hÿ ÿiO"]ÿS]ÿRÿO\"TNO Qÿ %33%(70%%6>ÿ$%ÿ@%77%(ÿE-5-E07%07ÿ0(ÿ'5ÿ+%7ÿ--(7*%22%(ÿA-(ÿ-))070'(%6%ÿ 90))%6%(ÿA-(,07ÿ+%7ÿV012ÿ%(ÿ)%ÿW,*'5%3%ÿX(0%>ÿ H%ÿE0*E,6-0*%ÿ%E'('90%ÿ2%(9%*27ÿ@0E+ÿ)''*ÿ%%(ÿ-()%*%ÿ'*.-(03-70%ÿA-(ÿ 5*'),E70%2%7%(3ÿ%(ÿ-()%*%ÿ/,30(%339')%66%(>ÿ?0%*)''*ÿ'(737--(ÿ''2ÿ%%(ÿ -()%*%ÿ*,097%A*--.ÿ%(ÿ-()%*%ÿA%*A'%*3/%=%.0(.%(>ÿI937%*)-9ÿ.--7ÿ3-9%(ÿ 9%7ÿ40(7%*:(-70'(-6%ÿ5-*7(%*3ÿ)%ÿA%*-()%*%()%ÿ*,097%A*--.ÿ0(ÿ2--*7ÿ/*%(.%(ÿ '9ÿ+%7ÿ*,097%6012ÿ/%6%0)ÿ+0%*'5ÿ--(ÿ7%ÿ5-33%(>

jÿ ÿkÿORÿSOQ "#N"ÿ

H%ÿE0*E,6-0*%ÿ%E'('90%ÿA*--.7ÿ)-7ÿ-66%ÿ.%9%%(7%6012%ÿ'*.-(03-70%3ÿA%*-()%*%(>ÿ H--*'9ÿ/',=%(ÿ=%ÿ%%(ÿ6%*%()%ÿ'*.-(03-70%ÿ'5;ÿ=--*ÿ(0%,=%ÿ2%((03ÿ%(ÿ %*A-*0(.%(ÿ='*)%(ÿA-37.%6%.)ÿ%(ÿ.%)%%6)>ÿf(ÿ)%ÿF%%*.%9%%(3E+-5ÿ I937%*)-9ÿD0*E,6-0*ÿ='*)%(ÿA%*/0()0(.%(ÿ.%6%.)ÿ%(ÿ='*)%(ÿA%*3E+066%(ÿ0(ÿ 2%((03;ÿ%l5%*703%;ÿ4/%)*0183:7--6;ÿE,67,,*;ÿ=%*2=01@%(ÿ%(ÿ/%6-(.%(ÿ'A%*/*,.)>

_KMJ7:;K8N=IN:89Iÿ4K;OLQIK;ÿGCGWG̀CGa BF

0123241567ÿ933 33 ÿ7ÿ34117172ÿ12ÿ77ÿ1712 3 723ÿ1ÿ7ÿ772ÿ 12ÿ12ÿ7ÿ73ÿ361173ÿ !ÿ"#ÿ21ÿ $ÿ17672ÿ4146317ÿ74217ÿ72ÿ3371!ÿÿ 77777%ÿ&ÿ77ÿ9717ÿ1ÿ'ÿ#()ÿ1672ÿ*741 *33%ÿ+33233ÿ7**72ÿ7ÿ77727617ÿ17417ÿ12ÿ7ÿ 69727ÿ*7 12 ÿ17ÿÿ*7671,1112 72ÿÿ7ÿ 772%ÿ&ÿ7ÿ61 727ÿ1712 3 723ÿ12ÿ7ÿ 6727ÿ*7712 72ÿ32ÿ7ÿ*741*37ÿ* 7ÿ172-ÿ . 33 45ÿ789:;8:<:;=>ÿ<?@ 45ÿHIJ:8ÿ:8ÿK89L=M;K: 45ÿ789:;=M:L8K8Nÿ<IIM=OHIPP:QKR?:ÿK8KMKIMK:J:8 2336ÿT372ÿ7ÿ7ÿ3 45ÿUII;9:?:M:8ÿV7:9=:Qÿ:8ÿ7;NI8K=OH:ÿ;:=M=M;7<:8 45ÿUII;9:?:M:8ÿ478=L<PMK:N7:9:;:8 45ÿUII;9:?:M:8ÿY:@7LU9:ÿ7<N:JK8N 45ÿU:;?:8ÿII8ÿ;I89J77;UII;9:8 2336ÿ,337772ÿ72ÿ32,3372 2336ÿ727336

/ÿ0 &3323ÿ0ÿ AÿBBCDCCC AÿEGBDCCC 'ÿ()% AÿGBDCCC AÿWCCDCCC AÿGCCDCCC 'ÿ))% 'ÿ#%%

\89K:8ÿ9II;M7:ÿII8Q:K9K8NÿK=ÿ]IQÿJKIÿ9:ÿV77;RII;8=7MIÿJI8ÿGCGXÿ:8>ÿ7^ÿGCGBÿ ::8ÿIOMLIQK=:;K8NÿJI8ÿ9KMÿ@:=M:9K8N=J77;=M:QÿII8ÿH:MÿN:<::8M:@:=MLL;ÿ U7;9:8ÿII8N:@79:8D

/ÿ1 AÿEDFBCDCCC AÿBCCDCCC AÿSCCDCCC 'ÿ0%)% AÿWSCDCCC AÿBCDCCC AÿGWCDCCC AÿGCCDCCC 'ÿ[ % 'ÿ1%##%

/ÿ) 37 12 ÿ1 AÿGDGCCDCCC AÿEDCCCDCCC AÿGDECCDCCC 'ÿ)%0% AÿWFBDCCC AÿBCDCCC AÿWZBDCCC AÿGCCDCCC 'ÿ#%% 'ÿ%0%

/ÿ

2336

AÿGDECCDCCC AÿEDCCCDCCC AÿGDECCDCCC 'ÿ)%% AÿXGCDCCC AÿBCDCCC AÿECCDCCC AÿECCDCCC 'ÿ(% 'ÿ)%[(%

'ÿ%(% 'ÿ%)% 'ÿ)%#)% 'ÿ#1%0)% 'ÿ#%% 'ÿ#)% 'ÿ#%)% 'ÿ(% 'ÿ0%#()% 'ÿ#(%)%

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda Circulair

2023-2026

Inhoudsopgave

1

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3 1.4

Lessen en aanbevelingen 2020-2022  Rollen van de gemeente Rollen van overige overheden Kaders voor de Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026

5 5 6 7

2

Voorstellen Samen met de stad

8

2.1 Programma en aanpak mkb circulair 2.2 Missiegedreven innovatiesysteem (bouw en textiel) en versterken innovatie-ecosystemen 2.3 Ondersteuning circulaire economie richting de haven en industrie 2.4 Innovatie Paviljoen Marineterrein 2.5 Innovatie Estafette – ondersteunen innovatief mkb met circulaire oplossingen 2.6 Aanpak VvE’s en overige particuliere eigenaren 2.7 Ondersteunen van en samenwerken met initiatieven die bijdragen aan de donuteconomie

8 10 11 12 14 17 17

3

Voorstellen Voedsel en organische reststromen

21

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13

Aanvalsplan voedselverspilling Terugdringen voedselverspilling huishoudens Terugdringen voedselverspilling bedrijven Voedselverspilling casus CircuLaw Voedsel redden voor sociale initiatieven Kader voor experimenteerruimte organische reststromen Buurtcompost faciliteren en verwaarden Gfe/t-inzameling Stadsmarkten circulair Voorzieningen in de woningbouw om de voedselketen te sluiten Humanure – meststoffen en bodemverbeteraars Hergebruik effluent als bron voor industriewater Circulaire watercyclus

21 22 24 25 26 27 28 30 31 32 33 34 35

4

Voorstellen Consumentengoederen

38

4.1 Textiel 4.2 Beschermende kleding in de zorg 4.3 Publiek bereik vergroten van gemeentelijke informatie en statistiek over circulaire economie 4.4 Stadspasactie repareren apparaten en wasbare luiers 4.5 Amsterdam repareert 4.6 Meer hergebruik en reparatie 4.7 Professionalisering van Amsterdamse reparateurs 4.8 Minder matrassen op straat 4.9 Minder karton op straat 4.10 Stimuleren van true pricing 4.11 Actieplan Groene ICT

38 38 39 40 41 42 42 43 44 45 46

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 2

5

Voorstellen Gebouwde omgeving

47

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12

Circulair renoveren Aanpak ´Circulair, tenzij …´ bij Grond en Ontwikkeling Ruimte maken voor de duurzaamheidstransitie Versnelling industriële biobased woningbouwproductie Stedenbouw en circulair bouwen Duurzame verdichting Circulair maatschappelijk vastgoed Vastgoed Circulair Jaarplan Circulair beheer en onderhoud openbare ruimte Bijdrage ingenieursbureau aan Scale-up toekomstbestendige kunstgrasvelden Doorbraakproject van land tot pand

47 49 50 52 53 55 56 58 59 63 66 68

6

Dwarsdoorsnijdende thema’s en randvoorwaarden

70

6.1 Concretiseren doelen en monitoring voedselverspilling en organische reststromen 6.2 Monitor materiaalgebruik eigen organisatie 6.3 Monitor Circulaire Economie in de stad 6.4 Identificeer materialen voor hergebruik: materialenpaspoort Openbare Ruimte 6.6 Europese wet- en regelgeving 6.7 CircuLaw 6.8 Circulaire energietransitie 6.9 Datagedreven CE-beleidscyclus 6.11 Kaders voor duurzaam en circulair opdrachtgeven en inkopen 6.12 Duurzaam Denken en Doen 6.13 Methodeontwikkeling en kennisdeling 6.14 Circulair en collectief wonen 

70 71 72 72 75 76 77 78 80 81 83 84

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 3

1

Inleiding

In deze bijlage van de Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026 worden de ‘circulaire’ activiteiten waarbij de gemeente Amsterdam betrokken is toegelicht. Deze bijlage is geschreven in mei 2023 en beschrijft de stand van zaken van dat moment, op het moment dat er nog geen besluiten genomen zijn over de besteding van onder meer de ‘coalitie­middelen circulaire economie en duurzaamheid’. We leggen uit waarom deze activiteiten belangrijk zijn, hoe ze zijn opgebouwd, met wie ze worden opgepakt en hoe de financiering is geregeld. Afbakening Uitvoeringsagenda Voorliggende uitvoeringsagenda beschrijft alleen de activiteiten waar de gemeente Amsterdam actief bij betrokken is. Dit uitvoeringsprogramma biedt daarmee geen uitputtend overzicht van alles wat er gebeurt aan de transitie van de lineaire naar de circulaire economie. Zo zijn er nauwelijks activiteiten van het Rijk of de Europese Unie beschreven; die vallen grotendeels buiten de scope van deze uitvoeringsagenda. Uiteraard vindt voortdurend afstemming plaats, bijvoorbeeld rondom het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) of de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Deze uitvoeringsagenda heeft een looptijd van ruim drie jaar. Zo biedt Amsterdam een meerjarig perspectief ter ondersteuning van de zekerheid rondom investeringsbeslissingen voor het circulair maken van de bedrijfsvoering en businessmodellen van ondernemers.

Gezien de snel ontwikkelende inzichten, ervaringen en wijzigingen in beleid, wet- en regelgeving die worden verwacht van het Rijk en de Europese Unie zullen, indien daartoe aanleiding is, bij de Voorjaarsnota 2025 voorstellen voor wijzigingen in het bestedingsvoorstel/Uitvoeringsagenda Circulair aan het gemeentebestuur worden aangeboden.

Er is geen zelfstandig circulair beleid Zoals ook staat vermeld in de inleiding van de ‘Uitvoeringsagenda Circulair 20203-2026’ leidt de transitie naar een circulaire economie tot een andere manier van werken. Daarmee draag je bij aan het realiseren van verschillende maatschappelijke doelstellingen en voorkom je dat het als extra beleidsdoelstelling wordt gestapeld. Dit zien we terug in de organisatie van deze uitvoeringsagenda: elke activiteit die is opgenomen, is onderdeel van het werk van een specifiek organisatieonderdeel en in een flink aantal gevallen al opgenomen in onderliggende beleidsdocumenten. Elke gemeentelijke organisatie zit zelf ‘aan de knoppen’ om circulair werken in de praktijk vorm te geven. Zo maken we de stap van projectmatig ‘circulaire dingen doen’ naar ‘dingen circulair doen’ als standaard manier van werken. De rol van een organisatieonderdeel voor de circulaire economie is om tijdens de transitie taken uit te voeren die beter en effectiever centraal kunnen worden uitgevoerd.

Het gaat bijvoorbeeld om: • het monitoren van de transitie en rapporteren over de voortgang; • het ontwikkelen en beheren van kennis over de circulaire economie; • het adviseren over circulaire inkoop- en aanbestedingsprocessen, en over de toepassing van circulaire principes in beleid; • het verbinden van mensen en organisaties; • het organiseren van aanvullende middelen vanuit het Rijk en de Europese Unie; • het netwerken en lobbyen voor het wegnemen van obstakels die de transitie naar een circulaire economie in de weg staan. Deze rollen vormen de kern van zowel deze uitvoeringsagenda als het team dat hiervoor binnen de gemeentelijke organisatie actief is. Dat team zorgt voor handelingsperspectief door het transitie-instrumentarium verder door te ontwikkelen. De weerbarstige werkelijkheid is dat we op dit moment circulair proberen te werken in een voornamelijk lineair georganiseerd systeem. Het is nog steeds vaak goedkoper om nieuwe grondstoffen en materialen te gebruiken dan om bestaande, vervuilende productieprocessen of businesscases grondig aan te passen. Verandering vraagt om het overwinnen van weerstand. Een apart programma en organisatieonderdeel dat stuurt op de circulaire doelen zal de transitie versnellen. Alleen zo verliezen we niet onnodig tijd – tijd die, zoals al eerder gezegd, er niet is.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 4

1.1

Lessen en aanbevelingen 2020-2022

In de raadsinformatiebrief van 24 mei 2022 zijn aanbevelingen gepresenteerd op basis van de lessen die zijn geleerd in de periode 2020-2021. Hierna worden deze benoemd en aangegeven hoe die worden meegenomen in deze Uitvoerings­ agenda. 1. Verrijk besluitvorming met monitoring van ecologische en sociale impact van materiaalgebruik Inmiddels is de kwantificering van de ecologische impact per waardeketen (voedsel en organische reststromen, consumptiegoederen en de gebouwde omgeving) in kaart gebracht in de Monitor Amsterdam Circulair. Kwantificering van de sociale impact blijkt weerbarstig, omdat er vooralsnog minder kennis en data beschikbaar zijn. In 2023 werkt Amsterdam hier verder aan. Naar verwachting kunnen hieraan in 2026 conclusies worden verbonden. 2. Bouw experimenten uit tot een systeemverandering We moeten de stap maken van ‘circulaire projecten’ naar ‘circulair werken’ als standaardwerkwijze. Dat vergt een vertaalslag van de geleerde lessen uit diverse projecten naar aanpassingen in standaardprocessen, procedures en criteria. Hiervoor is de periode tot en met 2026 nodig, zodat in 2026 alle onderdelen van de gemeente in staat zijn om circulair te werken. 3. Maak een doorvertaling van strategische ambities naar een concreet stappenplan In 2023 is het nog niet mogelijk om de kwantitatieve doelen te verbinden aan de voorgestelde acties.

Dit is wel van belang en we zullen daarom actief bijdragen aan de uitwerking van de circulaire doelen van het Rijk, waarvan de eerste concretiseringen worden verwacht in 2024. Die zullen dan beschikbaar zijn voor de nieuwe bestuursperiode richting 2026. Ondertussen voeren we zo veel mogelijk acties uit die het grondstoffengebruik terugdringen en monitoren we de ontwikkelingen van dat grondstoffengebruik, zodat we in 2026 voor elk van de waardeketens een routekaart kunnen opstellen. 4. Onderzoek vanuit welke rollen de gemeente de transitie het meeste versnelt In het ‘Innovatie- en Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2020-2021’ stonden ongeveer tweehonderd acties, waarvan het overgrote deel faciliterend van aard was. Slechts een handvol maakte gebruik van juridisch dwingende instrumenten, zoals een verordening, een afdwingbare norm of een aanbestedingscriterium. Van de activiteiten in deze uitvoeringsagenda bevatten zo’n 27% een juridisch dwingende component. Daarmee zijn de activiteiten in deze uitvoeringsagenda minder vrijblijvend.

1.2

Rollen van de gemeente

De gemeente Amsterdam ziet voor zichzelf diverse rollen om de transitie naar een circulaire economie te bevorderen. De vaststelling hiervan volgt op het Nationaal Programma Circulaire Economie en de lessen en aanbevelingen uit het eerste ‘Innovatie- en Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2020-2021’ (raadsinformatiebrief van 24 mei 2022): • Rapportage De gemeente registreert de ontwikkelingen in de stad en kan op basis daarvan een beeld schetsen hoe de toekomst eruit kan gaan zien. Op basis van dat signaal kan de gemeente activiteiten overwegen om trends of ontwikkelingen bij te gaan sturen. • Regulering Stimulerende maatregelen zijn niet effectief genoeg gebleken om voldoende tempo te maken bij de transitie. Meer dwang en drang zijn nodig. Binnen de huidige wet- en regelgeving zijn mogelijkheden om dat meer te doen dan nu gebeurt. Daarnaast ontwikkelen zowel het Rijk als de Europese Commissie nieuwe wet- en regelgeving die eisen aan de markt gaat stellen. Ook zal de gemeente meer ruimte geven om inovatie mogelijk te maken, bijvoorbeeld via vergunningen. • Normering Amsterdam kan eisen stellen, bijvoorbeeld aan evenementen, maar ook via inkoop- en aanbestedingsprocessen. Die eisen hebben pas echt impact wanneer ze, met steun van andere overheden en kennisinstellingen, leiden tot landelijk toepasbare normen en standaarden die bijdragen aan de gewenste systeemverandering.

Voorbeelden daarvan zijn de milieuzones voor voertuigen en de Ja/Ja-sticker, waarmee Amsterdammers kunnen aangeven dat ze graag reclamefolders willen ontvangen. • Ruimtelijk beleid Via ruimtelijke planning en de inrichting en beheer van de openbare ruimte kan de gemeente invloed uitoefenen. Dat kan dan ook gaan om het toestaan van bepaalde functies of bedrijvigheid via bijvoorbeeld omgevingsplannen, of welke reclame-uitingen zijn toegestaan in de openbare ruimte. • Handhaving Handhaving is het sluitstuk van de beleidsuitvoering, waarbij er een stok achter de deur moet zijn om te zorgen dat mensen tot de orde worden geroepen wanneer ze zich aan hun verantwoordelijkheid onttrekken. Een voorbeeld van het belang van goede handhaving uit het Amsterdamse verleden is de uitspraak van de Raad van State uit 2007, waardoor deuren voor koelvakken in supermarkten verplicht werden, om zo het energiegebruik te beperken.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 5

• Facilitering De gemeente wil de circulaire bedrijven en initiatieven in de stad in staat stellen verder te groeien. Voorbeelden van zo’n faciliterende functie zijn: – initiatieven verbinden met relevante netwerken; – toegang bieden tot kennis (subsidiemogelijkheden, juridische zaken, netwerken waar vestigingsruimte vrijkomt, et cetera); – het organiseren van bijeenkomsten om kennis en ervaring uit te wisselen en netwerken te vormen; – het wegnemen van drempels door aanpassen van lokale regels, afdekken van risico’s, et cetera. • Financiering Om circulair werken mogelijk te maken in een wereld die grotendeels lineair is ingericht, zijn ook financiële instrumenten nodig. Voorbeelden van financieringsinstrumentarium zijn: – capaciteit inzetten voor het aantrekken van nieuwe geldstromen; – circulaire oplossingen bevorderen via de eigen inkoopkracht van de gemeente Amsterdam, bijvoorbeeld door te fungeren als launching customer; – subsidie verstrekken; – leningen verstrekken die te risicovol zijn voor banken of fondsen. • Voorbeeldfunctie Hoe de gemeente omgaat met het eigen vastgoed, het wagenpark, de ICT en de catering kan aan anderen laten zien welke oplossingen wel en niet werken. Ook kan de voorbeeldfunctie helpen om te bepalen of de eisen die de gemeente aan anderen stelt redelijk zijn.

Door opdrachten circulair uit te vragen is in het verleden al gebleken dat ondernemers de kans krijgen te investeren in een fabriek of het doen van een praktijktoets. Binnen de gemeentelijke (inkoop)organisaties moet kennis en procedures voor circulair aanbesteden of werken nog worden ‘ingeregeld’, inclusief budgettering. Het is de ambitie om dit voor 2026 gerealiseerd te hebben.

1.3

Rollen van overige overheden

De doelstellingen om in 2030 al 50% minder nieuwe, niet-herwinbare grondstoffen te gebruiken en in 2050 een volledig circulaire economie te hebben zijn niet alleen de doelen van de gemeente Amsterdam, maar zijn vastgelegd in het ‘Nationale Grondstoffenakkoord’ uit 2017. Amsterdam is niet in staat zelfstandig aan die doelen te voldoen. Het behalen van die doelen is alleen mogelijk als er vanuit de EU en Rijk actief beleid op wordt gevoerd. Amsterdam kan daarbij meedenken en adviseren, vanuit de praktijkervaring die met het uitvoeren van de ‘Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025’ (19 mei 2020).

Elementen die daarbij door Amsterdam naar voren gebracht zullen worden zijn: • Het beprijzen van milieuschade (MKI) verbetert de omstandigheden voor circulaire alternatieven om te kunnen concurreren met ‘lineaire’ producten; • Eenduidige (bouw)normen en standaarden waarin circulaire principes op een goede manier zijn meegenomen, creëert duidelijkheid voor markt én overheid • waar mogelijk het versnellen van de invoering van aangescherpte normen, zoals een aangescherpt bouwbesluit om tot een level playing field voor circulair bouwen te komen en aangescherpte normen voor het verplicht stellen van een minimaal percentage recyclaat in productieketens; • Transparantie in herkomst en samenstelling van (grondstoffen voor) producten is een voorwaarde om tot ketensamen­ werking te komen; • De nieuwe EU-wetgeving over ‘recht op reparatie’ vraagt ook om het organiseren van effectieve handhaving • het wegnemen van belemmeringen die circulaire innovatie in de weg staan, zoals het toestaan van cementloos beton waar dat veilig kan en dat producten uit de biovergister ingezet mogen worden voor de voedselproductie waar dat veilig kan; • Waar de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) alleen wordt ingevuld met maatregelen om het afval dat ontstaat zo goed mogelijk in zamelen en verwerken, zal aangestuurd worden op maatregelen om ook te voorkomen dat afval überhaupt ontstaat en/of

maatregelen om het gebruik van herwinbare (biobased) materialen te bevorderen. De gemeente Amsterdam zal bij de uitvoering van onderstaande activiteiten steeds verbinding zoeken met wat er elders gebeurd. Bijvoorbeeld aanhaken bij subsidieregelingen die RVO of provincie Noord-Holland al hebben, en alleen nieuwe regelingen opstellen als die nog niet elders bestaan. Zorgen dat de monitoring die in Amsterdam plaatsvind aansluit bij de systematiek van het CBS, et cetera.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 6

1.4

Kaders voor de Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026

In de raadsinformatiebrief van 28 maart 2023 zijn drie uitgangspunten opgenomen voor de ‘Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026’. a. Beprijzing van verborgen kosten Veel ‘verborgen’ kosten van een product zijn nu niet opgenomen in de prijs van dat product. De gemeente wil dit veranderen en is begonnen door CO2-beprijzing mee te nemen bij alle investeringen. Voor 2026 wordt dit uitgebreid tot true price, waarbij zoveel mogelijk impact is meegenomen. Hiermee creëert de gemeente de juiste randvoorwaarden voor circulaire koplopers en dwingt ze grote bedrijven en achterblijvers in beweging te komen en stappen te zetten naar een circulaire economie. b. Centrale rol voor het mkb Een belangrijke partner in de gewenste circulaire versnelling is het midden- en kleinbedrijf, van oudsher een motor van innovatie. Ondernemerszin moeten we aanwenden om de creativiteit van het mkb meer te benutten en de circulaire economie verder op te schalen. c. Focus op versnelling, opschaling en impact De focus komt te liggen op projecten die snel groter kunnen worden. Het gaat zowel om opschaling van kleine, makkelijk reproduceerbare acties, als om de schaalsprong door industriële productie of uitvoering. Deze stap betekent dat wij gerichter moeten kiezen welke initiatieven we ontplooien om te zorgen voor maximale versnelling en impact.

De twee schaaltypen zijn nodig om voldoende marktvraag te creëren om circulaire oplossingen levensvatbaar te maken. Zo scheppen we bovendien een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor innovatieve ondernemers en organisaties. In deze uitvoeringsagenda hebben we meer dan 50 voorstellen samengevat in ruim 25 acties die de komende jaren worden uitgevoerd door de gemeente Amsterdam. Hierna lichten we toe hoe we tot deze selectie zijn gekomen, aan de hand van de verschillende fasen van de circulaire transitie, de vier strategieën, de rollen van de gemeente, inhoudelijke overwegingen en de uitgangspunten die we daarbij hebben gehanteerd.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 7

2

Voorstellen Samen met de stad

2.1

Programma en aanpak mkb circulair

Eigenaar

Economische Zaken en Cultuur

Naam actie

Programma en aanpak mkb circulair

Omschrijving actie

We ontwikkelen een structurele ondersteuningsaanpak samen met het georganiseerde bedrijfsleven in de stad, zowel in gebieden, bijvoorbeeld met bedrijveninvesteringszones (BIZ-en), als met brancheorganisaties. Dit moet resulteren in: • actiegerichte tools voor individuele mkb-bedrijven (maak- en niet-maakbedrijven) die hun bedrijfsvoering circulair willen maken; • collectieve aanpak, bijvoorbeeld door Communities of Practice (CoP’s) binnen specifieke sectoren en/of branches; • een gezamenlijke communicatiestrategie met goede voorbeelden om ondernemers te inspireren; • voorbereiding van het Amsterdamse mkb op toekomstige Europese wet- en regelgeving – denk aan de CSRD – zodat het tijdig in staat is te rapporteren over zijn ecologische voetafdruk; • vergroting van het aanbod van betaalbare ruimte voor initiatieven die tijdelijk ondersteuning nodig hebben om door een ontwikkelfase heen te komen.

Ambitie

De ambitie is om bedrijven in staat te stellen de impact van het materiaalgebruik in 2030 te halveren (50% minder primaire abiotische grondstoffen of 50% minder impact van materiaalgebruik).

Huidige en gewenste situatie Huidige situatie: Het mkb in Amsterdam (tot 250 werknemers) is zeer divers en omvangrijk. Het aantal mkb-bedrijven met een hoofdvestiging in Amsterdam is circa vijfduizend. Ook binnen sectoren zijn verschillen groot, bijvoorbeeld als het gaat om organisatievormen, aansturing en op het gebied van handelingsperspectief en invloedsferen. Dat bleek bijvoorbeeld uit ervaringen met de Koplopergroep Circulaire Hotels. De deelnemers gingen individueel aan de slag met het circulair maken van de bedrijfsvoering, maar een bundeling van krachten en collectieve aanpak bleek – vanwege de grote onderlinge verscheidenheid – te complex. Het huidige aanbod (vanuit verschillende overheden) richt zich voornamelijk op de pioniers en intrinsiek gemotiveerde bedrijven. Op dit moment wordt de urgentie om circulair te worden nog nauwelijks gevoeld. Dit zal veranderen door de transparantiewet Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD die in 2024 in werking treedt. De regeling verplicht grote bedrijven om eenduidig over hun impact op mens en milieu te rapporteren. Formeel geldt deze wet pas in 2026 voor het mkb, maar in de praktijk krijgt het er al vanaf het begin mee te maken, omdat grote bedrijven hun CSRD-verplichting naar het mkb doorzetten. De klanten- en ketenpartners van het mkb zijn namelijk vaak overheden of grote bedrijven.

Gewenste situatie: Urgentie tot een circulaire bedrijfsvoering wordt gevoeld bij een groot deel van het bedrijfsleven. Mkb-bedrijven weten het ondersteuningsaanbod goed te vinden, zijn in staat om hun bedrijfsvoering circulair te maken en om effectief invloed in hun keten uit te oefenen. Vanuit de gemeente bieden we hiervoor tools aan; deze richten zich op het vergroten van inzicht en bewustzijn van circulaire economie, maar bieden ook concreet handelingsperspectief. De tools moeten bijdragen aan verandering van de kernprocessen van een bedrijf, zoals HR, research en development, inkoop of strategie. Op deze manier willen we voorkomen dat circulariteit stokt bij de laagste trede op de R-ladder (quick wins). Via collectieve actie, zoals een CoP, ontstaan netwerken van bedrijven in de stad die elkaar weten te vinden bij circulaire uitdagingen. Bedrijven die al flink op weg zijn richting circulaire bedrijfsvoering vervullen in de aanpak een ambassadeursrol: motiverend en aanstekelijk voor bedrijven die nog zoekende zijn.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 8

2.1

Programma en aanpak mkb circulair

Eigenaar

Economische Zaken en Cultuur

Naam actie

Programma en aanpak mkb circulair

Motivatie

Uit het ‘Amsterdams Akkoord 2022- 2026’: “We willen een diverse economie die lokale productieketens ondersteunt en die maakindustrie een volwaardige plek in de stad geeft. Het Amsterdams midden- en kleinbedrijf ondersteunen we zodat we lokaal ondernemerschap stimuleren en behouden” (pagina 47). Het mkb is een motor van de economie en bijvoorbeeld verantwoordelijk voor 70% van het industrieel afval (Dey et a., 2022). Ondersteuningsaanbod mkb: individueel Ieder bedrijf heeft een verantwoordelijkheid, maar de transitie is complex. Het is niet eenvoudig om een abstract begrip als circulaire economie te vertalen naar een praktisch niveau. Er zijn veel dilemma’s en 100% circulair is vaak nog niet mogelijk. Via een individuele aanpak willen we bedrijven op weg helpen om (eerste) stappen te zetten richting meer duurzaam en circulair ondernemen, ketensamenwerking en andere verdienmodellen. Ondersteuningsaanbod mkb: collectief Gelet op de enorme aantallen mkb-bedrijven is het belangrijk om naast een individueel aanbod ook met collectieven aan de slag te gaan, bijvoorbeeld binnen een gebied of een branche. Via CoP’s delen bedrijven kennis (bewustwording en herkenning) en ontdekken ze dat ze er niet alleen voor staan.

Ze krijgen praktisch inzetbare tools waarmee ze hun ecologische voetafdruk kunnen meten en vergelijken, circulair kunnen inkopen en inzicht krijgen in andere businessmodellen en potentiële circulaire ketenpartners. De CSRD dwingt bedrijven om te rapporteren wat in hun aanvoerketens gebeurt. Het is een belangrijke incentive en aanleiding om het gesprek met ze aan te gaan en circulariteit op de radar te krijgen. Zodra meer bedrijven aan CSRD-rapportageverplichtingen voldoen, wordt het bovendien voor de gemeente transparanter en makkelijker om circulair in te kopen. Ook leidt de CSRD mogelijk tot nieuwe data en inzichten over productieketens.

Verwachte impact

Indirecte impact: lineaire bedrijven helpen om stappen te zetten richting een circulaire bedrijfsvoering en bedrijven die al circulair werken, helpen met de opschaling. Directe impact: het wordt voor de gemeente makkelijker om circulair in te kopen als bedrijven voldoen aan CSRD.

Looptijd

Looptijd: meerjarig; opbouw in 2024, uitrol in 2025 en 2026.

Verwacht resultaat

Beoogde resultaten moeten voortkomen uit het lopende ontwikkeltraject en de samenwerking met de andere stakeholders. We denken aan: • We activeren bedrijven om circulair te ondernemen. • Per jaar worden twee nieuwe CoP’s in specifieke branches georganiseerd (nader benoemen). • Amsterdamse mkb-bedrijven zijn in 2026 in staat te voldoen aan de verplichtingen nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van de CSRD.

Bijdrage aan systeemverandering

De weloverwogen, structurele, aanpak resulteert in veel transformatieve acties bij tal van bedrijven. Allemaal dragen ze bij aan de noodzakelijke systeemverandering.

Strategie (voorkomen, verlengen, verwaarden, vervangen)

Alle strategieën

Beleidsinstrumentarium

Normeren (wet- en regelgeving) Beprijzen (financiële instrumenten) 7 Stimuleren (zachte instrumenten)

Vervolgstap

• afspraken over samenwerking met andere relevante overheden (met name Provincie Noord-Holland, Versnellingshuis en Omgevingsdienst) en over samenhangende aanpak; • afstemming met brancheorganisaties en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven over samenwerking en keuzes van doelgroepen binnen het mkb.

Monitoring

Nulmeting bij bedrijven die gaan gebruikmaken van het ondersteuningsaanbod. Procesindicatoren: aantal bedrijven dat circulair gaat werken. CSRD biedt grote kansen voor de verdere doorontwikkeling van de Monitor Amsterdam Circulair. Er zullen veel nieuwe data beschikbaar komen, die waarschijnlijk (al dan niet geaggregeerd) ook voor het publiek toegankelijk worden. Zodoende kunnen we CSRD-reporting-formats koppelen aan de monitor en ontsluiten richting Amsterdammers. Dit kan ons helpen bij het verder bottom-up verrijken van data en inzichten in materiaalketens.

Leerdoel

Potentieel veel nieuw inzicht in de productieketens van bedrijven, maar ook waar zij in de praktijk tegenaan lopen en hoe we hen beter kunnen ondersteunen naar circulariteit.

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 9

2.2

 issiegedreven innovatiesysteem (bouw en textiel) en versterken innovatieM ecosystemen

Eigenaar

Economische Zaken en Cultuur

Naam actie

Missiegedreven innovatiesysteem (bouw en textiel) en versterken innovatie-ecosystemen

Omschrijving actie

Het missiegedreven innovatiesysteem (MIS) van het Copernicus Instituut (Marko Hekkert et al.) is de basis voor dit traject. Grote duurzaamheidstransities zijn vaak complex en met dit model als kapstok kijken we naar wat nodig is om de transitie een succes te maken en wat de kansen en knelpunten zijn. Het MIS is gebaseerd op het idee dat innovatie een proces is dat alleen met veel verschillende actoren gedaan kan worden. De samenwerking en verhoudingen tussen deze actoren zijn daarom cruciaal voor innovatieprocessen en ook wet- en regelgeving heeft een grote invloed.

Met het MIS-model kunnen negen sleutelprocessen en -functies in kaart worden gebracht. Een sleutelproces beschrijft een specifiek onderwerp of een activiteit die moeten plaatsvinden om een succesvolle innovatie of missie te realiseren. Motivatie

Op dit moment vinden activiteiten rond het thema innovatie of innovatie-ecosystemen versnipperd plaats binnen de gemeente. Denk aan Economische Zaken en Cultuur (EZC), Ruimte en Duurzaamheid (R&D), Digitalisering en Innovatie (D&I). Het is belangrijk dat een aantal innovatie-ecosystemen rond specifieke waardeketens, zoals een duurzame ‘Gebouwde omgeving’, goed functioneren om juiste innovaties los te krijgen en op te schalen, zeker gezien de beperkte tijd. De innovatie-systeembenadering van Hekkert kan gebruikt worden als middel om de rol van de gemeente en activiteiten in zo’n ecosysteem verder scherp te krijgen. Focus ligt hierbij op de gebouwde en textiel.

Looptijd

Looptijd: meerjarig; MIS ontwikkelen in 2023, uitvoeren in de periode 2024-2025.

Beleidsinstrumentarium

Normeren (wet- en regelgeving) Beprijzen (financiële instrumenten) 7 Stimuleren (zachte instrumenten)

Organisatie

Eigenaar: EZC Werkt mee: R&D

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 10

2.3

Ondersteuning circulaire economie richting de haven en industrie

Eigenaar

Ruimte & Duurzaamheid/Economische Zaken & Cultuur

Naam actie

Aanpak Circulaire Haven & Industrie

Omschrijving actie

De gemeente en het Havenbedrijf Amsterdam streven ernaar om het circulair industrieel ecosysteem de aankomende jaren verder op te bouwen. In dat kader intensiveren we de samenwerking op het thema circulaire economie. Met de volgende twee sporen geven we verder handen en voeten aan onze circulaire ambities in de haven. 1. Het ondersteunen, versterken en versnellen van succesvolle activiteiten en initiatieven 2. Het organiseren van de juiste randvoorwaarden en het wegnemen van knelpunten De aankomende periode concretiseren we vanuit ons aandeelhouderschap welke kaders en richting de gemeente het Havenbedrijf kan meegeven in deze transitie en op welke wijze zij kan bijdragen om de circulaire transitie in de haven te versnellen. Het is van belang dat het Havenbedrijf de ruimte houdt om situationeel te kunnen reageren, om zijn rol en taken zo te kunnen vervullen dat deze recht doet aan de dynamiek van het havengebied. Tegelijk wil de gemeente als aandeelhouder kunnen sturen op de lange termijn. De uitkomsten worden gebruikt in de herijking van het strategisch plan 2025 – 2030 van het Havenbedrijf.

Ambitie

De haven draag bij aan de ambitie van de gemeente Amsterdam en het Rijk om het materiaalgebruik in 2030 te halveren (50% minder primaire abiotische grondstoffen).

Motivatie

Het havengebied is fundamenteel voor het realiseren van de circulaire ambities van de stad en regio, dankzij de aanwezigheid van havenlogistiek, de mogelijkheden voor op- en overslag, de concentratie van grondstoffen en reststromen, en omdat het dé plek is waar ruimte en schaal gemaakt kan worden voor noodzakelijke innovaties en industriële activiteiten. De gemeente en het Havenbedrijf Amsterdam streven ernaar om het circulair industrieel ecosysteem de aankomende jaren verder op te bouwen. Dat betekent enerzijds reeds gevestigde bedrijven in de haven stimuleren om verder te verduurzamen en hun processen meer circulair in te richten. Anderzijds, betekent het dat er nieuwe bedrijven worden aangetrokken die met hun circulaire activiteiten en processen bijdragen aan de verdere verduurzaming van het cluster en de ontwikkeling richting een circulair industrieel ecosysteem. In dat kader intensiveren we de samenwerking op het thema circulaire economie, we zetten daarbij in op de volgende twee sporen: 1.

We versterken en versnellen circulaire initiatieven en activiteiten in de haven We starten niet op nul en bouwen voort op wat er al is, waarbij we gezamenlijk zoeken naar mogelijkheden om relevante initiatieven en activiteiten die bijdragen aan de circulaire economie in het havengebied te ondersteunen, te versterken en te versnellen, zoals: • Verdere samenwerking met en ondersteuning van het Netwerk Circulair, opgericht door ORAM en het Havenbedrijf. Het netwerk brengt bedrijven, kennisinstellingen en overheden bij elkaar en richt zich op de groei van circulaire (industriële) bedrijvigheid in het Noordzeekanaalgebied (NZKG). • Samenwerking met het Havenbedrijf rond het maatschappelijk verantwoord omgaan met handelsketens – voortbouwend op de inspanningen van het Havenbedrijf op het transparant en traceerbaar maken van handelsketens. Het Havenbedrijf maakt hierover afspraken met klanten bij het vestigen. • Ondersteunen van (MKB) bedrijven in het havengebied met circulaire adviestrajecten en bij het vinden van financieringsmogelijkheden. • Identificeren van kansen om als launching customer specifieke ketens versneld circulair te ontwikkelen.

• Kennisoverdracht en cultuureducatie: we brengen scholieren & studenten uit Amsterdam en regio in contact met de Amsterdamse haven en (circulaire) industrie, om kennis te vergroten en te enthousiasmeren over het werk in het havengebied, bijvoorbeeld in vorm van rondleidingen, excursies of workshops. 2. We werken aan de juiste randvoorwaarden en nemen knelpunten weg Om tot een circulair ecosysteem in de haven te komen zijn de juiste randvoorwaarden nodig, en moeten knelpunten weggenomen worden. Hierbij zetten we in op: • De gemeente brengt met input vanuit het Havenbedrijf en bedrijfsleven in kaart welke wetten en regels in de weg staan. We voeren lobby richting hogere overheden (zoals Rijk en EU) voor een gelijk speelveld. • Om te zorgen dat circulaire (industriële) activiteiten voldoende ruimte krijgen (fysieke, veiligheid, milieu) op de juiste plek is een regionale afweging nodig. Daarom participeren we onder andere in de in de NOVEX-aanpak NZKG. Het thema ruimte wordt tevens expliciet meegenomen in de ontwikkeling van het nieuwe beleid Omgevingsveiligheid en de Gebiedsvisie Haven. Het havenbedrijf heeft in haar strategie 2021-2025 als doel gesteld om circulaire activiteiten te laten groeien door uitgifte van 25 hectaren aan circulaire procesindustrie.

Een concreet project wat hieraan moet bijdragen is de ontwikkeling van een terrein dat we de ‘circulaire schil’ noemen (N5/N6 kavel van ca. 10 hectaren). • Waar mogelijk past de gemeente het vergunningsverleningsproces aan in samenwerking met de OD NZKG, zodat kansrijke circulaire initiatieven kunnen worden gestart, versneld en opgeschaald. We kijken ook hoe handhaving geïntensiveerd kan worden. • We weten dat tot ca. 2028 ruimte voor elektriciteitsaansluitingen beperkt blijft door congestie op het net. Samen met het Havenbedrijf en ORAM zullen we het belang van circulaire economie inbrengen in de maatschappelijke discussies over prioritering bij netaansluiting en -uitbreiding.

Looptijd

Looptijd: meerjarig 2023 tot 2026

Verwacht resultaat

Een gezamenlijke aanpak circulaire economie met het Havenbedrijf als partner en relevante stakeholders betrokken en gecommitteerd, waarin concrete maatregelen inzichtelijk worden gemaakt waarmee de circulaire transitie in de haven versneld kan worden.

Beleidsinstrumentarium

Normeren (wet- en regelgeving) Beprijzen (financiële instrumenten) Stimuleren (zachte instrumenten)

Bijlage bij de Uitvoeringsagenda circulair 2023-2026 | 11

2.3

Ondersteuning circulaire economie richting de haven en industrie

Eigenaar

Ruimte & Duurzaamheid/Economische Zaken & Cultuur

Naam actie

Aanpak Circulaire Haven & Industrie

Organisatie

Eigenaar: directies Ruimte & Duurzaamheid en Economische Zaken & Cultuur Werkt mee: Havenbedrijf Amsterdam

Financiële dekking

2.4

7 ​​Binnen huidige dekking, nl: 2.5 mln EUR over de periode 2024-2026

Innovatie Paviljoen Marineterrein

Naam indiener

Stedelijke Innovatie, Directie Digitalisering en Innovatie

Naam actie (project)

Innovatie Paviljoen Marineterrein Innovatie Paviljoen Marineterrein - Innovatie (amsterdam.nl)

Omschrijving actie

In 2023 en 2024 staat het Innovatie Paviljoen op het Marineterrein. In dit tijdelijke gebouw van 6 bij 6 meter voeren we samen met mkb-ondernemingen pilots uit voor innovaties voor duurzaamheidsvraagstukken. Het Innovatie Paviljoen wil de transitie naar een circulaire stad versnellen door mkb met innovatieve oplossingen te ondersteunen met pilotmogelijkheden, trainingen en mentorsessies. De deelnemende ondernemers hebben zelf hun onderzoeksvragen bepaald, omdat we dat in dit programma zoveel mogelijk bij hen zelf laten. Ook verkennen we wat de gemeente in de eigen werkwijzen en culturen moet aanpassen om deze transitie te versnellen. Een vaste expositie bij het Paviljoen over de circulaire transitie en de pilots moet bezoekers duidelijk maken waarom de gemeente dit doet. Ook formuleren we relevante studentenopdrachten en wordt het mogelijk deel te nemen aan een rondleiding. De volgende pilots worden uitgevoerd: • ‘een slimmere bouwketen’: het beter stroomlijnen van de samenwerking in de bouwketen met betrekking tot biobased architectuur, houtbouwsystemen en uitvoeringpartners (door Boom). • ‘een volledig demontabel en biobased gevelsysteem’: betonnen structuren zijn vervangen door flexibele prefab houtbouw, minerale wol door kalkhennepisolatie, OSB door landbouwvezelplaten en gipsplaten door zeewierpanelen (door WoodINC, Blueblocks, EXIE, Rik Makes en Aveco de Bondt).

• ‘een natuurinclusieve en biobased gevel’: een bijzondere natuur-inclusieve en biobased gevel waarbij het gevelpaneel is voorzien van gaten om toegang te bieden aan nest- en insectenkasten (door NPSP, Sustainer, Studio Marco Vermeulen en Uitvindersgilde). • ‘Een modulair daksysteem met groendaklaag’: dit modulair daksysteem transformeert binnen één installatiedag een grijs, plat dak in een lichtgewicht, groen dak gecombineerd met zonnepanelen en andere dakinstallaties, zoals warmtepompen (door Paviljoen3). De opgedane lessen worden na afloop van de pilots gedeeld via een demodag en op andere relevante evenementen en platforms.