3 Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 juni 2024 Zorg en maatschappelijke ontwikkeling, Opvang en Jeugd(zorg) A. Scholtes, R. Groot-Wassink en M. Moorman Directie OJZ, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Toezicht en handhaving Wmo/Jeugdwet

Datum Portefeuille(s)

g g

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. De afgelopen periode is er gewerkt aan een goede basis voor het toezicht en de handhaving voor de Wmo en Jeugdwet binnen onze gemeente. We willen immers dat Amsterdammers in goed vertrouwen gebruik kunnen maken van Wmo-ondersteuning en jeugdzorg. De aanleiding voor het opstellen van toezicht- en handhavingsbeleid is de behoefte aan een adequate aanpak voor toezicht en handhaving waarmee de kwaliteit voor Amsterdammers en de naleving van de regels kan worden geborgd. Na de overheveling van de Wmo en de Jeugdwet in 2015 is de gemeente gestart met de uitvoering van toezicht en handhaving. Sindsdien heeft de toezichthouder diverse toezichtonderzoeken uitgevoerd bij aanbieders met verbetering van de dienstverlening als resultaat. In een enkel geval is de zorg naar aanleiding van het toezicht beëindigd. De toezicht- en handhavingsaanpak is in de loop der tijd vormgegeven vanuit de praktijk en bleek niet optimaal te functioneren vanwege het ontbreken van overkoepelende handvatten en kaders. Ter illustratie hieronder een tweetal voorbeelden. Voorbeeld zorg-in-natura In 2021 ontvingen we vanuit de FIOD een signaal over een door ons gecontracteerde Wmo-aanbieder.

Naast het FIOD-dossier constateerde ook de GGD in haar toezichtonderzoek dat er sprake was van oneigenlijke inzet van Wmo-voorzieningen. De opvolging vanuit de gemeente n.a.v. de tekortkomingen verliep adhoc. Door het ontbreken van een richting en werkwijzen werden diverse mensen betrokken en ontstonden er brede discussies over verschillende zaken: welke maatregel er ingezet kon worden: hoe hard of hoe zacht moest deze zijn? welke juridische kanttekeningen zitten er aan de diverse maatregelen? welke zaken moeten we betrekken bij de afweging en welke gewicht geven we daaraan? etc. Uiteindelijk hebben we het contract met deze aanbieder wel kunnen ontbinden maar heeft dit proces en (te) lange periode in beslag genomen en was het onnodig intensief.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 juni 2024 Pagina 2 van 4

Voorbeeld pgb In 2022 werden de eerste toezichtrapporten opgeleverd van pgb aanbieders die niet bleken te voldoen aan kwaliteitseisen. Echter had de gemeente op dat moment nog onvoldoende ervaring met het reageren op dergelijke situaties bij pgb aanbieders. Dit ligt anders dan bij zorg-in-natura vanwege het verschil in juridische verhouding tussen de gemeente en de pgb aanbieder. Voordat de gemeente in actie kon komen moest dus eerst worden uitgezocht wat passend en proportioneel zou zijn en welke maatregel juridisch stand zou houden. Het ging hierbij ook om de vraag hoe de gemeente überhaupt wil omgaan met kwaliteitsgebreken. Na de keuze voor een passende maatregel moest de werkwijze nog worden opgetuigd. Dit werkte vertragend. Er werd dus een visie en beleid gemist om richting te geven aan de uitvoering. Dit uitte zich onder andere in inefficiëntie omdat het wiel per casus opnieuw werd uitgevonden. Met het ontwikkelen van beleid ontstaat er een basis voor het vormgeven van een eenduidige werkwijze. Hiermee is het voor alle partijen van tevoren duidelijk hoe de gemeente toezicht en handhaving inzet en handelt per situatie. Het vastgestelde toezicht- en handhavingsbeleid zal de basis vormen voor de ontwikkeling van meer ondersteunende kaders, waar het handhavingskader pgb er een van is.

We bieden u hierbij ter kennisgeving aan: • het Beleidskader toezicht en handhaving Wmo/Jeugdwet en • het Handhavingskader pgb Wmo/Jeugdwet. Beide documenten worden hieronder verder toegelicht. Beleidskader toezicht en handhaving Wmo/Jeugdwet Het beleidskader beschrijft de beleidskeuzes die op het gebied van toezicht en handhaving zijn gemaakt en valt uiteen in drie hoofdonderdelen: de Amsterdamse visie op toezicht en handhaving, de werkwijze die we daarbij hanteren en de ambities of ontwikkelpunten die wij zien. Het beleidskader is richtinggevend voor de uitvoering, nu en in de toekomst. Een belangrijk onderdeel van onze visie is dat we vertrouwen als basis hanteren. Dit betekent dat we uitgaan van een positief mensbeeld en ruimte bieden voor herstel als er sprake is van onbewust handelen bij tekortkomingen. Wordt het vertrouwen geschonden dan grijpen we ook stevig in. Een ander belangrijk punt is dat we ons richten op de preventie van fouten of tekortkomingen bij aanbieders zodat (kwetsbare) Amsterdammers niet de dupe worden van een niet of ondermaats functionerende aanbieder. Ten aanzien van de werkwijze bij toezicht en handhaving geldt dat de toezichthouder de zes principes van goed toezicht hanteert: onafhankelijkheid, transparantie, professionaliteit, selectiviteit1, samenwerking en slagvaardigheid.

Onafhankelijkheid en transparantie krijgen in het beleidskader de meeste aandacht. Onafhankelijkheid is nodig voor de objectiviteit en geloofwaardigheid van het toezicht. Transparantie maakt dat het toezicht navolgbaar is en we Amsterdammers informeren over kwaliteit van de aanbieders. Bij de handhaving creëren we

1 Dit gaat om de doelmatige inzet van de (beperkte) toezichtcapaciteit op vooraf bepaalde risico's en

beleidsthema's

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 juni 2024 Pagina 3 van 4

ruimte voor herstel als er geen sprake is van opzet en houden we rekening bij onze afwegingen met de continuïteit van zorg voor de Amsterdammer. Voor de komende periode hebben we ook een aantal ambities geformuleerd. De belangrijkste ambities betreffen de doorontwikkeling van het rechtmatigheidstoezicht voor de Wmo en de opzet van het rechtmatigheidstoezicht voor de Jeugdwet voor Zorg-in-natura (Zin). Voor het laatste punt is het van belang om een duurzame samenwerking op te gaan zetten met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die verantwoordelijk is voor het toezicht op de kwaliteit. Een ander belangrijk speerpunt is dat we de toegangsfunctie en de informatievoorziening pgb gaan versterken ter voorkoming van fouten of oneigenlijk gebruik. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de noodzakelijke aanvullingen die nog nodig zijn op het gebied van toezicht en handhaving ten opzichte van de huidige situatie. Huidig We voeren (proactief) en signaalgestuurd kwaliteitstoezicht voor de Wmo uit voor zowel Zin als pgb.

Handhaving wordt niet optimaal ingezet op dit moment (m.n. informeel2).

We publiceren een deel van de toezichtrapporten en niet de handhavingsmaatregelen

Aanvullend nodig We voeren naast proactief ook signaalgestuurd rechtmatigheidstoezicht Wmo uit voor zowel Zin als pgb. De opzet van het rechtmatigheidstoezicht Jeugd, met daarbij o.a. de aanwijzing van een toezichthouder voor Zin en het opstellen van een controleplan. Een heldere rolverdeling tussen de GGD en contractmanagement (Zin), waardoor o.m. de scheidslijn tussen monitoring in het kader van contractmanagement enerzijds en toezicht anderzijds, duidelijk wordt. ▪ We handhaven (formeel) voor pgb en Zin waar dit noodzakelijk is. ▪ We hebben zowel een handhavingskader voor pgb als voor Zin. ▪ Taken, verantwoordelijkheden en processen m.b.t. handhaving zijn duidelijk en ingericht. We publiceren alle toezichtrapporten en handhavingsmaatregelen. We hebben een duurzame samenwerking met de inspectie (IGJ) o.m. vanwege de splitsing van het kwaliteits- en rechtmatigheidstoezicht op de Jeugdwet en de samenhang daartussen.

2

Voorbeelden hiervan zijn: in gesprek gaan met de aanbieder of het bieden van een mogelijkheid tot verbetering middels een verbetertraject.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

We onderzoeken de pgb vaardigheid van cliënten bij aanvragen en informeren op onze website over het kwaliteitskader voor pgb aanbieders

Datum 20 juni 2024 Pagina 4 van 4

We zetten in op een betere informatievoorziening voor pgb en doen een betere kwaliteitstoets aan de voorkant bij pgb aanbieders. Misbruik en fraude wordt effectief en slagvaardig aangepakt.

Handhavingskader pgb Wmo/Jeugdwet Het Handhavingskader pgb Wmo/Jeugdwet is een juridisch instrument specifiek voor het treffen van maatregelen bij aanbieders die ondersteuning leveren via een persoonsgebonden budget. Met het handhavingskader biedt de gemeente duidelijkheid over de hoe er wordt omgegaan met pgb aanbieders waar er tekortkomingen zijn vastgesteld door de toezichthouder. Het draagt bij aan een transparant en slagvaardige opvolging van toezichtonderzoek dat door de GGD is uitgevoerd. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang

Marjolein Moorman Wethouder Jeugd(zorg)

Bijlagen 1. Beleidskader toezicht en handhaving Wmo/Jeugdwet 2. Handhavingskader pgb Wmo/Jeugdwet

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl