3. Raadsinformatiebrief Invoering Omgevingswet def.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 september 2023 Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling Reinier van Dantzig Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.RD@amsterdam.nl)

Onderwerp

Stand van zaken invoering Omgevingswet

Datum Portefeuille(s)

Datum: 5 september 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende.

1. Inleiding Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet vervangt bestaande wetten en daarmee samenhangende regelgeving over bouwen, ruimte, natuur, milieu, infrastructuur en water. De Omgevingswet is een zeer grote systeemverandering. Naast de bundeling van bestaande en deels nieuwe of gewijzigde regels in één wet met bijbehorende regelgeving, komt er door de Omgevingswet een geheel digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) voor het indien van aanvragen voor vergunningen en het doen van meldingen voor activiteiten die de fysieke leefomgeving raken en een geheel nieuwe manier om de regels over de fysieke leefomgeving toegankelijk en inzichtelijk te maken. Ook de wijze van, en de software voor, behandeling van aanvragen en melding en het uitvoeren van toezicht en handhaven veranderen als gevolg van de Omgevingswet. Nog meer dan voorheen is de gemeente het eerste aanspreekpunt voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. De bundeling van wetten op landelijk niveau heeft op lokaal niveau zijn evenknie. Bestaande lokale regels over de fysieke leefomgeving (opgenomen in heel veel bestemmingsplannen en verordeningen) en regels die vanuit het Rijk worden overgedragen aan de gemeenten moeten in de komende jaren worden verwerkt in het Omgevingsplan Amsterdam.

De regels die door het Rijk worden overgedragen aan de gemeenten worden gezamenlijk ‘de bruidsschat’ genoemd. In deze brief geven wij een toelichting op: 

de voorbereidingen op de inwerkingtreding van de Omgevingswet;

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

 

Datum 5 september 2023 Pagina 2 van 5

een aantal verwachte gevolgen van de inwerkingtreding op het gebied van dienstverlening en vergunningverlening, en de huidige stand op landelijke niveau, met name ten aanzien van de financiële gevolgen van de Omgevingswet voor Amsterdam.

2. Voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet Algemeen In Amsterdam werken wij al vele jaren aan de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dat doen wij in nauwe samenwerking met de partners in de regio (zoals de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, de Provincie Noord-Holland, de Veiligheidsregio, de Vervoersregio en verschillende Waterschappen), omdat de Omgevingswet vraagt om een intensievere samenwerking en afspraken met andere bevoegd gezagen rondom vergunningverlening, toezicht, handhaving en planvorming. De belangrijkste speerpunten bij de voorbereiding zijn het kunnen uitvoeren van de wettelijke taken op het gebied van Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH), het faciliteren van gebiedsontwikkeling, de voorbereiding op één Omgevingsplan Amsterdam en overige noodzakelijk te nemen bestuurlijke besluiten. Uitvoeren van de VTH taken De processen en systemen zijn aangepast aan de Omgevingswet en trainingen van de medewerkers zijn gestart. Het oefenen met de nieuwe systematiek wordt voorgezet. In de eerste periode na inwerkingtreding zullen nieuwe aanvragen, meldingen en toezichtzaken worden behandeld door een startteam VTH, waarin extra toegeruste medewerkers zijn opgenomen. Op die manier verwachten wij de omslag naar het nieuwe stelsel zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Gebiedsontwikkeling De nieuwe instrumenten van de Omgevingswet, de omgevingsvergunning en het omgevingsplan, en de gewijzigde werkwijze kunnen effect hebben op de projecten voor gebiedsontwikkeling. Om mogelijke vertraging te voorkomen worden voor de relevante projecten de effecten van het nieuwe stelsel in kaart gebracht om zo tot een goede strategie onder het nieuwe stelsel te komen. Eén Omgevingsplan Amsterdam Zoals hiervoor gemeld moeten lokale regels over de fysieke leefomgeving en de Rijksregels die naar gemeenten worden overgedragen de komende jaren worden verwerkt in het Omgevingsplan Amsterdam. De termijn daarvoor is vastgesteld op 1 januari 2032. De eerste stap daarin is het vaststellen van een set van regels die op termijn de regels uit bestemmingsplannen kunnen gaan vervangen en het integreren van de overgedragen Rijksregels (o.a. over bouwen en milieu) in de basisregeling. De basisregeling heeft inmiddels het traject van participatie en advisering door de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied doorlopen. Alle inspraakreacties en reacties van de stadsdelen zijn door het college beantwoord. Over deze vastgestelde Nota van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 3 van 5

beantwoording en Nota van reactie wordt u middels een separate raadsinformatiebrief op de hoogte gesteld. De reacties en de input van andere inhoudelijk betrokkenen worden verwerkt in de ontwerpwijziging van het Omgevingsplan Amsterdam basisregeling, welke kort na inwerkingtreding van de Omgevingswet door ons college ter inzage zal worden gelegd. Uiteraard zult u daarvan op de hoogte worden gesteld. Na de ter inzage termijn zal de (eerste) wijziging van het Omgevingsplan Amsterdam aan u worden aangeboden ter vaststelling. In voorbereiding hierop zijn er, zowel voor de leden van de gemeenteraad als voor de leden van de (dagelijks besturen van) de stadsdeelcommissie en de bestuurscommissie van het stadsgebied Weesp, eerder technische sessies geweest. Het omzetten van alle huidige bestemmingsplannen naar de nieuwe systematiek is een complexe operatie, mede vanwege het grote aantal bestemmingsplannen in Amsterdam. Overige noodzakelijk te nemen bestuurlijke besluiten Naast de voorbereiding van de eerste wijziging van het Omgevingsplan Amsterdam zijn er ook nog andere besluiten die in aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten worden genomen. Een aantal waarover u al besloten heeft betreffen de wijziging van de Verordening Commissie Omgevingskwaliteit (feb. ‘23), de Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022 (feb.

‘22) en het Besluit betreffende bindend adviesrecht (nov. ‘22). Op 18 juli 2023 heeft het college ingestemd met de wijziging van bijlage 2 en 3 van de verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Amsterdam 2022 in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Op basis hiervan kunnen de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet de taken en bevoegdheden die het college aan hen heeft opgedragen blijven uitoefenen. Over dit besluit wordt u eveneens middels een separate raadsinformatiebrief op de hoogte gesteld. Voor een aantal andere nog te nemen besluiten verwijzen wij naar de bijgevoegde besluitvormingskalender (bijlage 1).

3. Verwachte gevolgen op het gebied van dienstverlening en vergunningverlening Zoals in de inleiding van deze brief al geschetst, is de invoering van de Omgevingswet een zeer grote (systeem)verandering, die zowel initiatiefnemers (zowel ervaren als minder ervaren), belanghebbenden, juristen, VTH medewerkers als adviseurs raakt. Het nieuw wettelijk stelsel zal, ondanks de inzet op opleiden en oefenen, onvermijdelijk een periode van gewenning vergen voordat alle betrokkenen (binnen en buiten de gemeente) vertrouwd zijn met de nieuwe systematiek. Ook het bredere afwegingskader, gecombineerd met een verkorting van de doorlooptijd voor meer complexe aanvragen naar 8 weken, zal gaan leiden tot een groter capaciteitsbeslag. Daarbij komt dat wij kort voor inwerkingtreding een forse toename van aanvragen onder het huidige stelsel verwachten, zoals wij ook bij de invoering van de Wabo hebben gezien. Dit alles zal extra druk geven op de, schaarse, capaciteit in de eerste periode van inwerkingtreding en we verwachten in de beginperiode dat dit kan leiden tot langere doorlooptijden bij vergunningen. We doen er echter alles aan om dit zo veel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld door het inrichten van een startteam bij VTH en korte lijntjes met onze ketenpartners. Maar hinder en vertraging zullen we niet helemaal weg kunnen nemen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 4 van 5

Vanuit het perspectief van initiatiefnemers en belanghebbenden verwachten wij dat de bundeling van alle regels in één Omgevingsloket (onderdeel van het DSO) in eerste instantie leidt tot onoverzichtelijkheid. Niet omdat er meer regels zijn, maar omdat die vanaf 1 januari 2024 geleidelijk aan op één plek zichtbaar worden. Zowel landelijk als in Amsterdam werken wij er daarom aan om initiatiefnemers en belanghebbenden zoveel mogelijk te ondersteunen, digitaal en persoonlijk. Dit zal zowel met algemene communicatie als in persoonlijk contact gebeuren. De inzichtelijkheid en gebruiksvriendelijkheid zal tijdens de transitieperiode verbeteren, maar met name in de beginperiode is er kans op een verminderd niveau van dienstverlening. Communicatiecampagne Op 2 oktober start het Rijk met een landelijke communicatiecampagne over de Omgevingswet. Deze zal tot 1 april 2024 lopen. Wij sluiten daar als Amsterdam bij aan. Op amsterdam.nl en de sociale mediakanalen komen banners en verwijzingen naar zogenaamde “landingspagina’s” op internet. Wij hebben voor de gemeente Amsterdam drie animaties laten maken over de Omgevingswet en het omgevingsplan. Daarnaast komen vanaf december een aantal landelijke animaties beschikbaar om het nieuwe omgevingsloket uit te leggen. In de landelijke campagne worden advertenties geplaatst voor meer informatie over de Omgevingswet.

Ondernemers krijgen een informatiepakket om zelf binnen de eigen organisatie te verspreiden. Op amsterdam.nl is in de kennisbank informatie beschikbaar over het gehele proces van vergunningverlening. Deze kennisbank wordt aangepast en aangevuld met de informatie over de Omgevingswet. Initiatiefnemers kunnen hier antwoorden op vragen vinden en hebben daarnaast de mogelijkheid om contact op te nemen met het klantcontactcentrum (KCC) via het telefoonnummer 14 020. Op dit moment worden de scripts voor de medewerkers van het KCC aangevuld met de nodige informatie. Vanaf oktober verwachten wij de eerste vragen over de nieuwe wet en liggen de scripts klaar voor gebruik. Alle vragen worden in eerste instantie doorgezet naar een medewerker in het VTH startteam. Het startteam fungeert als kenniscentrum voor alle vragen over de Omgevingswet. De collega’s binnen gemeente Amsterdam kunnen daar ook terecht voor eigen vragen of om vragen door te sturen.

4. De huidige stand op landelijke niveau Door de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening is bij brief van 30 juni 2023 aan de Eerste Kamer de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet toegelicht (bijlage 2). De conclusie daarin is dat er voortgang wordt geboekt op de punten die noodzakelijk zijn voor verantwoorde inwerkingtreding en dat inwerkingtreding per 1 januari a.s. niet in gevaar zal komen. Vanuit onze betrokkenheid als gemeente Amsterdam herkennen wij dit beeld. Tegelijkertijd is het goed om op te merken dat het hier gaat om het minimale niveau voor inwerkingtreding en dat ook daarna, zowel voor het digitale als het wettelijke stelsel, nog doorontwikkeling en verbetering moet plaatsvinden. Met name op het gebied van planvorming (het kunnen wijzigen van het omgevingsplan en het bieden van een goed inzicht in de geldende regels) zijn er noodzakelijke functionaliteiten die pas (ver) na 1 januari 2024 beschikbaar komen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 september 2023 Pagina 5 van 5

Voor verdere verdieping op de verschillende onderdelen verwijzen wij u naar de brief van de minister (met bijlagen). In zijn brief gaat de minister ook in op de financiële effecten van de Omgevingswet. Uit een actualisatie van het Integraal Financieel Beeld blijkt dat de baten voor de maatschappij overeind blijven, maar dat de financiële effecten voor gemeente verslechteren en dat het de vraag is of de gedane investeringen kunnen worden terugverdiend. In de afgelopen periode zijn de investeringsen beheerkosten voor het DSO tot ruim boven de eerdere ramingen gestegen. Daarnaast zijn, mede als gevolg van eerdere uitstellen van inwerkingtreding, bij alle betrokken partijen de implementatiekosten ook hoger geworden dan geraamd. Naar verwachting zal dit ook negatieve financiële effecten hebben voor Amsterdam. Op dit moment lopen de gesprekken over de financiën tussen de minister en VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten), IPO (Interprovinciaal Overleg) en de Unie van Waterschappen. Aard (incidenteel en/of structureel) en omvang van de financiële effecten voor Amsterdam zijn afhankelijk van de uitkomst van deze gesprekken. Als hierover meer duidelijk is zullen wij u daarover bij de daarvoor bestemde (begrotingsmomenten) nader informeren.

5. Afsluiting Met de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet sluiten wij een lange periode van ambtelijke en bestuurlijke voorbereiding af en start een volgende fase. Een fase waarin wij van oefenen en voorbereiden, naar werken met en door ontwikkelen gaan. De transitie naar één Omgevingsplan Amsterdam vóór 2032 vergt, zowel qua capaciteit als inzet van middelen, een forse inspanning. Het resultaat van die inspanning is dat de regels over de fysieke leefomgeving in samenhang in één omgevingsplan zijn samengebracht. Dat zal tegen die tijd leiden tot een inzichtelijker en toegankelijker omgevingsrecht en het vergroten van de mogelijkheden om flexibeler in te spelen op ontwikkelingen in Amsterdam. Daarmee zijn wij nog beter in staat om de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving te benutten en te beschermen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling Bijlagen 1. Besluitvormingskalender 2. Brief van de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening met bijlagen (1-5)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl