3. Raadsinformatiebrief Hubsvisie Amsterdam en P+R maatregelen

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 december 2021 Verveer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Egbert J. de Vries Verkeer en Openbare Ruimte (bestuurlijke.zaken.vor@amsterdam.nl)

Onderwerp

Hubsvisie Amsterdam en Amsterdamse P+R maatregelen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Het college heeft op 21 december 2021 de Hubsvisie Amsterdam vastgesteld en de Amsterdamse P+R-maatregelen geactualiseerd. Met deze brief willen we u informeren, de samenhang van beide beleidsdocumenten duiden en toelichting geven op een aantal belangrijke keuzes. De Hubsvisie Amsterdam Hubs in de stad worden steeds belangrijker De verwachting is dat de hub in de toekomst, veel meer dan nu, een onderdeel vormt van onze reis en een grotere rol krijgt in de bevoorrading van de stad. Op de hub voor personenvervoer kunnen we overstappen van de (deel)auto op de (deel)fiets, het openbaar vervoer of andere vormen van mobiliteit. Op de logistieke hub vindt overslag van goederen plaats. Zo zorgen we voor mobiliteit die beter past in de stad: zoveel mogelijk klein, uitstootvrij en/of efficiënt in ruimtegebruik. De hub is ook een plek waar winkels, kantoren en andere vormen van dienstverlening een plek kunnen krijgen. Hiermee werken we aan nieuwe ontmoetingsplekken in de stad. Hubs kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de volgende doelstellingen:  De autoluwe stad: de toenemende druk op de openbare ruimte vraagt om ruimte-efficiënte oplossingen.  De leefbare en duurzame stad: hubs kunnen bijdragen aan een prettige en veilige openbare ruimte, met nieuwe ontmoetingsplekken in de stad.

 De bereikbare en toegankelijke stad: door het aanbieden van hubs worden meer mobiliteitsopties aangeboden, blijven we een toegankelijke stad en kunnen er maatregelen worden genomen om de kwetsbare kademuren en bruggen te beschermen. Ook dragen hubs bij aan andere beleidsprioriteiten, zoals het versterken van het regionaal en stedelijk openbaar vervoer.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21-12-2021 Pagina 2 van 7

Wat staat er in de Hubsvisie? In de Hubsvisie Amsterdam staat een analyse van het onderwerp, een beschrijving van de verschillende beleidsdoelen per categorie hub, een reflectie op de rol van de overheid en wordt het startschot gegeven voor het uitvoeringsprogramma hubs. In de visie leggen we een aantal uitgangspunten vast voor de ontwikkeling van hubs. We scheppen tevens de voorwaarden om in de praktijk aan de slag te gaan. Bij de ontwikkeling van hubs streven we naar de volgende uitgangspunten: 1. Nieuwe hubs zijn herkenbaar en eenduidig. 2. Hubs zijn verbonden en uitwisselbaar: vervoer is inwisselbaar tussen hubs. 3. Hubs zijn toegankelijk en bereikbaar: elke Amsterdammer kan hubs gebruiken. Daarnaast zien we dat hubs alleen goed gaan functioneren als het gebruik ervan aantrekkelijker en gemakkelijker is dan in één keer doorrijden en parkeren bij de eindbestemming. We onderscheiden verschillende typen hubs. Elk met eigen doelen, doelgroepen en gebruik:  Buurthubs (inclusief inpandige privé-hubs). Kleinschalige hubs met (uitstootvrije) deelmobiliteit. Deze hubs zijn primair bedoeld om deelmobiliteit aan te bieden voor bewoners.  Wijkhubs. Dit zijn gebouwde voorzieningen in de wijk, met ruimte voor deelmobiliteit, parkeren voor bewoners, bezoekers van de wijk en kantoren en aanvullende voorzieningen.  Stadshubs.

Bedoeld om regionaal openbaar vervoer en stedelijk openbaar vervoer en deelmobiliteit aan elkaar te koppelen.  Regiohubs. Bedoeld om de overstap tussen met name auto en OV richting stedelijk gebied te koppelen. De regiohub is vergelijkbaar met de huidige P+R-voorzieningen. We zien een behoefte aan hubs voor logistieke overslag. Deze kunnen op verschillende schaalniveaus opereren. Door de groei van de stad neemt het aantal logistieke bewegingen toe. Hubs voor logistieke overslag zijn onmisbare locaties waar de overslag kan plaatsvinden van spullen naar kleinere voertuigen of vaartuigen, van de eigen vloot of van een tussenpartij. Er wordt samen met de logistieke branche gewerkt aan een gemeentelijke logistieke strategie waarin de rol van de gemeente voor logistieke hubs verder wordt uitgewerkt. Deze wordt naar verwachting begin 2022 door het college vastgesteld. Beoogde resultaten en samenwerkingspartners We zien dat hubs door marktpartijen worden gezien als interessante investeringen in zowel de bestaande stad als in de nieuwe gebiedsontwikkeling. We onderzoeken samen per locatie naar de juiste invulling van hubs in nieuwe delen van de stad, maar ook naar het omvormen van bestaande (fiets)parkeergarages in de bestaande stad en het toevoegen van kleinschalige buurthubs. We onderzoeken de kansen die er liggen voor logistieke hubs in en om de stad.

Concreet werken we de komende tijd aan het realiseren van vijftien buurthubs in de stad. Daarnaast willen we er werk van maken dat in elke nieuwe gebiedsontwikkeling een wijkhub bijdraagt aan de leefbaarheid en bereikbaarheid van de nieuwe wijk. Ook voor de bestaande stad kijken we welke mogelijkheden er zijn om bestaande (fiets-)parkeergarages als wijkhub in te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21-12-2021 Pagina 3 van 7

zetten. En alle metrostations en grotere tramhaltes willen we inrichten als een stadshub, waar de overstap op ander openbaar vervoer en deelmobiliteit (voor de last-mile) beschikbaar is. Besluitvorming en financiën Voor alle investeringen in hubs geldt dat deze via separate besluitvorming lopen. Van belang hierbij is dat de financiële ruimte de komende jaren erg beperkt is en dat hubs met een investering van meer dan € 100.000 onder het investeringsplafond zullen vallen. Om deze reden kan de verdere uitbreiding van P+R Noord en de verplaatsing van het P+R-terrein Zeeburg vooralsnog geen doorgang vinden. Dit betekent dat de zoektocht naar alternatieve eigendoms- en financieringsconstructies samen met de markt van groot belang is. Regionale samenwerking De ontwikkeling van met name stad- en regiohubs is niet iets dat de gemeente alleen kan doen. De bereikbaarheid van de stad en de rest van de regio is een regionale opgave, die wordt opgepakt onder het Rijk/Regio Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). Onderdeel van deze regionale aanpak is het ontwikkelen van een langetermijnstrategie voor een regionale hubaanpak in de MRA en op de korte termijn onderzoeken welke terreinen de komende jaren al beter benut of uitgebreid kunnen worden. De regionale hubstrategie wordt in samenhang opgesteld met een toekomstbeeld voor de auto, de fiets, het OV en beleidsingrepen.

Hieruit blijkt dat hubs zeker potentie hebben, maar dat het succes mede afhangt van de beleidsingrepen en investeringen in alternatieven voor de auto. Dit “Multimodaal Toekomstbeeld” wordt naar verwachting tijdens het komende BO MIRT besproken. Actualisatie Amsterdamse P+R-maatregelen Aanpassingen zijn nodig om P+R toekomstbestendig te maken We zien dat de vraag naar P+R langzaamaan verandert. Door de meerkernige ontwikkeling van de stad en de rest van de regio is er meer vraag naar P+R voor verschillende locaties, zoals Zuidoost en de Zuidas. De locaties waar de huidige P+R’s liggen, komen meer en meer in stedelijk gebied te liggen. Een goed functionerende P+R ligt bij voorkeur juist buiten het stedelijk gebied. Veel van de huidige P+R’s verkleuren daarom langzaamaan van een regiohub naar een stadshub, waar de rol van de (geparkeerde) auto voor bezoekers kleiner wordt en waar bewoners in de toekomst kunnen parkeren op afstand. P+R-locaties in de stad worden druk gebruikt. Vanaf 2012 nam het aantal parkeeracties toe met ongeveer 350.000 tot ongeveer 860.000 per jaar. Deze groei is te verklaren door de toenemende drukte in de stad, door de komst van nieuwe locaties, zoals P+R Noord, en de verhoging van de parkeertarieven in het centrum. Tegelijkertijd is het effect van P+R op het verkeer en parkeerdruk in de stad beperkt.

We schatten in dat we met de maximaal 5.300 beschikbare P+R-plekken dagelijks ongeveer 500 auto’s per dag uit het centrumgebied weren. Daarnaast is de inschatting dat zonder P+R ongeveer 1.300 automobilisten met het openbaar vervoer naar Amsterdam zijn gereisd. P+R levert een daarmee een beperkte bijdrage aan de stad en is op dit moment vooral een gastvrije maatregel voor de bezoeker van de stad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21-12-2021 Pagina 4 van 7

We actualiseren een aantal maatregelen om de P+R toekomstbestendig te maken en in lijn te brengen met de Hubsvisie. Belangrijk is dat P+R een gastvrij systeem blijft voor de bezoeker van Amsterdam. We nemen de komende tijd de volgende maatregelen: 1. We vervangen de specifieke OV-korting voor P+R bezoekers door een groepsdagkaart voor alle GVB-reizigers. 2. We maken werk van meer deelfietsen op de P+R, zodat de huidige locaties steeds meer toegroeien naar een multimodale hub. 3. We breiden P+R binnen de gemeente uit waar kansen liggen. 4. We starten een doelgroeponderzoek naar maatregelen voor potentiële gebruikers. 5. We behouden vooralsnog de huidige vorm van de centrumcheck en centrumgebied. 6. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen bij P+R Johan Cruijff ArenA. Hieronder lichten we de maatregelen kort toe. In de actualisatie P+R-maatregelen staan ze uitgebreid beschreven: 1. Vervangen van de specifieke OV-korting voor een groepsdagkaart We vervangen de specifieke P+R OV-korting per 1 mei 2022 door een groepsdagkaart. De groepsdagkaart wordt voor ongeveer 17,50 euro per dag aangeboden en biedt onbeperkt reizen met GVB in de gemeente Amsterdam voor groepen van twee t/m vijf personen. Over de definitieve vaststelling van het bedrag moet nog een besluit genomen worden door GVB.

Het wordt voor de reiziger overzichtelijker doordat er straks één groepsdagkaart wordt aangeboden voor alle GVB-reizigers. Het blijft mogelijk om ook gewoon met OV-chipkaart te reizen en gebruik te maken van de P+R-parkeerkorting. De vervanging is ingegeven door beleidsmatige, economische en praktische overwegingen. De bestaande P+R-maatregelen maken het makkelijker om met de auto naar de stad te reizen. Deze mobiliteitskeuze specifiek belonen met korting op het OV past niet binnen een visie waarin we juist het gebruik van de fiets of het OV als voorkeursvarianten voor de hele reis willen stimuleren. Het behouden van de huidige systematiek kost de gemeente jaarlijks ongeveer €200.000 euro en GVB jaarlijks ongeveer €1.000.000. Daarnaast zijn de OV-kaartautomaten aan het einde van hun technische en economische levensduur en er is een besluit nodig voor het einde van 2021 over het vervangen van de automaten. Het voortzetten van de P+R-korting zou betekenen dat er een nieuw systeem ontwikkeld moet worden, speciaal voor de Amsterdamse situatie. Dit brengt aanzienlijke investeringskosten mee. Met de groepsdagkaart hebben we een systematiek die kostendekkend is voor GVB en waarbij de gemeente geen (extra) kosten hoeft maken voor het aanbieden van de specifieke korting.

We zijn met GVB in overleg over welke kansen de nieuwe vormen van betalen in het OV gaan bieden ten aanzien van P+R en hubs.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21-12-2021 Pagina 5 van 7

2. Werken aan meer deelfietsen op P+R Met het aanbieden van meer deelmobiliteit op P+R-locaties worden deze locaties steeds meer een volwaardige hub. We hebben de wens om verschillende vormen van vervoer (met name de fiets) naar het centrum aan te bieden. Een technische opgave is de centrumcheck. Met de centrumcheck wordt het mogelijk gemaakt om korting te geven op het P+R-parkeertarief als daadwerkelijk naar het centrumgebied is gereisd. We doen momenteel een technische proef om te onderzoeken of het mogelijk is om te controleren of een deelfiets in het centrum is geweest. Wanneer deze proef succesvol is, zal gekeken worden hoe we kunnen uitbreiden naar meer leveranciers, meer P+R-locaties en andere vormen van deelmobiliteit zoals deelscooters. Daarnaast is er een project in voorbereiding met de VRA, waar bij vijf metrostations onderzocht gaat worden hoe deelmobiliteit ingericht kan worden als onderdeel van een OV-hub. In dit project gaat het erom inzichten te krijgen aangaande ruimtelijke inpassing en zichtbaarheid. 3. Uitbreiding P+R waar de kansen liggen We zoeken naar locaties die met beperkte investeringen leiden tot een uitbreiding van het aanbod. We zetten daarom in op de volgende plekken: - In lijn met de Hubsvisie Amsterdam, gaan we op P+R Noord onderzoeken of en hoe we vergunninghouders kunnen verleiden daar te parkeren.

De huidige vrije ruimte in garage Boven ’t Y bij het gelijknamige winkelcentrum blijven we deels gebruiken voor parkeren voor P+R-gebruikers. - Het aanbod aan parkeerplekken voor P+R op locatie P+R Sloterdijk zal afnemen. We zijn in Nieuw-West aan het onderzoeken of we op een andere locatie P+R-voorzieningen kunnen starten. - Gaasperplas is een erg interessante locatie voor Parkeren op Afstand. Met het eindpunt van metrolijn 53 en de goede bereikbaarheid vanaf de A9 (afslag-1 Weesp) is dit een geschikte optie om te onderzoeken hoe dit ontwikkeld kan worden tot een regionale hublocatie. We willen hier laagdrempelig starten met een terrein van bijvoorbeeld 200 plekken voor P+R. Wanneer dat goed blijkt te werken, kan gekeken worden naar uitbreiding of zelfs een parkeergarage. 4. Uitvoeren van een doelgroeponderzoek We gaan een doelgroeponderzoek uitvoeren naar de potentiële gebruikers van P+R. Op basis van de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek kunnen we dan gefundeerd extra stappen nemen om meer automobilisten, die normaal meer dan drie uur in het centrum parkeren, te verleiden om gebruik te maken van de Amsterdamse P+R. Doel is om het Amsterdamse P+R een grotere bijdrage te laten leveren in het verminderen van het aantal autobewegingen naar en parkeeracties in het centrum.

Met het uitvoeren van het onderzoek wordt invulling gegeven aan de motie Kreuger (80.20, stimuleringscampagne P+R).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21-12-2021 Pagina 6 van 7

5. Behouden huidige vorm van de centrumcheck Met de centrumcheck voorkomen we dat bezoekers die een eindbestemming hebben nabij de P+R, gebruiken maken van een aanbod dat niet voor hen bestemd is. We hebben onderzoek gedaan naar mogelijke uitbreidingen van het centrumgebied waar deze korting voor kan gelden. We zien hiervoor helaas weinig mogelijkheden. Het hebben van een P+R-locatie binnen of heel dicht in de buurt van het P+R-centrumgebied leidt tot de situatie dat de P+R gaat concurreren met het normale parkeeraanbod van private exploitanten die P+R aanbieden. Het risico is dat deze private exploitanten minder P+R-plekken willen aanbieden of dat de gevraagde vergoeding per parkeerplek te hoog wordt. Daarnaast is de kans dat we hiermee ook juist het parkeren stimuleren van gebruikers die niet het centrum als bestemming hebben. 6. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen bij P+R Johan Cruijff ArenA. In de Hubsvisie wordt toegelicht hoe P+R-locaties zullen door ontwikkelen van een faciliteit voor bezoekers van de stad naar plekken die ook voor bewoners en forenzen plaats biedt. We voeren in 2022 een pilot uit specifiek gericht op forenzen waarbij we onderzoeken of we deze doelgroep voor een laag tarief kunnen verleiden op een P+R-locatie te parkeren in plaats van door te rijden naar de werklocatie in de stad.

Het meest logisch is om dat te doen bij P+R Johan Cruijff ArenA: hier is nog sprake van een overcapaciteit en deze locatie bevindt zich het verst van het centrum af. Tot slot Bovenstaande maatregelen zullen impact hebben op het gebruik van het Amsterdamse P+R. Het effect van de maatregelen en de plannen wordt gemonitord en bijgestuurd waar nodig. Over twee jaar volgt een evaluatie op basis waarvan we bepalen of aanvullende maatregelen zinvol zijn. Met de Hubsvisie Amsterdam en de aanpassingen van het P+R-beleid bereidt Amsterdam zich voor op de toekomst en dragen we voor zowel de korte als de middellange termijn bij aan de bereikbaarheid en leefbaarheid van Amsterdam.

Ik vertrouw u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries, Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Bijlagen 1. De Hubsvisie Amsterdam. 2. Amsterdamse P+R-maatregelen. Actualisatie 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 21-12-2021 Pagina 7 van 7