3. Raadsbrief start lisdoddeteelt Burkmeer 1.7.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Gemeenteraad Amstel 1 1000 AE Amsterdam

Datum

16 november 2021

Ons kenmerk Behandeld door Ed Buijs, e.buijs@amsterdam.nl Onderwerp

Start pilot lisdoddeteelt Burkmeer

Geachte leden van de raadscommissie RO, Met deze brief informeer ik u over de start van de pilot met lisdoddeteelt in de Burkmeer. Aanleiding Op 14 februari 2018 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoorstel “Buffelmozarella en andere streekproducten uit het veen” aangenomen. Eén van de voorstellen hierin is om een pilot paludicultuur (natte teelten) in het Amsterdamse deel van Waterland te starten. De doelstelling om bodemdaling in Waterland te stoppen en biodiversiteit te bevorderen, is vervolgens in het coalitieakkoord opgenomen. In het programma Vitaal Platteland Laag Holland werken we samen met onze partners, het ministerie van LNV, de Provincie Noord-Holland, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, verschillende gemeenten, natuur beherende organisaties en LTO aan het realiseren van deze ambities. De pilot met lisdoddeteelt in de Burkmeer is één van de projecten uit dit programma. De gemeente Amsterdam heeft in Waterland een pachtvrije polder in haar bezit die bijzonder geschikt is voor de inrichting van paludicultuur: de Burkmeer. Deze polder is per 1 juli 2021 beschikbaar gekomen voor deze pilot. De lisdodde De lisdodde is een plant van ca. 2 meter hoog. Hij lijkt op riet, maar heeft bredere bladeren en een karakteristieke bruine 'sigaar' aan het uiteinde van zijn stengels.

De lisdodde staat graag in het water en komt van nature voor in moerasgebieden en langs sloten. Doelstellingen pilot Met deze pilot willen we onderzoeken hoe de teelt van lisdodde het beste uitgevoerd kan worden om rendabel te zijn. We bouwen voort op proeven die op andere plekken in Nederland (en de rest van Europa) zijn uitgevoerd. De teelt van lisdodde draagt bij aan:

Gemeente Amsterdam

Datum 16 november 2021 Pagina 2 van 4

-

Het afremmen van bodemdaling: de teelt van lisdodde kan helpen om bodemdaling in veengebieden af te remmen. De plant kan groeien in een gebied dat net onder water staat. Zo’n waterpeil zorgt ervoor dat er geen zuurstof bij het veen komt, waardoor het niet oxideert en daalt. En als de bodem niet daalt, komt er ook minder CO2 vrij.

-

Het verbeteren biodiversiteit: lisdodde is goed voor de natuurkwaliteit. De wisselend natte en vochtige omstandigheden zorgen voor veel leven en voedsel voor dieren. We verwachten daardoor een positieve ontwikkeling van de stand vogels, zoogdieren, amfibieën, vissen en andere waterdieren. De lisdodde zuivert de bodem en het water onder andere omdat het voedingsstoffen (fosfaat en stikstof) opneemt die er ooit in de vorm van (kunst)mest aan zijn toegevoegd, en die nu de balans in de bodem verstoren. Zo kan er een gezond ecosysteem ontstaan.

-

Het ontwikkelen van een duurzame vorm van landbouw: de teelt van lisdodde kan mogelijk een nieuwe inkomstenbron vormen voor agrariërs. De vezels van lisdodde kunnen tot verschillende producten worden verwerkt, bijvoorbeeld bouw- en isolatiemateriaal.

Voorbereiding pilot De afgelopen maanden is er gewerkt aan de voorbereiding van de pilot. - Peilbesluit door waterschap HHNK: Om het gebied te kunnen vernatten, is een peilbesluit nodig van het waterschap HHNK. Het algemeen bestuur van HHNK heeft op 8-12-2020 het ontwerppeilbesluit ter inzage gelegd. Het definitieve besluit is nog niet gepubliceerd. -

Europees aanbestedingstraject: Er is een Europees aanbestedingstraject doorlopen om een geschikte partij te vinden die de pilot de komende 5 jaar kan uitvoeren. Er is inmiddels een contract gesloten met de Struunhoeve. Zij gaan in samenwerking met Wetland Products de pilot uitvoeren.

-

Informeren omgeving: In februari is gestart met het informeren van omwonenden en andere betrokkenen in de omgeving over wat deze pilot betekent voor hun omgeving.

Start pilot De komende tijd zal de Struunhoeve de polder geschikt maken voor de teelt van lisdodde. Op 7 september is gestart met de aanleg van eerste ca 1 ha grote lisdoddeveld. In dit veld willen we eerst bekijken of we de ganzenvraat tegen kunnen te gaan. Dit gebeurt met zo min mogelijk impact op ganzen en natuur. De eerste poging was via een voor ganzen onplezierig waterpeil. Als losstaande maatregel werkt dit niet. Ook aangevuld met afzettingen met schapenraster op een afstand van 10 meter is het resultaat niet goed. Deze winter wordt de afstand van het schapenraster verkleint en de aanplant is vlak boven de grond afgeknipt zodat ze minder zichtbaar zijn voor Ganzen. In Duitsland zijn positieve ervaringen met vogelverschrikkers in vorm van bijvoorbeeld opblaaskrokodillen. Mocht dat allemaal niet werken dan is het de ultieme poging om heel veel linten over het terrein te spannen. Dit werkt sterk kosten verhogend doordat er veel palen moeten worden geslagen en die moeten er steeds weer uit als er geoogst wordt. Het eerste perceel zal geen maximale oogst opleveren ook omdat de planttijd veel te laat in het seizoen is.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 november 2021 Pagina 3 van 4

Monitoring Om van de pilot te leren, worden verschillende aspecten gemeten: 



  



De hoeveelheid CO2 en andere broeikasgassen: er zijn in het gebied 9 grondwaterstandbuizen geplaats. Ze dienen om uit te kunnen uitrekenen hoeveel broeikasgas wordt uitgestoten, vóór en na vernatting. De eerste rapportage van de meting is toegevoegd bij de brief. Methaan: Uit landelijk onderzoek blijkt tot nu een forse methaanuitstoot uit lisdoddevelden. Dit kan het positieve effect op de CO2 uitstoot teniet doen. Verder onderzoek naar methaanuitstoot in de Burkmeer heeft de komende jaren prioriteit. Opbrengst en kosten: de Struunhoeve zal ieder jaar over de voortgang van de pilot rapporteren. Daarbij houden ze een open boekhouding aan. De gemeente gaat opdracht geven om te onderzoeken hoe het landschapsbeeld wordt ervaren, zoals afgesproken in de subsidieaanvraag. De waterbehoefte en waterkwaliteit: met het waterschap wordt hiervoor een monitorprogramma opgezet waarin de waterbalans wordt bepaalt en de invloed van de teelt op de waterkwaliteit. Biodiversiteit: een nulmeting is uitgevoerd en toegevoegd

De resultaten van de metingen worden openbaar gemaakt, via de website van het project) en via een jaarlijkse voortgangsrapportage. Beknopte informatie is te vinden op de gemeentelijke webpagina ( Pilot lisdoddeteelt in de Burkmeer - Gemeente Amsterdam het laatste jaar evalueren we de proef en nemen we een besluit over het vervolg. Financiën Voor de pilot is de komende 5 jaar in totaal 780.000 euro beschikbaar. We ontvangen 500.000 euro subsidie van de Provincie Noord-Holland. Daarnaast hebben we zelf 280.000 euro beschikbaar voor de pilot. De pilot duurt 5 jaar met zicht op verlenging van het contract op nog eens 5 jaar. In verband met een aanvraag voor carboncredits zal de polder minstens 10 jaar nat blijven.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 november 2021 Pagina 4 van 4

Opening Op 27 augustus 2021 heb ik de pilot geopend samen met Saskia Groenewoud, de stadsdeelbestuurder van Noord, . Er vond een onaangekondigde demonstratie plaats van ca. 20 agrariërs met tractoren. De demonstranten hadden vragen over de context van het plan (verstedelijkingsplannen in waterland, de noodzaak van de proef de uitvoering van het project, de gevolgen op lange termijn, en de onderliggende onderzoeken). Daarbij herhaalden ze een bekende klacht over onkruid uit door de gemeente beheerde terreindelen, zij vrezen dat de Burkmeer onkruid gaat verspreiden. Er is afgesproken dat er ambtelijk verdere uitleg wordt geven over de context van het plan. Ook komt er een overleg komt met beheerders van gemeentelijk eigendom in Waterland en verdere voorlichting over de plannen voor de inrichting en beheer zodra de uitvoerder deze nader uitgewerkt heeft. . Op 5 november is de uitvoering van de Burkmeer besproken in de regiegroep Laag Holland. Vervolg Ik hou u jaarlijks op de hoogte met een voortgangsrapportage. Daarnaast kunt u gedurende het project terecht op de website. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Namens het college van burgemeester en wethouders, Met vriendelijke groet,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid