3. raad BEP en IG

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 16-17 februari 2022

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Duurzaamheid < automatisch > College B&W 11 januari 2022 Onderwerp

Vaststellen Interferentiegebied Amstel III en Arenapoort en bijbehorende ordeningsregels zoals vastgelegd in het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien de voordracht van burgemeester en wethouders, 1.

Kennis te nemen van en bij de besluitvorming te betrekken: a. dat naar aanleiding van de terinzagelegging van het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014, waarin Amstel III en Arenapoort wordt aangewezen als interferentiegebied er geen zienswijzen zijn ingediend; b. het advies van het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost op het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014, waarin het gebied Amstel III en Arenapoort wordt aangewezen.

2. Het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 vast te stellen, waarin de grenzen van het interferentiegebied worden gewijzigd zodat het gebied Amstel III en Arenapoort als interferentiegebied wordt aangewezen en daarmee ondoelmatig gebruik van bodemenergie wordt voorkomen. 3. Het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort vast te stellen met als belangrijkste punten (i) het toegankelijk maken van bodemenergie, (ii) het voorkomen van interferentie tussen open en gesloten bodemenergiesystemen, (iii) collectiviteit te stimuleren en (iv) de toepassing van toekomstige open bodemenergiesystemen (hierna OBES) in het projectgebied te faciliteren en te sturen. 4. Ter besluitvorming voor te leggen van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort aan het college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland. 5. Het machtigen van het college tot het wijzigen van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort, indien op basis van een evaluatie van de werking van bodemenergiesystemen in het gebied een wijziging gewenst is. Kernboodschap

Het ontwerpbesluit als vastgelegd op de kaart, bijlage 1, Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014, wordt vastgesteld zodat het gebied Amstel III en Arenapoort als interferentiegebied wordt aangewezen. Hiermee ontstaat een vergunningplicht voor alle bodemenergiesystemen in het gebied.

Het college stelt het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort vast en biedt het aan de raad aan. De raad machtigt het college voor het wijzigen ervan. In een bodemenergieplan worden de ordeningsregels vastgelegd hoe en waar bodemenergie benut kan worden in het gebied. Het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort wordt aangeboden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland ter besluitvorming. Wettelijke grondslag

Besluit omgevingsrecht artikel 1.1. Definities Gesloten bodemenergiesysteem (GBES): installatie waarmee, zonder grondwater te onttrekken en na gebruik in de bodem terug te brengen, gebruik wordt gemaakt van de bodem voor de levering van warmte of koude ten behoeve van de verwarming of koeling van ruimten in bouwwerken, door middel van een gesloten circuit van leidingen, met inbegrip van een bijbehorende warmtepomp circulatiepomp en regeneratievoorziening, voor zover aanwezig; Open bodemenergiesysteem (OBES): installatie waarmee van de bodem gebruik wordt gemaakt voor de levering van warmte of koude ten behoeve van de verwarming of koeling van ruimten in bouwwerken, door grondwater te onttrekken en na gebruik in de bodem terug te brengen, met inbegrip van bijbehorende bronpompen en warmtewisselaar en, voor zover aanwezig, warmtepomp en regeneratievoorziening; Besluit omgevingsrecht artikel 2.2b eerste lid 1 Ter voorkoming van interferentie tussen gesloten of open bodemenergiesystemen onderling of anderszins ter bevordering van een doelmatig gebruik van bodemenergie, kan bij gemeentelijke verordening een interferentiegebied als bedoeld in artikel 2.2a, zesde lid, worden aangewezen.

Waterwet artikel 6.4 lid 1b Het is verboden zonder daartoe strekkende vergunning van gedeputeerde staten grondwater te onttrekken of water te infiltreren [….red] b.ten behoeve van [red ….] een bodemenergiesysteem. Waterwet artikel 6.17, lid 3 Op een aanvraag als bedoeld in het eerste lid wordt niet beslist dan nadat de medebetrokkenen bestuursorganen in de gelegenheid zijn gesteld advies te geven omtrent de aanvraag of het ontwerp van de op de aanvraag te nemen beschikking. Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Amsterdam houdende regels omtrent het bevorderen van doelmatig gebruik van bodemenergie (Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014) Artikel 1 Aanwijzing interferentiegebieden Ter voorkoming van interferentie tussen gesloten of open bodemenergiesystemen onderling of anderszins ter bevordering van een doelmatig gebruik van bodemenergie worden de gebieden conform de in bijlage 1 opgenomen kaart, aangewezen tot interferentiegebied als bedoeld in artikel 2.2a, zesde lid, van het Besluit Omgevingsrecht. Artikel 2 Wijzigingsbevoegdheid burgemeester en wethouders Burgemeester en wethouders zijn bevoegd de grenzen van een interferentiegebied te wijzigen en opnieuw vast te stellen, indien zij van oordeel zijn dat dit ter voorkoming van interferentie tussen gesloten of open bodemenergiesystemen onderling of anderszins ter

bevordering van een doelmatig gebruik van bodemenergie nodig is. Artikel 156, Gemeentewet, lid 1 De raad kan aan het college en aan een door hem ingestelde bestuurscommissie bevoegdheden overdragen, tenzij de aard van de bevoegdheid zich daartegen verzet. Afdeling 3.4, Uniforme openbare voorbereidingsprocedure (artikelen 3.10-3.18) Algemene wet bestuursrecht Het besluit tot wijziging van het interferentiegebied wordt bekend gemaakt door publicatie in het gemeenteblad waarna er gedurende een periode van 6 weken beroep mogelijk is. Algemene inspraakverordening gemeente Amsterdam artikel 2 lid 4a Het bestuursorgaan kan besluiten van inspraak af te zien als: a. de insprekers al op een andere manier in een vroeg stadium bij de voorbereiding van het beleidsvoornemen zijn betrokken en voldoende aannemelijk is dat het bestuursorgaan daardoor alle relevante belangen bij zijn afweging heeft kunnen betrekken; Bij een eventuele aanpassing van het college van het bodemenergieplan op grond van het door de gemeenteraad toegekende mandaat worden alle in het gebied aanwezige ontwikkelpartijen geraadpleegd. Bestuurlijke achtergrond

Met de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal (april 2020) heeft de raad het transitiepad voor de gebouwde omgeving vastgesteld. Het realiseren van bodemenergiesystemen is een belangrijk onderdeel dat bijdraagt aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Transitievisie warmte, vastgesteld door de gemeenteraad, 30 september 2020. Regie op warmte in gebiedsontwikkeling Op 28 januari 2020 nam het college van B&W kennis van Het Amsterdamse Bronnenboek en het ontwikkelbeeld preferente warmtesystemen in gebiedsontwikkeling en stelde het afwegingskader betaalbaar-open-duurzaam voor uniforme besluitvorming warmtesystemen in gebiedsontwikkeling vast. Deze documenten zijn de bouwstenen om, op eenduidige en transparante wijze, besluiten te nemen over warmtesystemen in gebiedsontwikkeling en transformatiegebieden in Amsterdam. Op 5 maart 2020 heeft de raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water kennisgenomen van de stukken. Op 10 september 2020 heeft daarnaast de gemeenteraad kennisgenomen van deze stukken (Regie op warmte in gebiedsontwikkeling (BD2020-000517)). Afwegingskader betaalbaar-open-duurzaam voor uniforme besluitvorming warmtesystemen in gebiedsontwikkeling, vastgesteld door college op 28 januari 2020, kennisname door de gemeenteraad op 10 september 2020.

Warmteplan Amstel III & Arenapoort In een deel van het gebied worden warmteplannen voorbereid waarmee een aansluitverplichting op een collectief energiesysteem wordt opgelegd. Het eerste warmteplan Amstel III Paasheuvelweggebied en omgeving wordt begin 2022 vastgesteld door de raad, maar treedt pas in werking bij bekendmaking van een warmte-exploitant,

niet eerder dan 1 januari 2023. Bodemenergiesystemen kunnen een onderdeel uitmaken van een collectief energiesysteem. Investeringsbesluit Amstel III Op 22 april 2021 is het geactualiseerde investeringsbesluit met ontwikkelperspectief vastgesteld door de gemeenteraad. Het ontwikkelperspectief van Amstel III beschrijft de ontwikkelingen in het gebied voor de komende 4 jaar, vaak met een vergezicht op kansrijke ontwikkelingen tot 2040. Het doel is de ontwikkeling van een gemengde en een hoog stedelijke metropolitane wijk. Het is de verwachting dat een groot deel van de ontwikkelingen gebruik zullen (willen) maken van bodemenergiesystemen. Onderbouwing besluit

Aanleiding In het gebied wordt een langdurige en grootschalige transformatie van kantoren naar een gemengd woon-werkgebied voorzien. Gelet op de verdichting van de transformatie (>1000 woningequivalenten) ligt een collectieve oplossing voor de levering van warmteen koude in dit gebied voor de hand. Daarnaast is de verwachting dat ontwikkelingen op grote schaal gebruik zullen willen maken van bodemenergiesystemen. Regie op benutting van bodemenergie is nodig, omdat er kans op interferentie ontstaat en als gevolg daarvan de efficiency afneemt van aanwezige bodemenergiesystemen. Met de aanwijzing van het interferentiegebied Amstel III en Arenapoort en de vaststelling van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort wordt het beschikbare potentieel aan bodemenergie doelmatig ingezet en hebben alle ontwikkelingen toegang tot bodemenergie. Doel Het doel van het interferentiegebied en het bodemenergieplan is een doelmatige benutting van het potentieel aan bodemenergie in het gebied, gezien alle toekomstige ontwikkelingen en het voorkomen van interferentie tussen bodemenergiesystemen. Deze sturingsinstrumenten borgen een effectieve werking van bodemenergiesystemen en leveren daarmee een bijdrage aan de energieprestatie van het bouwwerk.

Ontwerpbesluit interferentiegebied Op 5 januari 2021 heeft het college ingestemd met de vrijgave van het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 voor terinzagelegging. Het besluit leidt tot een vergunningplicht in het interferentiegebied voor alle bodemenergiesystemen, waardoor tijdige en betere afstemming plaatsvindt tussen ontwikkelpartijen. Bodemenergieplan In een bodemenergieplan worden de ordeningsregels vastgelegd waarmee bodemenergiesystemen gebruik kunnen maken van het potentieel aan aanwezige bodemenergie. Een vastgesteld bodemenergieplan vormt het toetsingskader voor nieuwe aanvragen voor bodemenergiesystemen. Het bodemenergieplan is in nauwe samenspraak met ontwikkelpartijen opgesteld. Begrenzing Het gebied ligt in Amsterdam Zuidoost en wordt globaal begrensd door de A2 en het spoor. Het interferentiegebied Amstel III en Arenapoort in Amsterdam Zuidoost strekt zich uit vanaf het AMC tot achter de Johan Cruijff Arena.

Het gebied van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort ligt binnen het interferentiegebied Amstel III en Arenapoort. Beslispunten Ad 1. Kennis te nemen van en bij de besluitvorming te betrekken: a. dat naar aanleiding van de terinzagelegging van het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014, waarin Amstel III en Arenapoort wordt aangewezen als interferentiegebied er geen zienswijzen zijn ingediend; b. het advies van het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuid op het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014, waarin het gebied Amstel III en Arenapoort wordt aangewezen. Ad 1a. Conform het bepaalde in de Awb heeft het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 (hierna ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied), met ingang van 1 februari 2021 en van 7 april 2021 voor de duur van zes weken ter inzage gelegen, met de mogelijkheid voor eenieder om zienswijzen naar voren te brengen. Naar aanleiding van het ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied zijn geen zienswijzen ingediend. Het ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied kan worden vastgesteld. Ad 1b. Het dagelijks bestuur van het stadsdeel Zuidoost is in de gelegenheid gesteld advies uit te brengen over het ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied.

Het dagelijks bestuur heeft aan het college geadviseerd: ‘Het dagelijks bestuur kan zich vinden in het ontwerp warmteplan Amstel III Paasheuvelweggebied en omgeving & wijziging begrenzing interferentiegebied. We zijn verheugd dat de bouw voor 3500 nieuw te bouwen woningen en 100.000 m2 kantoor door dit warmteplan aan de duurzame energie eisen kan voldoen die dit jaar door BENG gelden. En dat een duurzaam alternatief op het collectieve systeem met datawarmte tevens mogelijk is gemaakt. En dat de datacenters duurzame warmte gaan leveren in Zuidoost. Wel moet er aandacht blijven naast de gepresenteerde stukken dat het bodemenergieplan ook wordt vastgesteld om de Warmte- en koudeopslag systemen te sturen op collectiviteit in Amstel III en Arenapoort in het bijbehorende interferentie gebied in Zuidoost. Het warmteplan is een instrument waarmee de gemeente sturing kan geven aan de realisatie van een collectief distributienet in een gebied. Het warmteplan beoogt de volgende doelen te bereiken: i. Het realiseren van een warmtevoorziening die voldoet aan een hoge mate van energiezuinigheid en milieuprestatie. ii. Het zorgen voor voldoende aansluitingen zodat het collectieve warmtesysteem financieel rendabel is te exploiteren. iii. Het definiëren/vastleggen van de criteria waaraan een gelijkwaardig alternatief moet voldoen.

Een te bouwen bouwwerk moet in beginsel op het in het warmteplan opgenomen distributienet worden aangesloten. Wanneer de gebouweigenaar of projectontwikkelaar wenst af te wijken van de aansluitplicht, dient de gebouweigenaar bij het indienen van de omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen aan te tonen dat het bouwwerk met een alternatieve warmtevoorziening minimaal dezelfde mate van energiezuinigheid en

bescherming van het milieu bereikt als door aansluiting op het distributienet. Hiermee wordt invulling gegeven aan de gewenste keuzevrijheid voor gebouweigenaren en projectontwikkelaars en wordt ruimte geboden voor de toepassing van innovatieve oplossingen. Het advies sluit aan bij voorliggend besluit. Ad 2. Het ontwerpbesluit wijziging van de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 vast te stellen, waarin de grenzen van het interferentiegebied worden gewijzigd zodat het gebied Amstel III en Arenapoort als interferentiegebied wordt aangewezen en daarmee ondoelmatig gebruik van bodemenergie wordt voorkomen. Naar aanleiding van het ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied zijn geen zienswijzen ingediend. Het ontwerpbesluit aanwijzing interferentiegebied kan worden vastgesteld. Ad 3. Het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort vast te stellen met als belangrijkste punten (i) het toegankelijk maken van bodemenergie, (ii) het voorkomen van interferentie tussen open en gesloten bodemenergiesystemen, (iii) collectiviteit te stimuleren en (iv) de toepassing van toekomstige open bodemenergiesystemen (hierna OBES) in het projectgebied te faciliteren en te sturen. In het belang van een efficiënte werking van bodemenergiesystemen dient negatieve interferentie en ondoelmatig gebruik van bodemenergie voorkomen te worden.

De gemeente kan dit onder andere doen door het aanwijzen van een interferentiegebied. Het college heeft het interferentiegebied Amstel III en Arenapoort op 11 januari 2022 aangewezen. Omdat toekomstige (open en gesloten) bodemenergiesystemen nog ontworpen dienen te worden, zijn eerder aanvullende ordeningsprincipes naast het aanwijzen van een interferentiegebied niet noodzakelijk geweest. Het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort vormt het toetsingskader voor vergunningverlening van bodemenergiesystemen. Bodemenergieplan In een bodemenergieplan worden de ordeningsregels vastgelegd waarmee bodemenergiesystemen gebruik kunnen maken van het potentieel aan aanwezige bodemenergie. Een vastgesteld bodemenergieplan vormt het toetsingskader voor nieuwe aanvragen voor open bodemenergiesystemen. Het bodemenergieplan is in nauwe samenspraak met ontwikkelpartijen, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), de Provincie Noord-Holland en de bodemenergie adviesbureaus in het gebied opgesteld. Naar aanleiding van de overleggen met ontwikkelpartijen zijn er nog nadere aanpassingen doorgevoerd in het bodemenergieplan. Tevens zijn er sessies georganiseerd met alle energie- en ontwikkelpartijen voor het Warmteplan in Amstel III waarin ook het Bodemenergieplan aan de orde is gekomen.

In het gebied is momenteel sprake van twee plekken waar door naastgelegen ontwikkelingen een gedeeld (open) bodemenergiesysteem wordt gerealiseerd. Ad 4. Ter besluitvorming voor te leggen van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort aan het college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland. Het vaststellen van een bodemenergieplan valt binnen het mandaat van Gedeputeerde

Staten van de Provincie Noord-Holland wat het bevoegd gezag is over de vergunningverlening van open bodemenergiesystemen. Het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort zal worden aangeboden ter besluitvorming in het college van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland. Open bodemenergiesystemen worden gereguleerd op grond van de Waterwet. Voor de plaatsing van een open bodemenergiesysteem is een watervergunning nodig. Provincies zijn bevoegd gezag en dienen de mede betrokken bestuursorganen te raadplegen. Ad 5. Het machtigen van het college tot het wijzigen van het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort, indien op basis van een evaluatie van de werking van bodemenergiesystemen in het gebied een wijziging gewenst is. Aanpassing van het bodemenergieplan kan nodig zijn om toekomstige ontwikkelingen te faciliteren of de werking van bestaande systemen te verbeteren. Het bevoegd gezag monitort de werking van bodemenergiesystemen en kan op basis van een evaluatie aanbevelen om het bodemenergieplan aan te passen. Een dergelijke evaluatie wordt aanbevolen minimaal elke vijf jaar uit te voeren, in samenspraak met de ontwikkelpartijen in het gebied. Financiële onderbouwing

Met het aanwijzen van een interferentiegebied en het vaststellen van een bodemenergieplan worden geen financiële verplichtingen aangegaan. Een gebouweigenaar en/of een warmte-exploitant is verantwoordelijk voor de realisatie, exploitatie en onderhoud van een bodemenergiesysteem en verantwoordelijk voor de daarmee gepaard gaande risico’s. De ambtelijke inzet voor het opstellen van het bodemenergieplan is gefinancierd uit de GREX van het project Amstel III en het kennisontwikkeling budget van de vakgroep Energietransitie (Ingenieursbureau). De juridische inzet is medegefinancierd uit ‘vliegwielmiddelen’ voor Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal. Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

< automatisch >

BIJLAGE 1. Kaart interferentiegebieden - 20211216

< automatisch >

BIJLAGE 2. Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort 04_besluit_bekendmaking_wijziging interferentiegebied Amsterdam

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Mimi Eelman, Ruimte & Duurzaamheid (IB) 06 13973745, mimi.eelman@amsterdam.nl Steven Roerink, Ingenieursbureau 06 47950392, s.roerink@amsterdam.nl Martijn Ter Hoeve, Grond & Ontwikkeling (PMB) 06 53889616, m.ter.hoeve@amsterdam.nl