3 Ongevraagd advies Evaluatieonderzoek gewijzigde werkwijze bezwaarprocedures GroenLinks (getekend)

Ongevraagd advies stadsdeelcommissie Stadsdeel: Portefeuille: Opgesteld door (leden commissie): Gericht aan: Datum commissievergadering: Datum dagelijks bestuur:

Amsterdam-West GroenLinks, Anneke Veenhoff DB opgesteld 19 Februari 2021

Over ongevraagde adviezen: de toelichting op de verordening (art. 19) stelt dat de stadsdeelcommissie het DB ongevraagd kan adviseren. Deze adviezen kunnen ook de bevoegdheden van B&W en raad betreffen (toelichting art. 29), de twee organen aan wie de commissie niet direct adviseert. Als het ongevraagd advies de taken en verantwoordelijkheden betreft die B&W niet aan het DB heeft gemandateerd, geleidt het DB het ongevraagd advies via de betreffende wethouder door aan het college van B&W.

Advies stadsdeelcommissie over evaluatie/onderzoek gewijzigde werkwijze bezwaarprocedures De bezwaarprocedures zijn een officieel onderdeel van het inspraakrecht van Amsterdammers. Het is voor een democratische gang van zaken, het vertrouwen in het openbaar bestuur en de rechtsstaat in het algemeen van het grootste belang dat dit goed functioneert. Niet alleen op papier, maar ook in de ervaring van bewoners en ondernemers van Amsterdam. Als oren en ogen van stadsdeel West ontvangen wij ontstemde geluiden over de bezwaarprocedure. We krijgen signalen dat mensen het gevoel hebben niet serieus gehoord te worden; op informatieachterstand te staan; als burger een ongelijke strijd te leveren tegenover een systeem waarin professionals voornamelijk een hard (met name juridisch) verweer voeren, dit ondanks het idee van de ingevoerde “informele behandeling”. Sinds 2016 is Amsterdam gestart met een nieuwe opzet van de bezwaarprocedures. De wijzigingen betroffen o.a. het niet langer standaard inschakelen van externe commissieleden/voorzitters uit bijvoorbeeld andere gemeenten, of de advocatuur, zoals daarvoor gebruikelijk was. Ook werd de “informele behandeling” geïntroduceerd, n.a.v. het feit dat uit onderzoek was gebleken dat deze benadering betere resultaten zou opleveren.1 Aanleiding daartoe was de aangenomen motie uit 2015: “De Amsterdammer wil gehoord worden”.

Naast de genoemde signalen over het vertrouwen in de huidige procedures, ontvangen wij tevens signalen dat de werkwijze vóór deze verandering uit 2016 als bevredigender werd ervaren. Wij vinden het daarom, nu vijf jaar na invoering, hoog tijd om een evaluatie-onderzoek in te stellen. In het belang van een transparante en zuivere procesgang, de kwaliteit van de inhoudelijke afweging en beoordeling en bovenal de geloofwaardigheid en acceptatie van de uitkomst. Bovenstaande afwegingen in overweging nemende, komen wij tot het volgende advies:

1 http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Amsterdam/ 432412.html Pagina 1 van 4

1. Wij adviseren om de in 2016 ingevoerde nieuwe werkwijze voor bezwaarprocedures zo spoedig mogelijk te evalueren, teneinde o.a. de volgende vraag te beantwoorden: wordt de Amsterdammer inderdaad beter gehoord na invoering van de wijzigingen in 2016? 2. We verzoeken het DB om dit advies namens de stadsdeelcommissie West over te brengen aan het college van B en W en de raad.

Mogelijke onderzoeksvragen om mee te nemen in het onderzoek: -

-

-

-

-

-

Hoeveel bezwaarprocedures zijn er gevoerd de afgelopen jaren? Hoe verhoudt zich dat tot de periode voor de verandering? Welk percentage van de totale vergunningverlening betreft dit? Hoe vaak is afgezien van het bezwaar na de informele behandeling, m.a.w. in hoeveel gevallen heeft de informele behandeling zin gehad? Hoe verhoudt dat zich tot de periode ervoor? Hoe staat het met de kennis en vaardigheden betreffende de informele behandeling van het juridisch bureau? Is voor daarmee belaste functionarissen in een scholingstraject voorzien? In hoeveel gevallen is beroep aangetekend, in hoeveel gevallen kwam de rechter tot een ander oordeel dan de bezwaarcommissie, zowel in absolute getallen als in percentages? Hoeveel klachten zijn binnengekomen over procedures en behandeling sinds de invoering van de nieuwe werkwijze? Hoe verhoudt dat zich tot de periode ervoor? Hoe vaak ging het DB contrair aan het advies van de bezwaarcommissie? Verschilt dit percentage van de periode ervoor? Wat is de ervaring van advocaten betreft de hoorcommissies in Amsterdam, ook in vergelijking tot andere gemeenten en de periode voor de wijziging? Wat zijn de ervaringen van de leden van de hoorcommissies? Hoe wordt de informele behandeling in de praktijk uitgevoerd? Onderzoek bijvoorbeeld: - Hoeveel telefoongesprekken voert de voorzitter van de hoorcommissie gemiddeld met bezwaarden en vergunninghouder

in voorbereiding tot een hoorzitting; - Hoeveel mailcorrespondentie was er voorafgaand aan de zitting; - Hoe wordt er gestuurd op een oplossing van het geschil voorafgaand aan de zitting; Klopt het dat er juist een extern onafhankelijk voorzitter werd bepleit in het aangenomen initiatiefvoorstel “de Amsterdammer wil gehoord worden” uit 2015 (wat ten grondslag lag aan de nieuwe verordening uit 2016). Wat was destijds de reden van het college om dit essentiële onderdeel van de motie niet over te nemen in de verordening; Klopt het dat de voorzitter van de commissie in de huidige situatie meestal een directe collega is van degene die de vergunning heeft voorbereid; Klopt het dat de zitting in samenwerking tussen hen wordt voorbereid, hoe was dit in de vorige periode? Hoeveel bezwaren werden er te laat ingediend ten gevolge van het verlopen van de bezwaartermijn? Klopt het dat belanghebbenden als startpunt van de bezwaartermijn vaak onterecht maar logischerwijs de datum van publicatie aanhouden? Te meer omdat zij ook geen inzicht hebben in de datum van verzending van het besluit naar de aanvrager? Hoe is dit geregeld in andere gemeentes?

-

Welke termijn zit er gemiddeld tussen de verzending van het besluit naar de aanvrager en de publicatie? In hoeveel gevallen was deze termijn langer?

Waarnemingen uit gesprekken met burgers, advocaten, leden hoorcommissies zijn onder andere: -

-

-

-

-

-

-

Het ontbreken van tenminste een externe/onafhankelijke voorzitter en het niet inwilligen van verzoeken daartoe. Meerdere malen is er beklag gedaan over het feit dat dezelfde ambtenaar die in de informele behandeling met de tegenover elkaar staande partijen (in vertrouwen) overlegt, vervolgens in een gerechtelijke procedure aan de kant van de gemeente optreedt (dus de verleende vergunning verdedigt). Men heeft daarbij het gevoel dat men eerst allerlei vertrouwelijke informatie deelt aan een onafhankelijke bemiddelaar, maar dat diezelfde informatie dan later wordt ingezet door de “tegenpartij”, de gemeente. Wanneer men daarna toch gelijk krijgt bij de rechter, wordt zelfs bij een nieuwe beslissing voor een derde keer dezelfde ambtenaar ingezet. Onduidelijke gang van zaken in het voortraject bij de zogenaamde informele behandeling: Wat is de inzet van de gemeente, wie wordt wel/niet hoe vaak gebeld, welke stukken worden er uitgewisseld etc. Zelden wordt vermelding gemaakt van het feit dat de informele behandeling heeft geleid tot het beoogde resultaat van deze informele behandeling, namelijk het oplossen van het geschil zonder hoorzitting of vervolgprocedures. Vermeende partijdigheid i.v.m. zichtbaar directe relaties tussen de behandelende commissieleden en de ambtenaren die de vergunning verlenen.

Frequent ontvangen wij het signaal dat bezwaar maken geen enkele zin heeft, aangezien dit zelden of nooit leidt tot het intrekken of aanpassen van de vergunning. We constateren een gebrek aan publiek vertrouwen in deze rechtsgang. Enkele doorzetters die zich niet bij het advies van de hoorcommissie neerleggen en het daarop gebaseerde besluit van het DB, en toch een gerechtelijke procedure starten, krijgen niet zelden toch gelijk van de Bestuursrechter. Er wordt door bezwaarmakers gewezen op een substantiële informatieachterstand: het zeer moeizaam of niet op tijd kunnen bemachtigen van de benodigde stukken. Onduidelijkheid over hoe wordt bepaald of een hoorzitting wel of niet wordt gepland. Onduidelijkheid over het wel of niet op tijd zijn met het bezwaar. Ruis ontstaat o.a. vanwege het feit dat de bezwaartermijn in werkelijkheid gaat lopen op het moment van het verzenden van het besluit naar de aanvrager en niet het moment van publicatie zoals vaak wordt gedacht. We ontvangen daarnaast signalen dat het moment van publicatie soms laat is en men daarom weinig tijd heeft om een bezwaar nog op tijd in te dienen.

Reactie dagelijks bestuur: Reactie van het dagelijks bestuur op het ongevraagd advies van de stadsdeelcommissie

…

Besproken in de stadsdeelcommissie bijeenkomst van 6 april 2021. Gestemd, unaniem aangenomen

Opgesteld door Anneke Veenhoff GroenLinks Oud West de Baarsjes