3. Naar een meer plantaardig voedselpatroon Actieplan Eiwittransitie

Naar een meer plantaardig voedingspatroon Actieplan Eiwittransitie 2021 - 2023

Leeswijzer In dit actieplan worden richtlijnen en concrete acties geschetst waarmee de gemeente Amsterdam actief zal bijdragen aan de landelijke ambitie om tot een meer plantaardig voedingspatroon te komen. Dit actieplan bevat drie hoofdstukken: Inleiding, Pijlers en acties, en Uitvoering. De inleiding gaat in op de achtergrond van het actieplan, de noodzaak om in te zetten op de eiwittransitie, waar we als stad naar toe willen, waar we op moeten inzetten, wat we als gemeente daarin kunnen betekenen en wie we daarvoor nodig hebben. Hoofdstuk 2, Pijlers en acties, bevat concrete richtlijnen die laten zien waar de gemeente tot en met 2023 mee aan de slag gaat. Consumptie staat binnen deze pijlers centraal, waarbij aandacht wordt besteed aan zowel de consument als de voedselomgeving (zoals horeca en ondernemers, maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte). Deze acties zijn onderverdeeld in vier pijlers: 1) Kennis, bewustwording en voedselvaardigheden van Amsterdammers en bezoekers 2) Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod 3) Plantaardig in de openbare ruimte 4) De gemeentelijke organisatie als voorbeeld Om tot een breed gedragen actieplan te komen is er aansluiting gezocht bij intern beleid en programma’s en samenwerking opgezocht met diverse organisaties, initiatieven en experts voor inhoudelijke input.

Hoofdstuk 3, Uitvoering, beschrijft hoe en waar aansluiting is gezocht. Ook wordt hier de voortgang van het actieplan en het budget verder toegelicht.

1

Inhoudsopgave 1 Inleiding ................................................................................................................. 3 1.1 Achtergrond.............................................................................................................................. 3 1.2 Ambitie ..................................................................................................................................... 4 1.3 Focus op consumptie ................................................................................................................ 5 1.4 Rol van de gemeente Amsterdam ............................................................................................. 6 1.5 Participatie ............................................................................................................................... 6 2 Pijlers en acties ....................................................................................................... 8 Pijler 1 – Kennis, bewustwording en voedselvaardigheden van Amsterdammers en bezoekers ...... 8 Pijler 2 – Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod ...................................................10 Pijler 3 – Plantaardig in de openbare ruimte ..................................................................................

13 Pijler 4 – De gemeentelijke organisatie als voorbeeld .................................................................... 15 3 Uitvoering ............................................................................................................ 16 3.1 Samenwerking en aansluiting ..................................................................................................16 3.1.1 Intern .................................................................................................................................... 17 3.1.2 Extern ...................................................................................................................................18 3.2 Voortgang en begroting ..........................................................................................................19

2

1 Inleiding 1.1 Achtergrond Eind 2020 heeft de gemeenteraad het initiatiefvoorstel 'Amsterdam gaat met mes en vork de klimaatcrisis te lijf!' van de Partij voor de Dieren besproken. De kern van dit voorstel is om als gemeente bij te dragen aan de eiwittransitie. Het college steunt de doelen uit het voorstel en onderschrijft de noodzaak om te stimuleren, verleiden en aan te jagen tot een voedingspatroon met meer plantaardige eiwitten. Als reactie op het initiatiefvoorstel heeft het college toegezegd om in 2021 een Actieplan Eiwittransitie op te stellen. Dit actieplan beoogt bij te dragen aan de landelijke ambitie van de eiwittransitie: een omslag in de consumptie van 60% dierlijke eiwitten en 40% plantaardige eiwitten (huidige situatie) naar 40% dierlijke eiwitten en 60% plantaardige eiwitten in 2030. Om ook in de toekomst de wereldbevolking van voldoende en gezond voedsel te kunnen voorzien dringt langzaam maar zeker door dat de huidige mate van (westerse) vlees- zuivel-, en visconsumptie onhoudbaar is. Zowel de vlees- en zuivel- als visconsumptie hebben vele milieubelastende factoren. De overschakeling van dierlijke naar plantaardige eiwitten verlaagt de milieudruk van voedselproductie: het vermindert de enorme hoeveelheid water die nodig is, verlaagt de broeikasgasemissies, vermindert landgebruik en uitputting van oceanen1,2.

Een voedingspatroon met meer plantaardige eiwitten heeft daarnaast een positieve invloed op de gezondheid; het kan leiden tot minder hart- en vaatziekten, vermindert de kans op darmkanker en verlaagt de ziektelast van chronische aandoeningen3,4. Een dieet op basis van noten, fruit, groenten en peulvruchten, gecombineerd met matige consumptie vlees en zuivel wordt daarom aangeraden door het Voedingscentrum5. Dit advies is ook opgenomen in de Schijf van Vijf onder de aanbeveling ‘meer plantaardig en minder vlees’. Hierin ligt vooral de focus op het verminderen van de consumptie van rood vlees, bewerkt vlees en volle zuivelproducten. Momenteel is er een flinke overconsumptie van vlees6 en ongeveer 15% van de volwassenen eet maar de aanbevolen dagelijkse groenten en fruit7. Oftewel: ons huidige eetpatroon vraagt om nodige verandering. Naast de milieubelastende factoren van de consumptie van dierlijke producten, brengt deze industrie ook veel vragen met zich mee. De standaarden voor dierenwelzijn staan regelmatig ter discussie8. In Nederland zijn ongeveer 500 miljoen dieren onderdeel van de industriële veeteelt en dagelijks worden er 1,7 miljoen dieren geslacht. Dit is voor de vleesproductie in Nederland, maar

1 Milieu Centraal (2020). Bewust eten. https://www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/klimaatklappers/bewust-

eten/ 2 Natuur & Milieu (2020). De impact van een plantaarding voedingspatroon. https://www.natuurenmilieu.nl/themas/kenniscentrum/de-impact-van-een-plantaardig-voedingspatroon/ 3 Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad; publicatienr. 2015/24. 4 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM ) (2017). Wat ligt er op ons bord? 5 van Dooren, C., Seves, M (2019). Brondocument: Naar een meer plantaardig voedingspatroon, 2de druk. Den Haag, Voedingscentrum. 6 Voedingscentrum. Minder rood en bewerkt vlees eten blijft nodig. https://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/isminder-rood-en-bewerkt-vlees-eten-wel-of-niet-nodig.aspx 7 Wat eet Nederland (2016) Groente en fruit. https://www.wateetnederland.nl/resultaten/voedingsmiddelen/richtlijnen/groente-en-fruit 8 Wakker Dier (2021). Wat is de vee-industrie? https://wakkerdier.nl/vee-industrie.nl/wat-is-vee-en-bio-industrie/

3

ook voor een groot deel voor export. Een steeds grotere groep Nederlanders heeft moeite met dit gegeven en is bereid hun voedingspatronen aan te passen9. De eiwittransitie sluit aan bij de gemeentelijke ambities op het gebied van duurzaamheid, betaalbaarheid, gezondheid, dierenwelzijn en ondernemerschap10. Dit actieplan is onderdeel van de Voedselstrategie en valt onder de actielijn Dierenwelzijn, eiwittransitie en kringlooplandbouw. De kern van de Voedselstrategie is om Amsterdammers te stimuleren diervriendelijke, duurzame en gezonde keuzes te maken bij de aankoop en consumptie van voedsel11. Dit actieplan draagt ook bij aan de ambities binnen de actielijnen Voedsel als sociale verbinding, Gezonde voedselomgeving en Ondernemerschap.

1.2 Ambitie De gemeente Amsterdam beoogt met dit actieplan actief bij te dragen aan de doelstelling om in 2030 een verhouding van 40% dierlijke eiwitten en 60% plantaardige eiwitten te bereiken. Deze doelstelling is algeheel gedragen door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, het Voedingscentrum, het Klimaatakkoord en uiteenlopende voedselorganisaties. Dit actieplan biedt richtlijnen en concrete acties tot en met 2023, met een doorkijk naar 2030. Naar verwachting zal dit plan eind 2021 worden vastgesteld. Vooraf aan de vaststelling zullen diverse acties nader worden uitgezocht. Kiezen voor een voedingspatroon met meer plantaardige eiwitten in plaats van dierlijke eiwitten is een keuze voor beter dierenwelzijn, minder milieubelasting en een betere gezondheid. We willen de Amsterdammer, én de bezoeker van Amsterdam, bewust maken van wat we eten en de effecten van onze keuzes. In 2021 is van de Amsterdammers 12% vegetariër en 8% veganist. 17% van de Amsterdammers geeft aan meer vis te willen eten en 18% geeft aan minder vlees te willen eten12. We willen de Amsterdammers en bezoekers inspireren om zelf bewustere menukeuzes te maken en het maken van deze keuzes ook vergemakkelijken. We kunnen Amsterdammers niet dwingen om minder of helemaal geen dierlijke producten te consumeren. Dat willen we ook niet.

Amsterdam is een vrije stad en zo zal men ook vrij blijven in de menukeuze die ze maken. Om tot bovenstaande ambitie te komen, zullen we de Amsterdammer informeren en inspireren. In 2030 willen we dat Amsterdam een stad is waar mensen weer in contact staat met het voedsel dat ze eten. De omslag in de verhouding van de consumptie van dierlijke en plantaardige eiwitten vormt hier een belangrijk onderdeel van. De komende jaren zal er zowel op nationaal als stedelijk niveau anders gekeken worden naar het consumeren van dierlijke eiwitten, wat uiteindelijk zal leiden tot een mindering in de consumptie van dierlijke eiwitten.

9

Bos, L.& Keuchenius, C. (2021). Minderen vleesconsumptie: gedrag & motivatie. Voedingscentrum. Zie toelichting bij hoofdstuk 3 11 Gemeente Amsterdam (2020). Voedselstrategie Amsterdam – De 6 actielijnen 12 Van Amsterdamse Bodem (2021). De Smaak van Amsterdam. https://vanamsterdamsebodem.nl/benieuwd-watamsterdammers-eten-wij-onderzochten-het/ 10

4

1.3 Focus op consumptie In 2020 is de Nationale Eiwitstrategie gepresenteerd door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit13. De Nationale Eiwitstrategie streeft naar het vergroten van de zelfvoorzieningsgraad van nieuwe en plantaardige eiwitten de komende 5 tot 10 jaar, op een duurzame manier die bijdraagt aan de gezondheid van mens, dier en natuurlijke omgeving. Met de Nationale Eiwitstrategie ligt de focus op landelijk niveau op de productie van plantaardige eiwitten. Op gemeentelijk niveau zien wij als aanvulling hierop kansen op het gebied van consumptie van plantaardige eiwitten. Binnen de focus op consumptie wordt er aandacht besteed aan zowel de consument als de voedselomgeving. Denk hierbij aan de horeca, maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de ondernemer die het voedselaanbod presenteert (zoals horeca) en de ondernemer die het voedselaanbod ontwikkelt. Om een transitie te versnellen is het goed om de focus te leggen op waar er al draagvlak is14. Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders vinden dat het grootste deel van de verantwoordelijkheid bij de consument ligt, gevolgd door de overheid15. Daarnaast is er onder 70% van de Nederlanders draagvlak voor een sturende en ambitieuzere rol van de overheid als het gaat om de vermindering van consumptie van dierlijke eiwitten.

Het inzetten op minder dierlijke en meer plantaardige consumptie vormt daarin de meest gewenste maatregel vanuit de overheid. Het Voedingscentrum laat zien dat 40% van de Nederlanders al minder vlees eet of dit in de toekomst wil gaan doen16. Consumptiegedrag wordt vaak gezien als individuele keuze. Echter, voedselconsumptie is niet uitsluitend het gevolg van de individuele keuze van de consument. Deze keuze wordt namelijk mede beïnvloed door mogelijkheden en beperkingen die dagelijkse routines met zich meebrengen17. Het is van belang om ook te kijken naar gezamenlijke consumptie- en voedselroutines waarin zowel de consument als andere betrokken actoren actief zijn. Deze routines worden ook wel sociaal-culturele routines genoemd. Denk hierbij aan ‘boodschappen doen in een supermarkt’ en ‘lunchen op werk of school’. Focus moet hierbij liggen op sociaal-culturele voedselroutines waarin relatief veel dierlijke eiwitten worden geconsumeerd, zoals barbecueën, en op voedselroutines die veranderingen in andere voedselroutines kunnen inspireren, zoals eten in een restaurant18. Het is van belang dat beleidsopties gericht op het stimuleren van gezondere en duurzamere individuele keuzes worden aangevuld met opties die aandacht besteden aan sociaal-culturele voedselroutines. Dit actieplan besteedt daarom aan beide benaderingen aandacht.

13 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2020). Nationale Eiwitstrategie.

14

New Foresight (2019). Voorlopen in de eiwittransitie: Transitie-analyse. ProVeg en Kieskompas.nl (2021). Wat vindt Nederland van de Eiwittransitie? De rol van de overheid. 16 Bos, L.& Keuchenius, C. (2021). Minderen vleesconsumptie: gedrag & motivatie. Voedingscentrum 17 Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL. 18 Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL. 15

5

1.4 Rol van de gemeente Amsterdam De gemeente Amsterdam heeft op het gebied van de eiwittransitie meerdere rollen en mogelijke interventies: verbinden, stimuleren, beleid ontwikkelen, een voorbeeldfunctie vervullen, onderzoeken en lobbyen. Amsterdam is een stad waar veel initiatieven groeien vanuit de bewoners, ondernemers en organisaties. Als verbinder versterken we het netwerk en faciliteren we in communicatie en informatie. We stimuleren kleine en grote initiatieven die een gezond en meer plantaardig voedselpatroon nastreven. Als ontwikkelaar en uitvoerder van beleid zoeken we verder uit waar de eiwittransitie ambities verankerd kunnen worden in beleid en regelgeving. Ook geven we als gemeente graag zelf het goede voorbeeld en vergroten we de bewustwording en het voedselaanbod in de eigen organisatie. Met onderzoeken, kunnen we aansluiten bij onderzoek en pilots of dit zelf aanjagen. Voor de eiwittransitie zien we ook een rol in lobby, waarbij we samenwerken met en richting andere bestuurslagen en belangenorganisaties. De City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving biedt ook een kans voor lobby richting de EU. Daarnaast is het van belang om als gemeente de snelle ontwikkelingen rondom dit thema te volgen, op zowel lokaal, nationaal en internationaal niveau.

1.5 Participatie Om de kansrijke acties rond de eiwittransitie in beeld te krijgen op gemeentelijk niveau is er contact gezocht met experts. In samenwerking met Transitiecoalitie Voedsel (TcV) zijn twee expertsessies gehouden, met experts van de volgende organisaties: Voedingscentrum, Wageningen University & Research, Green Protein Alliance, ProVeg, Greendish, Bonduelle, Greenfoodlab, Feedback Global, Smaackmakers en TcV zelf. Daarnaast is er aansluiting bij de kerngroep eiwittransitie van TcV, waarbij er nauw contact is met onder andere Natuur & Milieu, Vrije Universiteit Amsterdam, International Union for Conservation of Nature (IUCN) NL, ProVeg, de Dierencoalitie en Questionmark. TcV heeft actief de ontwikkeling van dit actieplan ondersteund en is betrokken geweest bij het samenbrengen van expertise als input voor dit actieplan. Aangezien dit actieplan gedeeltelijk focust op de consument, is het van belang om de Amsterdammer te betrekken en de dialoog aan te gaan. Het participatietraject voor Circulaire Economie, waardeketen Voedsel en organische reststromen, heeft in het verleden in belangrijke mate gezorgd voor participatie binnen de zes actielijnen van de Voedselstrategie. Tijdens de uitvoering en het vervolg van dit actieplan zullen bewoners (inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties) worden betrokken.

Dit kan onder andere in de vorm van een participatiebijeenkomst of met behulp van de beschikbare online participatietools. Voedsel is een onderwerp dat raakvlak heeft met meerdere beleidsvlakken en programma’s door de gemeente heen. Programma’s die momenteel aansluiten bij de ambities van de eiwittransitie zijn: Amsterdam Circulair 2020-2025, Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht en de Challenge Food van Amsterdam Trade & Innovate. Daarnaast is er ook contact met programma Green Office (Uitvoeringsagenda Duurzame Organisatie), Facilitair Bureau, Koplopergroep Circulaire Hotels en programma Democratisering. Met hen is afgestemd hoe er vanuit beide kanten aansluiting gevonden kan worden bij bestaande ambities en bestaand beleid. Dit actieplan is onderdeel van de Voedselstrategie, waardoor er direct contact is met de beleidsvlakken Circulaire Economie, Stadslandbouw, Groene en Gezonde Stad en Dierenwelzijn.

6

De ambities in dit actieplan sluiten aan bij de doelen van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving, waarin de focus ligt op de versnelling van de transitie naar een gezond en duurzaam voedselsysteem, waarbij in 2030 de bevolking een plantaardiger voedingspatroon heeft, in lijn met de Schijf van Vijf19. Amsterdam heeft deze ondertekend en zoekt vanuit daar de samenwerking op met andere steden.

19

Agenda Stad (2021). City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving.

7

2 Pijlers en acties Dit hoofdstuk beschrijft de ambities en concrete richtingen waar de gemeente tot en met 2023 op in zal zetten. De actierichtingen zijn onderverdeeld in vier pijlers, waarbij de focus ligt op de consument, de voedselomgeving en de eigen organisatie.

Pijler 1 – Kennis, bewustwording en voedselvaardigheden van Amsterdammers en bezoekers Het stimuleren van bewustwording, kennis en voedselvaardigheden bij de consument is een belangrijke stap in het aanjagen van een meer plantaardig voedingspatroon. Voedselcultuur en voedselvaardigheden zijn namelijk van invloed op gedrag20. Als echte toeristenstad is het daarnaast ook van belang dat we de bezoeker van Amsterdam betrekken. De gemeente wil initiatieven en projecten met een focus op het ontwikkelen en uitbreiden van (plantaardige) voedselvaardigheden en bewustwording op buurtniveau stimuleren en aanjagen. Voedsel verbindt mensen, door samen te koken, te eten of kennis hierover uit te wisselen. In bijvoorbeeld buurthuizen kunnen kookworkshops en diners georganiseerd worden om verschillende generaties, (eet)culturen en religies met elkaar te verbinden en met of van elkaar te leren. Om de gehele stad te betrekken bij en te inspireren rond de eiwittransitie is er een plek nodig waar alle informatie bijeenkomt en gedeeld kan worden, voor zowel de bewoner als de ondernemer als de bezoeker. Een gebrek aan kennis over bijvoorbeeld de impact op milieu en gezondheid is voor mensen nog een barrière om plantaardig(er) te eten21.

Een platform waar alle kennis samenkomt, waar de acties en kansen rond de eiwittransitie worden getoond en waar praktische tools en tips worden aangeboden voor bewoners en ondernemers en dat een podium biedt voor initiatieven en ondernemers in de stad22. Een dergelijk platform biedt een kans om mensen te verbinden, te informeren en te inspireren. Het platform Van Amsterdamse Bodem biedt de mogelijkheid voor de gemeente en haar partners om te communiceren over initiatieven die in lijn zijn met de voedselambities, en daarmee ook de eiwittransitie. Voor invulling van het platform met kennis en informatie over eiwittransitie is het nodig om de samenwerking op te zoeken met organisaties die deze informatie in huis hebben en hier verder onderzoek naar doen. Verhalen en voorbeelden van diverse ambassadeurs, rolmodellen en koplopers op dit thema kunnen anderen inspireren. Het onderwijs is een plek waar meer ruimte kan komen voor voedseleducatie. Lessen waarin plantaardig voedsel (koken en proeven) centraal staat, kan jonge Amsterdammers bewust maken rond een gezond en duurzaam voedselpatroon en voedselvaardigheden bijbrengen. Dit kan gestimuleerd worden op de verschillende onderwijsniveaus. Deze pijler draagt ook bij aan de ambities van de actielijn Voedsel als sociale verbinding van de Voedselstrategie.

20 Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om

verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL. 21 Bos, L.& Keuchenius, C. (2021). Minderen vleesconsumptie: gedrag & motivatie. Voedingscentrum 22 EVA – vegetarische organisatie Vlaanderen: https://www.evavzw.be/

8

Acties Pijler 1: Kennis, bewustwording en voedselvaardigheden van Amsterdammers en bezoekers Inzet Aanjagen en stimuleren van voedselinitiatieven met de focus op eiwittransitie.

Actie Mogelijkheid verkennen voor het uitbreiden van de criteria voor de huidige Subsidieregeling stadslandbouw en voedselinitiatieven Amsterdam, zodat initiatieven met een focus op eiwittransitie beter in aanmerking komen voor deze regeling. Nader uitwerken van een stimuleringsregeling voor kleine initiatieven, met een richtlijn budget van €2500 en een opzet in samenwerking met partners.

Een meer plantaardig voedingspatroon onderdeel maken van voedseleducatie op scholen.

Intern en extern samenwerking opzoeken om mogelijkheden voor voedseleducatie op verschillende onderwijsniveaus te verkennen.

Stimuleren van Amsterdammers en bezoekers om het plantaardige voedselaanbod in de stad te ontdekken.

Ontwikkelen van plant based rondleidingen en uitjes voor Amsterdammers en bezoekers in samenwerking met partners23. Ondersteunen van challenges waarbij bijvoorbeeld buurten of stadsdelen worden uitgedaagd om meer plantaardig te eten, zoals de Veggie Challenge24 van ProVeg.

Ontwikkelen en uitbreiden van een platform met de focus op eiwittransitie.

De eiwittransitie expliciet onderdeel maken van het platform Van Amsterdamse Bodem. Amsterdammers inspireren door verhalen en voorbeelden te delen van diverse ambassadeurs, rolmodellen en koplopers. Aanbieden van een overzicht met praktische tools en tips om meer plantaardig te eten, in samenwerking met maatschappelijke organisaties.

Eiwittransitie onderdeel maken van bestaande pagina’s en informatiekanalen van de gemeente Amsterdam.

Aanvullende informatie bieden over de eiwittransitie als onderdeel van voedsel en voedselstrategie op www.amsterdam.nl. Informatie over meer plantaardig voedsel toevoegen aan informatiekanalen van de GGD, zoals Gezond02025 en Zo blijven wij gezond26.

Stimuleren van onderzoek op het gebied van eiwittransitie.

Participeren in (wetenschappelijk) onderzoek en pilot projecten. De City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving speelt hier ook een belangrijke rol.

23 Vegan Food Tours: https://www.veganfoodtours.com/tour/amsterdam/

Route Sociaal en Eerlijk: https://www.iamsterdam.com/nl/zien-en-doen/alle-routes/sociaal-en-eerlijk 24 Veggie Challenge: https://veggiechallenge.nl/ 25 Gezond020: https://www.ggd.amsterdam.nl/gezond-wonen/gezond020/voeding-alcohol 26 Zo blijven wij gezond: https://www.amsterdam.nl/onderwijs-jeugd/blijven-wij-gezond/eet-drink-gezond/

9

Pijler 2 – Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod Binnen deze pijler zijn verbinding en samenwerking met ondernemers en de horeca de belangrijkste focuspunten. Om het draagvlak onder hen te vergroten is het van belang dat we met ze in gesprek gaan. Dit kan via de samenwerking die we als gemeente al hebben met onder andere de bedrijveninvesteringszones (BIZ), de Koninklijke Horeca Nederland en ondernemersverenigingen. Ook hier vormt het vergroten van bewustwording en kennis en het verbeteren van voedselvaardigheden een belangrijk onderdeel. De focus ligt hier op het stimuleren van een plantaardig voedselaanbod, waarbij er ook aandacht is voor lekker en gezond. Amsterdam is met 7,6 duizend horecavestigingen de stad met de meeste horeca in Nederland27. Veel Amsterdammers en bezoekers maken gebruik van deze horecavestigingen en eten geregeld buiten de deur28. De horeca in Amsterdam heeft dan ook een belangrijke rol in de eiwittransitie. Hier kan zowel aandacht zijn voor het promoten van lekkere plantaardige maaltijden als voor het verminderen van dierlijke consumptie. De horeca vormt een belangrijke plek om mensen te verleiden om nieuw voedsel uit te proberen en te inspireren tot het maken van een andere keuze29.

De gemeente heeft binnen de huidige wettelijke kaders beperkte directe bevoegdheden om bepaalde type voedselaanbieders of ondernemers te ondersteunen en anderen niet. Wel heeft de gemeente een rol op het verbinden en aanjagen van organisaties en ondernemers op het thema eiwitstrategie. Amsterdam kan bijvoorbeeld verder sturen op het creëren van een plant based ondernemersklimaat en imago. Dit maakt het aantrekkelijk voor bedrijven om aan te sluiten bij deze transitie en voor koplopers om zich te vestigen in of te concentreren op Amsterdam. Het stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod in Amsterdam is ook onderdeel van programma’s vanuit Amsterdam International Business (AIB) en Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht (AAGG). Met beide programma’s is aansluiting gezocht. Vanuit AIB worden plant based ondernemers/producenten ondersteund door middel van de Challenge Food. Hierbij wordt ingezet op het ontwikkelen van een aantrekkelijk plant based ondernemersklimaat. Vanuit AAGG wordt een gezonde voedselomgeving voor kinderen t/m 17 jaar gestimuleerd. Hierbij worden de richtlijnen van het Voedingscentrum aangehouden. Focus ligt vooral op het aanbieden van gezonde producten bij activiteiten, instellingen en plekken die bestemd zijn voor kinderen en die (mede) financiering van de gemeente ontvangen en structureel of incidenteel voeding aanbieden.

Het netwerk Ondernemers voor een Gezond Amsterdam is onderdeel van het platform Van Amsterdamse Bodem en brengt ondernemers samen die actie willen ondernemen om de voedselomgeving gezonder te maken30. Ook hier is aansluiting gezocht. De City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving beoogt onder andere bij te dragen aan een gezonde en duurzame voedselomgeving in en rond publieke instellingen en in publiek toegankelijke functies in Nederlandse gemeenten31. Vanuit deze pijler wordt aansluiting gezocht bij de activiteiten binnen werklijn 1 van de City Deal. 27 Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), (2020). Hoogste horecadichtheid in Zeeland in januari 2020.

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/15/hoogste-horecadichtheid-in-zeeland-in-januari-2020 28 Van Amsterdamse Bodem (2021). De Smaak van Amsterdam. https://vanamsterdamsebodem.nl/benieuwd-watamsterdammers-eten-wij-onderzochten-het/ 29 Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL. 30 Ondernemers voor een Gezond Amsterdam: https://vanamsterdamsebodem.nl/netwerk-gezondevoedselomgeving/ 31 Agenda Stad (2021). City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving.

10

Deze pijler draagt ook bij aan de ambities van de actielijnen Gezonde voedselomgeving en Ondernemerschap van de Voedselstrategie.

Acties Pijler 2: Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod Inzet Plantaardige opties op de menukaart worden aantrekkelijk, in samenwerking met de horeca.

Volgen van de ontwikkelingen van detailhandel en hun rol in de eiwittransitie. Ontwikkelen en stimuleren van een plant based ondernemersklimaat in Amsterdam.

Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod in publieke instellingen.

Actie Monitoren van de uitkomsten van de pilot Restaurants van Morgen32 in de Leidsebuurt en onderzoeken van mogelijkheden voor uitbreiding in andere buurten. Restaurants van Morgen is een project waarbij ingezet wordt op een aantrekkelijk, duurzaam en gezond voedselaanbod, in samenwerking met de horecaondernemer. Op de hoogte blijven van het pilotproject in Almere gericht op het verduurzamen van het voedselaanbod 33. Stimuleren van cursussen, workshops en inspiratiesessies voor horecaondernemers gericht op kennis, vaardigheden en inspiratie, in samenwerking met Koninklijke Horeca Nederland. Op de hoogte blijven van projecten en organisaties die hier een rol in spelen, zoals TcV en het project Gedragsinterventies op de winkelvloer van Green Protein Alliance i.s.m. Regio Food Valley34. Samenwerken met AIB op het aantrekken van bedrijven die het ecosysteem van innovatieve bedrijven versterken rondom het thema eiwittransitie. Aansluiten bij stakeholdermeetings met ondernemers georganiseerd door AIB om hen te betrekken bij het thema en de uitvoering. Ondernemers in het daglicht zetten om een voorbeeld te zijn voor andere bedrijven en organisaties. Hierin wordt samenwerking gezocht met de marketing en communicatie van Economische Zaken.

Aansluiten bij huidig beleid AAGG met betrekking tot gezond voedselaanbod bij scholen en sportlocaties en bij werklijn 1 van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving. In overleg gaan met overige publieke instellingen over mogelijkheden voor het stimuleren van een meer plantaardig voedselaanbod. Aansluiting wordt gezocht bij werklijn 1 van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving.

32

Restaurants van Morgen: https://greendish.com/cases/restaurants-van-morgen-horecaondernemersleidsebuurt/ 33 Pilot Gezond en Duurzaam Voedselaanbod Almere: https://greendish.com/cases/groen-gezond-almere/ 34 Pilot Gedragsinterventies op de winkelvloer: https://www.regiofoodvalley.nl/actueel/nieuws/supermarkten-inde-regio-proeftuin-voor-gedragsonderzoek

11

Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod bij evenementen.

Stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod bij de Koplopergroep Circulaire Hotels.

Verkennen mogelijkheid om ‘gezond en duurzaam voedsel’ op te nemen in de vergunningsvoorwaarden van evenementen, waarbij een meer plantaardig voedselaanbod onderdeel is35. Hier wordt aangesloten bij de activiteiten binnen werklijn 1 van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving, die gericht zijn op het voedselaanbod bij evenementen en het realiseren van nieuw instrumentarium en kaders. Bij vergunningverlening van sport- en op jeugd gerichte evenementen wordt momenteel gezamenlijk met de GGD Amsterdam geadviseerd om tot een gezonder, plantaardiger voedselaanbod tijdens het evenement te komen. In gesprek gaan met de Koplopergroep Circulaire Hotels over mogelijkheden voor het stimuleren van een meer plantaardig voedselaanbod.

35 Gemeente Utrecht heeft de ambitie dat alle evenementen in 2022 duurzaam georganiseerd worden. Hierbij is

ook aandacht voor duurzame winst op voedsel.

12

Pijler 3 – Plantaardig in de openbare ruimte De inrichting van de voedselomgeving heeft invloed op de keuzes die men maakt bij het kopen en consumeren van voedsel. Ruimtelijke ordening en vestigingsbeleid beïnvloeden deze inrichting. Ondanks dat het beleid hiervan niet expliciet gericht is op voedselconsumptie, heeft het vaak een grote invloed op de vormgeving van voedselconsumptie36. Uit opdracht van gemeente Amsterdam, Ede, Rotterdam en Utrecht is in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar het juridische instrumentarium voor een gezonde voedselomgeving in de stad. Hierin kwam naar voren dat gemeenten momenteel beperkte juridische mogelijkheden hebben om een gezonde voedselomgeving te realiseren en te waarborgen37. Zo heeft de gemeente binnen de huidige wettelijke kaders bijvoorbeeld geen bevoegdheden om steakhouses te verbieden in het brancheringsbeleid. Niet alleen de beschikbaarheid van dierlijke producten in de openbare ruimte heeft invloed op individuele keuzes, ook marketing in de vorm van reclame beïnvloedt de perceptie op bepaalde voedselproducten en de keuze tot aankoop38. In 2017 heeft het college besloten dat er in de nieuwe aanbesteding voor reclame in de Amsterdamse metro een verbod komt op reclame voor ongezond voedsel, gericht op kinderen en jongeren.

Sinds begin 2021 is ook reclame voor producten waarvoor fossiele brandstof nodig is verboden in de metrostations, als eerste stap richting het verminderen van de CO2-uitstoot in de stad. De vraag is of hier ook mogelijkheden liggen tot het weren van ongezond en niet-duurzaam voedsel in het algemeen, en hoe dierlijke producten daar onderdeel van kunnen zijn. Vanuit Amsterdams Aanpak Gezond Gewicht (AAGG) wordt een gezonde voedselomgeving voor kinderen t/m 17 jaar gestimuleerd. Vanuit dit programma wordt niet alleen het aanbod beïnvloed, maar ook de uitstraling van een gezonde voedselomgeving. Daarnaast beoogt de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving bij te dragen aan een gezonde en duurzame voedselomgeving in onder andere het straatbeeld en openbare ruimte. Vanuit deze pijler wordt aansluiting gezocht bij de activiteiten binnen werklijn 1 van de City Deal. Deze pijler draagt ook bij aan de ambities van de actielijn Gezonde voedselomgeving van de Voedselstrategie.

Acties Pijler 3: Plantaardig in de openbare ruimte Inzet Weren van reclame voor ongezond en niet-duurzaam voedselaanbod.

Actie Onderdeel van programma AAGG, waarbij voedsel dat niet onderdeel is van de Schijf van Vijf geweerd wordt als reclame in metrostations en buitenruimte.

36

Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL. 37 Neerhof, AR., van Kolfschooten, H., Nijboer, A., de Ruijter, A., & Visser, M. (2020). Juridisch instrumentarium voor een gezonde voedselomgeving in de stad. Universiteit van Amsterdam. 38 Krom, M. de, M. Vonk & H. Muilwijk (2020). Voedselconsumptie veranderen: bouwstenen voor beleid om verduurzaming van eetpatronen te stimuleren. Den Haag: PBL.

13

Aansluiten bij uitvoeringsprogramma Amsterdam Circulair 2020-202539. Actierichting: we kijken of we het beleid voor advertenties in de openbare ruimte kunnen veranderen, zodat gezond, duurzaam voedsel meer aandacht krijgt en ongezond voedsel met een grote ecologische impact juist minder aandacht. Aandacht voor campagnes gericht op het stimuleren van een meer plantaardig voedingspatroon.

Plantaardig voedsel meer in het zicht.

39 40

Aansluiting zoeken bij organisaties die campagnes voor een meer plantaardig voedingspatroon opzetten in de openbare ruimte en hier ondersteuning aan bieden. Aansluiten bij de campagne Nationale Week Zonder Vlees40, waarbij we als gemeente Amsterdam bewoners en organisaties enthousiasmeren om mee te doen en actief bij te dragen. Informatie(borden) over de inzet op meer plantaardig en minder dierlijk eten in Amsterdam includeren bij stadslandbouwprojecten en eetbaar groen.

Gemeente Amsterdam (2020). Amsterdam Circulair 2020-2025: Innovatie- en Uitvoeringsprogramma 2020-2021. Nationale Week Zonder Vlees: https://weekzondervlees.nl/

14

Pijler 4 – De gemeentelijke organisatie als voorbeeld De gemeente als organisatie heeft een voorbeeldfunctie aan de stad en de Amsterdammer, daarom is het van belang dat de interne organisatie en het beleid ook de ambitie van de eiwittransitie weerspiegelt. Sinds eind 2020 heeft gemeente Amsterdam als richtlijn dat het voedselaanbod binnen de catering 80% vegetarisch is en de banqueting vegetarisch tenzij anders aangevraagd (“Carnivoor? Geef ’t door!”)41. Vanwege de situatie rondom Covid-19 zijn de meeste bedrijfsrestaurants sinds maart 2020 gesloten. Dit heeft ervoor gezorgd dat het vernieuwde aanbod nog niet ver is doorgedrongen in de organisatie en het effect ervan nog onduidelijk is. Met 18.000 werknemers is het van belang dat de richtlijnen voor catering en banqueting duidelijk zijn en dat men ook gestimuleerd wordt om te kiezen voor plantaardig. Net als de restaurants in de stad, dienen de bedrijfsrestaurants als plek waar werknemers nieuw voedsel uit proberen en geïnspireerd worden tot het maken van een andere keuze. Hiervoor wordt aansluiting gezocht bij de uitvoeringsagenda Duurzame Organisatie.

Acties Pijler 4: De gemeentelijke organisatie als voorbeeld Inzet De catering en banqueting zijn een afspiegeling van de ambities van de eiwittransitie.

De werknemer stimuleren om meer plantaardige keuzes te maken.

Actie De ambitie van de eiwittransitie structureel blijven verwerken in het aanbod van catering en banqueting. Voor werknemers moet het dagelijks mogelijk zijn om een volwaardig plantaardige maaltijd te eten. Monitoren van de uitvoering van het catering beleid en de keuzes die de werknemer maakt in samenwerking met cateraar Eurest. Inzet op interne communicatie over de richtlijnen van catering en banqueting en meer plantaardig eten. Aansluiting wordt gezocht bij de inzet op inpandige communicatie omschreven in de uitvoeringsagenda Duurzame Organisatie42. Organiseren van een challenge ‘meer plantaardig eten’ onder werknemers, bijvoorbeeld door middel van de Veggie Challenge van ProVeg43. Aansluiten bij de campagne Nationale Week Zonder Vlees44 als gemeentelijke organisatie.

41

Gemeente Amsterdam (2020). Naar een Duurzame Organisatie: Uitvoeringsagenda 2020-2030. Gemeente Amsterdam (2020). Naar een Duurzame Organisatie: Uitvoeringsagenda 2020-2030. 43 Veggie Challenge: https://veggiechallenge.nl/ 44 Nationale Week Zonder Vlees: https://weekzondervlees.nl/ 42

15

3 Uitvoering 3.1 Samenwerking en aansluiting Het ecosysteem rond de eiwittransitie bestaat uit vele stakeholders en actoren. Denk hierbij aan maatschappelijke organisaties, horeca, scholen, detailhandel en voedingsmiddelenproducenten. Zij spelen een belangrijke rol in de vormgeving van individuele keuzes en voedselconsumptieroutines. Het creëren van draagvlak onder deze stakeholders is een belangrijk uitgangspunt voor het versnellen van de eiwittransitie45. Daarom is het essentieel om verbinding en samenwerking met hen op te zoeken. Voor de totstandkoming van dit actieplan is samengewerkt met verschillende experts en koplopers, zowel intern als extern (zie figuur 1 voor een overzicht van de betrokkenen). Zij zullen ook bij de uitvoering nauw betrokken blijven waarbij verder samenwerking opgezocht wordt.

Democratisering Amsterdam International Business Amsterdam Trade & Innovate Voedselstrategie Amsterdamse Amsterdam Aanpak Gezond Circulair Gewicht Gezond020 Facilitair Bureau

Green Office

Figuur 1: Stakeholder map betrokkenen, intern en extern. De kern van dit figuur geeft de programma’s weer van de gemeente Amsterdam die nauw betrokken zijn bij dit actieplan. De twee cirkels eromheen geven betrokken externe partijen weer.

45 New Foresight (2019). Voorlopen in de eiwittransitie: Transitie-analyse.

16

3.1.1 Intern De eiwittransitie sluit aan bij de gemeentelijke ambities op het gebied van duurzaamheid, gezondheid, dierenwelzijn en ondernemerschap. De ambities en acties omschreven in dit actieplan hebben daarom veel raakvlakken met bestaande strategieën en bestaand beleid. Door hier aansluiting bij de te zoeken ontstaat er synergie tussen de verschillende beleidsvlakken. Amsterdamse Voedselstrategie Dit actieplan is onderdeel van de Voedselstrategie en valt onder actielijn Dierenwelzijn, eiwittransitie en kringlooplandbouw. De kern van de Voedselstrategie is om Amsterdammers bewust te maken van het belang van voedsel en de gevolgen van hun keuzes. Minder vlees en bewerkt voedsel, minder verspilling, kortere lijnen tussen boer en burger. De overige actielijnen zijn: Voedsel als sociale verbinding, Afval en voedselverspilling, Gezonde voedselomgeving, Regionale productie en distributie, en Ondernemershap46. Amsterdam Circulair Voedsel & organische reststromen is één van de drie waardeketens van het programma Amsterdam Circulair 2020-2025, met als tweede ambitie gezond en duurzaam voedsel voor Amsterdammers47,48. Hierin staat onder andere omschreven dat Amsterdam vóór 2023 de eiwittransitie in gang heeft gezet, wat moet bijdragen aan een substantiële verlaging van de ecologische voetafdruk van onze voedselvoorziening.

Focus ligt hierbij op het veranderen van het eetpatroon van Amsterdammers. Programma Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht De Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht (AAGG) heeft als missie om elk kind gezond op te laten groeien in Amsterdam49. Met als doel het stimuleren van gezonder gedrag in een gezondere omgeving. Voeding en (on)gezond aanbod spelen hierin een belangrijke rol. De AAGG volgt in hun leidraad de richtlijnen van het Voedingscentrum en dus de adviezen van de Schijf van Vijf. Meer plantaardig en minder vlees is daarbij een van de vijf uitgangspunten. Acties gericht op het stimuleren van een meer plantaardig voedselaanbod onder kinderen sluiten daarom aan bij de leidraad voeding en (on)gezond aanbod. Focus ligt bij deze leidraad vooral op het aanbieden van gezonde producten bij activiteiten, instellingen en plekken die bestemd zijn voor kinderen van 0 tot en met 17 jaar en die (mede) financiering van de gemeente ontvangen en structureel of incidenteel voeding aanbieden. Amsterdam International Business en Amsterdam Trade & Innovate Binnen Amsterdam International Business (AIB) zijn challenges gedetermineerd waarop een meerjarige gezamenlijke aanpak wordt gemaakt. Hierbinnen wordt er ingezet op impact development van lokale ondernemers, trade development voor kansen in binnen- en buitenland en acquisitie van bedrijven die het ecosysteem van innovatieve bedrijven versterken.

Voedsel is een van de challenges die wordt opgepakt door Amsterdam Trade & Innovate en is opgedeeld in drie deelonderwerpen: eiwittransitie, korte ketens en agrifoodtech. Binnen het deelonderwerp eiwittransitie ligt de focus op het ondersteunen van plant based ondernemers/producenten, hen helpen groeien en het ontwikkelen van een aantrekkelijk plant based ondernemersklimaat. Momenteel wordt er gewerkt aan een plan van aanpak voor deze challenge. De acties die 46

Gemeente Amsterdam (2020). Voedselstrategie Amsterdam – De 6 actielijnen Gemeente Amsterdam (2020). Amsterdam Circulair 2020-2025: Strategie. 48 Gemeente Amsterdam (2020). Amsterdam Circulair 2020-2025: Innovatie- en Uitvoeringsprogramma 2020-2021. 49 Gemeente Amsterdam (2017). Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht Meerjarenprogramma 2018-2021. 47

17

genoemd staan onder de inzet “Ontwikkelen en stimuleren van een plant based ondernemersklimaat in Amsterdam” sluiten hierbij aan. Uitvoeringsagenda Duurzame Organisatie In de uitvoeringsagenda Duurzame Organisatie 2020-2030 streeft de gemeentelijke organisatie ernaar om de eigen bedrijfsvoering, de eigen huisvesting en het inkoop- en aanbestedingsbeleid te verduurzamen om zo een klimaat neutrale, circulaire en klimaatbestendige organisatie te zijn50. In de maatregelen is opgenomen dat de catering 80% vegetarisch is en de banqueting vegetarisch is tenzij anders aangevraagd (‘Carnivoor? Geef ’t door!’). In samenwerking met Facilitair Bureau is dit eind 2020 opgenomen in de aanbesteding voor catering en banqueting. Het opstellen en de monitoring van de uitvoeringsagenda is ondergebracht binnen het programma Green Office.

3.1.2 Extern City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving Als vervolg op de City Deal Voedsel op de Stedelijke Agenda is op 16 oktober 2021 de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving ondertekend door Amsterdam, Almere, Ede, Rotterdam en Utrecht. Deze City Deal heeft als doel de versnelling van de transitie naar een gezond en duurzaam voedselsysteem, waarbij in 2030 de bevolking een plantaardiger voedingspatroon heeft, in lijn met de Schijf van Vijf51. Aan de hand van drie werklijnen wordt er ingezet op het veranderen van de fysieke en sociale voedselomgeving en het vergroten van het aandeel lokaal voedsel binnen het voedselaanbod. Vanuit dit actieplan zoeken we aansluiting binnen werklijn 1 en 2. Werklijn 1 heeft als doel om bij te dragen aan een gezonde en duurzame voedselomgeving in en rond publieke instellingen, in de publiek toegankelijke functies en in het straatbeeld en openbare ruimte. De acties omschreven bij pijler 2 en 3 sluiten aan bij de doelen en activiteiten in deze werklijn. Werklijn 2 streeft naar het realiseren van een gezonde en duurzame eetcultuur en voedselroutines, door het creëren van maatschappelijk draagvlak en het vergroten van voedselkennis en -vaardigheden. Met name pijler 1 sluit aan bij de doelen en activiteiten in deze werklijn. Ook lobby naar de EU is een onderdeel van deze City Deal.

Academische Werkplaats Voedsel De Academische Werkplaats Voedsel is een belangrijke schakel bij het doen van onderzoek naar oorzaken en oplossingen van vragen over het voedselsysteem. De werkplaats fungeert als een platformbijeenkomst voor wetenschappers en andere organisaties om kennis te delen en samenwerking te stimuleren, ook op het thema eiwittransitie. Maatschappelijke organisaties Vanuit de Voedselstrategie, actielijn eiwittransitie, is de gemeente Amsterdam aangesloten bij de kerngroep Eiwittransitie van Transitiecoalitie Voedsel (TcV)52. TcV is een koploperbeweging van meer dan 2000 partijen die allen werken aan een duurzamer en gezond voedselsysteem. Samen met relevante stakeholders ontwikkelt TcV strategieën en aanpakken, onderzoekt ze kansen en barrières en werkt ze aan draagvlak in politiek en overheid om tot een duurzamere en gezondere voedselomgeving te komen. TcV heeft actief de ontwikkeling van dit actieplan ondersteund en is betrokken geweest bij het samenbrengen van expertise als input voor dit actieplan.

50 Gemeente Amsterdam (2020). Naar een Duurzame Organisatie: Uitvoeringsagenda 2020-2030.

51

Agenda Stad (2021). City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving.

52 Transitiecoalitie Voedsel: https://transitiecoalitievoedsel.nl/

18

Daarnaast is Amsterdam partner van de Green Protein Alliance (GPA)53. Samen met hun leden en partners streeft deze vereniging ernaar om via een plantaardiger voedselpatroon bij te dragen aan een duurzamere en gezondere maatschappij. Tijdens een van de expertsessies heeft GPA inhoudelijk bijgedragen aan de totstandkoming van dit actieplan.

3.2 Voortgang en begroting Dit actieplan omvat richtlijnen en acties tot en met 2023. De voortgang van het actieplan zal jaarlijks geëvalueerd worden als onderdeel van de jaarlijkse actualisatie Voedselstrategie. Binnen de Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025 is de monitor Circulaire Economie ontwikkeld. Het belangrijkste doel van de monitor is om in kaart te brengen in hoeverre onze economie circulair is en om te signaleren op welke gebieden er meer moet gebeuren. In de monitor is er binnen de waardeketen Voedsel en organische reststromen ruimte om aandacht te besteden aan de eiwittransitie. In juli 2021 is een enquête uitgezet onder Amsterdammers, waarin gevraagd is naar de manier waarop Amsterdammers keuzes maken omtrent voedsel. Zowel de consumptie van dierlijke en plantaardige producten als de transitie naar een meer plantaardig voedingspatroon is hier in meegenomen. Deze monitor vormt een middel om de ontwikkelingen wat betreft de eiwittransitie op gemeentelijk niveau te meten. In het verleden is er vanuit Amsterdam Circulair contact gelegd met verschillende universiteiten en hogescholen om een onderzoek op te zetten in samenwerking met studenten. Dit actieplan biedt een mooie kans om deze samenwerking verder te verkennen en vorm te geven.

De grootste kosten voor acties eind 2021 en 2022 zijn het toevoegen van het thema eiwittransitie aan het platform Van Amsterdamse Bodem (kosten geschat op €20.000), en het ontwikkelen van een stimuleringsregeling voor kleine initiatieven (kosten geschat op €25.000). Dit wordt financieel gedekt vanuit het budget Voedselstrategie 2021-2022. Voor de periode na 2022 wordt de begroting voor het actieplan aangeboden om te betrekken bij de het volgende coalitieakkoord.

53 Green Protein Alliance: https://greenproteinalliance.nl/

19