3. Monitor_Groen_2022_technische_bijlage_def.pdf

Technische bijlage Monitor Groen Onderzoek & Statistiek

Techische verantwoording Monitor Groen

1

In opdracht van: Ruimte en Duurzaamheid Projectnummer: 22146 Niki Niëns Daan Schmitz Nico de Graaff Marleen Rijksen

Shy-Ann Moehamatdjalil Nina Vos Lotje Cohen

E-mailadres: lotje.cohen@amsterdam.nl Bezoekadres: Weesperstraat 113-117 Telefoon: 020 251 0333 Postbus 658, 1000 AR Amsterdam onderzoek.amsterdam.nl Amsterdam, september 2023 Foto voorzijde: Meerkoet op nest aan Ecolint Zuid, fotograaf Edwin van Eis (2014) 2

Inhoud

Inhoud

3

1 Algemene beschrijving van groen

4

1.1 Hoeveelheid en functie van groen Oppervlakte publiek groen Functies van groen Privaat groen: tuinen en daken Oppervlakte boomkronen 1.2 Nabijheid groen

2 Toelichting waardeindicatoren 2.1 Sociaal welzijn Zitbanken Speelvoorzieningen Hondenlosloopgebieden Evenementen Horeca 2.2 Gezondheid Dichtheid wandel- en fietspaden Wandelafstand Sport- en speelvoorzieningen 2.3 Klimaatadaptatie Wateroverlast & Waterdoorlatendheid: verhard en onverhard Schaduw 2.4 Natuur Biotoop Groene tuinen Verbindingen

3 Methode vaststellen index per waarde

4 5 5 7 8 9

10 10 10 11 11 11 11 12 12 12 12 12 13 14 15 15 16 17

20

3

1 Algemene beschrijving van groen

1.1 Hoeveelheid en functie van groen De hoeveelheid groen is ingedeeld in publiek groen, privaat groen en boomkronen. Als basis voor de hoeveelheid groen in de publieke ruimte is gebruik gemaakt van de Basisregistratie grootschalige topografie (BGT). Voor het toekennen van gebruiksfuncties van groen is gebruik gemaakt van de functionele groengebieden uit de hoofdgroenstructuur, de Basisregistratie topografie (Top10NL) en diverse gemeentelijke registraties. Gegevenskwaliteit en beperkingen van de groenmonitor De BGT kent beperkingen ten aanzien van de actualiteit: niet alle veranderingen op straat worden tijdig verwerkt. We kiezen toch voor de BGT als belangrijke basisbron voor deze monitor vanwege de volgende redenen:  De BGT bevat het gehele areaal groen en topografie van het grondgebied van Amsterdam en daarbuiten. Andere gemeentelijke bronnen beperken zich tot de het groen dat in is beheer bij de Gemeente Amsterdam of vallen onder bijzondere beheerafspraken. Hierdoor geven deze gemeentelijke bronnen niet het complete beeld.  De BGT is een basisregistratie en heeft een juridische grondslag, er geldt er een verplicht gebruik. De gegevenskwaliteit van de BGT heeft invloed op cijfers die in de rapportage worden vermeld en de uitspraken die op basis van deze cijfers kunnen worden gedaan.

In dit onderzoek is het met name van belang dat de totale oppervlakte groen die door het BGT wordt beschreven zo compleet mogelijk is. De BGT is niet overal actueel. Echter, de grotere ontwikkelingen zoals nieuwbouw (gebouwen), en grotere wijzigingen in de publieke ruimte zijn goed bekend. Wat minder goed in beeld is, zijn de kleinere wijzigingen, zoals het veranderen van een parkeervak naar stadsgroen, het aanleggen van geveltuinen of het aanleggen van een klein plantsoen. Gezien het bovenstaande is de verwachting dat het merendeel van de oppervlakte van Amsterdam compleet zal zijn, omdat het met name de kleine wijzigingen zijn die niet zijn verwerkt. 1

1 Om een beeld te vormen over de gegevenskwaliteit van de BGT is een gesprek gevoerd met de bronhouder van de

BGT. Er is hierbij gesproken over compleetheid, positionele nauwkeurigheid en actualiteit. https://www.amsterdam.nl/stelselpedia/bgt-index/handboek-inwinnen/bgt-objectenhandboek/begroeidterreindeel/groenvoorziening/

4

Oppervlakte publiek groen De oppervlakte groen is gebaseerd op de gegevens uit de Basisregistratie grootschalige topografie, de BGT. Thematische afbakening Uit de BGT is het groen afgeleid op basis van de volgende objectklassen:  Begroeid terreindeel  Ondersteunend wegdeel met fysiek voorkomen ‘groenvoorziening’  Ondersteunend waterdeel (slootkanten, taluds) Geografische afbakening Het areaal groen betreft al groen binnen de Gemeente Amsterdam. Hiervoor is de begrenzing gebruikt vastgesteld op 24 maart 2022. Dit is inclusief Weesp. Voor een aantal indicatoren is het Amsterdamse bos ook opgenomen in het areaal. Figuur 1.1 Geografische afbakening hoeveelheid groen

Functies van groen Het begrippenkader van de functies van groen is grotendeels gebaseerd op de hoofdgroenstuctuur2 van de Gemeente Amsterdam. De functies uit de hoofdgroenstructuur zijn uitgebreid met functies uit landelijke standaarden zoals IMGeo3. Voor functies van groen op grootschalig niveau is nog geen landelijke standaard beschikbaar.

2 De conceptversie hoofdgroenstructuur van 12 november 2022 3 https://www.geonovum.nl/themas/standaardisatie

5

Tabel 1.1 Functies groen groenfunctie stadspark

hoofdgroep recreatief

herkomst definitie hoofdgroenstructuur

stadsplantsoen

recreatief

hoofdgroenstructuur

natuurpark

recreatief

hoofdgroenstructuur

sportpark

recreatief

hoofdgroenstructuur

tuinpark

recreatief

hoofdgroenstructuur

gedenkpark

recreatief

hoofdgroenstructuur

groene verbinding - recreatief

recreatief

hoofdgroenstructuur

Groene verbinding - stadsnatuur

natuur

hoofdgroenstructuur

stadsnatuur

natuur

hoofdgroenstructuur

natuurgebied

natuur

Natuurnetwerk Nederland

agrarisch

agrarisch

BGT / IMGEO

buurtgroen

buurtgroen

BGT / IMGEO

landschap

indelend

hoofdgroenstructuur

Landschap Het type ‘landschap’ is vanwege het indelende karakter niet expliciet meegenomen in het bepalen van de hoeveelheid groen per type. Binnen een landschappelijk gebied komen andere typen groen voor die ook in deze tabel (tabel 1.1) zijn vermeld. Delen van het landoppervlak die als groen zijn geclassificeerd zijn getypeerd volgens een van de types zoals vermeldt in bovenstaande tabel. Agrarisch groen Agrarisch groen kan overlappen met functies uit de hoofdgroenstructuur of de natuurgebieden uit natuurnetwerk Nederland. Wanneer dit voorkomt wordt deze getypeerd volgens de hoofdgroenstructuur of natuurgebied. De gebieden uit de hoofgroenstructuur hebben de hoogste prioriteit, daarna de natuurgebieden. Buurtgroen Groen wordt als buurtgroen getypeerd wanneer deze niet in een functioneel groengebied ligt. Brongegevens Om de functionele groengebieden en de bijbehorende functies zo compleet mogelijk te maken is er naast de hoofdgroenstructuur ook gebruik gemaakt van andere bronnen. Onderstaande tabel geeft aan welke bronnen zijn gebruikt. Groen uit de BGT Hoofdgroenstructuur Natuurnetwerk Nederland Top10NL Stadsparken – Amsterdam Stadslandbouw – Amsterdam Openstreetmap (parken)

: 1 januari 2023 : november 2022 : juni 2022 : september 2022 : 2017 : 2022 : december 2022

6

Privaat groen: tuinen en daken Het privaat groen is in deze context gedefinieerd als al het groen dat niet in de publieke ruimte is gelegen. De publieke ruimte in deze monitor groen is gedefinieerd als de oppervlakte land minus BGT:pand en BGT:erf. De hoeveelheid privaat groen gemeten op:  erf : afgeleid uit BGT onbegroeid terreindeel met fysiek voorkomen ‘erf’  pand: afgeleid uit de basisregistratie adressen en gebouwen4 Geografische afbakening Alle tuinen binnen de gemeente Amsterdam exclusief Weesp Figuur 1.2 Geografische afbakening buurtgroen

Afleiden hoeveelheid groen uit beeldmateriaal De hoeveelheid groen is gebaseerd op beeldmateriaal met een ruimtelijke resolutie van 8 cm. Dit beeldmateriaal bestaat uit een aantal banden die bepaalde golflengtes van licht reflecteren, waaronder ‘rood’ en infrarood. Uit deze gegevens kan een vegetatie-index worden berekend die die de mate van levend groen aangeeft. Hiervoor is de Normalized Vegetation Index gekozen, afgekort NDVI. Deze berekening van de NDVI is als volgt: NDVI = (NIR-RED) / (NIR+RED) Dit levert per pixel van 8x8cm een getal op tussen 0 en 1. Alle pixels met een waarde groter of gelijk aan 0,15 worden geclassificeerd als groen. Hoge- en lage vegetatie groen op erf Het geclassificeerde raster met de NDVI bevat lage vegetatie, zoals gras, struiken, en hoge vegetatie zoals bomen. Om onderscheid te kunnen maken tussen hoge en lage vegetatie is op basis van het actueel hoogtebestand Nederland (AHN4) de relatieve hoogte bepaald per pixel. Voor de grens tussen hoge- en lage vegetatie is 2,5 meter aangehouden.

4 De contouren van een pand uit de BAG representeert de dakvorm. Een pand uit de BGT representeert de het

grondvlak 150cm boven maaiveld.

7

Peildatum gegevens Luchtfoto 8cm met infrarood BGT AHN4 , 3D-puntenwolk

: april 2021 : november 2021 : november 2021

Oppervlakte boomkronen De dataset boomkronen beschrijft het schuine bovenaanzicht van de bomen in de Gemeente Amsterdam. Dit geeft een beeld van de individuele- en boomgroepen. Classificatie boomkronen uit 3d puntenwolk AHN4 Op basis van een classificatiemodel worden individuele punten van een 3D puntenwolk geclassificeerd of en punt wel of niet onderdeel is van een boom. Hiervoor is een classificatiemodel model ontwikkeld door het innovatieteam van de Gemeente Amsterdam. Voor meer informatie zie: https://github.com/Amsterdam-AI-Team/Tree_Detection_in_Aerial_Point_Clouds/ Auteur: innovatieteam Gemeente Amsterdam, Daan Bloembergen, Chris Eijgenstein Afbeelding 1.3 Geclassificeerde bomen uit 3D puntenwolk

Van 3d naar 2D De driedimensionale boomkronen zijn ‘platgeslagen’ naar 2D vlakken. Op basis van deze vlakken is de oppervlakte van elke boomkroon afgeleid. Geografische afbakening De boomkronen zijn afgeleid binnen de Gemeente Amsterdam inclusief Weesp. 8

Peildatum gegevens BGT : november 2021 AHN4 : november 2021

1.2 Nabijheid groen Voor de nabijheid van groen zijn loop- en fietsafstanden berekend van woningen tot de ingangen van groengebieden. Deze afstanden zijn berekend op basis van een loop- en fietsnetwerk waarin wegen zijn gekoppeld aan adressen uit Amsterdam en omgeving (figuur 1.5). Afstanden zijn berekend van woningen tot ingangen van groengebieden. Figuur 1.4 Gedeelte van het loop-fietsnetwerk, te zien zijn verblijfsobjecten (één of meerdere woningen, rood) in en parkingangen (geel). De blauwe lijnen geven de loop- en fietswegen weer.

bron: BGT, OSM, BAG, Hoofdgroenstructuur, top10NL

Voor de verschillende types groen is steeds gekeken naar de kortste afstand tussen een woning en een ingang van een groengebied van dat type. Vervolgens is per gebied (buurt, gridcel) berekend wat de gemiddelde afstand is van woningen in het gebied naar de groengebieden. Geografische afbakening Enkel voor woningen binnen de gemeentegrenzen zijn afstanden berekend. Voor zover mogelijk zijn groengebieden rondom de stad ook meegenomen (zoals o.a. het Amsterdamse bos en het Twiske) omdat een deel van de Amsterdammers dichtbij deze gebieden woont en hier ook gebruik van maakt. Peildatum gegevens Hoofdgroenstructuur Versie loop-fietsnetwerk Basisregistratie adressen en Gebouwen, woningen

: november 2022 : maart 2023 : maart 2023

9

2 Toelichting waardeindicatoren

In het onderstaande stuk worden de subindicatoren die worden gebruikt in hoofdstuk twee tot en met vijf beschreven waarvan in tabel 2.9 aan het einde van dit hoofdstuk een overzicht is te vinden. Voor de verschillende subindicatoren is hieronder een korte beschrijving opgenomen om de bron en afleiding van de indicator toe te lichten.

2.1 Sociaal welzijn Tabel 2.1 Subindicatoren sociaal welzijn waarde naam definitie sociaal zitbanken dichtheid zitbanken per hectare welzijn aanwezigheid van horeca in het sociaal horeca groengebied (SBI 55101, 5630, 5629, welzijn 56101, 56102) aandeel landoppervlakte dat is sociaal hondenlosloopgebied geclassificeerd als welzijn hondenlosloopgebied aantal bezoekers evenementen sociaal (exclusief evenementen op evenementen welzijn koningsdag) per hectare landoppervlak sociaal speelplaatsen aanwezigheid van speelplaatsen welzijn sociaal volkstuinen gebieden met de functie tuinpark welzijn sociaal welzijn

schooltuinen

gebieden met daarin een schooltuin

bron Open Street Maps Activiteiten Register Regio Amsterdam https://maps.amsterdam.nl /honden/

DECOS

Open Street Maps Basisregistratie Grootschalige Topgrafie https://www.amsterdam.nl /onderwijsjeugd/schooltuinennatuureducatie/

Zitbanken Voor deze subindicator is gebruik gemaakt van de gegevens die beschikbaar zijn via Open Street Maps. Om tot de selectie van zitbanken te komen is gebruik gemaakt van de volgende zoekterm: other_tags -> 'amenity' = 'bench'. Op basis van het aantal zitbanken en het landoppervlak van het groengebied is de dichtheid van de zitbanken vastgesteld. Peildatum gegevens Open Street maps : afslag van november 2022

10

Speelvoorzieningen Voor deze subindicator is gebruik gemaakt van de gegevens die beschikbaar zijn via Open Street Maps. Om tot de selectie van zitbanken te komen is gebruik gemaakt van de volgende zoekterm: other_tags -> 'leisure' = 'playground'. Peildatum gegevens Open Street maps : afslag van november 2022

Hondenlosloopgebieden De hondenlosloopgebieden zijn vastgesteld op basis van de kaart beschikbaar via https://maps.amsterdam.nl/honden/. Vervolgens is voor de groengebieden vastgesteld welk gedeelte van het landoppervlak bestaat uit hondenlosloopgebied. Peildatum gegevens Maps.amsterdam.nl : afslag van https://maps.amsterdam.nl/honden/ op november 2022

Evenementen Van de afdeling V&OR is informatie ontvangen over evenementen in Amsterdam in 2022. Met het evenementenformulier wordt geen geolocatie van het evenement vastgelegd, maar is door de bronhouder wel een adres en/of gebiedsnaam toegevoegd. Bij het vaststellen van evenementen in het groen is alleen gekeken naar verleende evenementen en zijn evenementen in een straal van 50 meter rondom een functioneel groengebied toegewezen aan het groengebied. Evenementen tijdens Koningsdag zijn vanwege zijn uitzonderlijke karakter hierin buiten beschouwing gelaten. Peildatum gegevens DECOS: uitvraag in november 2022

Horeca Het aantal horeca voorzieningen in de groengebieden is vastgesteld op basis van het Activiteiten Register Regio Amsterdam (ARRA) waarbij de volgende vestigingen zijn meegenomen: restaurants; cafés; hotel-restaurants; kantines en contractcatering; fastfoodrestaurants, cafetaria's, ijssalons, eetkramen. Peildatum gegevens BGT: ARRA november 2022

11

2.2 Gezondheid De index potentiële waarde van groen voor gezondheid sis samengesteld uit drie indicatoren, weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 2.2 Subindicatoren gezondheid waarde naam definitie dichtheid wandelstrekkende meter wandel/fietspaden per gezondheid /fietspaden hectare hemelsbrede afstand tussen de meest uit gezondheid wandelafstand elkaar liggende parktoegangen sport- en dichtheid sport- en speelvoorzieningen per gezondheid speelvoorzieningen hectare

bron Basisregistratie Grootschalige Topgrafie Basisregistratie Grootschalige Topgrafie https://maps.amsterdam.nl/s port/, Open Street Maps

Dichtheid wandel- en fietspaden Uit de BGT zijn de wandel- en fietspaden afgeleid als aslijn, en is vastgesteld hoeveel strekkende meter hiervan aanwezig is per hectare groengebied. Peildatum gegevens BGT: november 2022

Wandelafstand Om tot een maat te komen voor het vaststellen van de langste wandelafstand binnen een groengebied zijn alle wandel- en fietspaden vastgesteld op basis van de BGT. Op basis van deze paden is vervolgens vastgesteld wat hemelsbreed de grootste afstand was tussen de twee het verst uit elkaar liggende uiteinden punten van deze paden. Peildatum gegevens BGT: november 2022

Sport- en speelvoorzieningen Het aantal sportvoorzieningen is vastgesteld op basis van de kaart met sportvoorzieningen op maps.amsterdam.nl. Om tot het aantal sport- en speelvoorzieningen te komen is het aantal sportvoorzieningen gecombineerd met het aantal speelvoorzieningen (zie definitie speelvoorzieningen sociaal welzijn). Peildatum gegevens Sportvoorzieningen: afslag van https://maps.amsterdam.nl/sport/ december 2022

2.3 Klimaatadaptatie In deze rapportage is een eerste aanzet gedaan om de potentiële waarde van groen aan klimaatadaptatie De twee eerste indicatoren in de context van wateroverlast en geven een 12

eerste inzicht in locaties in de stad waar groen kan bijdragen aan waterdoorlatendheid, en waar de hitte wordt gereduceerd. Door schaduw van bomen. De beperking van deze versie van de monitor is het ontbreken van andere belangrijke indicatoren. Het ingenieursbureau van de Gemeente Amsterdam zijn deze in het kader van programmatie ‘Klimaatadaptatie’ aan het ontwikkelen. Figuur 2.3 Model waarde voor klimaatadaptatie

Bron: Ingenieursbureau Gemeente Amsterdam Voor het berekenen van de waardeindex klimaatadaptatie zijn de volgende subindicaroren gebruikt. Tabel 2.4 Subindicatoren klimaatadaptatie waarde naam definitie aandeel aandeel verharding van de totale klimaatadaptatie onverhard landoppervlakte klimaatadaptatie boomkronen

aandeel landoppervlakte boomkroon

bron Basisregistratie Grootschalige Topgrafie AHN4, Innovatieteam Gemeente Amsterdam

Wateroverlast & Waterdoorlatendheid: verhard en onverhard Op plaatsen in de stad waar veel verharding aanwezig is zal het water niet of minder snel in de grond worden opgenomen. Deze monitor kijkt naar de waterdoorlatendheid vanuit het perspectief van groen. Met deze indicator trachten we inzicht te geven in mogelijke kansen om met groen de waterdoorlatendheid- en afvoer van het grondoppervlak te verbeteren. Om een indicatie te geven van het infiltratievermogen van de grond, kijken we naar de verschillende 13

typen verharding in de publieke ruimte, bijvoorbeeld naar asfalt, grind of tegels. Hiervoor is gebruik gemaakt van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De BGT-objecten hebben verschillende kenmerken betreffende fysiek voorkomen en het type verharding wat daarbij hoort5. De onderstaande afbeelding geeft indeling van het landoppervlak via verhard en onverharde delen naar typen verharding. Peildatum gegevens BGT: november 2022 Figuur 2.5 Typen verharding

Verhard- onverhard in de private ruimte In de publieke ruimte zijn de verhardingstypen goed bekend, maar voor het private terrein is dit minder bekend omdat dit niet systematisch wordt geïnventariseerd en vastgelegd. Wel is het aandeel groen bekend van elk stukje private ruimte zoals tuinen en bedrijventerreinen. Voor een uitgebreidere toelichting over de afleiding zie paragraaf Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. over privaat groen. In de rapportage is om deze reden bij privaat terrein alleen onderscheid gemaakt tussen verhard en onverhard terrein, en geen nadere indeling van type verharding.

Schaduw Vanzelfsprekend draagt schaduw bij aan reductie van hitte bij warme dagen. Schaduw in de stad komt van hoogte en ligging van gebouwen en van bomen. In deze monitor wordt de potentiële waarde van groen aan schaduw in kaart gebracht op basis van schaduw van alle bomen in de stad op publiek- en privaat terrein. De potentiële waarde van groen aan hitte is uitgedrukt in de oppervlakte boomkroon. Deze oppervlakte is vertaald naar het aandeel oppervlakte boomkroon naar landoppervlak. Voor het landoppervlak is gekeken naar de functionele groengebieden en naar de administratieve indeling van Amsterdam: buurten, wijken, GGW-gebieden en stadsdelen. Voor een nadere toelichting over de inwinning van boomkronen zie paragraaf Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.. Peildatum gegevens BGT: november 2022

5 Objectenhandboek BGT: https://geonovum.github.io/IMGeo-objectenhandboek/wegdeel#fysiekvoorkomen

14

2.4 Natuur De potentiële waarde van groen voor natuur is in de monitor opgenomen als waardeindex, aangevuld met een analyse privaatgroen als biotoop en groene verbindingen. Onderstaande tabel geeft de subindicatoren weer. Tabel 2.6 Subindicatoren natuur waarde naam natuur natuur

definitie

bron Basisregistratie Grootschalige natuurlijk groen aandeel natuurlijk groen van het landoppervlak Topgrafie Shannon's index van de oppervlakte van Basisregistratie Grootschalige diversiteit van het groen verschillende types groen Topgrafie

De aanwezigheid en diversiteit van de doelsoorten ontbreekt. Deze wordt in een latere versie van de monitor opgenomen. Dit vanwege de onvolledigheid van de ecologische inspecties.

Biotoop Aandeel natuurlijk groen Definitie: het aandeel groen dat geheel of gedeeltelijk is gelegen in een gebied dat is aangewezen als natuurgebied of als stadsnatuur. Natuurgebieden De natuurgebieden zijn gebaseerd op de Natura2000 gebieden. Natura 2000 is het samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden in de Europese Unie bestaande uit Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijngebieden. Stadsnatuur In de Omgevingsvisie 2050 en in de hoofdgroenstructuur zijn binnen de gemeentegrenzen gebieden en verbindingen als stadsnatuur aangewezen. Deze gebieden worden gekenmerkt door een hoge ecologische waarde en vormen de leefgebieden voor plant en dier. Diversiteit van groen De diversiteit van groen ondersteunt de biodiversiteit is de stad6. In deze versie van de monitor is er vanwege beperkte beschikbaarheid van gegevens gekeken naar een globale diversiteit van de verschillende typen groen. De typen die de basis vormen voor de diversiteitsindex zijn gebaseerd op het kenmerk fysiek voorkomen (plus) uit het informatiemodel voor Geoinformatie7. Deze types zijn weergegeven in tabel 2.7.

6 https://edepot.wur.nl/460542 7 https://docs.geostandaarden.nl/imgeo/catalogus/imgeo/

15

Tabel 2.7 typen groen

Voor het berekenen van de diversiteit is gebruik gemaakt van de Landuse-mix 8. Deze is een variant op een entropy-index die uit gaat van het totale aantal mogelijke typen en de oppervlakte.

LUM = landuse index n = het aantal typen p = het aandeel van een bepaald type binnen een (groen)gebied Brongegevens Voor het afleiden van de indicatoren is gebruik gemaakt van de Basisregistratie grootschalige topografie met peildatum 1 januari 2023, en de hoofdgroenstructuur versie november 2022.

Groene tuinen In deze monitor zijn tuinen opgenomen die in potentie geschikt zijn als biotoop. Een tuin wordt meegeteld wanneer:  er minimaal drie tuinen aan elkaar grenzen;  waarvan de oppervlakte groen meer dan vijf vierkante meter bedraagt en  het percentage groen in een tuin meer dan tien procent bedraagt Per tuin wordt afgeleid of deze aan bovenstaande criteria voldoet, en vervolgens geaggregeerd naar buurtniveau en hoger. Onderstaand afbeelding 2.2 geeft de gegevens weer op straatniveau die als basis dient voor de aggregatie. De groene vlakken zijn geselecteerd als groen tuin, de bruine niet.

8 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0198971513000689

16

Figuur 2.8 Groene tuinen als biotoop

Verbindingen Voor de natuurverbindingen is de mate waarin groengebieden uit de Hoofdgroenstructuur met elkaar zijn verbonden over land in kaart gebracht.9 Deze groengebieden kunnen met elkaar worden verbonden omdat zij dicht genoeg bij elkaar liggen of omdat ze dicht genoeg bij een groene verbinding of ecopassage liggen die ze verbindt met een ander groengebied. Groengebieden, verbindingen uit de ecologische hoofdstructuur, verbindingen uit de hoofdgroenstructuur (stadsnatuur verbindingen) en ecopassages zijn met elkaar verbonden indien zij hemelsbreed minder dan 25 meter van elkaar verwijderd zijn. In de kaart (in de rapportage, figuur 5.8) zijn alleen de gebieden uit de hoofdgroenstructuur weergegeven die met elkaar in verbinding zijn. Ecopassages Voor ecopassages zijn de ecopassages gebruikt zoals deze te vinden zijn op https://maps.amsterdam.nl/ecopassages. Enkel ecopassages voor landdieren zijn meegenomen, dit zijn: - Faunapassages - Faunarichels - Faunagoten - Rietland - Eekhoornbruggen - Onderdoorgangen Ecopassages zijn ingetekend als punt maar beslaan vaak een veel groter gebied. Om ecopassages heen is een buffer van 90 meter aangehouden.

9 Uitgezonderd agrarisch groen

17

Ecologische hoofdstructuur De ecologische structuur verbindt de groene gebieden met elkaar en vergroot daarmee het leefgebied voor dier- en plantensoorten. Peildatum gegevens Hoofdgroenstructuur Ecopassages Ecologische hoofdstructuur

: november 2022 : maart 2023 : november 2022

18

Tabel 2.9 Overzicht subindicatoren waarde naam

definitie

bron Open Street Maps

speelplaatsen

dichtheid zitbanken per hectare aanwezigheid van horeca in het groengebied (SBI 55101, 5630, 5629, 56101, 56102) aandeel landoppervlakte dat is geclassificeerd als hondenlosloopgebied aantal bezoekers evenementen (exclusief evenementen op koningsdag) per hectare landoppervlak aanwezigheid van speelplaatsen

volkstuinen

gebieden met de functie tuinpark

sociaal welzijn

schooltuinen

gebieden met daarin een schooltuin

gezondheid

dichtheid wandel-/fietspaden

gezondheid

wandelafstand

strekkende meter wandel/fietspaden per hectare hemelsbrede afstand tussen de meest uit elkaar liggende parktoegangen

Basisregistratie Grootschalige Topgrafie https://www.amsterdam.nl/onderwijsjeugd/schooltuinen-natuureducatie/ Basisregistratie Grootschalige Topgrafie

gezondheid

sport- en speelvoorzieningen

dichtheid sport- en speelvoorzieningen per hectare

klimaatadaptatie

aandeel onverhard

aandeel verharding van de totale landoppervlakte

https://maps.amsterdam.nl/sport/, Open Street Maps Basisregistratie Grootschalige Topgrafie

klimaatadaptatie

boomkronen

aandeel landoppervlakte boomkroon

AHN4, Innovatieteam Gemeente Amsterdam

natuur

natuurlijk groen

aandeel natuurlijk groen van het landoppervlak

Basisregistratie Grootschalige Topgrafie

natuur

diversiteit van het groen

Shannon's index van de oppervlakte van verschillende types groen Basisregistratie Grootschalige Topgrafie

sociaal welzijn

zitbanken

sociaal welzijn

horeca

sociaal welzijn

hondenlosloopgebied

sociaal welzijn

evenementen

sociaal welzijn sociaal welzijn

Activiteiten Register Regio Amsterdam https://maps.amsterdam.nl/honden/ DECOS Open Street Maps

Basisregistratie Grootschalige Topgrafie

19

3 Methode vaststellen index per waarde

Voor elk van de vier waarden (sociaal welzijn, gezondheid, klimaatadaptatie, natuur) is een indexwaarde berekend. Om tot deze indexwaarde te komen zijn eerst alle subindicatoren gestandaardiseerd, om deze vervolgens per waarde bij elkaar op te tellen. Deze waarde wordt vervolgens geïndexeerd, waarbij het stedelijk gemiddelde van basisjaar 2022 een waarde van 100 heeft. Deze indexering maakt het in de huidige monitor mogelijk de index waarde van de groengebieden te relateren aan het stedelijk gemiddelde. In toekomstige monitoren kan hiermee de ontwikkeling door de tijd worden gevolgd. Onderstaand zijn de stappen om tot de uiteindelijke indexwaarde te komen uitgebreider beschreven. Stap 1: Standaardiseren subindicatoren Om de indicatoren met elk andere eenheden eenduidig te kunnen beschrijven en combineren is voor elke indicator ingedeeld op een schaal van 1 t/m 5. Hiervoor is een van de volgende methoden gebruikt: A. Als de (getransformeerde) verdeling een normale verdeling volgt: index toekennen aan de hand van de grenswaarden (tabel 4.1). Als bij een subindicator het desbetreffende kenmerk niet aanwezig is, is een waarde van 0 toegekend. B. In het geval van een platte verdeling wordt een indeling gemaakt in vijf delen met gelijke omvang, waarbij een volgorde wordt aangehouden waarbij het hoogste interval een waarde van vijf krijgt en het laagste interval een waarde van één.

Als bij een subindicator het desbetreffende kenmerk niet aanwezig is, is een waarde van 0 toegekend. C. Als het gaat om een kenmerk dat wel of niet aanwezig kan zijn, wordt in het geval dat het kenmerk aanwezig is vijf punten toegekend. In het geval het kenmerk niet aanwezig is worden 0 punten toegekend. Tabel 4.1 Grenswaarden index berekening o.b.v. standaard deviaties en stedelijk gemiddelde waarde omschrijving 5 > 1 standaard deviatie meer dan gemiddeld 4 0,5 - 1 standaard deviatie meer dan gemiddeld 3 0,5 standaard deviatie rond het stedelijk gemiddelde 2 0,5 - 1 standaard deviatie minder dan gemiddeld 1 > 1 standaard deviatie minder dan gemiddeld

Stap 2: Index waarde vaststellen Om tot de uiteindelijke index per waarde te komen worden de verschillende subindicatoren bij elkaar opgeteld. Voorafgaand het bij elkaar optellen wordt eerst elke subindicator vermenigvuldigd met de weegfactor uit tabel 4.2. De uiteindelijke score wordt geschaald toen opzichte van het stedelijke gemiddelde (gemiddelde score per hectare van de gehele oppervlakte van alle groengebieden, exclusief landschappen) en vermenigvuldigd met honderd. Hierdoor zal een gebied dat precies op het stedelijk gemiddelde ligt een indexwaarde van 100 krijgen.

20

Tabel 4.2 Toegepaste weging, methode indicator index berekening en eventuele transformatie waarde indicator methode transformatie weging sociaal welzijn

zitbanken

A

log(x)

1

sociaal welzijn

horeca

B

-

0,6

sociaal welzijn

hondenlosloopgebied

A

x^0.15

0,6

sociaal welzijn

evenementen

A

log(x)

1

sociaal welzijn

speelplaatsen

B

-

1

gezondheid

dichtheid wandel-/fietspaden

A

x^0.4

0,5

gezondheid

wandelafstand

A

x^0.5

0,5

gezondheid

sport- en speelvoorzieningen

A

log(x)

1

klimaatadaptatie

aandeel onverhard

C

-

1

klimaatadaptatie

boomkronen

C

-

1

natuur

natuurlijk groen

C

-

1

natuur

diversiteit van het groen

C

-

1

21