3. Monitor_duurzame_stad_duurzame_banen_2022_28_11.pdf
Tekst van het document
MONITOR DUURZAME STAD, DUURZAME BANEN 28 november 2022
1. Achtergrond en doel Achtergrond De monitor presenteert in samenhang met de voortgangsrapportage de belangrijkste trends, cijfers en werkgelegenheidsontwikkelingen in de technische sectoren(met in het bijzonder de duurzaamheidssector) en de voortgang van het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen.
De monitor wordt eenmaal per half jaar uitgebracht en volgt een iteratief proces waarbij beschikbare en relevante indicatoren stapsgewijs worden toegevoegd om zo een actueel en compleet mogelijk beeld te schetsen.
Deze monitor geeft inzicht in het tempo van de stedelijke investeringen die werk genereren. Aan de hand van kwantitatieve indicatoren wordt de groei van banen, de toeleiding naar opleiding en de begeleiding naar werk in de technische sectoren inzichtelijk gemaakt. En kwalitatieve indicatoren laten de voortgang en ontwikkeling van samenwerkingsverbanden, afspraken met werkgevers en onderwijsinstellingen zien. Tot slot worden de knelpunten in de uitvoering van de programma’s in kaart gebracht en mogelijke nieuwe interventies die hieruit voortvloeien.
Werkwijze
Dit gebeurt langs drie lijnen:
• Interpretatie van de data
1. Macro-economische ontwikkelingen, en in het bijzonder de werkgelegenheid.
• Trends en ontwikkelingen: prognoses en vooruitblik
2. De (werkgelegenheid)ontwikkeling van de technische sectoren(in het bijzonder de duurzaamheidssector) 3. De voortgang van de afspraken rondom de zes motoren voor duurzaam herstel
In dit document staat het volgende: • Laatste stand van zaken aan de hand van een samenvatting van de data in het dashboard
• Wat zijn mogelijke vraagstukken als gevolg van de crisis ontwikkelingen?
Voortgang zes duurzame motoren
Voortgang motoren (1) ▪ Indicatoren Zonmotor
Warmtemotor
Vastgoedmotor
Voortgang
Voorbereiding en uitvoering
Subsidieregeling is gepubliceerd in juni 2021. In de eerste subsidieronde (2021) is € 2,3 miljoen aangevraagd door 5 corporaties. Zij verantwoorden zich in december 2022 over de voortgang van de uitvoering. In de 2e subsidieronde (2022) is € 1,7 miljoen toegekend.
Bestedingen
Het beschikbare subsidiebedrag is € 4 miljoen is in 2 tranches aangevraagd en volledig toegekend.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid
In januari 2022 is een groep van 11 kandidaten gestart aan een omscholingstraject voor assistent installatie zonnepanelen. Zij vonden achteraf lastig een baan bij werkgevers. We zetten daarom in op generieke installatieopleiding in het Loopbaanpad Bouw & Techniek. Mantelovereenkomst voor lange termijn samenwerking getekend op 29 november 2021 In vier buurten (4.000 woningen) is een buurtovereenkomst getekend. Twee tranche wordt voorbereid.
Voorbereiding en uitvoering
Bestedingen
Er is nog geen budget besteed. Dit is bestemd voor het daadwerkelijk aanleggen van de warmtenetten.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid
In de mantelovereenkomst is vastgelegd dat de Warmtebedrijven en Corporaties bijdragen aan de Intentieverklaring Duurzame Werkgelegenheid Amsterdam. Bij start uitvoering wordt dit geconcretiseerd.
Voorbereiding en uitvoering
10 projecten zijn afgerond, 18 projecten zijn in uitvoering en 9 projecten zijn in voorbereiding. Er is wat vertraging in de uitvoering ontstaan als gevolg van onder andere de coronamaatregelen, forse stijging van materiaalkosten en personeelstekorten.
Bestedingen
Er is tot nu toe € 4,3 miljoen aan projecten aanbesteed. Voor een bedrag van € 2,3 euro is de uitvoering gestart in 2022, maar wordt het budget besteed in 2023. Het overige budget wordt besteed in 2023 en uiterlijk 2024.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid = conform planning
Toelichting
= achter op planning
= knelpunt
Met Bouwmensen Amsterdam en Installatiewerk Noord-Holland is een omscholingstraject voor zij-instromers gestart: het Loopbaanpad Bouw & Techniek. Er zijn tot nu toe 50 zij-instromers in opleiding bij een van de opleidingspartijen.
= nog niet van toepassing
4
Voortgang motoren (2) ▪ Indicatoren Klimaatadaptatiemotor
MKB-motor
Voortgang
Voorbereiding en uitvoering
18 plekken zijn vergroend dit levert 6.000 m2 extra groen op in de stad en 60 extra bomenvoorbereiding van 50 plekken is gestart.
Bestedingen
In totaal is er € 1,15 miljoen besteed. De overige uitgaven vallen in 2023.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid
Er is een scholingstraject Klimaatadaptatie opgezet. Er 29 mensen om- en bijgeschoold naar de groene sector. 5 personen kregen een vast dienstverband bij een groenaannemer en 10 mensen zijn op flexibele basis in het groen aan het werk. Raamcontractanten huren Pantar in ter ondersteuning bij opdrachten en hierdoor zijn 8 deelnemers aan de slag.
Voorbereiding en uitvoering
Dit jaar zijn er 100 afgeronde energieadviezen aan bedrijven afgegeven en 24 trajecten uitgevoerd. Er heeft een intensieve pilot plaatsgevonden in de Dapperstraat (Oost) waarbij ondernemers maatwerkadvies kregen en kleine maatregelen ook direct uitgevoerd werden. Start-up-in-Residence, Innovatielab en Scale-up zijn in uitvoering.
Bestedingen
Renovatie- en isolatiemotor
Toelichting Toelichting
Tot en met 2022 is€ 1,6 miljoen besteed. Op basis van de adviezen hebben ondernemers € 1,7 miljoen geïnvesteerd in duurzame maatregelen.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid
We zetten in op een algemeen omscholingstraject via de betrokken opleidingspartners. Voor innovatief deel (Start-up-in-Residence, Scala-up en Innovatielab) betreft het voornamelijk baanbehoud.
Voorbereiding en uitvoering
Het Isolatie-offensief kan worden uitgebreid naar de buurten van de warmtemotor. Er zijn 28.000 eigenaren/bewoners uitgenodigd (selectie is gedaan op type woning) om mee te doen aan collectieve inkoopacties van zonnepanelen en isolatie-maatregelen er is een nieuwe aanpak ontwikkeld voor VvE’s, waarbij zij intensief begeleid worden bij de aanpak vergaande renovatie en verduurzaming
Bestedingen
In 2021 en 2022 is ca.€ 900.000 besteed.
Afspraken omscholing en werkgelegenheid
Er zijn (nog) geen specifieke afspraken gemaakt met betrokken partijen. We zetten met name in op een algemeen omscholingstraject via de betrokken opleidingspartners.
= conform planning
= achter op planning
= knelpunt
= nog niet van toepassing 5
Macro-economische ontwikkelingen
1. Macro-economische ontwikkelingen Amsterdam ▪ Indicatoren
Nu
Trend 2020
Nieuwe cijfers
Toelichting Sinds jan 2021 daalde de werkloosheid per kwartaal tot juli 2022. In juli zien we voor het eerst dat de werkloosheid is toegenomen. Sinds maart 2021 tot jan 2022 daalde het aantal ww uitkeringen hard(gem 5%). Vanaf januari minder harde daling. In sep minimale toename Sinds april 2021 daalt het aantal bijstandsuitkeringen elke maand
4,7%
6,5%
Aantal ww-uitkeringen
(sep 22)
10.104
21.018
Aantal bijstandsuitkeringen
(sep 22)
35.960
40.443
TOZO 5 toekenningen
(okt 21)
11.980
21.7941
De TOZO regeling is per 1 oktober 2021 afgelopen.
Online vacatures
(sep 22)
24.197
14.895
Vanaf jan 2020 liep het aantal vacatures flink op tot jul. Vanaf juli is het aantal vacatures afgenomen en lijkt het te stabiliseren
(nov en dec 21)
3.560
8.9203
In lijn met de afname van corona besmettingen en versoepelingen liep het aantal NOW aanvragen en toekenningen per ronde af.
129.900
130.552
Het totaal aantal bedrijfsvestigingen op 1 jan 2021 is met 0,5% gedaald ten opzichte van 1 jan 2020
NOW 5 toekenningen
Aantal bedrijfsvestigingen
Signalen:
Q4 2020
(Q1 2022)
Werkloosheid
Economie & Arbeidsmarkt
Trend
(jan 21)
Faillissementen
(t/m sep 22)
120
220
Aantal opheffingen
(t/m sep 22)
6.742
n.v.t
Aantal startende bedrijven (t/m sep 22)
13.355
n.v.t
In 2022(tot en met september) 29 meer faillissementen ten opzichte van dezelfde periode in 2021. Het aantal opheffingen in 2021 lag 35% onder het niveau van 2020 en 19% onder het niveau van 2019 In de loop van 2021 is het aantal starters afgenomen. De afname van het aantal starters bedroeg 14% ten opzichte van 2020 en 18% ten opzichte van 2019.
Het economisch herstel post corona bleek relatief krachtig en diende zich veel sneller aan dan na de Grote Recessie. De economie veerde in de loop van 2021 weer krachtig op. In de eerste helft van 2022 liet de economie van de MRA een sterke groei zien ten opzichte van de eerste helft van 2021. Het bruto regionaal product in Amsterdam steeg met 10% in q2 van 2022. In de tweede helft van 2022 bleek dit euforisch sentiment rondom economische ontwikkeling omgeslagen. Aangewakkerd door de gestegen energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne, nam de inflatie toe en verhoogden ECB en nationale banken wereldwijd de rentes. Het consumentenen producentenvertrouwen neemt af en economen verwachten dat we aan het begin van een recessie staan.
1 Tozo 3 toekenningen 2 peildatum 31 augustus 2021 3 Now 3.1 toekenningen
= Positieve trend
= negatieve trend
= Stabiele trend
De (werkgelegenheid)ontwikkeling van de technische sectoren 1. In het bijzonder de duurzaamheidssector
1. Afbakening duurzaamheidssector Definitie: De duurzaamheidssector= energiesector – alle activiteiten omtrent de productie, distributie en verkoop van conventionele energie alsmede de productie conventioneel energie- gerelateerde producten en diensten.
Exploitatieactiviteiten
De energiesector: ‘ omvat alle activiteiten omtrent de productie, distributie en verkoop van energie alsmede de productie van energie-gerelateerde producten en diensten’. Energie-gerelateerde producten en diensten zijn meestal de investeringen die worden gedaan voor de productie, distributie en verkoop van energie.
Conventionele energie
Activiteiten uit investeringen
De activiteiten bestaan uit: •
Exploitatie: Dit betreft de winning, productie, distributie en verkoop van energieproducten, als het hernieuwbare energie betreft. Hieronder vallen onder andere , de energiebedrijven, de opslag van energie en de decentrale opwekking van energie.
•
Activiteiten uit investeringen: breed scala aan activiteiten, meestal gerelateerd zijn aan investeringen voor exploitatie van energie, o.a. productie van energiesystemen, de bouw en installatie van energiesystemen en infrastructuur, isolatiewerkzaamheden, R&D en aan energie gerelateerde consultancy, overheidsdiensten en onderwijs.
Bron: CBS Economische indicatoren energie-gerelateerde activiteiten 2020 (onderdeel van Klimaat en Energieverkenning (KEV) 2020 PBL)
Binnen scope
Buiten scope
2. Bedrijfsvestigingen en banen in de duurzaamheidssector ▪ Indicatoren
Werkgelegenheid in duurzaamheids sector
Signalen
Nu
Trend1 2020
Trend 2020
Toelichting
Aantal banen duurzaamheidssector 16.700 in Amsterdam (2021)
16.100
In de periode 2010 -2021 is het aantal banen(1uur+) met 30% gestegen van 12.800 naar 16.100 De banen in duurzaamheidssector als aandeel van het totaal aantal banen is constant gebleven met 2.3%
Aantal banen duurzaamheidssector in MRA (excl a’dam) (2020)
n.v.t.
18.200
In de periode 2010 -2020 is het totaal aantal banen(1 uur+) afgenomen met 1,1%
Technische vacatures online
(okt 22) 4.232
2.900*
Sinds juni 2020 is het aantal vacatures toegenomen met 65% van 2.666 naa5 4.286 Het aantal technische vacatures online is 9,9 % hoger dan het niveau pre-corona(feb 2020)
Aantal bedrijfsvestigingen in Amsterdam
(2020)
3.980
3.970
In de periode 2010 -2020 is het aantal bedrijfsvestigingen in duurzaamheidssector met 49,35% gestegen van 2.310 naar 3.450. In 2020 is het aantal bedrijven minimaal toegenomen
Aandeel zzp’ers in totaal bedrijfsvestigingen
(2020)
45%
n.v.t. n.v.t. in 2020
Aantal bedrijfsvestigingen in MRA
(2021)
6.720
6.310
Het aandeel zzp’ers in totaal bedrijfsvestigingen is gestegen van 48,05% in 2010 naar 51,3%
Het aantal bedrijfsvestigingen is sinds 2014 met 25,4% gestegen. Met name in 2019 en 2020 is er een forse toename geweest en zijn er 740 bedrijfsvestigingen bijgekomen
De werkgelegenheid in de duurzaamheidssector neemt toe, met name op het vlak van bouw en installatie van hernieuwbare energiesystemen, maar het aandeel in de totale werkgelegenheid van Amsterdam en de MRA blijft met circa 2% gering. Het aantal banen is in de afgelopen 11 jaar met 30% gestegen, van 12.800 naar 16.700. De groei in aantal vestigingen is niet per se gekoppeld aan een sterke groei in het aantal banen omdat de groei vooral onder kleine bedrijven plaatsvindt; 45% van de bedrijven betreft zzp’ers, terwijl 49,5% van de bedrijven 2 tot werknemers in dienst heeft.
1. Trend op basis van 2010 t/m 2020/21
= Stijging
= Lichte stijging
= Daling
=geen significant verschil
3. Krapte in de technische sector(en) en technische beroepen ▪ Indicatoren Spanning technische beroepen (Q2 2022)
Architecten
Krapteberoepen (GrootAmsterdam)
Signalen 1. Een trend op vanaf q1 2022
Nu Zeer krap krap
Bouwarbeiders afbouw
Zeer krap
Elektriciens en elektronicamonteurs
Zeer krap
Elektrotechnisch ingenieurs
Zeer krap
Hulpkrachten bouw en industrie
Zeer krap
Machinemonteurs
Zeer krap
Metaalbewerkers/constructiewerkers
Zeer krap
Productcontroleurs
Zeer krap
Productieleiders industrie en bouw
Zeer krap
Technici bouwkunde en natuur
Zeer krap
Timmerlieden
Zeer krap
Trend1
Trend 2020
Toelichting De krapte is in q2 2022 verder toegenomen naar een spanningsindicator van 13,33. In q1 2022 was er een kortstondige minimale afname van de spanning, maar inmiddels is de krapte weer op recordhoogte De spanningsindicator voor de beroepsgroep architecten laat in q3 2021 voor het eerst in jaren een krappe spanning zien. Voor corona was de spanning gemiddeld De krapte nam in q2 2020 af, maar steeg daarna in een rap tempo zodat de krapte in q2 2021 weer op het niveau van q1 2020 lag. In q2 2022 is de krapte verder toegenomen De krapte nam in q2 2020 af, maar steeg daarna in een rap tempo zodat de krapte in q2 2021 hoger was dan in q1 2020. In q2 2022 is de krapte verder toegenomen De krapte bleef gedurende de coronaperiode stabiel, maar steeg in q4 2020 weer. De krapte is in q2 2021 hoger dan in q1 2020. In q2 2022 is de krapte verder toegenomen De krapte nam in q2 2020 fors af van krap naar ruim. In q4 2020 trad herstel op. Inmiddels is de spanning voor het eerst in jaren zeer krap. De krapte neemt verder toe De krapte nam in q2 2020 af, maar steeg daarna in een rap tempo zodat de krapte in q2 2021 weer op het niveau van q1 2020 lag. De stijging zet niet door, en in q3 2021 is er sprake van een daling De krapte nam in q2 2020 af naar een krappe spanning. In q3 bleef het stabiel. Vanaf q2 2021 neemt de krapte fors toe en is zij hoger dan in q1 2020.
In q2 2022 is de krapte afgenomen De krapte nam in q2 2020 af naar een krappe spanning. In q3 bleef het stabiel. Vanaf q2 2021 neemt de krapte fors toe en is zij hoger dan in q1 2020. De krapte nam in q2 2020 af, maar steeg daarna in een rap tempo zodat de krapte in q2 2021 hoger dan het niveau van q1 2020 lag. In 2022 blijft de krapte zeer hoog De krapte nam in q2 2020 af naar een krappe spanning. In q3 bleef het stabiel. Vanaf q2 2021 neemt de krapte fors toe en is zij hoger dan in q1 2020. De krapte neemt in q2 2022 verder toe De krapte nam in q2 2020 af naar een krappe spanning. In q3 bleef het stabiel. Vanaf q2 2021 neemt de krapte fors toe en is zij hoger dan in q1 2020. De krapte neemt in q2 2022 verder toe
De krapte in de technische sector is, na een tijdelijke dip in 2020, gestegen tot een recordhoogte op de spanningsindicator in 2021. In 2022 neemt de krapte verder toe. Waar we in 2021 nog zagen dat bij de meest krappe beroepen(o.a. bouwarbeiders, elektriciens, machinemonteurs) een daling optrad, zien we in 2022 dat de krapte in deze beroepen weer toeneemt en dat zij inmiddels weer behoren tot de meest krappe beroepen.
11
4. Uitstroom naar werk in de technische en groensectoren ▪ Indicatoren
Gerealiseerde uitstroom naar technische en groensectoren (GrootAmsterdam)
Potentiële uitstroom naar duurzaamheidsse ctor (GrootAmsterdam)
Uitstroom Werkgeversservicepunt naar bouw en techniek Uitstroom Werkgeversservicepunt naar bouw en techniek Uitstroom Werkgeversservicepunt naar groen Uitstroom Werkgeversservicepunt naar groen Uitstroom uit bijstand naar duurzaamheidssector
Trend1
Nu (20212)
244 plaatsingen
(2020)
233 plaatsingen
300
(20212)
102 plaatsingen
200
(2020)
57 plaatsingen
(2016-2018)
120 Plaatsingen3
Begeleiding van werk naar werk (2020) Regionaal Werkcentrum Zij-instromers aangenomen (2021) bij bedrijven aangesloten bij PPS’en5 Mensen in bijstand & ww met (feb 2021) werkervaring in duurzaamheidssector
Uitstroom WSP
100
5 trajecten 1484 430
Mensen in bijstand & ww met (feb 2021) opleidingsrichting gerelateerd aan duurzame banen
1600
Mensen in bijstand & ww met (feb 2021) Werkervaring in sector gerelateerd aan duurzame sector
630
1. Onvoldoende historische data om de trend op dit moment te duiden. Dit zal opgebouwd worden en meegenomen worden in latere versies van de monitor 2. Tot en met week 50 van 2021 3. Waarvan 25% vrouw 4.Op basis van eerste respons uitgezette enquête, de verwachting is dat dit getal hoger uitvalt. 5. Publiek Private Samenwerkingen, o.a. Vakschool Technische Installaties en de BouwAcademie Amsterdam
0
Uitstroom WSP naar Bouw en Techniek 2020
Uitstroom WSP naar Groen
2021
5. Onderwijsinschrijvingen in het mbo Amsterdamse onderwijsvolgenden ▪ Indicatoren
Instroom in het mbo1 (Overige opleidingen die relevant zijn voor de beroepen in de duurzaamheidssector )
% 2018/19 Trend
Elektrotechniek
105
1
110
Productietechniek
235
1
210
850
5
745
2500 2000
Techniek, industrie en bouw Instroom in het mbo (Technische opleidingen)
2019/20
Inschrijvingen in het mbo 3000
Installatietechniek
20
0
45
Bouw
285
2
215
Werktuigbouwkunde
20
0
30
500
Proces- en chemische laboratoriumtechniek
75
0
75
0
Metaalproductie Auto-,vliegtuig en scheepvaart industrie
<10
0
<10
385
2
395
Totaal Grond- weg-, en waterbouw
1985
11
1835
25
0
25
Veiligheid en milieu Landbouw en natuurlijke omgeving Logistiek ICT
455
3
555
70
0
90
230 1100
255
Secretarieel werk en informatiedienstverlening Boekhouding en bedrijfsadministratie Totaal
185 315 2380
1 7 1 2 25
1. Op basis van de opleidingsachtergrond van werkenden in de duurzaamheidssector
1500 1000
Technische opleidingen 2018/19
Overige relevante opleidingen 2019/20
2020/21
2019/20
1060 305 345 2635
Technische opleidingen Overige relevante opleidingen Overige opleidingen = Stijging
= Daling
=geen significant verschil
13
6. Onderwijsinschrijvingen in het hbo Amsterdamse onderwijsvolgenden ▪ Indicatoren Instroom in het hbo (Technische opleidingen)
2019/20
% 2018/19 Trend
Architectuur en bouwkunde
1095
2
1070
Techniek en technische dienstverlening
1335
3
1300
Totaal
2430
5
2370
Bedrijfskunde en administratie
8855
17
9180
Informatica
3580
7
3460
Sociale wetenschappen
8720
17
8765
Instroom in het hbo1
Kunstonderwijs en audiovisuele techniek
2875
6
2975
(Overige opleidingen die relevant zijn voor de beroepen in de duurzaamheidssector )
Milieubescherming Land- en bosbouw Fysische wetenschappen
410
1
420
50
0
45
890
2
875
Gezondsheidszorg Vervoerswetenschappen en logistiek
6310
12
6375
355
1
390
Totaal
32.045
63
32.485
1. Op basis van de opleidingsachtergrond van werkenden in de duurzaamheidssector
2019/20
Technische opleidingen Overige relevante opleidingen Overige opleidingen
= Stijging
= Daling
=geen significant verschil
7. Wie werken er in de Amsterdamse duurzaamheidssector Wie werken er in de Amsterdamse duurzaamheidssector?1 Profiel ‘gemiddelde’ werknemer: man, leeftijd tussen 27-45 jaar, hoog of middelbaar opgeleid, technisch opgeleid of opleiding recht/administratie/handel, werkt fulltime en heeft contract voor onbepaalde tijd 75%
25%2 Achtergrond personeel met mbo diploma 82% van mensen met een mbo diploma is werkzaam in technisch beroep
45% van werknemers heeft een technische studie gevolgd 55% werknemers hoogopgeleid, 36% middelbaar opgeleid
2% van de werkenden met een mbo diploma heeft een niveau 1 diploma
58% van de vrouwen werkzaam in sector is hoogopgeleid 67% van werknemers komt uit de MRA (29% uit Amsterdam
17% van de werkenden met een mbo diploma heeft een niveau 2 diploma ) 38% van de werkenden met een mbo diploma heeft een niveau 3 diploma
40% van de werknemers is 45 jaar of ouder
44% van de werkenden met een mbo diploma heeft een niveau 4 diploma 1. 2.
Inzage op basis van meest recente cijfers van het jaar 2019 Een stijging van 2% in vergelijking met 2018
Achtergrond personeel met hbo en/of wo diploma 61% van mensen met een hbo/wo diploma is werkzaam in een technisch beroep 48% heeft een studieachtergrond in de techniek, industrie of bouwkunde 13% heeft natuurwetenschappen, wiskunde of informatica gestudeerd
8. Hoe zien de banen in de duurzaamheidssector eruit De Amsterdamse duurzaamheidssector bestaat uit type banen 57% van de banen in de duurzaamheidssector zijn technische banen. 43% van de banen betreft overige functies zoals verkoop,marketing, pr-professionals en kantoormedewerkers 37% van werknemers heeft een bruto uurloon tussen 20 en 30 euro; (landelijk gemiddeld bruto uurloon in 2019 = 23,14) 30% van de werknemers heeft een uurloon tussen 10 en 20 euro; (dit heeft wellicht te maken met leeftijd en beroepsniveau) 65% van werknemers heeft een vast contract 81% van de banen zijn fulltime banen (van35+ uur per week)