3. Gemeenteraad Voordracht.pdf
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Portefeuille
Ruimtelijke Ordening Juridische Zaken (5)
Agendapunt
0
Datum besluit
College van B&W, d.d. 21 december 2021 Onderwerp
Vaststellen Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022 en kennisnemen van Beleidsregel normaal maatschappelijk risico en vergoeden van schade bij rechtmatig overheidshandelen De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. 2. 3.
Vast te stellen de Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022, zoals opgenomen in de bijlage, Kennis te nemen van de door het college op 21 december 2021 vastgestelde Beleidsregel normaal maatschappelijk risico en vergoeden van schade bij rechtmatig overheidshandelen, Kennis te nemen van de instemming van het college met het onderzoeken van de inrichting van één centraal loket voor de opvang en doorgeleiding van nadeelcompensatieverzoeken ingediend vanaf 1 juli 2022.
Wettelijke grondslag
Algemene wet bestuursrecht, titel 4.5 Nadeelcompensatie, Omgevingswet, afdeling 15.1 Nadeelcompensatie, Gemeentewet, artikel 108 en 149. De gemeenteraad is bevoegd om verordeningen vast te stellen. Bestuurlijke achtergrond
Aanleiding De aanleiding voor deze nieuwe verordening is de verwachte inwerkingtreding op 1 juli 2022 van twee nieuwe wettelijke regelingen voor nadeelcompensatie: • titel 4.5 van de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb), die voorziet in een algemene regeling van de vergoeding van schade door rechtmatig overheidshandelen, • en afdeling 15.1 van de Omgevingswet (Ow) met een aanvullende regeling voor schadeoorzaken onder de Ow. Nadeelcompensatie heeft betrekking op vergoeding van schade veroorzaakte door rechtmatige besluiten en handelen van de overheid en is daarmee breder dan de huidige planschaderegeling. De nieuwe wettelijke regelingen beogen meer eenduidigheid en overzichtelijkheid in het nadeelcompensatierecht. De Wethouder Ruimtelijke ordening heeft de voorliggende raadsvoordracht al bij de raadsinformatiebrief van 9 juni 2021 aangekondigd, omdat dit één van de besluiten rondom de Ow betreft die genomen moeten worden voor de inwerkingtreding daarvan op 1 juli 2022. Doel Met de vaststelling van de verordening worden beide wettelijke regelingen geïmplementeerd. Bovendien wordt invulling gegeven aan één van de door de VNG geformuleerde “Minimale acties Omgevingswet” voor de implementatie van de Ow. Deze besluiten moeten nog deze bestuursperiode worden genomen ten behoeve van een zorgvuldige overdracht van het dossier Ow naar de volgende bestuursperiode.
Gegenereerd: v1.8
1
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Gevolgen De Verordening Nadeelcompensatie vervangt de huidige Regeling planschadeverzoeken en advisering tegemoetkoming in planschade Amsterdam (Gemeenteblad 2011, afd. 3A, nr. 71/269) en de huidige Algemene Verordening Nadeelcompensatie (Gemeenteblad 2012, afd. 3A, nr 19/68). Onderbouwing besluit
Ad 1. Vaststellen Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022 Procedureel karakter De Verordening heeft betrekking op aanvragen om schadevergoeding vanwege rechtmatige overheidsdaad en voorziet in een algemene regeling voor nadeelcompensatie voor zowel het omgevingsrecht als voor overige rechtsgebieden. De Verordening heeft een procedureel karakter en bevat regels over de indieningsvereisten van een aanvraag en over de wijze waarop de aanvraag wordt beoordeeld, waarbij gebruik kan worden gemaakt van een adviescommissie. Adviescommissie Op grond van het huidig planschaderecht is het inschakelen van een adviseur verplicht bij het aandelen van aanvragen om planschade (art. 6.1.3.2 Bro). Ook is het vaststellen van een gemeentelijke verordening, waarin regels worden gegeven over de aanwijzing van een adviseur en de wijze waarop deze tot een advies komt, verplicht (art. 6.1.3.3 Bro). In de huidige praktijk van planschade worden de aanvragen soms ambtelijk behandeld, maar in de meeste gevallen wordt gebruik gemaakt van een extern planschadeadviesbureau. In de huidige praktijk van nadeelcompensatie wordt door het Bureau Schadepreventie en Nadeelcompensatie (bij het Verzekeringsbedrijf gemeente Amsterdam; VGA) gebruik gemaakt van een stedelijke adviescommissie, met een externe onaankelijk voorzitter.
Deze verschillende wijzen van advisering blijven mogelijk met de nieuwe Verordening. De Verordening behoudt de mogelijkheid om voor complexere aanvragen extra deskundigheid in te schakelen door het aanwijzen van adviseurs, die niet werkzaam zijn onder verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan. Zij vormen een adviescommissie als bedoeld in de Awb. Dat betekent dat de beslistermijn bij advisering door deze commissie is zes maanden is. Die termijn kan eenmaal met ten hoogste zes maanden worden verdaagd. De bestaande vaste (meervoudige) stedelijke adviescommissie blijft worden ingezet bij de meer complexe aanvragen waarbij extra deskundigheid nodig is op het gebied van het nadeelcompensatierecht, accountancy of financieel economische bedrijfsvoering. De tijdelijke adviescommissie, veelal eenhoofdig, kan specifiek worden ingezet voor een of meer aanvragen die vallen onder de schadeoorzaken als genoemd onder artikel 15.1 Omgevingswet. Het is niet nodig dat alle aanvragen voor nadeelcompensatie per definitie worden voorgelegd aan een adviescommissie, maar alleen als dat noodzakelijk wordt geacht vanwege onvoldoende deskundigheid of expertise in het ambtelijk apparaat. Dit uitgangspunt komt tot uitdrukking in artikel 4 lid 2 van de Verordening, waarin is vastgelegd in welke situaties in ieder geval geen advies bij een adviescommissie wordt ingewonnen.
Bijvoorbeeld als de schade kennelijk binnen het normaal maatschappelijk risico valt, waarover het college een beleidsregel heeft vastgesteld. Zonder extern advies kan de aanvraag betrekkelijk snel worden afgehandeld. De beslistermijn is dan acht weken. De Verordening biedt hiermee een flexibele wijze van advisering die recht kan doen aan de diversiteit van aanvragen.
Gegenereerd: v1.8
2
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Recht 300,Voor het in behandeling nemen van een aanvraag om schadevergoeding wordt een recht geheven. De figuur van de heffing is in artikel 4:128 van de Awb geïntroduceerd om te voorkomen dat er al te lichtvaardig wordt overgegaan tot indiening van een aanvragen om schadevergoeding. Als de aanvraag wordt toegewezen dan wordt het betaalde recht vergoed. De Awb biedt de mogelijkheid om een recht van ten hoogste € 500,- vast te stellen. In deze Verordening is het recht bepaald op € 300,-. In de huidige praktijk van aanvragen om planschade en nadeelcompensatie wordt al gedurende 15 jaar een bedrag van € 300,- in rekening gebracht. In de praktijk blijkt de hoogte van dit bedrag voldoende te zijn om te voorkomen dat er ‘zekerheidshalve’ aanvragen worden ingediend. Hierbij is ook van belang dat aspirant aanvragers de mogelijkheid wordt geboden om een reële inschatting te kunnen maken van de kans van slagen van de aanvraag, bijvoorbeeld via een rekentool. Beleidsneutraal De Verordening bevat geen beleidsmatige wijzigingen ten opzichte van de huidige regelingen. Model verordening VNG Voor het opstellen van de voorliggende Verordening is de Modelverordening van de VNG gevolgd. Op drie punten is daarvan afgeweken om aan te sluiten bij de huidige Amsterdamse praktijk.
Er is een aanvulling op de Modelverordening opgenomen bij de aanvraagvereisten (art 3 lid 3) voor specifieke aanvragen wegens schade door lagere opbrengst na verkoop. Dit is namelijk ook opgenomen in de huidige verordening. Verder zijn de onderdelen bagateldrempel (art 4 lid d) en maximum voorschot (art 7) uit het Model niet in de verordening, maar in de bijhorende Beleidsregel normaal maatschappelijk risico opgenomen om doelmatigheids redenen. Die beleidsregel volgt ook de huidige Algemene Verordening Nadeelcompensatie. Tot slot is er nog een redactionele aanpassing van artikel 4 doorgevoerd. Uitgebreidere informatie over dit onderwerp is te vinden in de VNG-ledenbrief mei 2021 ( https:// vng.nl/sites/default/files/2021-05/27052021-lbr-21-041-vng-model-verordening-nadeelcompensatienieuw.pdf ). De Verordening Nadeelcompensatie vervangt de huidige Regeling planschadeverzoeken en advisering tegemoetkoming in planschade Amsterdam (Gemeenteblad 2011, afd. 3A, nr. 71/269) en de huidige Algemene Verordening Nadeelcompensatie (AVN) (Gemeenteblad 2012, afd. 3A, nr 19/68). Geen participatie en geen advies stadsdelen Vanwege het beleidsarme karakter van de Verordening en omdat deze vooral om juridischtechnische redenen wordt vastgesteld is bij de voorbereiding geen participatie toegepast. Dit is lijn met de Algemene Inspraak verordening.
Om dezelfde reden en omdat er geen stedelijke kaders worden gewijzigd die rechtstreeks gevolgen hebben voor taken en bevoegdheden van het dagelijks bestuur is het niet nodig om advies te vragen aan de stadsdelen. Ad 2. Kennis nemen van de door het college op 21 december 2021 vastgestelde Beleidsregel normaal maatschappelijk risico en vergoeden van schade bij rechtmatig overheidshandelen Deze beleidsregel geeft nadere invulling aan het begrip normaal maatschappelijk risico uit de Awb, de wijze van schadeberekening, de bagatelschade en de voorwaarden voor een voorschot. De voorgestelde keuzes in de beleidsregel volgen de huidige AVN.
Gegenereerd: v1.8
3
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Invulling normaal maatschappelijk risico (NMR) Burgers en ondernemers dienen de ‘normale lasten' van het rechtmatig functioneren van de overheid voor eigen rekening te nemen. Schade die het gevolg is van een omzetdaling die onder een drempel blijft van 8 % op jaarbasis van de gemiddelde omzet over drie jaren voorafgaand aan het schadejaar valt binnen ‘normaal maatschappelijk risico’ en wordt niet vergoed. Bij kostenstijgingen geldt een vergelijkbare drempel van 6%. Er wordt in de beleidsregel gekozen voor de combinatie van een (relatief lage) drempelwaarde en een kortingspercentage. Dit is de Amsterdamse praktijk sinds 2012 en is ook door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in meerdere uitspraken goedgekeurd. Bagateldrempel Schade van een ondernemer onder € 1.000,- en van een particulier onder € 500,- komt nooit voor nadeelcompensatie in aanmerking. Deze aanvragen kunnen direct worden afgewezen, omdat dit onder het normaal maatschappelijk risico valt. Een bagateldrempel kan ook voorkomen dat de kosten van behandeling van het verzoek om nadeelcompensatie niet meer in een redelijke verhouding staan tot het te vergoeden bedrag. In de AVN geldt nu één bagateldrempel van € 750,- voor alle aanvragers. In de beleidsregel wordt, in navolging van Rijkswaterstaat, een bagateldrempel voor particulieren en ondernemers gehanteerd.
De drempel voor particulieren wordt verlaagd en die voor ondernemers verhoogd. Dit doet recht aan het verschil in draaglast tussen beide type aanvragers. In de praktijk komt een afwijzing op deze grond vrijwel nooit voor. Wijze van schadeberekening De wijze van schadeberekening bij winstderving is een identiek aan die in de AVN: het nadeel wordt begroot via de omzet- of inkomensbenadering. Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de (financiële) situatie waarin een aanvrager zich na het schadeveroorzakende besluit/feit bevindt en de hypothetische (financiële) situatie waarin de aanvrager zich zou hebben bevonden als het schadeveroorzakende besluit/feit achterwege zou zijn gebleven. Voorschotregeling In specifieke gevallen kan de gemeente een voorschot van maximaal 90% betalen aan degene die waarschijnlijk in aanmerking komt voor nadeelcompensatie. Dit kan bijdragen aan het beperken van de schade. De aanvrager van het voorschot moet in ieder geval een aanmerkelijk belang hebben. De aanvrager verplicht zich tot terugbetalen als een voorschot achteraf ten onrechte blijkt te zijn uitbetaald. Ad 3. Kennis nemen van de instemming van het college met het onderzoeken van de inrichting van één centraal loket voor de opvang en doorgeleiding van nadeelcompensatieverzoeken ingediend vanaf 1 juli 2022.
De nieuwe regeling heeft organisatorische gevolgen voor de uitvoeringspraktijk, met name voor het Vergunningen, toezicht - en handhavingsdomein (VTH), de directie Ruimte en Duurzaamheid (R en D) en het Bureau schadepreventie & nadeelcompensatie bij VGA (VGA/BSN). Het is de verwachting dat de wetswijziging meer werk en capaciteitsvraag gaat opleveren voor de gemeente, maar de omvang daarvan is nog niet goed in te schatten vanwege de volgende factoren: • enerzijds wordt het normaal maatschappelijk risico met de komst van de Ow verhoogd voor aanvragen voor indirecte schade van 2% naar 4%, waardoor er mogelijk minder aanvragen komen dan onder de huidige wetgeving; • anderzijds kunnen er onder de Ow meer schadeveroorzakende besluiten, zoals omgevingsvergunningen, worden genomen die leiden tot aanvragen om nadeelcompensatie;
Gegenereerd: v1.8
4
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
• de ambtelijke inzet is aankelijk van het aantal aanvragen en die aanvragen hangen weer sterk af van ontwikkelingen in de stad, zoals nieuwe besluiten over de fysieke leefomgeving die schade kunnen veroorzaken. R en D zal bij de voorbereiding van een wijziging van een omgevingsplan risicoanalyses moeten gaan uitvoeren op de mogelijkheid van nadeelcompensatie. Door de verschuiving van het schademoment van de planfase naar vergunningsfase zal R en D een adviesrol moeten gaan ontwikkelen richting de vergunningsfase. Daarnaast kunnen planschadeverzoeken op grond van het overgangsrecht nog gedurende tenminste vijf jaar bij R en D worden ingediend voor planologische besluiten van voor 1 juli 2022. Als er meer aanvragen worden ingediend is ook een toename denkbaar van het aantal bezwaren en beroepen tegen de besluiten op de aanvragen voor nadeelcompensatie. Deze worden behandeld door de Directie Verkeer en Openbare Ruimte, het Juridisch Bureau en DJZ. Voor het VGA betekent de nieuwe regeling onder andere dat de basisorganisatie van het Bureau Schadepreventie en Nadeelcompensatie op de nieuwe situatie moet worden afgestemd. De gemeente heeft ruime ervaring opgebouwd met het behandelen van nadeelcompensatieaanvragen(ca 35 á 40 aanvragen per jaar): eerst via het Schadebureau Noord/Zuidlijn (SBNZL) en sinds 2012 via BSN/VGA.
R en D is sinds jaar en dag de behandelaar van planschadeverzoeken (gemiddeld lopen er zo’n 15 zaken). Ten behoeve van de uitvoering van deze wettelijke taak wordt het principe van één centraal loket, waar alle nadeelcompensatie-aanvragen worden opgevangen en doorgeleid naar de juiste behandelaar cq. adviescommissie wenselijk geacht door betrokken gemeentelijke onderdelen. Dit voorkomt dat burgers en ondernemers zelf hun weg moeten vinden binnen de organisatie van de gemeente Amsterdam. BSN/VGA, R en D en het VTH-domein zullen hiervoor in het tweede kwartaal 2022 een uitgewerkt voorstel over benodigde capaciteit, bevoegdheden en werkwijzen opstellen. Daarbij wordt de mogelijkheid onderzocht van het onderbrengen van het centraal loket bij Bureau Schadepreventie &Nadeelcompensatie bij VGA. Financiële onderbouwing: nee De voorliggende besluiten zijn in beginsel beleidsneutraal. De voorliggende verordening heeft betrekking op de behandelwijze en advisering over aanvragen nadeelcompensatie en is daarmee procedureel van aard. In de voorliggende beleidsregel wordt niet afgeweken van de huidige drempelpercentages voor normaal maatschappelijk risico. De besluiten op zichzelf beschouwd leiden niet tot extra kosten.
Het is nog niet in te schatten of de mogelijkheid van nadeelcompensatie voor directe schade op grond van de Omgevingswet leidt tot meer aanvragen en meer vergoedingen en daarmee tot een toename van structurele kosten. Alleen ten aanzien van de nadeelcompensatie voor indirecte schade op grond van de Omgevingswet kan de verwachting worden uitgesproken dat het aantal aanvragen kan afnemen omdat het wettelijk percentage NMR van 2% is verhoogd naar 4%. Een toename van aanvragen is wel denkbaar als er in de toekomst wordt besloten om in het omgevingsplan toegestane functies weg te bestemmen, omdat dit kan leiden tot meer directe schade die voor vergoeding in aanmerking komt. Ook kunnen besluiten tot nieuwe fysieke ingrepen in de stad (denk aan kades en bruggen) leiden tot meer aanvragen om vergoeding van de schade in de vorm van nadeelcompensatie.
Gegenereerd: v1.8
5
Gemeenteraad
VN2021-033394 Ruimte en Duurzaamheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
De gemeente kan bij die besluiten dan de eventuele gevolgen ten aanzien van nadeelcompensatie in beeld brengen door middel van risicoanalyses. De financiële gevolgen worden dan betrokken bij die toekomstige besluitvorming. Dat is bij dit besluit dus niet aan de orde. Financiële onderbouwing Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2022-005973
1. Conceptbesluit Bekendmaking Beleidsregel normaal maatschappelijk risico .docx (msw12)
AD2022-005974
2. Conceptbesluit Bekendmaking Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022.docx (msw12)
AD2021-127683
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Ruimte en Duurzaamheid, Ronald de Graaf, 06 1081 4921, r.de.graaf@amsterdam.nl Bureau Schadepreventie en Nadeelcompensatie, Annette Neervoort, 020 251 0685, aneervoort@vga.amsterdam.nl
Gegenereerd: v1.8
6