3. Advies Db Zuidoost aan college van B&W.pdf

Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Concept investeringsnota Centrum Reigersbos Portefeuille: Directie:

Grond & Ontwikkeling

Datum behandeling staf WH 31 augustus 2021 Datum adviesaanvraag: 26 augustus – 12 oktober Deadline ontvangst advies: Advies mailen naar: Meegestuurde stukken: Heeft er consultatie vooraf

26 oktober 2021 o.van.maurik@amsterdam.nl Concept investeringsnota Reigersbos Ja

plaatsgevonden?

Invullen door stadsdeel: Zuidoost Oskar van Maurik Datum weekstart/staf: … Datum stadsdeelcommissie: 9 september en 7 oktober Datum dagelijks bestuur: 26 oktober 2021 Registratienr. (optioneel): … Stadsdeel: Procesbegeleider:

Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel . Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.

Adviesvraag B&W Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel

Reigersbos is een ontwikkelbuurt. Dit betekent dat de sociaaleconomische positie van de inwoners gemiddeld minder goed is dan in de rest van Amsterdam. De gebiedsontwikkeling beoogt door middel van het juiste woon, werk- en voorzieningenprogramma een bijdrage te leveren aan het Masterplan Zuidoost (ambitie 2). Vindt u dat het plan hierin slaagt? Met welke aspecten moet rekening gehouden worden bij de verdere participatie over het plan? Welk advies wilt u verder meegeven voor de concept investeringsnota Centrum Reigersbos?

Conceptadvies DB: Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies

Het Dagelijks Bestuur is tevreden met de inhoud van de concept investeringsnota Centrum Reigersbos. Door het toevoegen van woningen en (maatschappelijke) voorzieningen wordt een goede bijdrage geleverd aan de huidige en toekomstige behoeften van de huidige bewoners. Naar aanleiding van de plannen zijn er ook enkele vragen en aandachtspunten: 1. In het plan zijn nu 50-60 jongerenwoningen opgenomen. Gezien de grote vraag en de ambities vanuit het Masterplan Zuidoost is het wenselijk om dit aantal te vergroten. 2. In het plan zijn 190-200 woningen in het middensegment koop opgenomen, waarvan een deel als koopgarant. Het verzoek is om in de investeringsnota op te nemen dat er gestreefd wordt naar een zo groot mogelijk aandeel koopgarant. Pagina 1 van 10

3. Doorstroming uit de buurt is belangrijk. De Huisvestingsverordening wordt hier momenteel op aangepast. Het DB verzoekt om uit te gaan van een minimum percentage van 25% en om in de definitieve investeringsnota te verwijzen naar de nieuwe huisvestingsverordening. 4. In de definitieve investeringsnota zien wij graag terug hoe de doorstroming van ouderen binnen Gaasperdam actief bevorderd kan worden, bijvoorbeeld door extra capaciteit voor de begeleiding hiervan op te nemen. 5. Er is een wens om een voorrangsregel op te nemen voor lokale maatschappelijke en commerciële organisaties om een plek te krijgen in de nieuwbouw. 6. In Amstel III wordt een zeer terughoudend nieuw programma voor voorzieningen toegevoegd, zodat de nieuwe Amstel III bewoners gebruik gaan maken van de (commerciële) voorzieningen in Gaasperdam (en de Bijlmer). Er is in het programma voor Centrum Reigersbos hiermee rekening gehouden. Gevraagd wordt om dit ook in de definitieve teksten op te nemen. 7. Onlangs is het Mobiliteitsplan Zuidoostflank vastgesteld. Gevraagd wordt om de uitgangspunten daarvan op te nemen en te benoemen in de definitieve investeringsnota. 8. Voor de uitwerking van de plannen is het van belang niet alleen bewoners te consulteren, maar daar waar haalbaar ook samen met bewoners de plannen in te vullen en vorm te geven.

Dat zou bijvoorbeeld bij specials in de openbare ruimte kunnen (sport en spel). En mogelijk kan de pilot voor een burgerjury voor de beoordeling van plannen van een ontwikkelaar, zoals dat nu gebeurt bij het Vreeswijkpad, een vervolg krijgen in Centrum Reigersbos. 9. Het DB vraagt aan B&W er rekening mee te houden dat Reigersbos en Holendrecht ontwikkelbuurten zijn en onderdeel uitmaken van het Masterplan Zuidoost. Om die reden vraagt het DB aan het College om de maatschappelijke voorzieningen in Reigersbos te prioriteren bij de verdeling van middelen.

Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB

Bestaande stedenbouwkundige structuur als basis Het belangrijkste advies van de stadsdeeladviescommissie is gebaseerd op basis van de bestaande stedenbouwkundige structuur dat tot maximaal 4 hoog moet worden gebouwd. Dit advies zult u in het hele onderliggend advies tegenkomen omdat dit bij de Cultuur Historische Verkenning Gaasperdam als zodanig is gepositioneerd: het dorpse karakter van Gaasperdam, is een “unique selling point”, waar de adviescommissie veel waarde aan hecht. Renovatie winkelcentrum Ook zijn de plannen met het winkelcentrum en kantoorruimten niet te stroken met toekomstige ontwikkeling vanwege de digitalisering van de maatschappij. Toekomstige winkels zullen bestemd zijn voor het hoognodige dagelijkse boodschappen en impuls aankopen. In dat verband stelt de adviescommissie vragen bij het voorstel van een derde supermarkt in Reigersbos. Er zijn in de adviescommissie ernstige twijfels of deze plannen zijn getoetst aan de plannen die deel uitmaken van een integraal winkelcentrumbeleid voor geheel Zuidoost? Forse achterstand bij bewoners en fysieke omgeving Er is sprake van een fors achterstallig onderhoud, deze moet zonder twijfels worden ingehaald. Maar dat wil niet zeggen dat het bestaande en het karakteristieke karakter van Gaasperdam moet verdwijnen.

Integendeel, de huidige bewoners zijn naar Gaasperdam verhuisd vanwege het bestaande groene en dorpse karakter. Uiteraard kan de sociale veiligheid worden verbeterd en is het duidelijk dat er meer in de bewoners geïnvesteerd moet worden om hen bij de samenleving te betrekken. De sociaaleconomische cijfers van de wijk spreken boekdelen. Er is te weinig aandacht geweest om de achterstanden van de bewoners in te halen. Er dreigt een tweedeling in Gaasperdam te ontstaan, die als die niet wordt aangepakt onoverbrugbaar wordt. Het plaatsen van dure koop en huurwoningen in de wijk zal het probleem niet oplossen. Er moet veel meer in mensen geïnvesteerd worden dan in beton. Oude bomen In de huidige plannen is er geen respect voor de bomen die al meer dan 40 jaar staan en een zeer belangrijke onderdeel van het leven van Gaasperdam vormen. Deze bomen moeten blijven staan en bij hele hoge uitzondering zal in overleg met de bewoners daar waar het dringend noodzakelijk is onderzocht moet worden wat de beste oplossing is. Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 2 van 10

Participatie De wijze van participatie bij de totstandkoming van de investeringsnota heeft tot veel commotie geleid. De mening van de bewoners en die van het projectteam van de gemeente liggen veel te ver uiteen. De adviescommissie adviseert het DB om onderzoek te doen naar het verloop van het participatieproces zodat er lering uit getrokken kan worden voor toekomstige projecten. We hebben inmiddels een overzicht gekregen van het participatietraject waaruit blijkt dat een stevige inzet is geleverd om bewoners erbij te kunnen betrekken. Vraag is nu of deze inzet voldoende is geweest. Als we kijken naar de signalen dat veel bewoners niet wisten en velen nog steeds niet weten wat er wellicht in hun directe woonomgeving gaat gebeuren dan kunnen we constateren dat het beoogde resultaat, bewoners zijn geïnformeerd en betrokken bij de ontwikkelingen, nog niet gerealiseerd is. Natuurlijk kun je niet 100% van de bewoners bereiken en is er sprake van corona omstandigheden, maar als we nu gaan zeggen dat de geleverde inspanningen voldoende zijn geweest om ‘de bewoners’ erbij te betrekken dan is er sprake van een inschattingsfout of wellicht van een blinde vlek.

Voor de definitieve vaststelling en uitvoering van het (concept) Investeringsnota Centrum Reigersbos dient uitvoering gegeven te worden aan wat in de stadsdeelcommissie is besproken en besloten ten aanzien van gezamenlijk overleg en besluitvorming binnen het kader participatie. Alternatieve locaties De stadsdeelcommissie heeft alternatieve locaties voorgesteld. De adviescommissie is van mening dat de woningbouw taakstelling niet mag worden beperkt, ergo zal moeten worden verhoogd vanwege de hoge woningnood in ons land als geheel. De bewoners van Gaasperdam willen hun bijdrage daaraan leveren maar niet ten koste van de leefbaarheid. De bewoners geven aan dat de nieuwbouw het winkelcentrum duurzaam moet verbeteren. En dat hierbij moet worden gezocht naar een optimale mix tussen de bestaande leefomgeving en de nieuwbouw. Om die reden heeft de stadsdeelcommissie gezocht naar mogelijkheden om de taakstelling te verhogen. De taakstelling waarbij woningen voor ouderen en jongeren essentieel zijn voor de balans in de demografische ontwikkeling van het gebied. De bewoners in Reigersbos blijven hier veelal generaties lang wonen. Ook spelen families een belangrijke rol in de buurt. De kinderen en kleinkinderen moeten in de buurt van hun (groot)ouders kunnen wonen. Ouderen die willen doorstromen moeten in hun eigen buurt kunnen doorstromen.

Het advies van de stadsdeelcommissie welke u hieronder aantreft is geschreven op basis van de ingediende (concept) investeringsnota. Het advies richt zich voornamelijk op de bouwplannen. Hierbij is de blokkenindeling gebruikt zoals opgenomen in de investeringsnota. Blok A- Rhenenhof: De adviescommissie adviseert negatief ten aanzien van de geplande bouw op Rhenenhof. Argumenten: • De voorstellen tasten de karakteristieke stedenbouwkundige opzet van Gaasperdam te zeer aan. • De waterhuishouding is nu al een probleem, de fundering van de bestaande woning is deplorabel, met de bouw van een torenflat wordt het probleem alleen maar verergerd. Bodem- en fundering verzakking en waterafvoer wordt erger vanwege het bouwen juist op grond die een rol moet spelen bij de afvoer van regenwater. • Er ontstaat ook opwarming door verstening. • Het zicht van de huidige bewoners wordt vernietigd en daardoor wordt zonlicht op Remmerdenplein geblokkeerd. Blok B - Remmerdenplein: De adviescommissie adviseert negatief ten aanzien van de voorgenomen plannen, ook zijn vanuit de projectgroep, door de projectleider op 21 september 2021 toezeggingen gedaan aan de bewoners van Remmerdenplein. Argumenten: • Te dicht op huidige bebouwing, ongeveer 10 meter van bestaande tuinen. • Er zouden hier 16 woningen komen ten koste van groen en 60 parkeerplekken. Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 3 van 10

• •

Opwarming door verstening. De bomen zijn een buffer voor het geluid van de dreef.

Blok C – Brandweerkazerne: De adviescommissie betreurt het dat de huidige locatie van de Kazerne aangekocht is als doelstelling voor sociale voorzieningen, maar dat het niet van de grond is gekomen. Dit leidt tot kapitaal-, sociale en maatschappelijke vernietiging. Op deze locatie wordt geadviseerd de bebouwing in navolging van de stedenbouwkundige structuur van Gaasperdam tot maximaal 4 hoog te bouwen. Blok D - Renkumhof: Negatief advies voor bouw op Renkumhof. Argumenten: • Zie advies Rhenenhof blok A en, • De huidige bebouwing heeft veel last en schade van de trillingen van de metro en dit is tevens te verwachten voor nieuwbouw. • Bestaande groen onderhouden en een degelijke speeltuin met variaties voor alle leeftijden. Blok E - Plein bij Tankstation: Negatief advies voor voorgestelde vorm van nieuwbouw. Het advies is als volgt: • Geen trapsgewijze woningen, dit zit te dicht tegen de bestaande bouw aan. • O.b.v. stedenbouwkundige opbouw in Gaasperdam dezelfde hoogte aan houden • Dit bespaart parkeerplaatsen voor bezoekers van het winkelcentrum. • Dit bespaart parkeerplaatsen voor bewoners en bezoekers van het winkelcentrum. • Ook blijft hierbij zoveel mogelijk de privacy, het uitzicht en de bezonning van de bestaande woningen gelijk. • De bevoorrading van de Vomar achter de Vomar te laten zodat er geen extra overlast ontstaat.

In de nota staan havens getekend waarbij de chauffeur met een pallettrekker vanaf de dreef naar de winkel moet om te bevoorraden. Dit betekend wagen open laatklep naar beneden- uitladen wat op 1 pallet kan of een trolleykar, laatklep weer omhoog en dicht naar de winkel terug en dat dan nog tig keer. Dit is zeer arbeidsintensief en tijdrovend en kosten verhogend voor de supermarkten Vomar en Jumbo. Het bestaande energiehuis en de kerk maken plaats voor woningen uiteraard passend in de stedenbouwkundige structuur van Gaasperdam. Er komt een binnenplaats, alle woningen krijgen hun ingang op de binnenplaats dit ter verhoging van de sociale controle op de binnenplaats die tevens parkeerplaats wordt voor de bewoners. Ook wordt hierbij de looproute vanaf de dreef verbeterd. Blok F – Bij complex ouderenwoningen Negatief advies voor voorgestelde vorm van nieuwbouw. Het past niet in de stedenbouwkundige structuur van de Gaasperdam. Ook staan hier zeer mooie grote bomen. Langs de dreef mag ook gebouwd worden, net als een deel van het parkeerterrein maximaal 4 hoog. Voorgesteld advies: • Meer naar de dreef bouwen om groen te besparen. Gebouw in de lengte inkorten ten aanzien van het huidige voorstel om het groen parkje met bomen en zitjes te behouden. • Parkeerplaatsen voor bezoekers en bewoners van het bejaardentehuis te garanderen.

• Wordt geadviseerd om te investeren in een aantrekkelijke looproute langs de metrolijn, met het behoud van het groen. • Vanwege de centrale ligging bij de metro, de winkels en de dreef. En de rustige groene uitstraling bij de senioren woning wort geadviseerd hier seniorenwoningen toe te voegen. Blok G – Jumbo locatie: Negatief advies voor voorgestelde vorm van nieuwbouw. Het past niet in de stedenbouwkundige structuur van de Gaasperdam. Advies stadsdeelcommissie: Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 4 van 10

• 1 strook langs de dreef met woningen. Parkeerplaasten nieuwbouw onder de nieuwbouw met slagboom/rolluik en enkel en alleen te bereiken via de begane grond van het gebouw. • De parkeerplaatsen op het plein dienen te worden behouden voor bezoekers van het winkelcentrum. • De bevoorrading van de Jumbo achter de Jumbo te laten zodat er geen extra overlast ontstaat. In de nota staan havens getekend waarbij de chauffeur met een pallettrekker vanaf de dreef naar de winkel moet om te bevoorraden. Dit betekend wagen open laat klep naar beneden- uitladen wat op 1 pallet kan of een trolleykar, laat klep weer omhoog en dicht naar de winkel terug en dat dan nog tig keer. Dit is zeer arbeidsintensief en tijdrovend en kosten verhogend voor de supermarkten Vomar en Jumbo Blok G- toren: Advies stadsdeelcommissie: • Betaalbare jongerenwoningen in de toren of werkruimtes. • Hoogte van de bestaande stedenbouwkundige opzet behouden. • Ondergronds parkeervoorziening realiseren voor bewoners. • Wordt geadviseerd om te investeren in een aantrekkelijke looproute naar de bushalte langs de metrolijn, met het behoud van het groen. Blok H – Mobiel school: Negatief advies voor voorgestelde vorm van nieuwbouw. Het past niet in de stedenbouwkundige structuur van de Gaasperdam. Voorgesteld advies: • In L vorm nieuwbouw tegen de dreef aan bouwen.

Met de korte kant van de L langs het water en de lange kant van de L langs de dreef. De grote bomen en het groen bij de rotonde blijft dan staan en hier komt een ander pand. • Gezondheidscentrum verplaatsen naar de locatie van de Morijn en integreren met de tandarts, dierenarts en OKC in 1 gebouw. • De Morijn samen met de voorschool van de mobile en tamboerijn in het oude OKC gebouw huisvesten. • Groen behouden is belangrijk, ook voor verkoeling en waterhuishouding. • Investeren in speelplekken voor kinderen van diverse leeftijden, dat die toegankelijk zijn is belangrijk. Dus niet enkel en alleen op het schoolterrein plaatsen. • De commissie heeft vernomen dat er geen vergunning kan worden afgegeven om basisschool de mobiel opnieuw te bouwen i.v.m. de veroudering van het pand. Graag willen wij dit toch voorstellen en dan de school 2 verdiepingen hoog te maken zodat er meer ruimte is voor andere voorzieningen. • In dezelfde hoek maar dan dichter bij de rotonde stellen wij een ontwikkelingscentrum voor met behoudt van het huidige groen. Deze dient goed geïsoleerd te zijn i.v.m. evt geluidsoverlast. Hierin kunnen verschillende activiteiten plaatsvinden zoals exposities, allerlei lessen en cursussen die ten goede komen van de ontwikkelingen van de bewoners.

Begeleiding/ondersteuning bij schuldenproblematiek maar ook schoolkeuzes, cv maken, sollicitatie trainingen en vertaling van documenten zodat de bewoner deze begrijpt. Daarnaast kan er kantoor ruimte gehuurd worden per dag of dagdeel of blokken van 2 uur voor kleine ondernemers/zp’ers of andere die geen vaste kantoorruimte nodig hebben. Ook activiteiten zoals een buurtkeuken, danslessen/muzieklessen kunnen allemaal in dit gebouw. Uiteraard niet hoger dan 4 hoog zoals al eerder voorgesteld. En er kan een kleine zaal komen voor voorstellingen of voordrachten dit kan dezelfde ruimte zijn als de expositie ruimte die multifunctioneel kan zijn. Ook de bibliotheek kan zich in dit gebouw huisvesten en hierdoor meer samenwerking opbouwen met de buurt. Een gebouw dus voor en door de buurt !! Graag de voorwaarden afstemmen met de buurt zoals gesloten na een nader te bepalen tijdstip. Blok I – Tegenover Gezondheidscentrum: Negatief advies voor bouw op de parkeerplaatsen. Voorgesteld advies: • Op de plek van het gezondheidscentrum komen seniorenwoningen. De reden om het hier te plaatsten is dat het winkelcentrum op loopafstand is, de (medische) voorzieningen in blok H ook op loopafstand zijn en er is parkeerplaats voor de deur voor de senioren en bezoekers.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 5 van 10

Parkeren Door de nieuwbouw niet trapsgewijs te bouwen, ontstaat er meer ruimte voor parkeerplaatsen op straat. Dit is namelijk bij de Jumbo en tankstation voor belang voor de bezoekers van het winkelcentrum. Alternatieve locaties voor nieuwbouw Wij adviseren de volgende locaties verder in onderzoek te nemen en met de, indien van toepassing, vastgoedeigenaren in gesprek te gaan. • Leegstaand kantoorpand, de boog, boven het metrostation. Deze ruimte bestemmen voor woningbouw jongeren. • Spankerenkade (braakliggend terrein). • Naast de dreef aan de kant van de volkstuintjes/kinderboerderij kan een torenflat komen. • Valburgdreef en langbroekdreef zijn geschikt voor woningbouwlocatie in het duurdere segment koop en huur.

Definitief advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders

Het Dagelijks bestuur adviseert het college van burgemeester en wethouders ten aanzien van het concept stedenbouwkundig plan Reigersbos het volgende: Het Dagelijks Bestuur is tevreden met de inhoud van de concept investeringsnota Centrum Reigersbos. Door het toevoegen van woningen en (maatschappelijke) voorzieningen wordt een goede bijdrage geleverd aan de huidige en toekomstige behoeften van de huidige bewoners. Het plan levert een aanzienlijke bijdrage aan de vraag naar woningbouw in het gebied, knapt delen van de openbare ruimte op en zorgt voor nieuwe en verbeterde voorzieningen. Het is daarbij van groot belang om te benadrukken dat het stedenbouwkundig plan van Reigersbos geen eindplan is. Reigersbos is geen nieuw land waar de gemeente na het investeringsbesluit zand opspuit en de plannen uitvoert. Het is bestaand stedelijk gebied met veel partijen en belangen en een groot deel van het plan zal door middel van transformatie tot stand moeten komen. Belangen van bewoners, grondeigenaren, ondernemers en vastgoedeigenaren nemen wij allen mee in de uitwerking van de plannen. Het plan heeft van 24 augustus t/m 12 oktober in de inspraak gelegen. Tijdens de inspraak hebben bewoners uit de omgeving gereageerd. De inspraak heeft een groot bereik gekend.

Op de bijeenkomsten zijn zeker 400 bewoners geweest en daarnaast zijn er ook nog voor aparte groepen specifieke bijeenkomsten georganiseerd. In totaal gaat het om vijf extra bijeenkomsten voor specifieke groepen belanghebbenden. Er zijn ca. 80 schriftelijke reacties binnen gekomen. Het geheel laat een genuanceerd beeld zien van bewoners die de ontwikkeling gunstig vinden voor de wijk en bewoners die bezwaar maken tegen de ontwikkeling. De bewoners maken zich het meeste zorgen over de hoogte van de bebouwing en het verdwijnen van groen en parkeerplaatsen. Daarnaast zijn er veel verschillende specifieke zorgpunten die betrekking hebben op de directe woonomgeving: bereikbaarheid van bergingen, bezonning, op enkele plaatsen de afstand tot de nieuwe gebouwen en gebruik van specifieke parkeerplaatsen. De stadsdeelcommissie heeft ook een advies op het plan geformuleerd.

Het Dagelijks bestuur stelt voor dat u de volgende punten hieruit overneemt in het definitieve stedenbouwkundig plan: Bestaande stedenbouwkundige structuur als basis Het belangrijkste advies van de stadsdeeladviescommissie is gebaseerd op basis van de bestaande stedenbouwkundige structuur dat tot maximaal 4 hoog moet worden gebouwd, omdat dit bij de Cultuur Historische Verkenning Gaasperdam als zodanig is gepositioneerd: het dorpse karakter van Gaasperdam, is een “unique selling point”, waar de adviescommissie veel waarde aan hecht. Terecht wijst de adviescommissie op het dorpse karakter van Gaasperdam. Dat is inderdaad een “unique selling point” en het staat niet ter discussie dat dit behouden moet blijven. Gaasperdam kent echter veel verschillende bouwhoogtes. Van de laagbouw aan de rand van de wijk (veelal 1-3 Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 6 van 10

bouwlagen), de middelhoogbouw (veelal 4 en 5 bouwlagen) in de zone bij de metrolijn tot de hoogbouw (10 bouwlagen) in Nellestein. De bestaande bouwhoogten in centrum Reigersbos zijn gedifferentieerd en daarbij regelmatig hoger dan 4 bouwlagen. De bestaande woongebouwen in Reigersbos centrum variëren van 3 tot 6 bouwlagen: - 6 lagen: woonzorgcomplex Ravensteinplein - 5 lagen: Renswoudestraat, bruggebouw en kantoortorens - 4/5 lagen: Remmerdenplein - 4 lagen: winkelcentrum, Renkum- en Rhenenhof - 3 lagen: ouderenwoningen Schonerwoerdstraat De ruimte die er is tussen de dreef en de bestaande bebouwing (in de meeste gevallen tussen de 70 en 90 meter) en de functie van Reigersbos als het centrum van de wijk Gaasperdam zijn de aanleiding om hier niet te kiezen voor vier lagen, maar meer differentiatie in hoogtes op te zoeken. Een bijkomend voordeel van meer differentiatie in de bebouwing is ook dat het maken van een lift in de gebouwen verplicht is, hetgeen voor ouderenhuisvesting bijzonder relevant is. Ook zorgt het oplopen van de hoogte voor een zo optimaal mogelijke bezonning van de bestaande gebouwen.

De Subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit (SIRK=opvolger welstandscommissie) heeft de concept investeringsnota beoordeeld, onder andere op de aansluiting van de nieuwbouw op de bestaande bebouwing en of daar voldoende rekening is gehouden met de cultuurhistorische waarde van het bestaande winkelcentrum. Daarover zegt de commissie de volgende relevante zaken: “De commissie heeft waardering voor de programmatische en stedenbouwkundige uitgangspunten van het plan. Het aanvullen van de achterkanten van de woningen tot gesloten bouwblokken ligt in deze omgeving van ‘meanderende’ woonerven niet direct voor de hand maar is in dit geval een goed uitgangspunt omdat het structuur aanbrengt in de stadsplattegrond.” en “De commissie is blij met het handhaven van de dreven als onderdeel van de hoofdstructuur van Zuidoost en met het feit dat aan de westkant voldoende beplanting overblijft om het groene karakter van het gebied in stand te houden.” Het stedenbouwkundig plan past binnen het beleid van de ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050’ (2021). De omgevingsvisie Amsterdam 2050 geeft aan dat in Gaasperdam langs diverse dreven ruimte is voor nieuwe woningen. Bij de centra van de wijken rond de metrostations kan verdere verdichting met voorzieningen en werkfuncties (en wonen) plaatsvinden. De omgeving van de Reigersbosdreef is daarbij aangeduid als ‘gemengde stadsbuurt’.

Langs deze dreef beoogt de omgevingsvisie de ontwikkeling van een woonbuurt met een stedelijke dichtheid en een flink aandeel niet-wonen (vooral in plinten en af en toe in een groter gebouw). De Reigersbosdreef is daarnaast in de omgevingsvisie aangeduid als ‘stadslaan’. De omgevingsvisie beoogt dat buurten zichzelf presenteren met voorkanten aan de groene stadslanen, met logisch en veilig ingerichte straatprofielen, met veel ruimte voor voetgangers, fietsers en straatgroen. En een overwegend groene inrichting met een sterke bomenstructuur. De aanliggende bebouwing vormt een continue begeleiding, met duidelijke adressen en ingangen aan de straat. De behoefte om de bouwhoogte meer in lijn te brengen met de bestaande variatie van de bouwhoogten is duidelijk. Dit zou ook kunnen door de in het conceptplan opgenomen variatie tot en met 8 bouwlagen te wijzigen naar een variatie tot en met 7 bouwlagen, met uitzondering van het hoogte accent van 10 bouwlagen naast het metrostation. Door variatie in bouwhoogtes toe te passen kan een optimale bezonning en zo goed mogelijk plan samen met de bewoners gemaakt worden. De inschatting is dat daarmee 700 in plaats van 800 woningen gebouwd kunnen worden. Het voorstel van de commissie om alles naar 4 bouwlagen terug te brengen en op een aantal locaties niet te bouwen leidt tot een substantiële vermindering van het aantal woningen.

Dit zet daarmee ook de kwaliteit van het plan onder druk. Bij het toepassen van generiek 4 lagen op het bestaande plan blijven er 500 woningen over. Bij toepassen 4 Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 7 van 10

bouwlagen en getrapt oplopen nog 450. Als daarbij ook nog op enkele plekken binnen het plangebied zoals het Renkumhof, Rhenenhof en delen van het Renooiplein, Reewijkplein, Ravensteinplein en Schonerwoerdstraat niet gebouwd kan worden blijven er minder dan 300 woningen in het plan over. Er is sprake van een grote woningnood in de stad. In 2020 stonden 432.000 mensen ingeschreven voor een sociale huurwoning, van wie 96.000 actief zoekend. Elke woning krijgt gemiddeld 1.239 reacties. De wachtlijst voor een woning in Amsterdam staat inmiddels op 13,8 jaar. Ook in Gaasperdam is er een grote behoefte, zoals te zien is aan de toeloop op de informatiebijeenkomsten. Dit blijkt ook uit de cijfers. Voor heel Gaasperdam is in 2018 een advies voor de woningbouwprogrammering opgesteld. In heel Gaasperdam wonen 4.000 15-25 jarigen, die de komende jaren op zoek zullen gaan naar een woning. De woningvoorraad in Gaasperdam bestaat grotendeels uit woningen tussen 50 en 90 m2 bvo. Kleinere woningen zijn er nauwelijks (4% van alle woningen in Gaasperdam is kleiner dan 50 m2). Voor jongeren en studenten wordt geadviseerd om 750 woningen te bouwen, vooral in de centra. Daarnaast 750 kleinere woningen voor overige alleenwonenden. Daarnaast wordt geadviseerd om in heel Gaasperdam ca. 400 ouderenwoningen te realiseren. Reigersbos levert een grote bijdrage aan de realisatie van dat programma.

Het Dagelijks bestuur adviseert ten aanzien van de bebouwing nog het volgende: - Blok B Remmerdenplein uit het plan te halen, omdat de bezonning en de toegankelijkheid niet goed gewaarborgd kan worden, blijkt uit een nadere studie in overleg met de bewoners. - Blok C, E en G (Remmerdenplein Zuid, Reewijkplein en Renooiplein) met een uitwerkingsverplichting in het plan op te nemen met een variabele bouwhoogte tussen de twee en de zeven lagen en een woningaantal of een m2 aantal bvo wonen (circa 350 woningen of circa 29.000 m2 bvo wonen). Dit geeft ruimte en kaders om samen met de bewoners programma’s van eisen voor de vervolgstap (= bouwenveloppen) te maken. - Blok F (Ravensteinplein) samen met de bewoners en Woonzorg nader uit te werken. De bewoners hebben zelf gereageerd op de plannen en hebben andere aandachtspunten dan de stadsdeelcommissie in haar advies heeft opgenomen. Aandachtspunten van de bewoners zijn de bereikbaarheid en veiligheid van de parkeerplaatsen. Zij zouden ook graag zien dat de bebouwing trapsgewijs naar het Noorden in plaats van naar Zuiden loopt. - De overige blokken ook minder gedetailleerd in het plan op te nemen, teneinde nog ruimte te hebben in de gesprekken met bewoners en andere belanghebbenden.

Respecteer bestaande bomen De commissie geeft aan: “In de huidige plannen is er geen respect voor de bomen die al meer dan 40 jaar staan en een zeer belangrijke onderdeel van het leven van Gaasperdam vormen. Deze bomen moeten blijven staan en bij hele hoge uitzondering zal in overleg met de bewoners daar waar het dringend noodzakelijk is onderzocht moet worden wat de beste oplossing is.” Veel van de bomen die nu in het gebied staan zijn in het verleden in de taluds van de dreven aangeplant als plantsoen, dat door achterstallig onderhoud verworden is tot eenvormige beplantingsmassa van kleine en grote stuiken en bomen. De bomen en struiken staan heel dicht op elkaar, waardoor vanwege gebrek aan zonlicht het groen weinig gevarieerd is qua flora en fauna. Ook is er sprake van vuilophoping. De bedoeling van het groenplan in de concept investeringsnota is dat in de taluds van de dreven de individuele bomen weer herkenbaar zijn, en dat door zonlicht toetreding onder de bomen weer een interessante onderlaag van kruiden en heesters kan groeien. Daarmee kan ook de biodiversiteit toenemen. Met het groenplan is geen sprake van kaalslag, maar juist het aan brengen van meer gelaagdheid in het groen. In het concept groenplan is nu uitgegaan van het aanbrengen van nieuwe bomenrijen van grotere boomsoorten in de taluds van de Reigersbosdreef.

Het Dagelijks bestuur adviseert om in het definitieve plan en in de vervolgfase te kijken welke duurzame bomensoorten in de taluds behouden kunnen blijven, in de plaats van nieuwe aanplant. Ook kunnen de nieuwe bomen in de rijen langs de dreven meer bij elkaar geplaatst worden, waardoor er meer bomen langs de dreef staan zonder dat dit inboet op de gelaagdheid van het groen. Gaasperdam is 700 hectare groot, waarvan 350 hectare groen en is en blijft een hele groene wijk. In het projectgebied van Reigersbos is nu 6,2 hectare groen en in de toekomst 5,3 hectare groen. Deze afname vindt met name plaats op Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 8 van 10

twee specifieke plekken: bij de taluds rondom de afrit op Remmerdenplein en bij het grasveld nabij de Schonerwoerdstraat (dit is de locatie waar de tijdelijke school voor de Tamboerijn heeft gestaan). Op andere locaties is de afname van het groen beperkt mede omdat er vaak gebouwd wordt op verhard oppervlak zoals parkeerterreinen en rijbanen. Ondanks de (beperkte) afname van groen voldoet het plan voor Reigersbos (ruimschoots) aan de groennormen en blijft Reigersbos een zeer groene buurt. Daarnaast wordt in het plan fors geïnvesteerd in de kwaliteit van het groen.

Daarbij komt dat door de plannen een toekomstig knelpunt wordt opgelost. De huidige parkeerterreinen in het plangebied leveren een steeds groter risico op hittestress in de toekomst (klimaatverandering). Gebouwen en binnentuinen, met groene daken, gevels en veel groen gaat hittestress tegen en dragen bij aan de biodiversiteit in het gebied. Achterstallig onderhoud en investeren in mensen De commissie geeft aan “Er is sprake van een fors achterstallig onderhoud, deze moet zonder twijfels worden ingehaald. Er is te weinig aandacht geweest om de achterstanden van de bewoners in te halen. Er dreigt een tweedeling in Gaasperdam te ontstaan, die als die niet wordt aangepakt onoverbrugbaar wordt. Het plaatsen van dure koop en huurwoningen in de wijk zal het probleem niet oplossen. Er moet veel meer in mensen geïnvesteerd worden dan in beton.” Het plan voor Reigersbos bevat 40% sociale huur, 40% middeldure koop en huur en 20% duurdere koop (boven NHG grens). Daarmee wordt 80% betaalbare woningen gerealiseerd. Er is geen sprake van alleen plaatsen van dure koopen huurwoningen. Qua woningbouw is het mogelijk om 25% direct toe te wijzen, waardoor deze woningen ook daadwerkelijk voor de zittende bewoners gerealiseerd worden.

Tegelijkertijd heeft stadsdeel Zuidoost €41 miljoen ontvangen van het rijk voor het verbeteren, oplossen van achterstallig onderhoud en energiezuiniger maken van bestaande bouw in met name particulier en VvE-bezit. Hierin zitten ook de complexen boven het winkelcentrum en Renkumhof/Rhenenhof. De vernieuwing gaat dus ook echt gepaard met verbetering van de bestaande wijk. Ten aanzien van het investeren in mensen is er een masterplan Zuidoost opgesteld, waarvan veel verwacht wordt. Het Db adviseert ten aanzien hiervan het volgende in het definitieve plan op te nemen: - In het plan zijn nu 50-60 jongerenwoningen opgenomen. Gezien de grote vraag en de ambities vanuit het Masterplan Zuidoost is het wenselijk om dit aantal te vergroten. - In het plan zijn 190-200 woningen in het middensegment koop opgenomen, waarvan een deel als koopgarant. Het verzoek is om in de investeringsnota op te nemen dat er gestreefd wordt naar een zo groot mogelijk aandeel koopgarant. - Doorstroming uit de buurt is belangrijk. De Huisvestingsverordening wordt hier momenteel op aangepast. Het DB verzoekt om uit te gaan van een minimum percentage van 25% en om in de definitieve investeringsnota te verwijzen naar de nieuwe huisvestingsverordening.

- In de definitieve investeringsnota zien wij graag terug hoe de doorstroming van ouderen binnen Gaasperdam actief bevorderd kan worden, bijvoorbeeld door extra capaciteit voor de begeleiding hiervan op te nemen. Parkeren Getalsmatig is uitgebreid naar het parkeren gekeken aan de hand van parkeerdrukmetingen en een parkeerbalans. Op dat niveau past alles goed en kunnen bewoners en bezoekers straks nog steeds goed parkeren. In het plan blijven voldoende parkeerplaatsen op straat behouden en binnen de nieuwe blokken komen extra parkeerplaatsen voor bezoekers en voor toekomstige bewoners. Het gaat in de toekomst vooral om het goed benutten van de beschikbare parkeerplaatsen. De parkeerdruk die bewoners en ondernemers nu ervaren is lokaal: op loopafstand van de winkelstraat is het op een aantal locaties druk en op andere locaties rustig. Op loopafstand van de winkelstraat worden nog veel parkeerplaatsen niet gebruikt. Ook op het piekmoment van de markt op woensdagen. Dit houdt mede verband met de wegenstructuur van de wijk die ervoor zorgt dat parkeerplaatsen soms niet goed met elkaar verbonden zijn. Bewoners en ondernemers geven aan dat zij zorgen hebben over dat specifieke parkeerplaatsen waar zij nu gebruik van maken, in de toekomst niet meer toereikend zijn. Het Dagelijks bestuur adviseert om het parkeervraagstuk samen met bewoners en ondernemers verder vorm te geven.

Dat betekent bijvoorbeeld in een aantal workshops het gebruik goed in kaart brengen en vanuit daar voorstellen doen voor de woonblokken en voor de openbare ruimte. Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 9 van 10

Participatie De adviescommissie adviseert om onderzoek te doen naar het verloop van het participatieproces zodat er lering uit getrokken kan worden voor toekomstige projecten. Het doel van de bewonersparticipatie is om de wensen en de expertise van bewoners te betrekken bij de planvorming en draagvlak te creëren. Het projectteam heeft op tal van manieren de buurt betrokken en suggesties verwerkt in de plannen. De input en inspanningen van bewoners hebben geleid tot een beter plan. De gemeente heeft echter ook rekening te houden met belanghebbenden die niet direct bij het proces betrokken zijn, zoals toekomstige generaties en de vele bewoners van Amsterdam die op zoek zijn naar een woning. De participatie heeft in het plan voor Reigersbos op veel punten tot planoptimalisaties geleid: - Belangrijke focus op ouderen en jongerenwoningen, betaalbare woningen en middeldure koop; - Veel voorzieningen in het plan zoals een buurtkamer en een jongerencentrum; - Versterken van groen Renkum- en Rhenenhof als buurtpark en verder groen in het plan kwalitatief verbeteren; - De Reigersbosdreef blijft op hoogte; - Bij het Renkum- en Rhenenhof worden minder woningen gerealiseerd dan opgenomen in de projectnota-variant en de woningen komen op grotere afstand van bestaande woningen; - Getrapte volumes voor het uitzicht en bezonning bestaande woningen.

Een aantal bewoners direct aan de nieuwbouw heeft aangegeven zich overvallen te voelen en onvoldoende meegenomen te zijn in de planontwikkeling. Zij hebben aangegeven beter en directer betrokken te willen raken bij het plan. Omdat we de gebouwen minder gedetailleerd opnemen in de definitieve investeringsnota, is daarvoor na vaststelling van de investeringsnota voldoende tijd in het proces en ook inhoudelijk ruimte bij de uitwerking van de gebouwen. Het dagelijks bestuur stelt voor om In de planuitwerking de participatie voort te zetten. Voorgesteld wordt om: - daar waar wenselijk en mogelijk in de openbare ruimte plannen in co-creatie te maken. Dat zou bijvoorbeeld bij specials in de openbare ruimte kunnen (pleinen, buurtparken, sport en spel); - ten aanzien van het parkeergebruik bewoners en ondernemers te betreken in een vervolgtraject; - de blokken C, E en G (Remmerdenplein Zuid, Reewijkplein en Renooiplein) in een vervolgtraject met bewoners vorm te geven door een gezamenlijk programma van eisen op te stellen; - Mogelijk kan gewerkt worden met burgerjury’s voor de beoordeling van plannen van een ontwikkelaar, zoals dat nu gebeurt bij het Vreeswijkpad; - bewoners te betrekken bij het uitwerken van de maatschappelijke voorzieningen.

Het participatietraject loopt op dit moment nog en er is nog veel te behalen in het bereiken van bewoners, hetgeen altijd de inzet is geweest van deze planvorming. Het DB stelt voor om na afloop van het traject een goede evaluatie van het proces te doen en daar lering uit te trekken voor het vervolg. Tevens verzoekt het Dagelijks bestuur om de volgende aanvullende punten mee te nemen: - Er is een wens om een voorrangsregel op te nemen voor lokale maatschappelijke en commerciële organisaties om een plek te krijgen in de nieuwbouw. - In Amstel III wordt een zeer terughoudend nieuw programma voor voorzieningen toegevoegd, zodat de nieuwe Amstel III bewoners gebruik gaan maken van de (commerciële) voorzieningen in Gaasperdam (en de Bijlmer). Er is in het programma voor Centrum Reigersbos hiermee rekening gehouden. Gevraagd wordt om dit ook in de definitieve teksten op te nemen. - Onlangs is het Mobiliteitsplan Zuidoostflank vastgesteld. Gevraagd wordt om de uitgangspunten daarvan op te nemen en te benoemen in de definitieve investeringsnota. - Het DB vraagt aan B&W er rekening mee te houden dat Reigersbos en Holendrecht ontwikkelbuurten zijn en onderdeel uitmaken van het Masterplan Zuidoost. Om die reden vraagt het DB aan het College om de maatschappelijke voorzieningen in Reigersbos te prioriteren bij de verdeling van middelen.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 10 van 10