260415 RIB Onderwijspublicatie Online leefwereld jongeren.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 april 2026 Onderwijs, Algemene zaken, ICT & Digitale stad Sofyan Mbarki, Alexander Scholtes Digitalisering, Innovatie & Informatie (bestuurszaken.dii@amsterdam.nl)

Onderwerp

Publicatie 'Het Amsterdamse onderwijs en de online leefwereld van jongeren'

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Jongeren groeien op in een wereld waarin online en offline voortdurend in elkaar overlopen. De online omgeving biedt kansen voor contact, leren en creativiteit, maar brengt ook uitdagingen met zich mee voor hun welzijn, ontwikkeling en veiligheid. Scherm- en sociale mediagebruik beïnvloeden de ontwikkeling van jongeren op verschillende manieren. Deze invloed is ook duidelijk voelbaar in het onderwijs. Online vinden jongeren steun, plezier en ruimte voor identiteitsvorming. Jongeren gebruiken volop digitale leermiddelen. Tegelijk kunnen voortdurende prikkels online voor afleiding en concentratieproblemen zorgen. Intensief gebruik van schermen kan bijvoorbeeld samenhangen met veranderingen in leesgedrag, informatieverwerking en sociale vaardigheden. Daarnaast kan veel schermtijd effect hebben op gezondheid en welzijn, zoals slaap, ooggezondheid en mentale klachten. Docenten signaleren bovendien vaker problemen met handschrift en fijne motoriek. Online gedrag kan ook directe impact hebben op de sociale veiligheid en het leerklimaat, bijvoorbeeld door cyberpesten, discriminatie en het verspreiden van schadelijke content. Jongeren kunnen ook in aanraking komen met groepsdruk, radicalisering en digitale criminaliteit. Digitalisering raakt ook aan kansengelijkheid en de organisatie van onderwijs.

Niet alle leerlingen hebben bijvoorbeeld dezelfde toegang tot technologie of ondersteuning. Daarnaast maken digitale leermiddelen, leerlingvolgsystemen en toepassingen van kunstmatige intelligentie (AI) steeds nadrukkelijker deel uit van de onderwijspraktijk. Dit roept vragen op over privacy, autonomie en de rol van commerciële partijen. De inzet van technologie op scholen kan impact hebben op het onderwijs, professionele autonomie, kansengelijkheid en de pedagogische opdracht van scholen. Als onderdeel van het Actieplan Online Leefwereld Jongeren 2025-2026 biedt bijgesloten publicatie voor het voortgezet (speciaal) onderwijs inspiratie over hoe scholen kunnen omgaan met de invloed van de online leefwereld en hoe het onderwijs kan bijdragen aan een veilige en bewuste (digitale) schoolomgeving.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 april 2026 Pagina 2 van 3

Samenwerking en totstandkoming publicatie De inhoud van deze publicatie is gebaseerd op co-creatie met onderwijsprofessionals, opvoeders, experts en inzichten uit onderzoek op het gebied van onderwijs, opvoeden en digitalisering. Tegelijkertijd erkent het college dat we als volwassenen en professionals slechts beperkt zicht hebben op de online leefwereld van jongeren en dat jongeren zelf hierin belangrijke ervaringsdeskundigen zijn. Het college spreekt daarom ook graag speciale dank uit aan de leerlingen die de moeite hebben genomen om waardevolle feedback te geven op deze publicatie en een inkijkje te geven in hun digitale leven op school. De beschreven aanbevelingen zullen, doordat deze publicatie in co-creatie tot stand is gekomen, voor onderwijsprofessionals grotendeels herkenbaar en onderdeel zijn van de dagelijkse praktijk. Deze publicatie is dan ook expliciet niet bedoeld als een set voorschriften. Het college hoopt het Amsterdamse onderwijs hiermee te inspireren, uitwisseling te stimuleren en scholen te ondersteunen om, passend bij hun eigen context, van en met elkaar te leren. Inhoud publicatie In de publicatie staat informatie en inspiratie over: • • • •

Het ontwikkelen en hanteren van een helder schermbeleid Het versterken van de digitale geletterdheid Het vergroten van de (online) veiligheid Het bewust inzetten van technologie

Ook biedt het informatie over: • trends en uitdagingen die online spelen en invloed kunnen hebben op het onderwijs; • het betrekken van opvoeders; • het aanbod van de gemeente rondom de online leefwereld en het onderwijs. Aanvullend op deze publicatie worden er verschillende bijeenkomsten door de gemeente georganiseerd: • Kennissessies over digitale autonomie voor onderwijsprofessionals. • Socratische dialogen over ethische afwegingen rondom de inzet van technologie. • Workshops rondom kinderrechten en de inzet van technologie in het onderwijs. • Een 'know-your-meme' workshop: een workshop die meer inzicht geeft in de online wereld. De publicatie is te downloaden op https://www.amsterdam.nl/innovatie/onderwijs Daarnaast ontvangen alle Amsterdamse vo- en vso- scholen samenvattingen van de publicatie en een Jonglinetool inclusief training. Deze tool is ontwikkeld door schoolbesturen Orion en iHub, jeugdhulporganisatie Levvel en Garage2020 en helpt om laagdrempelig in gesprek te gaan met jongeren over hun online leefwereld en deze beter te begrijpen. Na afronding van deze publicatie wordt gewerkt aan de publicatie voor het basisonderwijs en speciaal basisonderwijs. Deze publicatie wordt na afronding aan de site toegevoegd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 april 2026 Pagina 3 van 3

Concrete stadsbrede afspraken De ambitie is daarnaast om samen met Amsterdamse schoolbesturen in de loop van 2026 tot concrete afspraken te komen rondom de online leefwereld. Tot de ambities behoren bijvoorbeeld een helder thuis-of-in-de-kluisbeleid op iedere Amsterdamse v(s)o-school en het respecteren van kinderrechten bij het inzetten van technologie op scholen. Dit initiatief om tot afspraken te komen, komt onder andere voort uit het verzoek van raadslid Nadif (GroenLinks) van 3 oktober 2024 om met de onderwijssector afspraken te maken om te komen tot eenvormige sancties bij online overschrijdend gedrag van leerlingen. Uit diverse sessies met het onderwijs is inmiddels naar voren gekomen dat het streven naar een uniforme aanpak rond sancties niet realistisch en wenselijk is voor onderwijsinstellingen. Scholen geven nadrukkelijk aan zelf vorm te willen geven aan hun beleid en handelen bij grensoverschrijdend gedrag, passend binnen de context en hun pedagogische visie. Met deze publicatie en de aanvullende initiatieven draagt het college bij aan een beter begrip van de uitdagingen en kansen die de online leefwereld biedt voor het onderwijs in Amsterdam. Samen met onderwijsprofessionals, leerlingen en andere betrokkenen blijft het college werken aan een veilige, bewuste en inclusieve digitale omgeving voor alle jongeren.

Tot slot wil het college bijzonder veel dank uitspreken aan het Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs Amsterdam-Diemen voor de prettige en constructieve samenwerking. Dank voor uw aandacht. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder ICT en Digitale stad, Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling, Coördinerend wethouder Online Leefwereld Jongeren

Sofyan Mbarki Wethouder Onderwijs, Jongerenwerk Sport en Bewegen

Bijlagen 1. Publicatie 'Het Amsterdamse onderwijs en de online leefwereld van jongeren'

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl