260202 Raadsinformatiebrief Slimme deurbellen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 februari 2026 ICT & Digitale Stad Alexander Scholtes Digitalisering, Innovatie & Informatie (bestuurszaken.dii@amsterdam.nl) Gebruik van slimme deurbelcamera’s, de activiteiten van het Consortium Slimme Deurbellen en de gemeentelijke bewustwordingsvoorlichting slimme deurbellen

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het adviesrapport aan de VNG over de (on)mogelijkheden tot beperking van het gebruik van slimme deurbelcamera’s, de activiteiten van het Consortium Slimme Deurbellen en de gemeentelijke bewustwordingsvoorlichting slimme deurbellen. Zoals afgesproken in de raadsbrief van 11 februari 2025 waarin het college de motie 303.24 beantwoordde van leden IJmker (GroenLinks), Krom (PvdD) en Aslami (D66) horende bij de discussienota ‘Slimme deurbellen: regels en risico’s’. Rapport Pels-Rijcken De VNG heeft in afstemming met het Consortium Slimme Deurbellen, bestaande uit gemeente Amsterdam, gemeente Breda, gemeente Groningen, gemeente Den Haag, AMS Institute, TU Delft, VNG en Privacy First, een advies opgevraagd in hoeverre het gebruik van slimme deurbellen gereguleerd kan worden door gemeenten. Pels Rijcken & Highberg hebben hiertoe een advies uitgebracht over – kort samengevat - de vraag (i) of er privacyrechtelijke bezwaren bestaan tegen het gebruik van slimme deurbellen die gericht zijn op de openbare weg en (ii) of het mogelijk is om in een algemene plaatselijke verordening (“APV”) regels te stellen over het gebruik van slimme deurbellen. In het advies is opgenomen dat bij het reguleren van slimme deurbellen door gemeenten het belangrijk is om rekening te houden met zowel juridische als ethische aspecten.

De drie kernadviezen uit het rapport zijn: 1. Gebruik door inwoners is toegestaan onder voorwaarden Particulieren en bedrijven mogen het onvermijdelijke deel van de openbare weg filmen met een slimme deurbel, mits zij voldoen aan de privacywet (AVG). Dat betekent onder meer: een gerechtvaardigd belang aantonen, filmen beperken tot wat noodzakelijk is, en aanvullende maatregelen treffen zoals het wissen van beelden na twee weken en het informeren van passanten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 februari 2026 Pagina 2 van 4

2. Gemeentelijke regulering is juridisch beperkt Gemeenten hebben weinig ruimte om regels op te stellen voor slimme deurbellen. De AVG bepaalt namelijk vrijwel alles op dit gebied. Alleen als een deurbel ook bewust vermijdbare delen filmt, kan de gemeente via een verordening (APV) ingrijpen, maar dan moet het om een ander doel gaan dan privacy, bijvoorbeeld handhaving van de openbare orde. Het is echter twijfelachtig of dat motief juridisch houdbaar is. 3. Ethische risico’s vragen om aanvullende maatregelen Naast juridische kaders zijn er vijf ethische zorgen geïdentificeerd: i) Misbruik bij gebrekkige informatiebeveiliging; ii) Sociale erosie: het effect dat men voor de veiligheid overmatig gaat vertrouwen op de deurbelcamera’s, in plaats van op het wederzijdse toezicht van buren en sociale controle.

iii) Ondermijning van zelfbeschikking; iv) Gebrek aan uitlegbaarheid; v) Function creep (het proces waar functies van technologie geleidelijk en soms ongemerkt worden uitgebreid, waarbij nieuwe functie vaak invloed hebben op privacy) voor belanghebbenden (eigenaren, overheden, omwonenden en passanten). Omwonenden en (bezoekende) passanten blijken de voornaamste doelgroepen die overlast kunnen ervaren van slimme deurbelcamera's (naast leveranciers, overheden en eigenaren). Niet altijd zijn de eigenaren zich bewust van de mogelijk te ervaren overlast door (bezoekende) passanten en omwonenden. Het adviesrapport pleit voor bewustwording en praktische maatregelen zoals informatiestickers, privacy-by-design oplossingen en voorlichting over het onderwerp aan belanghebbenden. Ook wordt benadrukt om de ontwikkelingen rond slimme deurbellen en nieuwe functies nauwlettend te volgen. Het Consortium Slimme Deurbellen heeft het afgelopen jaar aan verschillende activiteiten gewerkt. Deze worden hieronder verder toegelicht. Nationaal onderzoek perceptie slimme deurbellen Met onderzoekspartij Ipsos I&O is er een nationaal onderzoek uitgevoerd naar de perceptie ten aanzien van slimme deurbellen. Het totaal aantal respondenten bedroeg 761. Het onderzoek bestond uit een enquête en twee focusgroepen en is uitgevoerd onder zowel deurbelbezitters als niet-deurbelbezitters.

De belangrijkste resultaten uit het onderzoek zijn: ▪ Vijftien procent van de respondenten was uitgesproken negatief over de slimme deurbellen. ▪ Meer dan de helft van alle respondenten vindt het erg dat er gegevens over hen worden verzameld. ▪ Ongeveer 70% uitte zorgen (niet in alle, maar wel in bepaalde gevallen) over het opslaan van opnamen voor fabrikanten. ▪ Uit de focusgroepen bleek bovendien dat deelnemers hun mening bijstellen en kritischer kijken naarmate ze meer leren over de inbreuk op privacy van buren, voorbijgangers en pakketbezorgers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

▪

▪

Datum 2 februari 2026 Pagina 3 van 4

75% van de Nederlanders vindt dat buren hen minimaal moeten informeren bij de aanschaf van een slimme deurbel; 59% vindt zelfs dat ze dit moeten overleggen. In de praktijk gebeurt dit echter nauwelijks: 84% van de bezitters zegt niets tegen hun buren. Een groot deel van de slimme deurbelbezitters heeft geen behoefte om aanpassingen aan hun deurbel te doen (44%). Van de voorgedragen aanpassingen, is voor de sticker of het bordje naast de slimme deurbel is het meeste draagvlak (41%).

Ontwerp oplossingen Gecheckt met een goed gesprek Deze pilot roept bewoners door middel van een flyer op om samen met hun buren de instellingen van hun deurbelcamera te controleren en privacyvriendelijk in te stellen. Wie dat doet, ontvangt vervolgens een speciale ‘Privacyproof Deurbel’-sticker. Daarmee kunnen bewoners aan de buurt laten zien dat ze hun camera bewust gebruiken en rekening houden met de privacy van anderen. De flyer is verstuurd naar een aantal willekeurige wijken in Amsterdam en Den Haag. In totaal zijn er negen stickers aangevraagd. Ter verdieping is daarna nog een ronde langs de deuren geweest om kwalitatieve input op te halen bij degene die een flyer hadden ontvangen. In Amsterdam wilde helaas niemand hierop ingaan. In Den Haag hebben er ongeveer twintig gesprekken plaatsgevonden. De conclusie was dat buren nauwelijks met elkaar in gesprek gaan over het gebruik van de slimme deurbel. Deurbel lens Pilot waarbij we een lens plaatsen over de slimme deurbel waardoor alleen het gebied vlak voor de camera in focus is. Voor deze pilot hebben vier personen met een slimme deurbel de privacy lens getest. De lens is gemiddeld 9 dagen gebruikt. Er zijn zeven respondenten geïnterviewd zonder een slimme deurbel over hun gevoel bij de slimme deurbel en de Privacy Lens.

Uit de testresultaten blijkt dat alle vier participanten bevestigen dat de personen via de Privacy Lens vanaf een paar meter afstand inderdaad vervaagd en onherkenbaar zijn. Ook de aanbeller is wat vervaagd, maar nog wel herkenbaar. Er zijn nog een aantal technische aanpassingen nodig. Uit de interviews kwam naar voren dat de Privacy Lens makkelijk te herkennen was en dat de functie en intentie van de lens uitsluitend positief werd ontvangen. Het idee de Privacy Lens te zien hangen bij buren gaf positieve reacties, ook bij respondenten die het geen probleem vonden om gefilmd te worden door slimme deurbellen. Campagne Slimme Deurbellen Amsterdam De gemeente had al eerder een campagne gestart om de bewustwording over slimme deurbellen te vergroten. Van 10 maart tot 31 maart 2025 heeft een voorlichting slimme deurbellen plaatsgevonden in Amsterdam. Het doel van de voorlichting was dat deurbelhouders op een veilige manier met hun bel omgaan en rekening houden met omwonenden, zodat hun eigen privacy en die van omwonenden wordt beschermd. De voorlichting zette in op het vergroten van de kennis en duidelijkheid over de regels rondom slimme deurbellen en de overlast die het kan veroorzaken, en stimuleerde bewoners rekening te houden met omwonenden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 februari 2026 Pagina 4 van 4

De voorlichting die gemeente breed is ingezet, bestond uit online middelen, zoals socialmediaadvertenties, informatie op beterburen.nl en een item op AT5. Ook is er gebruik gemaakt van offlinemiddelen, zoals advertenties in buurtkrantjes en artikelen in de krant. In Gaasperdam waren op het moment dat de campagne zou starten een aantal klachten geuit over de slimme deurbel bij het stadsdeel. Daarom is in overleg met de veiligheidscoördinator ervoor gekozen om in deze wijk aanvullende voorlichting te geven over slimme deurbellen in de vorm van tweetalige huis-aan-huis folders, posters op de metrostations en in winkelcentra en verspreiding van de advertentie via de WhatsApp groepen van gebiedsmakelaars. In Gaasperdam waren tevens meerdere bijeenkomsten gepland waar bewoners vragen konden stellen over slimme deurbellen. Hier is geen gebruik van gemaakt omdat geen vragen zijn binnengekomen bij de veiligheidscoördinatoren gedurende de campagne tijd. Er is op dit moment geen aanleiding om een nieuwe campagne in gang te zetten. De gemeente blijft lid van het consortium en houdt relevante ontwikkelingen op dit vlak in de gaten. Hopende u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben, Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder ICT & Digitale Stad

Bijlagen 1. Rapport over de gewenste beperking van het gebruik van slimme deurbelcamera’s

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl