26. Advies SG Weesp evaluatie bestuurlijk stelsel

Adviesaanvraag college aan bestuurscommissie Weesp Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Bestuurlijke reactie op evaluatie bestuurlijk stelsel Portefeuille: Democratisering en bestuurlijk stelsel Directie: Bestuurs- en managementadvisering Datum behandeling college 27-05-2025 Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Advies mailen naar: Meegestuurde stukken:

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?

27-04-2025 11-7-2025 Thijs.de.groot@amsterdam.nl; e.vanslijpe@amsterdam.nl  Voorgenomen bestuurlijke reactie op de evaluatie bestuurlijk stelsel Amsterdam  Bestuurlijke rapportage evaluatie BS Amsterdam van Necker  Onderzoeksrapport evaluatie BS Amsterdam van Necker  Memo BC Weesp over de bestuursvorm Weesp met de samenvatting interviews en de aanbiedingsbrief voor het college Interviews met een aantal leden van DB’s, SDC’s en Bestuurscommissie Weesp

Invullen door stadsgebied: Weesp Procesbegeleider: Gianni Pollarini/Sanne Peek Datum weekstart/staf: … Datum bestuurscommissie: 17 juni 2025 en 1 juli 2025 Datum dagelijks bestuur: 10 juni 2025 Registratienr. (optioneel): … Stadsgebied:

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: (art. 12, lid 1) betrekken college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken -

en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of (art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders een besluit te nemen of voornemens is een ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB advies in.

DB legt deze adviesaanvragen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat het advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt het advies van SDC over indien het is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van het advies of voorstel van SDC. (art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in het advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (art. 30, lid 5)

Adviesvraag college Dit voorjaar zijn twee evaluaties uitgevoerd over onderdelen van het bestuurlijk stelsel in gemeente Amsterdam. De eerste evaluatie richt zich op de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel en is uitgevoerd door het bureau Necker. Deze evaluatie geeft uitvoering aan de motie van raadslid De Grave-Verkerk, die door de raad is aangenomen op 8 juli 2021 (motie 540.21, TA2021-000852). De tweede evaluatie heeft betrekking op de bestuursvorm voor het stadsgebied Weesp die is afgesproken bij de fusie met de gemeente Amsterdam in 2022 en is vastgelegd in het bestuursakkoord met Weesp. Het college heeft een voorgenomen bestuurlijke reactie over de evaluatie bestuurlijk stelsel 2025 opgesteld mede op Pagina 1 van 4

basis van beide evaluaties. Het college vraagt u om uw visie op de voorgenomen bestuurlijke reactie te geven, met name op de bestuurlijke reactie op de bestuursvorm Weesp. Tevens stellen we u graag ook in de gelegenheid - om voor zover voor u relevant - voorstellen en suggesties mee te geven, over onderstaande vragen. Deze worden ook in de adviesaanvragen aan de SDC’s en DB’s gesteld en in de discussienota voor de raadscommissie SED.   

 

Hoe kunnen de SDC’s en DB’s hun bijdrage aan participatie versterken, waaronder het bereiken van nu minder vertegenwoordigde inwoners? Wat zou helpen om de controlerende rol van de Cc’s op de DB’s beter te laten werken? Hoe kunnen de stedelijke adviesaanvragen aan de stadsdelen en de advisering daarop verder worden toegespitst op aspecten, die voor de stadsdelen relevant zijn, en kan de kwaliteit van dit adviesproces verder worden verbeterd? Welke meerwaarde en mogelijkheden ziet u om het onderlinge samenspel tussen de Raad en SDC’s te versterken? Welke adviezen geeft u mee om te komen tot een andere lange termijn ontwikkelaanpak om het bestuurlijk stelsel te versterken dan die van de afgelopen decennia?

Om de DB’s en SDC’s van de stadsdelen en de Bestuurscommissie Weesp de ruimte te geven ieder vanuit hun eigen rol en perspectief hun visie te geven, ontvangen zij ieder een eigen adviesaanvraag. Bij deze adviesaanvraag heeft u 6 weken de tijd om te adviseren. Het is van belang om uw adviezen voor de zomer binnen te hebben, zodat er in het zomerreces voldoende tijd is om de adviezen te verwerken in de definitieve bestuurlijke reactie en de wijziging van de Verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Weesp. De gewijzigde Verordening wordt najaar 2025 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is noodzakelijk vanwege de voorbereidingen van de gemeenteraadverkiezingen 2026. We zien uw advies graag tegemoet.

Advies bestuurscommissie Weesp Advies van de bestuurscommissie Weesp aan het college

De bestuurscommissie van stadsgebied Weesp maakt graag gebruik van de mogelijkheid vanuit haar rol en perspectief, visie te kunnen geven op de voorgenomen bestuurlijke reactie over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel. Omdat stadsgebied Weesp niet behoort tot delen van Amsterdam, waarvoor het bestuurlijk stelsel geldt met de gekozen stadsdeelcommissie (SDC) en een benoemd dagelijks bestuur (DB), zal de bestuurscommissie niet ingaan op alle delen van de adviesaanvraag. In de voorgenomen bestuurlijke reactie is opgenomen dat het college voorstelt om de bestuursvorm voor de komende bestuursperiode te continueren. De bestuurscommissie herkent hierin de wens van zowel de inwoners van stadsgebied Weesp als de bestuurscommissie zelf. De bestuurscommissie van stadsgebied Weesp ziet hierin voor de volgende bestuursperiode een eigen vaste plek in het bestuurlijk stelsel van de gemeente Amsterdam. Zowel het dagelijks bestuur als het algemeen bestuur wil benadrukken dat zij vanaf de fusie tussen de gemeenten Weesp en Amsterdam in 2022 op nul heeft moeten beginnen met het vinden van een eigen plek. De eigenheid van Weesp in relatie tot het verlengde bestuur vraagt wederzijds aandacht van zowel college als bestuurscommissie. Daarbij ziet het dagelijks bestuur de rol om de stem van de bestuurscommissie te laten horen binnen het college en vice versa.

De bestuurscommissie gaat deze basis in komende bestuursperiode verder uitbouwen en zich verder ontwikkelen en positioneren binnen haar rol in het bestuurlijk stelsel. Bij grootstedelijke projecten is het, met name in de eerste jaren, voorgekomen dat de verantwoordelijke Dagelijks Bestuurder pas in een later stadium betrokken werd. Dit heeft de bestuurscommissie steeds als een gemiste kans op waardevolle lokale inbreng gezien. Het past bovendien binnen gebiedsgericht werken en nabijheid van bestuur dat lokale inzichten vroegtijdig benut worden en het lokaal bestuur tijdig op de hoogte is. Daarom pleit de bestuurscommissie voor een toevoeging aan de verordening van een voorschrift tot vroegtijdige consultatie van lokale Dagelijks Bestuurders bij grootstedelijke beslissingen met een aanzienlijke lokale impact, zoals grotere woningbouwprojecten of noodgebouwen. De bestuurscommissie leest ook in de voorgenomen bestuurlijke reactie dat het college in de verordening nu ook de

Pagina 2 van 4

bestuurscommissie de mogelijkheid wil bieden om adviezen toe te lichten bij raadscommissies van de gemeente Amsterdam. Dit sluit aan bij de behoefte van de bestuurscommissie om ook de route naar de gemeenteraad te kunnen bewandelen, net zoals stadsdeelcommissies over mogelijkheid beschikken. De bestuurscommissie staat dan ook positief tegenover deze voorgenomen wijziging. Wel constateert de bestuurscommissie dat de formulering (“op uitnodiging van het college adviezen (…) toelichten”) nu enger is dan wat naar ons begrip beoogd was. Dit volgt uit het wettelijk kader en de positie van de bestuurscommissie als commissie van het college. Spreken in een raadscommissie zal in de praktijk echter meestal op eigen initiatief zijn. Ook zou het voorafgaand aan een schriftelijk advies gedaan kunnen worden of meer een vraag kunnen betreffen dan een advies. De bestuurscommissie verzoekt het college dan ook om toe te zeggen dat deze bepaling ruim geïnterpreteerd mag worden, zodat zelf aankloppen en langskomen in voorbereiding op een advies in de praktijk mogelijk zullen zijn. De bestuurscommissie zal zich ook in de komende bestuursperiode blijven inzetten voor de nabijheid van bestuur in het stadsgebied Weesp. Uiteindelijk is ook nabijheid van bestuur een belangrijke maatschappelijke opgave.

In het stadsgebied is er aantoonbaar veel vertrouwen is in het lokale bestuur, zowel in de bestuurscommissie als college en raad. Dit vertrouwen en de ervaren nabijheid van bestuur zijn volgens de bestuurscommissie voor een belangrijk deel mogelijk door de bestuurlijk zeer geschikte schaal van het stadsgebied. Een inwoneraantal rond de 30.000 stelt een lokaal bestuur in staat overzicht te behouden en inhoudelijke relaties te onderhouden met de belangrijke lokale actoren. Een behapbare schaal is dus een immens bestuurlijk voordeel. In het verleden kende Amsterdam meerdere deelgebieden van een dergelijke omvang. De bestuurscommissie roept raad en college op om voor de lange termijn een terugkeer naar zulk lokaal bestuur als ideaalbeeld te omarmen. Voor het stadsgebied is een relatief kleinere omvang ook in de tussentijd onontkoombaar gezien de reële lokaal-bestuurlijke verschillen door de losse ligging ten opzichte van de rest van de gemeente en de zeer lange afzonderlijke geschiedenis van de stad Weesp. In uw adviesaanvraag stelt u nog enkele specifieke vragen, waarvan er een ook van toepassing is op de bestuurscommissie.

Hoe kunnen de stedelijke adviesaanvragen aan de stadsdelen en de advisering daarop verder worden toegespitst op aspecten, die voor de stadsdelen (en stadsgebied) relevant zijn, en kan de kwaliteit van dit adviesproces verder worden verbeterd? De bestuurscommissie heeft in de afgelopen bestuursperiode vastgesteld dat er regelmatig adviesaanvragen langskomen op de agenda. Regelmatig betreft het beleid of besluiten die voor de gehele gemeente gelden. Het is bij deze adviesaanvragen niet op voorhand duidelijk waar en hoe de bestuurscommissie in haar advisering een bijdrage kan leveren aan de kwaliteit van de besluitvorming door college en raad. De bestuurscommissie roept dan ook op om op voorhand aan te geven op welke vragen een antwoord moet worden gegeven en hoe het advies verwerkt gaat worden in de verdere besluitvorming. Daarnaast stelt de bestuurscommissie vast dat de gegeven adviezen vaak als onderdeel van een officiële inspraakperiode worden beschouwd. Op deze wijze worden bewoners en bestuurscommissie tegelijk bevraagd, terwijl juist ook de bestuurscommissie in contact staat met betrokken bewoners en geluiden vanuit de samenleving meeneemt in haar advisering. Ook wil de bestuurscommissie aandacht vragen voor de terugkoppeling voor de verwerking van de adviezen.

Regelmatig blijft onduidelijk wat er is gebeurd nadat de bestuurscommissie een zorgvuldig en gewogen advies heeft gegeven, waardoor er besluitvorming voor inwoners en bestuurscommissieleden niet transparant is. Daarom adviseert de bestuurscommissie om in de verordening een beantwoordingsplicht en een beantwoordingstermijn op te nemen, ten behoeve van een volwaardige adviesrol. Daar hoort ook overzichtelijkheid bij. De BC meent dat deze praktisch vergroot kan worden door aan het Notubiz-portaal een kolom toe te voegen zoals die ook bestaat voor amendementen, moties en schriftelijke vragen, waarin alle uitgevaardigde adviezen beschikbaar zijn, met daaraan gekoppeld de respectievelijke antwoorden (in de beschikbare vorm).

Reactie college op advies bestuurscommissie Weesp

Pagina 3 van 4

Pagina 4 van 4