26-03-24 Raadsinformatiebrief monitoring maatschappelijke inkoop themas getekend.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 maart 2026 Coördinatie Inkoop en Democratisering Hester van Buren en Rutger Groot Wassink Financiën en Inkoop (bestuurszaken.inkoop@amsterdam.nl)

Onderwerp

Voortgang initiatiefvoorstel Inkopen met en van waarde(n)

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 5 maart 2025 heeft uw Raad het gewijzigd initiatiefvoorstel ‘Amsterdams geld voor Amsterdam: inkopen met en van waarde(n)’ van het lid IJmker aangenomen. Hierin wordt het volgende gevraagd: 1. Meer te sturen op de maatschappelijke impact van inkoop door de informatiepositie van de gemeente te versterken als het gaat om Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI), en daarom in beeld te brengen; 2. De waarden zoals geformuleerd in het huidige inkoopbeleid te vertalen naar concrete doelstellingen voor de verschillende inkoopcategorieën; en voor deze categorieën een meerjarenstrategie te ontwikkelen; 3. Een jaarlijkse rapportage te ontwikkelen en te delen met de raad om te sturen op gewenste maatschappelijke resultaten; 4. Te leren van succesvolle en minder succesvolle aanbestedingstrajecten tot nu toe en hierbij verschillende partijen, met succesvolle en minder succesvolle ervaringen, te betrekken; 5. Deze nieuwe aanpak binnen de organisatie te verspreiden en bestendigen; en te delen met ankerinstituties en andere maatschappelijke partners om hierin samen te werken; 6. Te zorgen dat de gewenste partijen kunnen aansluiten op deze aanpak; 7.

Een pilot uit te werken om een lokaal betaalsysteem te testen in Amsterdam en hierbij te kijken naar hoe dit de gewenste resultaten kan versterken In deze brief geeft het college u de stand van zaken van: • Voorstel 1 t/m 3, maatschappelijke impact van inkoop: de gekozen aanpak (A.) en vervolgens (B.) wat er tot nu toe is gedaan wordt beknopt toegelicht; • Voor voorstel 4, 5 en 6 leren van aanbestedingstrajecten: wanneer u informatie ontvangt; • Voorstel 7, lokaal betaalsysteem: een korte proces actualisatie.

Zoals ook opgenomen in de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel is het realiseren van betrouwbare data voor de sturing op de inkoopbeleidsthema’s een meerjarig traject. Door Afis

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 2 van 7

gerelateerde omstandigheden was er bij de directie Financiën en Inkoop (F&I) minder capaciteit beschikbaar.

VOORTGANG 1 t/m 3 Maatschappelijke impact van inkoop A. Aanpak We richten een monitoringsysteem in om de maatschappelijke impact van onze inkoop te meten en waar nodig bij te sturen. De maatschappelijke thema's die we monitoren zijn: 1. Duurzaam 2. Ketenverantwoordelijkheid 3. Gezond 4. Inclusie en diversiteit 5. Sociaal 6. Innovatie 7. Lokaal, regionaal, mkb. Hierbij introduceren we kritische prestatie-indicatoren (KPI's) om onze doelstellingen inzichtelijk te maken en de realisatie te volgen. Hoewel diverse initiatieven zijn gestart, bevindt de organisatie zich nog in een beginfase wat betreft het meten en monitoren. Onze aanpak sluit aan bij de methodiek van het RIVM. We maken onderscheid tussen actie, proces en effect: • •

•

Actiemonitoring (activiteiten) geeft inzicht in welke concrete activiteiten en interventies daadwerkelijk worden uitgevoerd om de gewenste KPI’s te realiseren. Procesmonitoring (inzet) biedt inzicht in de mate waarin aanbestedende diensten zich inspannen om inkoopbeleidsthema’s te integreren in hun beleid, inkoopprocessen en aanbestedingen. Hierbij wordt gemeten in hoeverre de thema’s daadwerkelijk worden uitgevraagd aan de markt. Procesmonitoring maakt het ook mogelijk om behaalde en niet-behaalde resultaten te analyseren. Effectmonitoring (uitkomst) richt zich op het vaststellen van concrete, meetbare uitkomsten van het gevoerde inkoopbeleid. Het maakt zichtbaar waar al impact wordt gerealiseerd en waar nog onbenutte potentie aanwezig is.

Binnen elk onderdeel werken we aan de 7 Amsterdamse inkoopbeleidsthema's. B. Wat is er gedaan Amsterdam wil haar rol als inkopende partij beter benutten om bij te dragen aan een socialere en duurzamere stad. Om nog meer ambities concreet te maken en te kunnen volgen, hebben we het volgende gedaan.

Actiemonitoring (activiteiten)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 3 van 7

• KPI’s van CE Delft o Dit jaar onderzoeken we de toepasbaarheid van de Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)1 KPI's om te bepalen in hoeverre deze binnen gemeente Amsterdam kunnen worden gebruikt. De KPI's zijn ontwikkeld door de G4, CE Delft, PIANOo en Planet+ Partners. Door het hanteren van uniforme KPI’s hebben wij de mogelijkheid om op consistente wijze impactinformatie uit de markt uit te vragen. We zijn gestart met het categorieplan Groen, zie volgende paragraaf. •

Categorieplan Groen o We zijn gestart met het verzamelen van data uit onze systemen en bij leveranciers voor de volgende KPI’s: het bedrag dat opdrachtnemers hebben besteed aan social return, de toe- of afname van het aantal bomen, de circulariteit van bomen, het percentage biologische (SKAL/MPS***) beplanting en bomen, en de circulariteit bij baggerwerk. Deze gegevens worden geanalyseerd en omgezet naar KPI’s. In tweede kwartaal 2026 verwachten we de eerste resultaten.

•

Landelijk initiatief: VNG in de markt o Wij volgen actief de ontwikkelingen bij het Rijk rondom regie op de monitoring van MVOI. Dit doen we samen met andere overheden, zoals provincies en waterschappen. We delen onze expertise en borgen de samenhang. Hoewel wij deze ontwikkeling belangrijk vinden, is dit initiatief voor Amsterdam momenteel nog abstract en zonder concrete toepassingsmogelijkheden. Wij willen in monitoring voorop blijven lopen en investeren in onze verdere ontwikkelingen en delen onze kennis.

Procesmonitoring •

Duurzaam en ketenverantwoordelijkheid o Er is een procesmonitor ontwikkeld voor duurzaamheid (2025) en ketenverantwoordelijkheid (2026). Deze monitor geeft bij welke aanbestedingen deze thema’s onderdeel zijn. Dit jaar onderzoeken we de toepasbaarheid voor de andere maatschappelijke thema’s.

EffectmonitoringWe hebben al effectmonitoringsgegevens over social return en sociaal inkopen. Ook zijn er cijfers over aantal en percentages regionale en mkb leveranciers. Op het moment van schrijven van deze brief zijn de cijfers 2025 nog niet beschikbaar. Via een raadsinformatiebrief wordt u hierover geïnformeerd in het tweede kwartaal van 2026. • Inmiddels is gestart met een project om inzicht te krijgen in de CO₂-uitstoot binnen scope 3 door het monitoren van relevante contracten en processen en het ontwikkelen van een

1 Het Amsterdams inkoopbeleid heeft 7 maatschappelijk thema's, te weten: duurzaam,

ketenverantwoordelijkheid, gezond, inclusie en diversiteit, sociaal, innovatie en lokaal, regionaal, De gemeente Amsterdam heeft in haar inkoopbeleid dezelfde thema’s als MVOI alleen aangevuld met de volgende thema’s: Gezond, innovatie en lokaal/regionaal/ mkb.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 4 van 7

dashboard. We doen dit nu op kleine schaal om beter te kunnen bepalen wat de impact is op grotere schaal. In het tweede kwartaal 2026 ontvangen we de eerste resultaten. We hebben dus nog geen impactcijfers voor duurzaamheid in inkooptrajecten. Wel hebben we voorbeelden van inkooptrajecten waarin duurzaamheid een grote rol speelt: o Er is een nieuwe raamovereenkomst voor gifvrije planten die per 01-01-2026 is ingegaan. De leveranciers worden hierin aangespoord meer gifvrije planten te kweken. o Bij de aanbesteding van 45 elektrische inzamelvoertuigen is ingezet op duurzaamheid en ketenverantwoordelijkheid. Omdat de grootste ecologische impact van voertuigen voortkomt uit de grondstofwinning en productie van batterijen, is gekozen voor kobaltvrije LFP-batterijen (lithium, ijzer en fosfor), die minder kritieke grondstoffen bevatten en milieuvriendelijker zijn. Leveranciers konden extra punten verdienen voor levensduurgaranties, het gebruik van gerecycled en groen staal, en groene elektriciteit in de productieketen. De voertuigen worden geproduceerd in fabrieken waar gemiddeld 25-30% gerecycled staal wordt gebruikt en 48% van de elektriciteit afkomstig is uit hernieuwbare bronnen. Dit verkleint de ecologische voetafdruk van de voertuigen aanzienlijk. o Bij de lopende aanbesteding voor Hosting en Technisch Applicatiebeheer zijn duidelijke duurzaamheidscriteria opgenomen.

Inschrijvers moeten gedurende de looptijd van het contract inzicht geven in de milieu-impact van hun dienstverlening, zoals het energieverbruik, de CO₂-uitstoot en de hoeveelheid e-waste. Daarnaast wordt van hen verwacht dat zij aangeven hoe zij tijdens de contractperiode sturen op verdere vermindering van de milieu-impact. Dit doen zij onder andere via periodieke rapportages en een jaarlijks verbeterplan met concrete en meetbare doelstellingen. Deze criteria worden meegewogen bij de beoordeling van de inschrijvingen.

Voortgang 4, 5 en 6 Leren van aanbestedingstrajecten In de raadsinformatiebrief van 16 september 2025 o.a. over het afdoen van vier moties n.a.v. aanbesteding energiebespaarservice 2.0 is de opzet van het ambtelijk plan van aanpak ter versterking van lokaal inkopen in het inkoopproces met u gedeeld. Alle activiteiten die vanuit het inkoopstelsel nodig zijn om dit in het stedelijk inkoopproces te borgen, zijn daarbij ondergebracht in 6 actielijnen: (i) Beleid en strategie, (ii) Processen en actoren, (iii) Systemen en informatie, (iv) Methoden, technieken en werkwijzen, (v) Kennismanagement en (vi) Stakeholders en communicatie. Via reguliere bestuurlijke rapportages wordt u via de inkooppijler binnen het community wealth building programma nader geïnformeerd over de tijdslijnen en de voortgang van de implementatie. De ambitie is om u komend najaar te informeren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 5 van 7

Voortgang 7 Lokaal betaalsysteem Pilot uitwerken om een lokaal betaalsysteem te testen in Amsterdam We ontwikkelen een lokaal coöperatief betaalnetwerk en testen de werking en bereidheid hieraan deel te nemen in Nieuw-West. We bereiden een pilot voor, inclusief de wijze waarop deze geëvalueerd wordt.

Na een technisch-juridische voorbereiding, start naar verwachting in september de uitvoering van de pilot waarvoor middelen tot eind 2026 middelen beschikbaar zijn. Om de potentie van het instrument volledig te kunnen testen en evalueren, ligt een langere testfase voor de hand. De pilot vindt plaats in stadsdeel Nieuw‑West, met een focus rond de Van Deyssel- en Confuciusbuurt, waar wordt samengewerkt met de nieuwe BIZ. Dit betreft bewoners, ondernemers, ankerorganisaties en lokale goede doelen. De alliantiepartners van Nationaal Programma Samen Nieuw-West worden actief betrokken bij de pilot.  Fase 1 Voorbereiding: nu t/m augustus 2026

Fase 2 Uitvoering pilot: t/m december 2026

Doel: technisch/juridisch en communicatie voorbereiden, kleinschalig demo testen (‘werkt alles’)

Doel: in de praktijk testen met focus op wijkniveau met deelname gemeente

Beoogd resultaat: Werkend conceptueel, juridisch en technisch model, geworven startgroep pilot, duidelijkheid over mogelijkheden deelname gemeente

Beoogd resultaat: Validatie met doelgroep, praktische integratie en deelname

Kostendekking: rijksmiddelen, coalitiemiddelen (CWB) en bijdragen partners

Kostendekking: coalitiemiddelen (CWB) en bijdragen partners

Verslag voorbereiding en pilotplan augustus 2026

Evaluatie en aanbevelingen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 6 van 7

Tot slot Voor uw overzicht geven we hieronder een beknopt overzicht inclusief tijdslijn van diverse op de portefeuille Coördinatie Inkoop betrekking hebbende raadsinstrumenten die door het college in de uitvoeringspraktijk zijn opgenomen.

Raadsinstrument

Planning

Vervolg uitvoering initiatiefvoorstel van het lid Hofland ‘Geef het goede voorbeeld en betaal de echte prijs’. Hiervoor wordt 1. De keten van warme en koude dranken in beeld gebracht, 2a. Drie kansrijke (fysieke) aanbestedingen in kaart gebracht wat betreft impact en verwachte kosten voor de CO2-prijs, 2b. Hiervoor een traject te kiezen, budget aan te vragen zodat CO2-prijs kan worden toegepast. 3. Horeca en hotel worden uitgenodigd om met true pricing te experimenteren

Raadsinformatiebrief mei/juni 2026

Toezegging: Wethouder Pels heeft bij de bespreking van Raadsinformatiebrief over de voortgang van de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2023-2026 aan het lid De Jager (D66) toegezegd de raad na de zomer te informeren over hoe het staat met het ontwikkelen van een effectief vestigingsbeleid en zodra duidelijk is hoe omgegaan kan worden met de aanbevelingen over inkoop wethouder Van Buren de raad hierover zal informeren.

Raadsinformatiebrief mei/juni 2026

Toezegging : Wethouder Groot Wassink heeft aan lid Krom (PvdD) toegezegd om met wethouder Van Buren te bespreken hoe coöperaties door de gemeente nauwer betrokken kunnen worden bij inkoop

Raadsinformatiebrief mei/juni 2026

Vervolg initiatiefvoorstel Inkopen met waarde(n): ‘effectmonitoringsgegevens 2025’ en motie 440.24 concrete doelstellingen afbouwen CO2 scope 3 uitstoot gemeentelijke organisatie

Raadsinformatiebrief juni/juli2026

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2026 Pagina 7 van 7

Motie 500.23 Duurzame inkoop

Duurzaamheidsrapportage 2025, najaar 2026

Vervolg moties ´Europees aanbesteden en lokale binding en ‘Maak maatschappelijke meerwaarde belangrijker bij aanbestedingen’ en initiatiefvoorstel Inkopen met waarde(n), ‘leren van aanbestedingen’. Beiden vinden plaats via de inkooppijler binnen het community wealth building programma over de tijdslijnen en de voortgang van de implementatie van lokaal inkopen in met name de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost

Najaar 2026

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

Hester van Buren Wethouder Coördinatie Inkoop

Rutger Groot Wassink Wethouder Democratisering