251128 Raadsinformatiebrief TSZ en CRM

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28-11-2025 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Directie Verkeer en Openbare Ruimte, Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam

Onderwerp

Voortgangsrapportage projecten Cruciale Mijl en Tramstalling Zeeburgereiland

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief en de bijgevoegde voortgangsrapportages informeer ik u over de voortgang van de projecten Tramstalling en de Cruciale Mijl, in het kader van de Regeling Grote Projecten (RGP). De samenhang tussen beide projecten is groot. Daarom geeft deze brief inzicht in de stand van zaken en de voortgang van beide projecten tussen de periode 10 oktober 2024 en 1 december 2025. Achtergrond: Mobiliteitsplan Zeeburgereiland-IJburg In februari 2018 is het Principebesluit HOV Oostflank genomen waarmee een start is gemaakt met het uitwerken van mobiliteitsmaatregelen om de bereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg te kunnen blijven garanderen, terwijl er veel bewoners bij zullen komen. De uitwerking hiervan is beschreven in het mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg. De projecten Tramstalling en de Cruciale Mijl zijn de twee grootste maatregelen uit dat plan en dragen gezamenlijk bij aan een goed werkend en robuust vervoerssysteem voor alle modaliteiten. Project Cruciale Mijl gaat zorgen voor: • Een verbeterde bereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg, door het verhogen van de doorstroming voor tram, auto, fiets en voetganger op de IJburglaan tussen de Piet Heintunnel en Steigereiland. • Een soepele toegang van de Oostelijke binnenstad van en naar de ring A10, waardoor er minder autoverkeer door de wijken rijdt.

• Een verbetering van de leefbaarheid en de ruimtelijke kwaliteit op het Zeeburgereiland, door het realiseren van het Zeeburgerplein en de herinrichting van de IJburglaan tussen Piet Heintunnel en Steigereiland, in samenhang met de gebiedsontwikkeling. Het project Tramstalling Zeeburgereiland maakt mogelijk dat: • Meer trams gestald kunnen worden, dit is nodig omdat tram 26 zowel verder gaat rijden als vaker gaat rijden. • Woningen ontwikkeld kunnen worden op de huidige locatie van de tijdelijke tramstalling in de Baaibuurt-Oost. • Er in de toekomst ook ruimte zal zijn voor stallen van trams voor de Flevoparklijn als deze zal worden gerealiseerd. Waar staan we nu: PBI-Fase 3 uitwerking Schetsontwerp(en) Op 10 oktober 2024 heeft de gemeenteraad de Nota’s van Uitgangspunten vastgesteld en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28-11-2025 Pagina 2 van 4

daarmee het voorkeursbesluit (PBI-2 besluit) genomen voor scenario 1-min van de Cruciale Mijl (met een korte onderdoorgang) en de bouw van de Tramstalling op de Oostpunt van het Zeeburgereiland. In de huidige fase (PBI-3) worden de Programma’s van Eisen en de Schetsontwerpen voor beide projecten verder uitgewerkt tot haalbare ontwerpen. Deze fase rondt af met een Definitiebesluit waarin de kaders van het ontwerp vaststaan. Omdat bij nadere uitwerking van de ruimtelijke inpasbaarheid een aantal knelpunten is vastgesteld voor de Cruciale Mijl werken we dit project uit in twee stappen: in fase PBI-3A worden de technische haalbaarheid, de maakbaarheid ten aanzien van de bouwfasering en de betaalbaarheid van het in PBI-2 vastgestelde ontwerp voor scenario 1-min uitgewerkt. Het ontwerp wordt technisch uitgewerkt tot op schetsontwerpniveau, de ruimtelijke inpassing wordt nader onderzocht en tot slot wordt de kostenraming die in PBI-2 is opgesteld conform de SSK-systematiek geactualiseerd. In een fase 3A besluit zal ook project de tramstalling een actualisatie geven over wijzigingen van de uitgangspunten. De verwachting is dat na een tussenstap, PBI-3A, de kaders voldoende duidelijk zijn om te komen tot een haalbaar Schetsontwerp voor het opstarten van de participatie, dat voor de beeldbepalende aspecten het niveau van een Voorlopig Ontwerp (VO) zal hebben.

De afgelopen maanden zijn veel onderzoeken geïnitieerd. Een groot deel van de onderzoeken loopt nog. Wel zijn er een aantal tussentijdse resultaten en ontwikkelingen die gedeeld kunnen worden. Voor de maakbaarheid is eveneens onderzocht hoe de Cruciale Mijl gebouwd zou kunnen worden, in relatie tot de voortgaande woningbouw op het Zeeburgereiland. Een eerste mogelijke fasering van de bouw is in afstemming met de gebiedsontwikkeling opgesteld. Belangrijk uitgangspunten zijn dat de bereikbaarheid en leefbaarheid voor bewoners gewaarborgd blijft tijdens de bouw én dat de woningbouw blijft doorgaan. Motie Moeskops e.a., onderdoorgang en Zeeburgerplein Om budgettaire redenen is besloten tot scenario 1-min, met de opdracht om in fase PBI-3 te onderzoeken wat binnen de financiële kaders de mogelijkheden zijn om de ruimtelijke kwaliteit nog meer te vergroten. Bij de raadsbehandeling van de Nota van Uitgangspunten op 10 oktober 2024 is in dit kader een door raadsleden Moeskops, IJmker en Asruf ingediende motie aangenomen. Hierin wordt gevraagd “te onderzoeken het wegdek op de Cruciale Mijl na de onderdoorgang zo langzaam mogelijk weer te laten stijgen, om zo de auto’s zo min mogelijk deel uit te laten maken van het straatbeeld.” De eerdere verwachting was om een eind 2025 een afweging voor te kunnen leggen.

Deze afweging heeft echter sterke samenhang met de lengte, ligging en de exacte diepte van de onderdoorgang. Een afweging kan daarom pas worden voorgelegd als er meer duidelijkheid is over de afmetingen van de onderdoorgang. De technische en financiële consequenties van deze onderzoeksvraag zullen in de rapportage van PBI-3 naast de uitwerking van het vastgestelde scenario 1-min worden meegenomen. De consequenties van de in de motie ‘Moeskops’ voorgestelde variant worden wel afzonderlijk in beeld gebracht, zodat hierover een besluit genomen kan worden. Voor de onderdoorgang zijn verschillende varianten in beeld gebracht waarbij wordt onderzocht welke het beste aansluit op de eisen vanuit de Piet Heintunnel en het profiel van de IJburglaan. Het plein op het dak van de onderdoorgang wordt in nauwe samenwerking met de Gebiedsontwikkeling uitgewerkt zodat het straks goed aansluit op de woonbuurten. Van 1R naar 2R trammateriaal IJtram De Vervoerregio, GVB en gemeente hebben gezamenlijk een maatschappelijke kosteneffectiviteitsanalyse (MKEA) afgerond, uitgevoerd door Ecorys. Onderwerp was verkennen van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28-11-2025 Pagina 3 van 4

de voor- en nadelen van de inzet van éénrichtingenmaterieel (1R) versus tweerichtingenmaterieel (2R) voor de IJtram. De huidige trams van de IJtram zijn éénrichtingmaterieel (1R), wat betekent dat de trams aan het eind van de lijn via een keerlus moeten keren om in de andere richting te kunnen rijden (deuren alleen aan de rechterkant). Aan een 2R-tram zitten voordelen in ruimtebeslag van en investeringen in de spoorinfrastructuur, maar 2R-trams zijn duurder in aanschaf en onderhoud. Op basis van dit onderzoek is het gezamenlijke advies van de VRA, GVB en gemeente om 2R-trams in te zetten als materieel voor de toekomstige IJtram (lijn 26). Deze keuze heeft grote (ruimtelijke) invloed op de beide projecten. Zo kan de Tramstalling mogelijk compacter worden en hoeft er geen investering worden gedaan in een calamiteitenkeerlus bij de Sportheldenbuurt en een eindkeerlus op het Strandeiland. De afspraken en voorwaarden hiervoor worden op dit moment uitgewerkt in een bestuurlijke overeenkomst tussen de VRA, het GVB en de gemeente. De verwachting is dat dit besluit Q1 2026 aan het College, Dagelijks Bestuur Vervoerregio en GVB zal worden voorgelegd. Deze keuze is voor zeer lange tijd (minimaal 50-70 jaar) bepalend voor de ruimtelijke spoorontwerpen van de IJtram op ZBE en IJburg, en voor het service- en vervoersconcept van de toekomstige IJtram.

GVB bereidt momenteel de aanbesteding voor van het nieuwe 17G-trammaterieel. Dat wordt in de basis een 1R-tram voor de binnenstad, maar de aanbesteding heeft een optie voor de 2R-tram. Aansluiting Tramstalling Uit de lopende onderzoeken blijkt dat aansluiting van de tramstalling op het doorgaande spoor van de IJtram, zoals voorgesteld in de Nota van Uitgangspunten, namelijk over een nieuwe brug via het water naar de Oostpunt, op grote veiligheidsrisico’s stuit en daardoor waarschijnlijk niet haalbaar is. Daarom worden op dit moment ook twee alternatieve aansluitingen onderzocht, via de Bedrijvenstrook: door de Bob Haarmslaan of door de Marie Baronlaan. Beide varianten lijken haalbaar, maar de variant via de Bob Haarmslaan is dichterbij de woningen en de variant door de Marie Baronlaan is lastiger vanwege de ligging van een ondergrondse hogedruk-gasleiding.. Op basis van een integrale afweging zal hierover naar verwachting in Q1 2026 een voorstel kunnen worden gedaan, dat meegenomen wordt in de besluitvorming rond PBI-3A (medio 2026). Enneüs Heermabrug en de langzaam verkeersbrug Ten aanzien van de Enneüs Heermabrug is gebleken dat er vraagstukken spelen rond de draagkracht van de brug wanneer deze brug op een andere manier wordt ingedeeld. Maatregelen om dit op te vangen worden uitgewerkt.

Voor de langzaam verkeersbrug wordt onderzocht hoe deze architectonisch het beste kan aansluiten bij de bestaande, iconische Enneüs Heermabrug. Aansluiting A10 Daarnaast zijn er verschillende varianten in beeld gebracht om de op- en afritten van de A10 aan te sluiten op het ontwerp. De varianten worden samen met Rijkswaterstaat onderzocht en verkeerskundig getoetst. Samenhang met andere projecten Beide projecten leggen een grote ruimteclaim op Zeeburgereiland. De ruimtelijke en verkeerskundige inpassing is complex en hangt sterk samen met de uitwerking van andere projecten. De belangrijkste projecten, die een raakvlak hebben, zijn de gebiedsontwikkeling op het Zeeburgereiland, op de Oostpunt, in de Baaibuurten, Sluisbuurt en de Bedrijvenstrook. Financieringsafspraken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28-11-2025 Pagina 4 van 4

Het voorkeursbesluit in PBI-2 is gebaseerd op een verdeling van de kosten tussen meerdere partijen. Het rijk heeft een subsidie toegezegd voor de projecten Cruciale Mijl en Tramstalling Zeeburgereiland samen, ter grootte van € 85 mln (onder de noemer één en ongedeelde opgave). Hiervan is € 33 mln beschikbaar voor de Tramstalling en €52 miljoen voor de Cruciale Mijl. De overige kosten worden verdeeld tussen V&OR (verbetering openbare ruimte), G&O (gebiedsontwikkeling) en VRA (verbetering infrastructuur OV en fiets). Basis voor de dekking van de investeringskosten voor de tramstalling zijn de afspraken, behorende bij het in 2018 vastgestelde Mobiliteitsplan IJburg/Zeeburgereiland. De gemeente gaat tijdens de PBI-fase 3 met Vervoerregio Amsterdam het gesprek over deze dekkingsverdeling aan, tegen de achtergrond van de nieuwe governance afspraken tussen Vervoerregio en gemeente over het OV in Amsterdam, waarbij de Stalling als OV-faciliteit een bijzondere functie vervult. Met de toegezegde bijdragen door deze partijen is er voldoende zicht op financiële dekking van de voorkeursscenario’s. Tot slot Het formele PBI-3 besluit door het College is voor beide projecten voorzien in de tweede helft van 2027.

Medio 2026 wordt duidelijk of er binnen het scenario 1-min voor de Cruciale Mijl sprake is van een noodzakelijke aanpassing van de projectscope of van de financiële kaders (afronding fase PBI-3A). Mocht dit zo zijn, dan zal ik de gemeenteraad tussentijds opnieuw informeren, voordat er wordt gestart met de definitieve uitwerking in fase PBI-3B. Als uit de onderzoeken blijkt dat scope en budget ongewijzigd kunnen blijven, zal direct worden toegewerkt naar een door het college te nemen PBI-3 besluit. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1 Voortgangsrapportage Tramstalling 2 Voortgangsrapportage Cruciale Mijl

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl