251016 RIB pilot Asielzoekers aan het werk - voortgang

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 oktober 2025 Sociale Zaken en Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen) Wethouder Groot Wassink WPI, programma Migratie, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang pilot Asielzoekers aan het werk

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding In november 2024 bent u geïnformeerd1 over de plannen en ambities om een pilot te starten om asielzoekers te ondersteunen naar werk. Begin februari 2025 is de pilot Asielzoekers aan het werk feestelijk afgetrapt met een banenmarkt en de ondertekening van een convenant tussen gemeente Amsterdam, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en het Werkgeversservicepunt Groot Amsterdam (WSP). Inmiddels is de pilot ruim een half jaar op weg en is het een goed moment u te informeren over de voortgang van de pilot. Het college is erg blij met het verloop van de eerste fase. Het hoge aantal aanmeldingen voor de pilot laat de grote behoefte en motivatie zien bij asielzoekers om te gaan werken. Deze positiviteit vertaalt zich in goede resultaten: de doelstellingen voor fase 1 zijn behaald en de samenwerking met de partners verloopt goed. Ook komen we de belemmeringen tegen die eerder waren verwacht. Daar zoeken we op meerdere manieren oplossingen voor. Middels deze brief brengt het college u graag op de hoogte van de aanpak, de eerste resultaten en geleerde lessen, en blikken we vooruit. De pilot De pilot Asielzoekers aan het werk is ontstaan vanuit de urgentie en het grote belang om vroeg te investeren in de participatie van asielzoekers.

Het geeft mensen gedurende hun asielprocedure perspectief en de mogelijkheid bij te dragen aan de samenleving. Vroege participatie versnelt de integratie, betaalt zich uit op de lange termijn voor het beroep op de bijstand en helpt werkgevers aan nieuwe arbeidskrachten in tijden van krapte2. Het doel van de pilot is allereerst het vergroten van de arbeidsparticipatie van asielzoekers in Amsterdam. Daarnaast willen we leren over de succesfactoren en aandachtspunten als het gaat om het begeleiden van asielzoekers naar werk. De pilot duurt twee jaar en is opgedeeld in twee fases: van februari t/m juli 2025 en van augustus 2025 t/m december 2026. De eerste fase is gestart op één locatie, het azc aan de Willinklaan in Nieuw-West. Deze fase is inmiddels afgerond. In 1

Raadsinformatiebrief d.d. 12 november 2024.

2 Zie SEO Economisch Onderzoek, Ruimere werkmogelijkheden asielzoekers, een maatschappelijke

kostenbatenanalyse op hoofdlijnen, maart 2024 en Regioplan, Belemmeringen asielzoekers bij het toetreden tot de arbeidsmarkt, april 2023.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 2 van 7

augustus ving de tweede fase aan en is begonnen met uitbreiding van de dienstverlening naar andere opvanglocaties. De pilot heeft een totaalbudget van €2.450.000. Het budget in 2025 is € 950.000 en € 1.500.000 in 2026. De pilot is hiermee gedekt binnen programma 7 Sociale Zaken en Armoedebestrijding. Eerste resultaten Het eerste doel van de pilot is dat de arbeidsparticipatie van asielzoekers in Amsterdam wordt vergroot. We streven ernaar dat in 2026 de helft van de asielzoekers die kunnen en willen werken aan het werk is of hier concrete stappen toe heeft gezet. Dit betekent voor de eerste fase dat rond de zomer van 2025 alle ongeveer 224 asielzoekers op azc Willinklaan die kunnen en willen werken zijn gesproken (subdoel A) en dat hiervan de helft een werk- of participatieplek heeft of daartoe stappen heeft gezet (subdoel B). Met de eerste resultaten voldoen we aan beide subdoelen op azc Willinklaan. In totaal hebben 233 asielzoekers zich aangemeld bij de Werkdesk (> 100%). Dit aantal laat de enorme motivatie en behoefte zien om betaald aan het werk te gaan. Een belangrijke drijfveer is het verdienen van een eigen inkomen voor zichzelf en familie. Daarnaast geven kandidaten aan dat werk een zinvolle invulling geeft van hun dag, meer zelfvertrouwen en een goede manier is om andere mensen te ontmoeten.

De kandidaten zijn vaak geïnteresseerd in praktische instapbanen, met name in de horeca, housekeeping, schoonmaak en logistiek. In de periode t/m augustus 2025 zijn er 83 kandidaten geplaatst bij een werkgever. Daarnaast hebben ook 83 kandidaten een concrete stap richting werk gezet door deel te nemen aan onder andere C.V. hulp, een Meet&Greet of sollicitatiegesprek. Tot slot zijn er ook 16 kandidaten vroegtijdig gestopt met werken. De redenen hiervoor lopen uiteen; van andere verwachtingen van de werkzaamheden en communicatieproblemen op de werkvloer, tot overplaatsing naar een andere opvanglocatie waardoor de reistijd te groot werd. In de bijlage bij deze raadsinformatiebrief vindt u een factsheet met de behaalde resultaten op azc WIllinklaan van februari t/m augustus 2025. Doelstelling fase 2 In de vorige raadsinformatiebrief schreven we het streefgetal voor fase 2 van de pilot al dan niet aan te passen aan de hand van de actuele cijfers van het aantal asielzoekers in de opvang in Amsterdam en de uitkomsten van de eerste fase van de pilot. Op grond van de eerste resultaten is besloten om het huidige streefgetal te behouden. Gelet op het tempo van de uitbreiding, de capaciteit van het pilotteam plus het feit dat er twee nieuwe opvanglocaties zijn geopend (Kabelweg en Provincialeweg) staat de pilot wel voor een forse uitdaging om de doelstellingen te behalen.

Opzet pilot In de pilot proberen we op verschillende manier werkgevers te bereiken en passende vacatures te vinden voor gemotiveerde asielzoekers. Hieronder leest u meer over deze aanpak. Werkdesk We bereiken asielzoekers via een Werkdesk op de opvanglocatie. Bij de Werkdesk kunnen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 3 van 7

asielzoekers terecht met arbeidsgerelateerde vragen of zich aanmelden voor begeleiding richting werk. Bij een aanmelding wordt een intake gepland om een profiel te maken voor diens arbeidsverleden, wensen en ambities. De kandidaat wordt tijdens het intakegesprek gekoppeld aan een ‘casehouder’, iemand uit het multidisciplinaire projectteam die de arbeidsbemiddeling op zich neemt. De pilot beoogt zoveel mogelijk aan te sluiten op de bestaande infrastructuur. De openingstijden van de Werkdesk worden bijvoorbeeld afgestemd op de meldplicht bij het COA. Alle bewoners moeten zich dan namelijk melden aan het COA-loket. COA organiseert op dat moment ook de Meedoenbalie samen met o.a. de Vrijwilligerscentrale Amsterdam (VCA) om informatie en aanbod van activiteiten en vrijwilligerswerk te bieden aan de bewoners. De Werkdesk sluit hierbij aan met betaald werk. Voorlichting over werk In de pilot is veel aandacht voor goede voorlichting, o.a. over de Nederlandse arbeidsmarkt, de bijkomende rechten en plichten, uitbuiting en solliciteren. Op deze manier starten de kandidaten beter geïnformeerd aan hun nieuwe baan, wat weer kan bijdragen aan een duurzamer werkverband. Het pilotteam verzorgt de voorlichtingen in meerdere talen. Dit gebeurt samen met het COA dat informatie biedt over de Reba, de eigen bijdrage die bewoners in de opvang aan COA betalen indien zij eigen inkomen hebben.

Activiteiten Vanuit de pilot brengen we asielzoekers en werkgevers met elkaar in contact via verschillende activiteiten. Het doel is asielzoekers te laten zien wat de mogelijkheden zijn op de arbeidsmarkt, een goed beeld te geven van de beschikbare banen en werkgevers kennis te laten maken met gemotiveerde kandidaten. De Werkdesk nodigt gericht kandidaten uit voor relevante banenevents en activiteiten van externe partners. Voorbeelden zijn een Meet&Greet van de Werkdesk Oekraïne en een event over werken in het groen. Zelf organiseert het pilotteam ook meerdere Meet&Greets. Net als bij de aanpak voor Oekraïense ontheemden blijkt dit een succesvol instrument. Bij een Meet&Greet presenteert een werkgever met vacature op de opvanglocatie diens bedrijf en de beschikbare functie. Kandidaten die in het functieprofiel passen, worden gericht uitgenodigd, zodat er concrete interesse voor de vacature kan worden gevonden. Het pilotteam organiseerde daarnaast een banenmarkt bij aanvang van de pilot op azc Willinklaan. Het enthousiasme bij kandidaten en werkgevers vertaalde zich bij de banenmarkt helaas niet in veel plaatsingen, maar wel in het inzicht dat goede opvolging en het hebben van een casehouder bepalende factoren zijn voor een succesvolle plaatsing.

Eerste ervaringen Het tweede doel van de pilot is om meer inzicht te krijgen in de succesfactoren en aandachtspunten als het gaat om het begeleiden van asielzoekers naar werk. Hieronder beschrijven we de belemmeringen die we tot nu toe in de pilot zijn tegenkomen en welke oplossingen we hiervoor uitproberen. Uit de eindevaluatie moet blijken wat werkende elementen zijn in de dienstverlening van de pilot. De belangrijkste uitdagingen in de pilot tot nu toe zijn: 1. De tewerkstellingsvergunning (TWV): asielzoekers mogen alleen werken indien de werkgever in het bezit is van een TWV, afgegeven door het UWV. De TWV is een drempel in het werven en activeren van werkgevers. Werkgevers benoemen dat deze

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 4 van 7

administratieve procedure een extra stap is in de werving die niet voor andere kandidaten gezet hoeft te worden. Met goede voorlichting aan werkgevers probeert het pilotteam aan werkgevers een realistisch beeld te schetsen van het proces en hierbij te ondersteunen. We maken hierbij gebruik van de expertise en (landelijk) communicatiemateriaal van het UWV. Desondanks blijven werkgevers huiverig voor de administratie rondom de TWV. Om die reden zetten we voor maximaal 50 werkgevers de dienstverlening in van Untapped Talents. Dit bedrijf ontzorgt werkgevers de eerste zeven maanden in het administratieve proces rondom de TWV, waarbij de werkgever zelf ook het proces leert. We zetten deze ondersteuning gericht in bij werkgevers die nog geen ervaring hebben met de doelgroep asielzoekers, en waar een duurzame plaatsing wordt voorzien. In de lobby richting het Rijk spreken we ons als gemeente Amsterdam uit voor afschaffing van de TWV en vóór een meldingsplicht bij het UWV, zoals nu ook voor Oekraïense ontheemden geldt. Dit sluit aan bij het initiatiefwetsvoorstel3 van het Tweede Kamerlid Podt (D66) om de toegang tot werk voor asielzoekers te verbeteren. 2. Werven en mobiliseren van werkgevers: hoewel er bereidheid is om met asielzoekers te werken, zien we veel terughoudendheid bij werkgevers.

Vaak stellen werkgevers eisen waar kandidaten niet direct aan kunnen voldoen (zoals een bepaald taalniveau), is er onbekendheid met de (regels voor de) doelgroep, zijn er andere en meer formaliteiten rondom het aanname proces en ontbrak tot voor kort de optie om re-integratie instrumenten in te zetten. De acquisitie van werkgevers vergt daarom veel tijd en aandacht. Dit vraagt om realistische verwachtingen over de doorlooptijd en het aantal plaatsingen op korte termijn. Vanuit de pilot benaderen we werkgevers op verschillende manieren. Het projectteam is een multidisciplinair team, bestaande uit zeven jobhunters, drie UWV-adviseurs, een klantbegeleider Inburgering & Taal en drie WSP-adviseurs. Gezamenlijk wordt gekeken wie de meest logische casehouder is voor de kandidaat. Het team sluit aan bij het werkgeversnetwerk van het WSP, het netwerk van COA en bij werkgevers die al bekend zijn bij de aanpak voor Oekraïense ontheemden en de pilot Startbanen. Ook sluiten we aan bij de al bestaande initiatieven en contacten in de stadsdelen Zuidoost en NieuwWest. We zoeken de samenwerking met de gebiedsmakelaren in de winkelgebieden en uit de wijken, en met de WSP-teams in het stadsdeel. Dit resulteert in nieuwe potentiële werkgevers voor de pilot. Daarnaast werken we samen met uitzendbureaus die openstaan om te werken met de doelgroep.

Tot slot willen we als gemeente ook zelf het goede voorbeeld geven. In lijn met eerdere schriftelijke vragen4 bekijken we op welke manier we werkplekken aan asielzoekers kunnen bieden binnen de gemeentelijke organisatie. Hiervoor wordt samen met de 3 Initiatief wetsvoorstel Wet verbetering toegang arbeidsmarkt nieuwkomers. 4 Schriftelijke vragen d.d. 7 juni 2024 van het lid Aslami (D66) inzake ‘Haal asielzoekers uit de wachtstand’.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 5 van 7

directie P&O een kleine pilot ingericht waarbij we vijf kandidaten willen aannemen. Daarbij plaatsen we een oproep gericht aan de directies voor het in dienst nemen van een kandidaat uit de pilot. 3. Taalbarrière: hierdoor zijn werkgevers terughoudend om asielzoekers in dienst te nemen. Met name asielzoekers met weinig of geen kennis van het Nederlands en Engels zijn erg moeilijk bemiddelbaar. Binnen de pilot onderzoeken we verschillende manieren om de taalbarrière te verkleinen of weg te nemen. De inzet van formeel taalaanbod is op dit moment erg lastig voor asielzoekers, gelet op het nijpende tekort aan NT2-docenten. Zij zijn namelijk essentieel voor het inburgeringsaanbod, een wettelijke taak van de gemeente voor inburgeringsplichtigen. Desondanks blijven we zoeken naar mogelijkheden voor taal op de werkvloer. 4. Duurzame plaatsingen: vroegtijdige uitval is een belangrijke uitdaging voor het pilotteam. We zien een doelgroep met een sterke motivatie om snel betaald aan het werk te gaan. Tegelijkertijd speelt kortetermijndenken van kandidaten soms een rol, wat kan leiden tot snelle instroom én snelle uitval. Soms sluiten verwachtingen van het werk of de werkgever niet aan op de praktijk, ondanks een zorgvuldige voorbereiding en uitleg over het werk. Dit zorgt voor teleurstelling bij zowel de kandidaat als werkgever.

We zien een oplossing in betere voorlichting en nazorg op de werkvloer. Per september kunnen asielzoekers uit de pilot die extra ondersteuning behoeven, de status van nietuitkeringsgerechtigde krijgen, zodat re-integratie instrumenten ingezet kunnen worden5. Het pilotteam heeft daarmee de mogelijkheid om binnen de huidige financiële capaciteit en middelen selectief een dedicated jobcoach vanuit Sociaal Werk en forfaitaire loonkostensubsidie (LKS) aan te wenden. Zo kan een werkgever die iemand in dienst neemt met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt gecompenseerd worden voor een (tijdelijk) verminderde loonwaarde en kan een jobcoach extra begeleiding bieden. Dit zorgt ook voor een gelijker speelveld met Oekraïense ontheemden en statushouders, waarvoor jobcoaching en forfaitaire LKS al kan worden ingezet. 5. Opvangspecifieke belemmeringen: het verblijven in een opvanglocatie heeft ook gevolgen voor de toegang tot werk. Zo moeten asielzoekers in sommige gevallen verhuizen naar een andere opvanglocatie buiten de regio. Ook komt het voor dat een asielzoeker in het bezit wordt gesteld van een verblijfsvergunning en door COA als statushouder voor huisvesting wordt gekoppeld aan een gemeente buiten de regio. In beide gevallen kan dit ervoor zorgen dat de afstand tot het werk te groot wordt en iemand moet stoppen. Dit is zonde voor alle partijen.

Een andere belemmering is de verplichte eigen bijdrage (Reba) die bewoners van de opvang dienen te betalen aan het COA op het 5 Gemeente Amsterdam anticipeert hier op de aangekondigde wijziging van het Besluit SUWI, waardoor ook

asielzoekers zich als werkzoekende kunnen inschrijven bij het UWV en daarmee aangemerkt kunnen worden als niet-uitkeringsgerechtigden. Tot de wijziging is doorgevoerd wordt het toekennen van de NUG-status aan asielzoekers al gedoogd zo schreef het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 6 van 7

moment dat zij eigen inkomen verdienen. Of werken loont is afhankelijk van de hoogte van het salaris (loon en gewerkte uren) en de gezinssamenstelling. De Reba vermindert de financiële prikkel om (wit) te gaan werken. Tot slot zijn asielzoekers verplicht zich wekelijks fysiek te melden bij het COA. Deze meldplicht is tijdens reguliere werktijden en op straffe van een boete. Sinds mei 2025 is landelijk de toepassing van de Reba-regeling versoepeld en meer in lijn met de Participatiewet gebracht, ten gunste van de bewoners. Desondanks is de eigen bijdrage onevenredig hoog en blijft gemeente Amsterdam zich via de lobby richting het Rijk inzetten om hier verandering in te brengen. Daarnaast bekijken we met COA in Amsterdam hoe we lokaal procesafspraken over de meldplicht en verhuizingen kunnen maken en zo zoveel mogelijk maatwerk kunnen toepassen, zodat kandidaten kunnen blijven werken. NB. Eerder waren er landelijke achterstanden voor het verkrijgen van een BSN middels inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP). Een BSN is o.a. nodig voor het openen van een bankrekening. Dankzij de BRP-straat op het Bos en Lommerplein ondervindt de pilot geen hinder meer van wachttijden en zijn veel kandidaten al in het bezit van een BSN.

Samenwerking externe partijen Bij aanvang van de pilot hebben gemeente Amsterdam en het WSP een convenant ondertekend met het COA en UWV om samen de pilot tot een succes te maken. Zowel het UWV als het WSP leveren adviseurs aan het pilotteam, dat wordt gecoördineerd door de projectleider van de gemeente Amsterdam. Het COA stelt ruimtes beschikbaar voor de Werkdesk en de intakes. Daarnaast geeft het pilotteam samen met het COA voorlichtingen aan kandidaten en ondersteunt COA bij het enthousiasmeren en het contact richting bewoners van de opvanglocatie. Er is veel welwillendheid onder de convenantpartners wat zorgt voor goede en efficiënte samenwerking. Uitbreiding Per augustus is de tweede fase van de pilot gestart en gedurende deze periode breiden we onze dienstverlening uit naar de andere opvanglocaties voor asielzoekers in Amsterdam. Dit vraagt om zorgvuldige afwegingen. De uitbreiding naar andere locaties is o.a. afhankelijk van de beschikbare capaciteit binnen het projectteam en hoelang een opvanglocatie open blijft. De keuzes voor de uitbreiding naar andere locaties stemmen we nauw af met het COA. Zij hebben goed inzicht in de bewonerssamenstelling en welke opvanglocaties geschikt zijn voor het openen van een Werkdesk. In totaal zijn er in Amsterdam tien locaties waar asielzoekers worden opgevangen. Niet alle locaties zullen de Werkdesk kunnen faciliteren.

We zien daarom ook mogelijkheden in een satellietconstructie. Zo worden bewoners van het Mercure Hotel gericht uitgenodigd bij de Werkdesk op azc Willinklaan. Bovenstaande in overweging genomen, zijn we eind augustus jl. gestart met de uitbreiding naar andere opvanglocaties. De dienstverlening op azc Willinklaan wordt gecontinueerd, maar op kleinere schaal. De meeste asielzoekers op deze opvanglocatie die kunnen en willen werken zijn

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 oktober 2025 Pagina 7 van 7

hier bereikt. Wel is er nog een caseload die bemiddeld moet worden richting werk en komen er nieuwe bewoners bij die mogelijk ook ondersteuning behoeven. Evaluatie De pilot wordt geëvalueerd door Platform 31, een onderzoeksbureau met veel kennis6 over het onderwerp asielzoekers en werk en dat bovendien is gericht op kennisdeling met andere gemeenten. Zij voeren voor de pilot een proces- en resultatenevaluatie uit, zodat we inzicht krijgen in welke onderdelen van de dienstverlening wel en niet goed werken en wat er nodig is voor een eventuele voortzetting van en inbedding in de dienstverlening van de gemeente en de convenantpartners. Hier worden ook ervaringen van asielzoekers en werkgevers bij betrokken. Platform 31 levert het rapport op in de zomer van 2026. De aanbevelingen en conclusies uit het rapport zijn ondersteunend voor de besluitvorming over een eventuele continuering van de dienstverlening aan asielzoekers richting werk. Dat zal eind 2026 plaatsvinden. Met deze brief hoopt het college u voor nu voldoende geïnformeerd te hebben. In het tweede kwartaal van 2026 brengen we u op de hoogte van de verdere voortgang van de pilot.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken en Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen)

6 Platform 31, Rapport Wachten of werken - Mogelijkheden voor arbeidsparticipatie van asielzoekers en ondersteuning

door G40-gemeenten, 30 september 2024.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl