250701 Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 juli 2025 Zorg , Volkshuisvesting Alexander Scholtes Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl) Afdoening toezegging, gedaan in de raadsinformatiebrief 16 april 2024 over informeren over de voortgang van de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting

Geachte leden van de gemeenteraad, In de raadsinformatiebrief van 16 april 2024 heb ik toegezegd om u begin 2025 te informeren over wat haalbare doelen zijn voor het realiseren van geschikte ouderenwoningen in de bestaande en de nieuwbouw. Bij deze bied ik u de Bestuursrapportage over het jaar 2024 aan van de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting 2024-2027. Hierin staat beschreven wat er in het afgelopen jaar is gedaan aan de ambities die de gemeente heeft op het gebied van ouderenhuisvesting. De vergrijzing neemt de komende jaren sterk toe. Veel ouderen in Amsterdam wonen op een manier die zelfstandig wonen moeilijk of zelfs onmogelijk maakt, als zij lichamelijke beperkingen krijgen of zorgbehoevender worden. Ondertussen lopen de tekorten in het zorgpersoneel op. Daarom moeten we ervoor zorgen dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen in toegankelijke en veilige woningen. 1. Productie ouderenwoningen Nieuwbouw In de Uitvoeringsagenda werd uitgegaan van een opgave om tot 2040 22.230 geclusterde woningen te realiseren. Dat komt neer op ongeveer 1.250 van dit soort woningen per jaar. Deze cijfers zijn inmiddels verouderd (er zijn tijdens corona meer ouderen gestorven dan modelmatig de verwachting was).

In meer recent onderzoek, dat de provincie Noord-Holland in samenwerking met de gemeente Amsterdam heeft gedaan naar de opgaves per gemeente binnen de Metropool Regio Amsterdam, zijn de daadwerkelijke effecten van corona meegenomen. Dat leidt tot een aanpassing van deze cijfers. De opgaves zijn nu opgesteld in bandbreedtes. Daardoor is de opgave voor Amsterdam nu aangepast: Stad Amsterdam

Zorggeschikte woningen 1.570 – 1.575

Geclusterde woningen 4.100 – 9.650

Nultredenwoningen 1.765

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 2 van 7

Tabel 1: bandbreedte opgave ouderenwoningen

In het hoogste scenario (bovenkant bandbreedtes) is de totale opgave tot 2030 dus 12.990 woningen. Dat zijn gemiddeld 2.165 op te leveren woningen per jaar. In het laagste scenario is de totale opgave tot 2030 7.435 woningen. Dit komt neer op gemiddeld 1.239 woningen per jaar. Aanpasbaar bouwen Eén van de manieren om meer voor ouderen geschikte woningen te realiseren is door meer woningen aanpasbaar te bouwen. Afgesproken is dat tenminste 90% van de in aanbouw genomen woningen in de sociale huur, dit is exclusief jongeren- en studentenwoningen, aanpasbaar wordt gebouwd. Geconstateerd is dat de methode van monitoren van deze afspraak in de praktijk op verschillende manieren wordt uitgevoerd, waardoor resultaten niet eenduidig zijn. Daarom hebben de gemeente en de woningcorporaties besloten tot nader onderzoek van de cijfers en de programma’s van eisen. Daarin wordt ook bekeken hoe we komende jaren kunnen zorgen voor een goede afstemming en uitvoering om de afspraak te borgen. De raad wordt hierover in een later stadium geïnformeerd. Geclusterde woningen De gemeente heeft in 2020 met 22 externe partijen (woningcorporaties, ontwikkelaars, investeerders, beleggers, zorgpartijen en betrokken woongemeenschappen) de Intentieverklaring zelfstandig geclusterd wonen voor ouderen in Amsterdam 2020-2025 getekend.

De ambitie was om in 4 jaar tijd 2.000 geclusterde ouderenwoningen in aanbouw te nemen. Eind 2024 waren dit er (in de periode 2020-2024) echter 976, waarvan 826 woningen in de sociale huursector. Eind 2024 zijn er 577 van deze woningen in de sociale huursector opgeleverd en 110 in de vrije sector huur (zie bijlage II: Productie ouderenwoningen). In de eerste helft van 2025 startte de bouw van bijna 250 woningen voor senioren en werden er 116 opgeleverd. In de tweede helft van dit jaar start de bouw van zo’n 275 zelfstandige geclusterde woningen voor ouderen en verwachten we de oplevering van ruim 60 woningen (zie bijlage III: Overzicht geplande start bouw en oplevering nieuwbouw geclusterde ouderenwoningen vanaf 2025). Omdat de opgave onverminderd groot is, wordt de intentieverklaring verlengd tot 2030. Daarbij wordt een koppeling gemaakt met de aanpak Routekaart Zicht op Zorghuisvesting, waardoor er betere focus komt te liggen op gebiedsgericht programmeren. Zorggeschikte woningen Zorggeschikte woningen zijn geclusterde woningen, die zodanig zijn ontworpen of aanpasbaar gemaakt, dat deze geschikt zijn voor het leveren van zware zorg volgens de Wet langdurige zorg. Het gaat om een nieuwe categorie woningen die het Rijk deels subsidieert bij nieuwbouw en/of transformatie in de bestaande bouw, omdat er een onrendabele top op zit van circa €25.000,- per woning (bij nieuwbouw).

De subsidieregels kennen strikte eisen voor de breedte van gangen, grootte van slaap- en badkamer, deurbreedtes enzovoorts. Bij nieuwbouw gaat het dan om rolstoelgeschikte woningen en bij transformatie om rollatorgeschikte woningen. De Rijksopgave voor Amsterdam is om tussen 2024 en 2030 circa 1.570 zorggeschikte woningen te bouwen. Dit komt neer op een gemiddelde jaaropgave van zo’n 260 zorggeschikte woningen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 3 van 7

In 2024 zijn in Amsterdam in totaal iets minder dan 21 zorggeschikte woningen in aanbouw genomen. De realisatie van dit soort woningen komt beperkt op gang door de extra kosten die nodig zijn bij de realisatie en de subsidie die deze extra kosten maar deels dekt. Bovendien speelt er een discussie over de strenge eisen van het Rijk. Voor mensen met dementie bjivoorbeeld, is een rolstoelgeschikte woning niet altijd nodig. Goed toegankelijke woningen met een voldoende ruime bad- en slaapkamer lijken dan in de meeste gevallen te volstaan. De strenge eisen maken het moeilijker om in de bestaande complexen (zoals de Lang Leven Thuisflats) tot zorggeschikte woningen te komen. De corporaties en marktpartijen lijken te wachten met het realiseren van deze woningen, omdat men hoopt op aanpassing van de regels door het Rijk, of meer subsidie voor de onrendabele top. Daarnaast worden er (in geclusterde woningcomplexen) woningen ontwikkeld die je zou kunnen typeren als zorgwoningen: woningen die niet voldoen aan de strenge eisen van het Rijk voor een zorggeschikte woning, maar waarin het goed mogelijk is om zware zorg te leveren aan iemand die geen zware somatische zorgvraag heeft, zoals iemand met zware dementie. Van dit soort woningen zijn er in Amsterdam afgelopen jaar 174 opgeleverd. In de Lang Leven Thuisflats worden ook woningen bestemd als zorgwoning om Wlz-zorg in te leveren.

Woningaanpassing in de bestaande voorraad Ouderen kunnen op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) een aanvraag doen om hun woning te laten aanpassen. Als de woning niet geschikt te maken is, of als de kosten te hoog zijn, kan er een verhuisindicatie worden afgegeven. •

Aantal Wmo-aanpassingen voor kleine woningaanpassingen voor 65-plussers

In 2024 hebben er op basis van de Wmo 2.146 kleine woningaanpassingen plaatsgevonden voor 65-plussers. In 2023 waren dit er 1.980. Er is dus sprake van een kleine stijging. Deze aantallen betreffen unieke adressen waar op aanvraag woningaanpassingen zijn aangebracht. De aanpassing is afhankelijk van de beperking van de aanvrager. De meest voorkomende aanpassingen zijn automatische deuropeners, trapliften en het verwijderen van drempels. Woningaanpassingen maken een woning niet altijd meteen algemeen geschikt voor senioren. Desalniettemin kan gezegd worden dat deze woningaanpassingen wel bijdragen aan de mogelijkheid voor ouderen om (tijdelijk) langer zelfstandig te wonen. •

(Her)labelen geschikte ouderenwoningen in de corporatiesector

Hoeveel woningen er door de corporaties in Amsterdam het afgelopen jaren zijn ontlabeld, dan wel nieuw zijn gelabeld met het seniorenlabel, is op dit moment nog niet bekend. De AFWC is bezig om betrouwbare informatie hierover te verzamelen. Naar verwachting wordt dit eind 2025 duidelijk, als de (nu lopende) evaluatie van alle voorrangsregels uit de Huisvestingsverordening is afgerond. Deze evaluatie wordt uitgevoerd door de gemeente in samenwerking met de corporaties. •

Samenwerkingsprojecten

Cliëntenbelang Amsterdam heeft een Manifest en Notitie Help! Ouderen aangeboden om meer aandacht te vragen voor het langer thuis wonen van ouderen. Hier is vervolg aan gegeven door met de corporaties afspraken te maken over een aantal samenwerkingsprojecten waar woningen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 4 van 7

in de bestaande bouw worden aangepast voor ouderen. De projecten hebben tot doel meer kleine woningaanpassingen, (trap-)liften en veilige stallingsplekken voor (deel)scootmobielen te realiseren. Deze projecten gaan in 2025 van start. In 2025 werken we verder aan: - Nieuwe afspraken (in de Amsterdamse Prestatieafspraken 2024-2027 ) tussen de woningcorporaties, huurderskoepels en de gemeente over aanpasbaar bouwen in de nieuwbouw. - Langer zelfstandig wonen in de bestaande bouw op meer plekken mogelijk te maken door corporaties financieel te ondersteunen en actief met hen samen te werken in projecten die tot doel hebben meer kleine woningaanpassingen, (trap-)liften en veilige stallingsplekken voor (deel)scootmobielen te realiseren. Deze projecten worden gefinancierd uit de VJN2024-gelden voor ouderen. 2. Wonen en zorg nabij Om ouderen langer zelfstandig te laten wonen, de ouderenzorg betaalbaar te houden, eenzaamheid te bestrijden en in te spelen op de personeelstekorten in de zorg, is het belangrijk dat wonen, zorg en welzijn bij elkaar in de buurt zijn. Behoud en vernieuwing intramurale verpleegzorgplekken en -huizen Om meer inzicht te krijgen in dit vraagstuk is door de bij de Amsterdamse ouderenzorg betrokken partijen het traject Routekaart Zicht op Zorghuisvesting gestart.

De huidige stand van zaken van het intramurale verpleeg- en verzorgingsaanbod in Amsterdam is in één interactieve kaart in beeld gebracht. Dit digitale instrument vormt het uitgangspunt voor verdere verkenning naar transformatiemogelijkheden en kansrijke locaties waar zorggeschikte of geclusterde woningen voor ouderen kunnen worden toegevoegd. Hiermee werken we gericht aan de opgave om tot voldoende intra- en extramurale plekken te realiseren waar passende zorg kan worden geboden. De kaart is eind maart 2025 gepresenteerd. Lang Leven Thuisflats Op initiatief van een zorgaanbieder en een corporatie startte eind 2022 het stadsbrede programma Lang Leven Thuisflats (LLTF). Doel van dit programma is dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig en prettig kunnen wonen in hun eigen omgeving. In een Lang Leven Thuisflat en/of buurt werken een woningcorporatie, een zorgpartij en een welzijnsorganisatie samen om een flat of buurt flat ‘seniorproof’ te maken. Samen met de bewoners kijken zij waar de oudere bewoners tegenaan lopen in het dagelijks leven en wat hen helpt om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. In de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting was de ambitie opgenomen om tot 2027 minimaal 10 Lang Leven Thuisflats te realiseren. In de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting is die ambitie opgehoogd naar 20 Lang Leven Thuis Flats.

In 2024 zijn er 9 Lang Leven Thuisflat ontwikkeld en zijn 11 flats gestart met het verkennen van het partnerschap en de samenwerking. De 11 flats die gestart zijn, gaan in 2025 de samenwerking verder implementeren, een Langer Thuiscoach inzetten en op flatniveau en de domeinoverstijgende samenwerking vormgeven. De in totaal 20 flats tellen op tot ruim 3.000 woningen. Dit zijn woningen in de bestaande voorraad. Deze staan dus los van de eerder genoemde cijfers die over nieuwbouw gaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 5 van 7

Woonzorgcirkels Doel van woonzorgcirkels voor ouderen is dat wonen en zorg bij elkaar in de buurt worden georganiseerd en netwerken in de wijk worden gestimuleerd. Daarbij lag de prioriteit in de masterplangebieden Noord, Zuidoost en Nieuw-West. Daar zijn 3 pilots gestart. • In de Statenjachtstraat (Noord) is een gerenoveerd geclusterd ouderencomplex van Eigen Haard met 110 woningen. Daar zijn 45 woningen bij aangebouwd en eind 2024 werd het complex een Lang leven Thuisflat. • In De Bouwmeester (Nieuw-West) is een geclusterd ouderencomplex van Woonzorg NL met 170 woningen. Er naast staat De Drie Hoven, een voormalig verpleeghuis dat is gerenoveerd en omgezet in 110 zelfstandige zorgwoningen. Ook de Bouwmeester is inmiddels een Lang Leven Thuisflat. • Rond Eben Haezer (Zuidoost), een verpleeghuis van Cordaan in Gein wordt nu gewerkt aan meer verbinding met de buurt. Nieuwe woonzorgconcepten/ zorgzame buurten Om de buurt centraal te kunnen zetten was er behoefte aan een overkoepelende paraplu voor de verschillende woonzorgconcepten. Dat werd de Zorgzame Buurt. Daar is niet alleen aandacht en een plek voor ouderen, maar ook voor (andere) kwetsbare groepen. Om de zorgzame buurt verder te kunnen ontwikkelen, worden in 2025 acht pilots (leertuinen) gestart. In ieder stadsdeel (-gebied) één.

Daar zetten we in op het versterken van de buurtkracht en sociale samenhang door community building. Ook halen we er beleid- en organisatiekracht bij voor vraagstukken, die bewoners niet zelf kunnen oplossen. Doel is om ervoor te zorgen dat mensen, in samenwerking met de buurt, zo lang mogelijk prettig en zelfstandig blijven wonen. Aanvullende maatregelen wonen en zorg nabij In het regeerakkoord van kabinet Rutte IV zijn afspraken gemaakt over het voortzetten van het scheiden van wonen en zorg, het hierbij opvangen van de groeiende vraag van verpleeghuiszorg in zelfstandige woningen en om de bestaande verpleeghuiscapaciteit te bevriezen. Het huidige (demissionaire) kabinet zet deze lijn voort. De verwachting van de G4-gemeenten is dat hierdoor de druk op de Wmo en de woonopgave toeneemt. Om die reden hebben zij opdracht gegeven om een impactanalyse te laten uitvoeren naar de scheiding van wonen en zorg. Deze analyse heeft laten zien dat de meerkosten bij de Wmo voor Amsterdam in de periode 2025-2035 oplopen tot ruim 24 miljoen. De resultaten van de impactanalyse worden in afstemming met de overige G4gemeenten gebruikt voor de lobby richting het Rijk.

In 2025 werken we verder aan: - Op basis van de Routekaart Zicht op Zorghuisvesting organiseren we op stadsdeelniveau, bijeenkomsten waar kansrijke locaties voor geclusterde en zorggeschikte woningen voor ouderen kunnen worden geïdentificeerd en uitgewerkt. - Doorontwikkelen van 20 Lang Leven Thuisflats. Dit houdt onder andere in het aanbieden van een preferente aanbieder van huishoudelijke hulp. - Acht zorgzame buurten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 6 van 7

3. Langer zelfstandig (thuis) wonen en verhuisondersteuning In de huidige woningmarkt en met de tekorten in de zorg is het cruciaal dat mensen op tijd gaan nadenken over hoe en waar ze in de toekomst willen wonen. Langer zelfstandig thuis of in een andere woning wonen kan mogelijk worden door (extra) zorg te bieden, woningen aan te passen (eventueel in combinatie met zorg), of te verhuizen naar een passender woning. Ouderen blijken echter vaak onvoldoende te weten over de mogelijkheden voor woningaanpassingen, hulp in en rond het huis, DAK (WoningNet), verhuizen en de verhuisregelingen. Daarom is voorlichting een belangrijk onderdeel van de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting. Om dit goed vorm te kunnen geven is direct en regulier contact met de doelgroep cruciaal; dit krijgt vorm in de overleggen met het Lerend Netwerk Ouderen waar een groot aantal ouderenorganisaties in zijn vertegenwoordigd. Vanuit dit netwerk wordt ook meegedacht over o.a. nieuwe woonvormen en zorg in de buurt. Voorlichting langer zelfstandig (thuis) wonen en verhuisondersteuning Goede voorlichting kenmerkt zich doordat het aansluit bij wat de doelgroep vraagt, nodig heeft en begrijpt. • Daarom wordt er samen met de doelgroep gewerkt aan een Basisvoorstel ‘Aanpak voorlichting langer zelfstandig (thuis) wonen of verhuizen’.

Deze aanpak richt zich op het intensiveren van bestaande en ontwikkelen van nieuwe voorlichtingsinstrumenten. Het Basisvoorstel wordt begin 2026 voorgelegd aan het bestuur van de gemeente Amsterdam. • Daarnaast zijn er in 2024 (en 2025) in 5 stadsdelen wooninformatiemarkten en voorlichtingsactiviteiten georganiseerd. De wooninformatiemarkten werden bezocht door 250-500 bezoekers per markt. Er is informatie over nieuwbouwprojecten in de stad en er zijn organisaties aanwezig die informatie geven aan bewoners in de particuliere huursector en mensen met een koopwoning. NB: De markten worden ook gebruikt om informatie op te halen over wat men van de aanwezige informatie vindt, welke belemmeringen men ziet om te verhuizen en welke vragen men heeft over ondersteuning hierbij. • Om doorgaans lastiger te bereiken doelgroepen toch te bereiken heeft in Oost een train-detrainer-traject plaatsgevonden. Hierdoor kunnen migrantenouderen beter worden bereikt. • In Oost is een inlooplocatie “Villa Bewust” ontwikkeld. Hier kunnen gedurende 3 maanden (in 2025) ouderen naar binnen lopen en allerhande informatie vinden over woningaanpassing, verhuizen en verhuisondersteuning. • In Nieuw-West zijn bewonerscoaches ingezet om voorlichting en verhuisondersteuning te bieden.

Naast de informatie die bruikbaar is voor het aanpassen van voorlichtingsmateriaal heeft deze aanpak in 2024 geresulteerd in vijf verhuizingen. • Om de 60-plussers beter te bereiken is Praat vandaag over Morgen georganiseerd, dat aansloot bij de landelijke campagne van het Ministerie van VWS. 60-Plussers werden uitgenodigd voor verschillende activiteiten in de stadsdelen en bij een grootschalig evenement in de Zuiderkerk. In beeld brengen passend doorstroomaanbod ouderen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

• •

• •

Datum 1 juli 2025 Pagina 7 van 7

Er is een overzicht gemaakt van alle geclusterde nieuwbouwcomplexen die de komende jaren worden gebouwd, zodat ouderen op tijd worden geïnformeerd, zich inschrijven op Woningnet/DAK en reageren zodra de woningen worden opgeleverd. De verhuisregeling ‘Van Groot naar Beter’ (VGNB) is geëvalueerd. De aanbevelingen en voorgestelde maatregelen, die samengevat neerkomen op het verruimen van de mogelijkheden voor financiële ondersteuning, krijgen in 2025 een plek in het doorstroomoffensief. Stichting !WOON heeft een projectvoorstel geleverd voor het opzetten van een digitaal steunpunt, waar het aanbod van gemeenschappelijke woonvormen voor ouderen transparant en makkelijk vindbaar is. Het steunpunt kan in 2025 van start gaan. Waar mogelijk worden ouderen betrokken bij nieuwe plannen voor ouderenwoningen. Op verschillende locaties hebben corporaties gesprekken gevoerd met ouderen die in de buurt van een nieuwbouwcomplex wonen, of met vertegenwoordigers van ouderen zoals Senioren Netwerk Zuidoost en Cliëntenbelang Amsterdam.

In 2025 werken we verder aan: - Het basisvoorstel 'Aanpak voorlichting langer zelfstandig (thuis) wonen of verhuizen' - Meerdere wooninformatiemarkten of voorlichtingsactiviteit - Openen, draaien en evalueren van Villa Bewust - Opstarten (digitaal) steunpunt gemeenschappelijk wonen - In de komende jaren wordt vanuit het doorstroomoffensief de verhuisondersteuning versterkt

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg

Bijlage I: Bestuursrapportage Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting Bijlage II: Productie ouderenwoningen Bijlage III: Overzicht geplande start bouw en oplevering nieuwbouw geclusterde ouderenwoningen vanaf 2025

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl