250408 Discussienota Gifvrije tulpen uit Amsterdam.pdf

Gifvrije tulpen uit Amsterdam Discussienota over het jaarlijkse promo-event ‘Nationale Tulpendag' op het Museumplein, georganiseerd door de lobbyclub van de reguliere tulpensector

Aan: De leden van de raadscommissie MOW van de gemeenteraad van Amsterdam Datum: 08 april 2025 Ingebracht door: Partij voor de Dieren Inleiding Elk jaar organiseert de tulpenindustrie een marketingstunt om hun branche te promoten: de Nationale Tulpendag op het Museumplein. Dit evenement, georganiseerd door Tulpen Promotie Nederland (TPN), markeert het begin van het tulpenseizoen met een tijdelijke pluktuin op het Museumplein, waar duizenden bezoekers gratis tulpen kunnen plukken. Het is een commerciële reclameactie vanuit TPN, opgericht door tulpenkwekers, om wereldwijd de tulp te promoten1. De Nationale Tulpendag wordt gepresenteerd als een onschuldig en feestelijk evenement, maar verhult de werkelijke impact van de tulpenteelt op het milieu, de biodiversiteit en de volksgezondheid. De gemeente Amsterdam draagt bij aan dit beeld door dit soort evenementen toe te staan in de openbare ruimte en het zelfs actief te promoten via gemeentelijke kanalen. Zo kwam het evenement aan bod in de reclame voor 750 jaar Amsterdam. Ook via platforms als 'I amsterdam', beheerd door amsterdam&partners, een organisatie die in 2024 ruim 5 miljoen euro subsidie van de gemeente ontving, word het evenement groots gepromoot. Op de dag zelf verscheen zelfs een uitgebreide feestvideo.

De Partij voor de Dieren wil met deze discussienota de gemeenteraad oproepen zich uit te spreken over de vraag: in hoeverre de stad Amsterdam deze vorm van greenwashing zou moeten blijven faciliteren en welke rol de gemeente het beste kan innemen. De problematiek van de tulpensector De tulpenteelt is volgens de meest recente cijfers van het CBS over 2020 een van de grootverbruikers van bestrijdingsmiddelen in de landbouw2. Van het totaal aan pesticiden dat voor alle landbouwgewassen wordt gebruikt, gaat 8 procent naar tulpenvelden. Dit gaat gepaard met verwoesting van de ecologie en het brengt gezondheidsrisico’s voor mensen met zich mee. Uit onderzoek blijkt dat het buitengewoon hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen schadelijke gevolgen heeft voor waterkwaliteit, biodiversiteit en de gezondheid van omwonenden3. In de regio’s waar tulpen worden geteeld, worden bestrijdingsmiddelen teruggevonden in het oppervlaktewater, in de bodem en zelfs in de lichamen van mensen die in de buurt van bollenvelden wonen4. Daarnaast dragen de gebruikte pesticiden bij aan de afname van insectenpopulaties, waaronder bijen, vlinders en andere bestuivers die essentieel zijn voor een gezond ecosysteem5. 1

https://tulpenpromotie.nl/ https://www.clo.nl/indicatoren/nl0006-gebruik-gewasbeschermingsmiddelen-in-land--entuinbouwper-gewas 3 CBS, Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw, https://www.clo.nl/indicatoren/nl0006-gebruik-gewasbeschermingsmiddelen-in-land--en-tuinbouwper-gewas; Parkinson Vereniging, Pesticiden en Parkinson, https://www.parkinsonvereniging.nl/pesticiden; Trouw, Landbouwgif nestelt zich in het haar van de boer, https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/landbouwgif-nestelt-zich-in-het-haar-van-de-boer-enzijn-buren~bfe99617/ 4 RIVM, Blootstelling aan bestrijdingsmiddelen, https://www.rivm.nl/publicaties/bestrijdingsmiddelenen-omwonenden-samenvattend-rapport-over-blootstelling-en-mogelijke 5 https://www.wur.nl/upload_mm/4/6/d/e067cf64-3fc9-41cb-8558-8a26c8a0459d_rapportachteruitgang-insectenpopulaties-in-nederland-trends-oorzaken-en2

2

Greenwashing De Nationale Tulpendag maakt gebruik van prominente openbare ruimte in Amsterdam voor wat in feite een commerciële promotiecampagne is. Terwijl de gemeente de ambitie heeft om duurzaam ondernemen te stimuleren, blijft zij een platform bieden aan een sector die niet aan deze waarden voldoet. Dit roept de vraag op of het wenselijk is dat de stad haar openbare ruimte en imago ter beschikking stelt aan een industrie die niet bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. Jaarlijks wordt een vergunning afgegeven voor een tijdelijke bloementuin op het Museumplein. Dit terwijl de gemeente zichzelf tot doel heeft gesteld biodiversiteit te bevorderen en het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen terug te dringen6. Als de tulpen daadwerkelijk in de grond zouden worden geplant, zou dit zelfs in strijd zijn met het eigen groenbeleid van de gemeente. Het faciliteren van een promotie-evenement voor een sector die bijdraagt aan milieuvervuiling en biodiversiteitsverlies staat hier haaks op. De Nationale Tulpendag is een duidelijk voorbeeld van greenwashing: het promoten van tulpen zonder de schadelijke impact van de sector te benoemen, schetst een vertekend beeld. Dit is extra problematisch in een stad als Amsterdam, die zichzelf profileert als koploper op het gebied van duurzaamheid.

Mogelijke oplossingsrichtingen De vraag die in deze discussienota centraal staat, is welke rol de gemeente Amsterdam zou moeten spelen in de promotie van de tulpensector. De Partij voor de Dieren stelt een aantal oplossingsrichtingen voor: Duurzame vergunningverleningscriteria De gemeente kan striktere duurzaamheidscriteria hanteren voor evenementen die plaatsvinden in de openbare ruimte. Evenementen die promotie maken voor sectoren met een negatieve impact op milieu en volksgezondheid kunnen worden ontmoedigd, terwijl initiatieven die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelen van de stad juist extra ruimte krijgen. Dit zou betekenen dat de gemeente kritisch kijkt naar de vergunningverlening voor commerciële promotie-evenementen zoals de Nationale Tulpendag7. Shell willen we ook niet met een aardolie-evenement op het Museumplein in Amsterdam hebben toch? Inzetten op duurzame alternatieven en bewustwording De gemeente zou kunnen inzetten op duurzame alternatieven en educatie. Zo kan de gemeente de transitie naar biologisch verantwoorde bloementeelt verder ondersteunen. Er zijn al initiatieven in Nederland waarbij tulpen worden geteeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Amsterdam kan deze producenten actief promoten en ruimte bieden aan evenementen die het belang van ecologische teelt onderstrepen. Dit past binnen de bredere duurzaamheidsstrategie van de stad

kennislacunes.pdf?utm_source=chatgpt.com; https://www.europarl.europa.eu/topics/nl/article/20191129STO67758/wat-is-de-oorzaak-van-deafname-van-bijenpopulaties-en-andere-bestuivers?utm_source=chatgpt.com 6 Gemeente Amsterdam, Ecologische Visie, https://www.publicspaceinfo.nl/media/uploads/files/AMSTERDAM_2012_0014.pdf?utm_source=chatg pt.com 7 Gemeente Amsterdam, Ruimte voor Evenementen, https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/amsterdam-maakt-ruimte/

3

en sluit aan bij de verwachtingen van inwoners en bezoekers die waarde hechten aan een groene stad8. Verantwoordelijkheid nemen in city marketing Amsterdam&partners, de organisatie die de stad internationaal promoot, speelt een belangrijke rol in de beeldvorming van Amsterdam. Door kritisch te kijken naar welke evenementen en sectoren actief worden gepromoot, kan de gemeente sturen op een duurzamer imago. In plaats van het promoten van de gangbare tulpenteelt, kan de stad Amsterdam inzetten op een nieuw verhaal: duurzame tulpen uit Amsterdam. Dit sluit aan bij bestaande campagnes zoals "Renew your view"9. Tijdlijn In deze tijdlijn wordt een overzicht geschetst van tulpenfestiviteiten in Amsterdam en politieke ontwikkelingen op het thema gifgebruik bij bloembollen. Er is een duidelijke trend zichtbaar naar verduurzaming en het verminderen van pesticiden gebruik in Amsterdam. De gemeente heeft zich steeds meer gericht op het bevorderen van biologische teelt, zoals blijkt uit de overgang naar biologische bloembollen voor de openbare ruimte in 201510. In 2019 is deze toezegging nog een keer bevestigd11. De laatste jaren neemt de kritiek op het gifgebruik in de tulpensector toe. Al in 2013 stelde de Partij voor de Dieren al voor om als gemeente in te zetten op biologische tulpen bij evenementen12.

Serieuze vragen over het promoten van giftige tulpen, kunnen anno 2025 niet meer door het college worden afgedaan met ‘We zouden het wenselijk vinden dat er meer wordt ingezet op biologische tulpen’. Ook is niet duidelijk of Tulpen Promotie Nederland, de organisatie achter het Tulp Festival, een biologisch keurmerk (SKAL) of Milieukeur heeft, wat er in alle waarschijnlijkheid op wijst dat ze deze niet in hun bezit hebben, en dus de tulpen niet voldoen aan het bloembollenbeleid van de gemeente zelf, namelijk: biologisch en indien niet mogelijk Milieukeur. Het pamflet ‘Samen naar een gifvrije toekomst’, van de Partij voor de Dieren, is de laatste editie onderschreven door 25 organisaties, waaronder acht politieke partijen. Jaar

Gebeurtenis

Beschrijving

2012

Eerste editie Amsterdamse Tulpen Dagen13

Museum Van Loon en tuinarchitect Saskia Albrecht organiseren de eerste editie, waarbij bijzondere tulpen in verschillende tuinen in Amsterdam te zien zijn.

2012

Eerste Nationale Tulpendag14

Op initiatief van Nederlandse tulpenkwekers wordt op de Dam een gratis pluktuin met tulpen aangelegd ter viering van de start

8

Gemeente Amsterdam, Duurzaamheidsbeleid, https://www.amsterdam.nl/bestuurorganisatie/college/wethouder/zita-pels/persberichten-nieuws-zita-pels/onze-stad-van-morgen/ 9 Amsterdam&partners, Renew your view, https://www.iamsterdam.com/en/renew-your-view 10 Wageningen University & Research, ‘Bloembollen zijn pareltjes in de stad, maar wel duurzaam graag’, https://edepot.wur.nl/403081 11 Gemeente Amsterdam, Reactie op motie 877, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7358152/1/09012f9782825242?connection_type=1&co nnection_id=4545109 12 Gemeente Amsterdam, Amsterdamse Tulpendagen, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/687243/1/document?connection_type=1&connection _id=590068 13 Museum Van Loon, Tulpendagen Amsterdam, https://www.museumvanloon.nl/te-zien-en-tedoen/archief/19?utm_ 14 Het Parool, Eerste Nationale Tulpendag op de Dam, https://www.parool.nl/nieuws/eerste-nationaletulpendag-op-de-dam~b2ee3918/?utm_

4

Jaar

Gebeurtenis

Beschrijving van het tulpenseizoen. Dit wordt een jaarlijks terugkerend evenement.

2013

Politieke vragen over gifgebruik in tulpen15

Johnas van Lammeren (PvdD) stelt vragen aan de gemeente over het gebruik van pesticiden bij tulpen tijdens evenementen. De gemeente antwoordt dat "zo veel mogelijk van de gebruikte tulpen biologisch zijn", zonder concrete aantallen te noemen.

2014

Laatste editie Amsterdamse Tulpen Dagen

Dit evenement stopt en gaat in 2015 over in het grotere Tulp Festival Amsterdam.

2015

Start van het Tulp Festival Amsterdam16

Het evenement wordt grootschaliger en streeft naar "een tulp voor iedere Amsterdammer" door tulpen op verschillende locaties in de stad te planten.

2015

Gemeente Amsterdam kiest voor biologische bloembollen17

De gemeente gaat, met het aannemen van de motie Biologische inkoop van de PvdD, ‘per direct’ over tot de inkoop van biologische bloembollen voor de aanplant in de openbare ruimte.

2019

Moties De in te kopen planten, bollen en zaden zullen biologisch Bijenpopulaties ingekocht worden (SKAL certificaat), voor zover de markt dit stimuleren en kan leveren en de budgetten gelijk blijven. Anders wordt Biologische inkoop18 ingekocht met het certificaat Milieukeur.

2024 (20-01)

Eerste manifest voor Tijdens Nationale Tulpendag overhandigt een meerderheid van een gifvrije de gemeenteraad (Partij voor de Dieren, GroenLinks, PvdA, SP, tulpensector19 DENK en Volt) en vele milieuorganisaties zoals Urgenda, de

15

Gemeente Amsterdam, Brief beantwoording biologische tulpen, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/687241/1/document?connection_type=1&connection _id=590068 16

Het Parool, Amsterdam krijgt een tulpenfestival, https://www.parool.nl/nieuws/amsterdam-krijgteen-tulpenfestival~b5d4b023/ 17 Gemeente Amsterdam, Gemeente Amsterdam brengt bio-bloe-men-teelt in plot-se-linge stroom-ver-snelling, https://amsterdam.partijvoordedieren.nl/nieuws/gemeente-amsterdam-brengtbio-bloementeelt-in-plotselinge-stroomversnelling 18 Gemeente Amsterdam, Reactie op motie 877, https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7358152/1/09012f9782825242?connection_type=1&co nnection_id=4545109 19 Partij voor de Dieren Amsterdam, Eis ook een gifvrije toekomst!, https://amsterdam.partijvoordedieren.nl/nieuws/eis-ook-een-gifvrije-toekomst

5

Jaar

Gebeurtenis

Beschrijving Bijenstichting en de Parkinson Vereniging een manifest aan de tulpensector met de oproep om te stoppen met pesticiden.

2025 (18-01)

Pamflet tijdens Nationale Tulpendag20

Vele milieu-, natuur-, en gezondheidsorganisaties (zoals Amsterdamse Grootouders voor het Klimaat, Caring Doctors en Voedselpark Amsterdam) presenteren samen met een meerderheid van de gemeenteraad (Partij voor de Dieren, GroenLinks, PvdA, D66, DENK, SP, Volt en De Von) een pamflet met de oproep om de bloementeelt volledig pesticiden-vrij te maken.

Tot slot De Nationale Tulpendag is meer dan een onschuldig promotie-evenement. Het draagt bij aan een vertekend beeld van de impact van de tulpensector en conflicteert met de duurzaamheidsambities van de stad Amsterdam. De gemeente staat voor de keuze: blijft zij een platform bieden aan een vervuilende industrie met grootschalig pesticidegebruik, of spreekt zij zich hier tegen uit en zet zij zich actief in voor een duurzamere toekomst? De giftige tulpenpromotie in Amsterdam geeft een vertekend beeld van de tulpensector en een verkeerd signaal af aan onze inwoners. De gemeente zou zich niet moeten lenen voor greenwashing en juist het voortouw moeten nemen in het stimuleren van een gifvrije sector. De gemeente zou eigen beleidsdoelen op het gebied van milieu, gezondheid en duurzaamheid beter moeten naleven en tegelijkertijd de sector aanzetten tot verandering. Deze discussienota nodigt de andere fracties in de gemeenteraad uit om een oordeel te vormen over deze kwestie en mee te denken over mogelijke gemeentelijke maatregelen.

20

Partij voor de Dieren Amsterdam, Groeiend verzet tegen gifgebruik, https://amsterdam.partijvoordedieren.nl/nieuws/groeiend-verzet-tegen-gifgebruik

6