250318 Technische vragen GL nav bestuurlijke reactie IV Weren Reclame

Technische vragen IV fossiele reclames Van Jenneke van Pijpen (GL) 14 maart 2025 Antwoorden op 18 maart 1. Graag een onderbouwing van de financiële effecten op de begroting van dit voorstel. Welke cijfers zijn daarvoor gebruikt? A: Daarvoor zijn hoofdzakelijk landelijke cijfers gebruikt van een onderzoek van het Nationaal Adviesbureau Buitenreclame van augustus 2024 in opdracht van het college. Deze wordt bijgesloten bij de beantwoording van deze vragen. Dit geeft op dit moment het beste inzicht in hoeveel campagnes van welke thema's landelijk draaien in de openbare ruimte. Hierin wordt de impact op pagina 8-10 ook nader toegelicht De afdracht die de gemeente ontvangt van marktpartijen voor het aantal reclame schermen in de openbare ruimte is niet direct verbonden aan de inhoudelijke boodschap van de reclame. Als de gemeente de inhoud van de reclame wil inperken in een lopend of een nieuw contract kan de waarde van een contract wijzigen. Hoe meer reclame de gemeente inperkt hoe meer invloed dit heeft op de waarde van een contract. Dit kan gevolgen hebben voor de afdracht aan de gemeente. Hierover vindt afstemming plaats met de huidige concessiehouder.

2. Een extern adviesbureau heeft onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van beleidsaanpassingen voor de waarde van contracten. Graag ontvang ik dat onderzoek. A: Het onderzoeksrapport van NABB is bijgesloten bij de beantwoording van de technische vragen. Dit rapport is ook onderdeel van de brief die nog moet volgen over de ‘Toekomst van Buitenreclame’ om het gesprek te voeren over wat wenselijk is ten aanzien van reclame in de Amsterdamse openbare ruimte. Deze brief volgt voor de zomer van 2025.

3. Graag meer inzicht in de mogelijkheden voor een uitzondering (in de APV) voor lokale bedrijven; hoe kunnen we deze vormgeven? A. Dit inzicht is momenteel niet volledig te geven, omdat dit nog niet juridisch voldoende is uitgewerkt en vastgesteld. Ondernemers in Amsterdam die ter plaatste reclame maken om klanten naar hun eigen winkel te trekken, doen dat via gevelreclame, winkeluitstallingen en/of bewegwijzeringsborden. Als de APVroute voldoende juridisch houdbaar en wenselijk is zouden deze vormen van reclame kunnen worden uitgezonderd van het verbod. Dit vraagt om uitwerking en onderscheid in welke bedrijven en welke reclame dan wel en niet toegestaan zijn. Dit heeft verschillende uitwerkingen op het straatbeeld.

4. Graag een onderbouwing, juridisch cq jurisprudentie, waaruit blijkt dat het weren van bedrijfsreclames, in plaats van productreclames, lastig haalbaar is. Het ontbreken van jurisprudentie op dit thema maakt het lastig om nauwgezet aan te geven onder welke voorwaarden een verbod sowieso juridisch houdbaar zal zijn. Het EHRM en het EU-Hof hebben nog geen uitspraken gedaan over een fossiel reclameverbod. Een breed vormgegeven reclameverbod (waaronder bedrijfsreclames) heeft potentieel invloed op uiteenlopende producten en diensten waarvoor verschillende Europeesrechtelijke kaders kunnen gelden. Een breed reclameverbod maakt de hoeveelheid aan mogelijk te toetsen relevante EU-regels dus ook groot. Het kunnen voldoen aan die regels wordt bepaald door de reikwijdte van het verbod. Wat het EVRM betreft, zijn de belangrijkste voorwaarden voor een gerechtvaardigde beperking op de vrijheid van meningsuiting dat het verbod voorzienbaar is bij wet, een algemeen belang dient en noodzakelijk is in een democratische samenleving. De eis dat een beperking voorzienbaar moet zijn bij wet, betekent onder andere dat een verbod voldoende specifiek moet zijn. Een verbod zou nauwkeurig afgebakend moeten zijn wat betreft de producten en/of diensten waar het op van toepassing is.

Een duidelijke definitie, maatstaf of grenswaarde van wat wel of niet als fossiel beschouwd moet worden, draagt bij aan de voorzienbaarheid van een verbod. Concreet: indien bedrijfsreclame wordt geweerd, dan zou bijvoorbeeld een reisaanbieder met eigen vliegtuigen waarschijnlijk ook geen reclame meer mogen maken voor hun hotel in Turkije. Terwijl hotels wel buiten de beoogde reikwijdte van ‘fossiele reclame ‘vallen. Een robuust, nauwkeurig afgebakende definitie is wenselijk voor zowel de juridische houdbaarheid als voor de handhaving.

5. In de brief staat: “In de City Deal zijn meerdere definities opgesteld met betrekking tot mogelijk wenselijke verboden rond producten met een dierlijke herkomst. (…) Gemeenten kunnen hier zelfstandig gebruik van maken bij het opstellen van lokaal beleid”. Ons initiatiefvoorstel maakt hier gebruik van. Het College kiest ervoor om hier geen gebruik van te maken. Welke inhoudelijke afwegingen, juridisch, financieel, duurzaamheidseffecten, liggen hieraan ten grondslag of is dit een politiek-bestuurlijke afweging geweest? A:Het is een politiek-bestuurlijke afweging geweest om op dit moment niet te kiezen voor een verbod op producten met een dierlijke herkomst. Het college volgt de definities uit de City Deal voor vlees, vis en/of zuivel als mogelijke definities om op termijn verboden rond producten met een dierlijke herkomst in te voeren.

6. Is er ook onderzoek gedaan naar de effecten van het weren van fossiele en vleesreclames op de duurzaamheidsdoelstellingen zoals CO2 uitstoot? Zo ja, kunnen we dat ontvangen? Zo nee, waarom niet? A: Er is geen onderzoek gedaan naar de effecten van het weren van fossiele en vleesreclames op de duurzaamheidsdoelstellingen (CO² uitstoot). Divers (inter)nationale onderzoek, waaronder van de IPCC, het VN-Milieuprogramma, de Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur en de Wetenschappelijke Klimaatraad, wijzen op het belang van het reguleren of verbieden van reclames voor producten of diensten die forse negatieve impact hebben op het milieu en de klimaatcrisis. Diverse wetenschappers zien een verbod op dergelijke reclames als een strategisch onmisbare maatregel om verleidingen van niet duurzaam gedrag weg te nemen. Het specifieke effect van de reclames in Amsterdam en dus het effect op het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen als reclames verboden worden is moeilijker in beeld te brengen, omdat er verschillende soorten objecten in de stad aanwezig zijn bepaalde reclame in de stad kunnen vertonen. Er zijn reclames in de openbare ruimte op zowel gemeentelijke objecten als op private objecten, maar er zijn ook reclames aan private gebouwen en in bijvoorbeeld winkelcentra. In het initiatiefvoorstel wordt voorgesteld om reclame breed te verbieden via de APV.

Het college adviseert alleen reclame te verbieden via de gemeentelijke objecten waar concessies voor zijn. De bijdrage van een bepaald object aan het gehele reclameaanbod is wel in beeld te brengen, maar het effect op het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen is moeilijk in beeld te brengen door de verschillende objecten en de mogelijkheid dat reclame gaat schuiven naar andere media. Reclame-uitingen kunnen verschuiven naar andere objecten in de stad of objecten in winkels en reclamesbudgetten van marktpartijen kunnen ook verplaatsen naar online. Daarnaast kunnen de adverterende partijen ook meer verschuiven naar een grijs gebied aan reclame maken, met als voorbeelden: - Beleef de zon in Aruba. - Voel de vrijheid van automerk X. - Eet een vegetarische burger bij fastfoodketen Y. Directe gedragsveranderingen door een verbod op fossiele reclame zijn nog niet onderzocht. Echter tonen studies naar een verbod op reclame in andere domeinen aan dat een reclameverbod op tabak tot een afname in rookvatbaarheid onder jongeren leidt en dat meer reclame voor gokken leidt tot meer mensen die gokken.

7. Is er financieel, juridisch en in duurzaamheidseffecten nader onderzocht en onderbouwd wat het effect is van het weren van alle kleding met uitzondering van kleding met een keurmerk danwel tweedehands? Zo ja, kunnen we die onderbouwing ontvangen. Zo nee, waarom niet? Er is een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot het weren van reclames in de openbare ruimte, gelieerd aan de consumptie van kleding/fast fashion. Bijgaand treft u de uitkomsten van het onderzoek aan; hier verwijzen we kortheidshalve naar.