250227 Raadsinformatiebrief inzake afdoening moties Ouderenhuisvesting (003).pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 februari 2025 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling en Volkshuisvesting Wethouder Scholtes en Wethouder Pels Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl Afdoening moties 323.24 en 341.24 t/m 344.24 bij de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting van de leden Runderkamp (PvdA) en van Pijpen (GroenLinks)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 18 juli 2024 heeft u bij de behandeling van de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting 2024-2027 vijf moties aangenomen. Hieronder geeft het college per motie aan hoe uitvoering gegeven wordt aan de betreffende motie. Motie 323.24 Motie van raadslid Runderkamp (PvdA) inzake ‘Bouwen nieuw voor oud’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting. Verzoekt het college: - Te verkennen om een aantal locaties vanuit de gemeente exclusief aan te bieden voor de ontwikkeling van woningbouw voor ouderen, - En daarmee een gelijk speelveld voor de inschrijvende partijen te creëren Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Als onderdeel van het Woningbouwplan 2022-2028 en de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting worden kansen voor ouderenhuisvesting verkend. Dit betreft zowel (gemeentelijke) nieuwbouwlocaties als transformatie- of stedelijke vernieuwingslocaties. De komende jaren worden meerdere tenders beschikbaar gesteld voor ouderenhuisvesting. Het gemeentelijk beleid bij selectie van marktpartijen bij gronduitgifte is om meervoudig openbaar te selecteren (tenderen). In een tender specifiek voor geclusterde ouderenwoningen in de middeldure- en vrijesectorhuur kunnen voorwaarden opgenomen worden zoals ‘aanpasbaar bouwen’ en het realiseren van een ontmoetingsruimte.

Hiermee wordt een gelijk speelveld gecreëerd. Daarnaast heeft de gemeente in 2020 de Intentieverklaring zelfstandig geclusterd wonen in Amsterdam getekend. Hierin staan afspraken met beleggers en investeerders, woningbouwcorporaties, zorgaanbieders en betrokken woongemeenschappen over kansen voor geclusterde ouderenwoningen in de stad in alle segmenten. Dit convenant gaat niet alleen over nieuwbouw maar ook over woningaanpassingen in bestaande bouw, transformatie van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 2 van 7

zorgvastgoed, ondersteuning van gemeenschapszin en zorg en het bevorderen van doorstroom. De Intentieverklaring wordt dit jaar verlengd. In Q2 2025 wordt de raad in de voortgangsrapportage Ouderenhuisvesting geïnformeerd over de voortgang van de nieuwbouwplannen en nieuwbouwkansen voor geclusterde ouderenhuisvesting. Het college beschouwt motie TA2024-000907 inzake ‘Bouwen nieuw voor oud’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting hiermee als afgehandeld. Motie 341.24 Motie van raadslid van Pijpen (GroenLinks) inzake ‘Aanpassingen van de bestaande woonvoorraad meer mogelijk maken’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting. Verzoekt het college: In kaart te brengen of en hoe: - Betrokkenheid van meer gespecialiseerde corporaties wenselijk en mogelijk is en hierover met de Amsterdamse corporaties in overleg te treden om samenwerking en kennisdeling te versterken; - De Wmo-regelingen voor woningaanpassingen beter benut kunnen worden om meer woningen geschikt te maken voor ouderen; - De raad te informeren over deze inspanningen en mogelijke voorstellen voor te leggen. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: • Betrokkenheid van meer gespecialiseerde corporaties De gemeente heeft uitgebreid contact met gespecialiseerde corporaties over de mogelijkheden bij het aanpassen van de bestaande woonvoorraad en de nieuwbouw.

Deze contacten zijn waardevol voor ons en de andere partners in het werkveld. Wij waarderen de kennis die daarmee in het netwerk komt, maken daar actief gebruik van en verspreiden deze waar nodig en mogelijk. Hiernavolgend overzicht laat zien in welke overleggen de gemeente samenwerkt met de gespecialiseerde corporaties aan de opgave ouderenhuisvesting- en zorg: Rond 2016 is een werkgroep zorghuisvesting opgericht, omdat de behoefte ontstond als gemeente meer regie te voeren op leegstand, transformatie dan wel sluiting van de intramurale verpleeghuizen in de stad. In deze werkgroep zitten de corporaties (o.a. Woonzorg Nederland), zorgaanbieders, Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) en het Zorgkantoor. Deze werkgroep komt maandelijks bijeen om te spreken over de aanpak ‘Amsterdamse Routekaart Zorghuisvesting Ouderen 2024 – 2034’. Bij het Zorgkantoor is voor deze aanpak een zogenaamde SPUK-DOS subsidie aangevraagd onder de noemer van “transitiemiddelen regionale routekaart 2023”. De VVT-bestuurders (bestuurders van de zorgaanbieders voor verpleging, verzorging en thuiszorg) en wethouders Wonen en Zorg van de gemeente Amsterdam hebben formeel ingestemd met deze aanvraag en de aanpak onderschreven. De gevraagde subsidie is in 2024 door het Zorgkantoor verleend. De Amsterdamse routekaart is gebaseerd op de routekaart wonen en zorg van het Zorgkantoor.

Doel van de genoemde routekaart is, door middel van een digitale kaart, meer te kunnen gaan 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 3 van 7

sturen op het behouden van het aantal intramurale verpleeghuisplekken in Amsterdam en realisatie van meer (zorg)geschikte woningen voor ouderen, onder andere door verdichting op de kavels van deze verpleeghuizen. Zorggeschikte woningen zijn erop gericht dat zware zorg ook in de thuissituatie meer kan worden geleverd. In de Coalitie Ouderen (met deelname van de bestuurder/directeur van Woonzorg Nederland) als onderdeel van de aanpak Amsterdam Vitaal en Gezond, wordt ook gesproken over het thema wonen en zorg, met name vanwege de Lang Leven Thuis Flats. Woonzorg (bv. Henriette Roland Holst) en ook Habion (bv. Jeruzalem Staete) doen met diverse wooncomplexen mee in deze aanpak. Daarnaast wordt in gebiedsontwikkeling ook gekeken naar de kansen voor geclusterde ouderenwoningen. Woonzorg zet zich volop in bij de realisatie van meer geclusterde woningen voor ouderen in Amsterdam, bijvoorbeeld in Zuidoost en Nieuw West. Ook Habion bouwt in Amsterdam, zoals project Life in de Houthaven in West en Robert Koch plantsoen in Oost, waar een woongemeenschap voor ouderen wordt gerealiseerd. Woonzorg en Habion hebben in juli 2020 de Intentieverklaring zelfstandig geclusterd wonen voor ouderen 2020-2025 getekend. Deze Intentieverklaring wordt door het college begin 2025 verlengd met vijf jaar, waarbij wordt verwacht dat deze corporaties ook weer zullen ondertekenen.

Inzet wordt geleverd op het terrein van bouwen, verbouwen, wonen met zorg en doorstroming. In het gemeentelijk Lerend Netwerk Ouderenhuisvesting, wat in 2018 vanuit het destijds bestaande stedelijke netwerk ouderenorganisaties als platform voor het nieuw te ontwikkelen Programma Ouderenhuisvesting opnieuw werd ingericht, wordt kennis gedeeld over ouderenhuisvesting-zorg/welzijn en het langer thuis wonen van ouderen. Aan dit netwerk neemt een afvaardiging van ouderen-en (migranten)bewonersorganisaties, Federatie Huurderskoepels Amsterdam, Cliëntenbelang Amsterdam, Stichting !WOON, AFWC en diverse woningcorporaties deel. • De Wmo-regelingen voor woningaanpassingen beter benut De Wmo is voor iedereen toegankelijk en per situatie wordt een zorgvuldige afweging gemaakt of een woningaanpassing de individuele ervaren beperking oplost. Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) heeft op 9 oktober 2024 een Manifest aangeboden met voorstellen om het beleid ten aanzien van woningaanpassingen aan te passen, zodat meer ouderen langer en veilig thuis kunnen blijven wonen. De voorstellen van CBA betreffen verhogen van de zogenaamde primaatgrens, meer maatwerk en ruimte voor collectieve aanpassingen van bestaande wooncomplexen. Onderzocht wordt in hoeverre de door Cliëntenbelang voorgestelde aanpassingen van beleid haalbaar zijn, waarbij ook navraag gedaan wordt bij andere gemeenten.

De volgende acties zijn reeds ondernomen: Op 20 januari 2025 was er een gesprek met o.a. de Federatie van Amsterdamse Woningcorporaties, de Federatie Amsterdamse Huurders, Cliëntenbelang, de Wmo-Adviesraad, en St. !WOON om voorstellen uit te werken voor zogenaamde quickwins. Het gaat dan vooral om samenwerking in de bestaande bouw bij het realiseren van (trap)liften, stallingen voor scootmobiels en/of kleine woning aanpassingen. Wat betreft meer maatwerk geldt dat het toepassen van maatwerk onderdeel moet zijn van de zorgvuldige afweging die gemaakt wordt bij

3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 4 van 7

de beoordeling van de individuele situatie. Het college gaat met Cliëntenbelang, de WmoAdviesraad en Argonaut Advies in gesprek over de ervaringen hiermee. Het college verwacht de raad in Q2 2025 te kunnen informeren over de mogelijkheden om de voorgestelde aanpassingen van beleid door te voeren. Het college beschouwt motie 341.24 inzake ‘Aanpassingen van de bestaande woonvoorraad meer mogelijk maken’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting hiermee deels als afgehandeld. Op het verzoek om de Wmo-regelingen voor woningaanpassingen beter te benutten, komen we na de zomer van 2025 bij u terug. Motie 342.24 Motie van raadslid Runderkamp (PvdA) inzake ‘Verdeel het woonoppervlak: stimuleer hospitaverhuur’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting.

Verzoekt het college: - In de voorlichting naar ouderen over huisvesting de optie ‘hospitaverhuur’ nadrukkelijk onder de aandacht te brengen en dit zowel naar huurders als naar eigenaar-bewoners te doen - In het overleg met de woningbouwcorporaties naar voren te brengen of en hoe zij deze optie onder de aandacht brengen van hun (oudere) huurders en/ of en hoe een eenvoudige beoordeling- en toestemmingsprocedures voor hospita-verhuur mogelijk gemaakt kan worden Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Het college stimuleert hospitaverhuur onder kansrijke groepen en zet in op het creëren en stimuleren van meer woonplekken binnen de bestaande woningvoorraad. Het college ziet hospitaverhuur als een geschikte woonvorm die samen met voorgenoemde initiatieven een bijdrage kan leveren aan het optimaal benutten van de bestaande woningvoorraad. Ook kan het verhuren van een kamer en het delen van voorzieningen in de woning van waarde zijn in de bestrijding van armoede en eenzaamheid onder ouderen. Naast de algemene informatiecampagnes worden ouderen in 2025 geïnformeerd over hospitaverhuur via verschillende informatiebijeenkomsten en inlooplocaties. Aanpassing Huisvestingsverordening en samenwerking gemeente met corporaties Sinds juni 2024 is hospitaverhuur onder voorwaarden geheel vergunningsvrij in Amsterdam.

Daarmee heeft het college een belangrijke belemmering weggenomen voor verdere uitbreiding van deze woonvorm. Ook voor woningcorporaties is een belangrijke drempel weggenomen om hospitaverhuur in corporatiewoningen te faciliteren. In het bestuurlijk overleg van 20 juni 2024 heeft het college erop aangedrongen dat de corporaties en huurderskoepels met elkaar in gesprek gaan over de manier waarop zij huurders, waaronder ouderen, kunnen informeren over de mogelijkheden van hospitaverhuur. Diverse corporaties en huurderskoepels hebben hier inmiddels gehoor aan gegeven. Zo wordt via de eigen websites van sommige corporaties informatie verstrekt en heeft bijvoorbeeld Ymere huurders geïnformeerd in een nieuwsbrief.

4

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 5 van 7

In juli 2024 zijn corporaties een pilot gestart waarin wordt gestreefd naar een gezamenlijke werkwijze en kaders om de mogelijkheden voor hospitaverhuur te vergroten. Daarmee wordt het eenvoudiger voor huurders om een aanvraag voor hospitaverhuur te doen en is het duidelijker onder welke voorwaarden dit kan plaatsvinden. Tussen de gemeente en woningcorporaties zijn werkafspraken gemaakt om de uitbreiding van hospitaverhuur in corporatiewoningen vorm te geven. Zo worden onder meer ervaringen gedeeld en wordt gekeken op welke wijze we het potentieel van hospitaverhuur voor huurders in corporatiewoningen kunnen benutten. In Q2 wordt u via de Voortgangsrapportage Ouderenhuisvesting geïnformeerd over de eerste resultaten van deze pilot. Voorlichting doelgroep ouderen Vanuit het project ‘stimuleren hospitaverhuur’ is de informatievoorziening verbeterd en worden Amsterdammers op verschillende manieren geïnformeerd over de mogelijkheden van hospitaverhuur. De communicatiemiddelen die op dit moment worden ingezet zijn online en offline advertenties, nieuwsartikel amsterdam.nl, AT5 Informeert, WoonWijzer en Krant Amsterdam en is gericht op Amsterdammers die een kamer over hebben. Daarnaast is de gemeentelijke website uitgebreid en wordt sinds het begin van de zomer van 2024 campagne gevoerd om de bekendheid van hospitaverhuur in Amsterdam te vergroten.

In samenwerking met ‘Onder de Pannen’ is extra aandacht gegeven aan het creëren van een (tijdelijke) woonplek voor economisch daklozen. In september 2024 is het Rijk gestart met een landelijke informatiecampagne. De gemeente helpt deze boodschap verder te verspreiden. Zo is in september, in de periode na de start van het academisch jaar en in de Week tegen Eenzaamheid, de inzet geweest om via verschillende kanalen de bekendheid van hospitaverhuur te vergroten. In 2025 wordt deze inzet voortgezet en de samenwerking opgezocht met verschillende organisaties om hospitaverhuur onder de doelgroep verder te promoten via informatiebijeenkomsten in de stadsdelen en inlooplocaties. Het college beschouwt motie 342.24 inzake ‘Verdeel het woonoppervlak: stimuleer hospitaverhuur’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting hiermee als afgehandeld. Motie 343.24 Motie van raadslid van Pijpen (GroenLinks) inzake ‘Ontmoeting en wonen tussen en met diverse generaties’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting. Verzoekt het college: - In de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting aandacht te besteden aan en mogelijkheden te onderzoeken en te creëren voor woonvormen waarbij meerdere generaties, waaronder ouderen, ook als ze geen familie zijn, bij en met elkaar wonen. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie:

5

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 6 van 7

Naast reeds bestaande of nog in ontwikkeling zijnde meergeneratie- of woonzorg-concepten zoals Elisabeth Otter Knoll, Osdorperhof en Logeerhuis Tolstraat, zet de gemeente verder in om samen met de doelgroep ouderen en andere belanghebbende organisaties nieuwe collectieve woon-zorgvormen te ontwikkelen. Een deel van de ouderen heeft interesse in woonvormen met verschillende generaties, zogenaamde meergeneratie-woningen. Op dit moment wordt met diverse partijen, waaronder vertegenwoordigers van de doelgroep (migranten)ouderen, woningcorporaties, wooncoöperaties, gesproken over meergeneratie-woningen en geclusterd wonen om te kijken of dit woon(zorg)-concept in aantal kan groeien en wat daarvoor nodig is. Dit gaat o.a. over belemmeringen uit de praktijk en de mogelijkheden om bestaande regelgeving en beleid aan te passen, maar ook over de vraag waar locaties gevonden kunnen worden. Het college ziet dat op dit moment vooral verkennende gesprekken met partijen plaatsvinden die werken aan deze initiatieven en meent hierin momenteel vooral een faciliterende rol te kunnen spelen. Dat betekent dat het college, bij het constateren van belemmerende regelgeving, deze verder onder de loep zal nemen. Op dit moment kan het college nog geen concrete toezeggingen doen omdat nu nog niet bekend is wat exact de vraag richting gemeente gaat worden.

Het college beschouwt motie 343.24 inzake ‘Ontmoeting en wonen tussen en met diverse generaties’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting hiermee als afgehandeld. Motie 344.24 Motie van raadslid van Pijpen (GroenLinks) inzake ‘Ouderen met een eigen woning ook onderdeel maken van de Agenda Ouderenhuisvesting’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting. Verzoekt het college: Om te onderzoeken hoe: - In de verdere uitvoering en te ontwikkelen plannen ook eigenaar-bewoners als doelgroep meegenomen kunnen worden op een wijze waarbij niet alleen zij maar ook andere Amsterdammers daarvan profiteren in doorstroming en/of anderszins verminderen van de ernst van de wooncrisis - Indien er sprake is van faciliteiten en/of capaciteit hiervoor een passende bijdrage te vragen van deze eigenaar-bewoners - De raad te informeren over de uitkomsten Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Op dit moment loopt een experiment in stadsdeel Nieuw-West waarbij aan huurders in de sociale sector concrete hulp in de vorm van een verhuiskostenvergoeding wordt aangeboden. Dat sluit aan bij pijler 3 (Voorlichting langer thuis wonen) van de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting en bij het Doorstroomoffensief Passend Wonen dat we op dit moment ontwikkelen.

In het experiment werken we aan het samenstellen van een keuzepakket waarbij, naast een financiële vergoeding, ook gekozen kan worden voor specifiek financieel advies, praktische hulp bij het opruimen, verhuizen, of stoffering van de nieuwe woning. Via de gehouden enquêtes op de informatiemarkten in de stadsdelen en vanuit gesprekken met het platform Lerend Netwerk Ouderen is het inmiddels duidelijk dat ook huurders van middeldure-

6

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 februari 2025 Pagina 7 van 7

en vrije sectorhuur én ouderen in een koopwoning meer behoefte hebben aan informatie over het verbeteren van hun huidige woonsituatie of het kunnen maken van een verhuisstap met ondersteuning. Voor de middeldure- en vrije sectorhuur is onlangs nieuwe informatie (o.a. verwijzing naar de website WoonZ met aanbod van huurwoningen met een huurprijs boven de sociale huur) aan de WoonWijzer Ouderenhuisvesting toegevoegd. Voor eigenaar-bewoners onderzoeken we op welke wijze woningaanpassingen uit te voeren zijn en hoe het aanbod van doorstroomcoaches en verhuisondersteuning ook aan (oudere) eigenaarbewoners aangeboden kan worden. Wat hierbij een eigen passende bijdrage kan zijn van eigenaarbewoners wordt onderdeel van dit onderzoek. Relevante informatie voor eigenaar-bewoners hopen wij bij de eerstvolgende druk (in 2025) van de WoonWijzer mee te nemen. Naast dit onderzoek worden eigenaar-bewoners door onze medewerkers geattendeerd op voor hen passende woningen in nieuwbouwprojecten. Via makelaarskantoren voor senioren algemeen en via het verstrekken van informatie door een seniorenmakelaarskantoor als deelnemer aan de informatiemarkten worden geïnteresseerden geïnformeerd over de mogelijkheden in de koopsector.

Het gaat dan over woningen binnen de bestaande bouw die voor hen passend kunnen zijn (gelijkvloers of voorzien van een lift) of met de nodige ondersteuning passend gemaakt kunnen worden. Het college beschouwt motie 344.24 inzake ‘Ouderen met een eigen woning ook onderdeel maken van de Agenda Ouderenhuisvesting’ binnen de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting hiermee als afgehandeld. Het college beschouwt hiermee alle ingediende moties als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

7