240716 Ongevraagd advies SDC Nieuw-West - Bus Eendracht

Ongevraagd advies stadsdeelcommissie Nieuw-West

Stadsdeel: Portefeuille:

Verkeer en Vervoer

Opgesteld door (leden commissie):

Bilgin (FVD), Askkali (DENK), Boon (GoedBeterWest!), Siegel (VVD), Van Zwoll (Groenen Basis Piraten), Van Maurik (PvdA)

Gericht aan:

DB NW, College

Datum commissievergadering:

16-07-2024

Datum dagelijks bestuur:

10-09-2024

Over ongevraagde adviezen: de toelichting op de verordening (art. ig) stelt dat de stadsdeelcommissie het DB ongevraagd kan adviseren. Deze adviezen kunnen ook de bevoegdheden van B&W en raad betreffen (toelichting art. 30), de twee organen aan wie de commissie niet direct adviseert. Als het ongevraagd advies de taken en verantwoordelijkheden betreft die B&W niet aan het DB heeft gemandateerd, geleidt het DB het ongevraagd advies via de betreffende wethouder door aan het college van B&W.

Ongevraagd advies stadsdeelcommissie: In 2015 reed de laatste bus door buurt 3.0 in De Eendracht. Sindsdien is de buurt verstoken van een busverbinding en zijn

bewoners gedwongen om lange afstanden te (open naar een bushalte. Dit heeft schrijnende situaties opgeleverd, zoals de vereenzaming van ouderen. Jarenlang heeft men actiegevoerd en gedebatteerd om de bus terug te laten keren naar de wijk. Met de nieuwe OV-concessie lijkt dat eindelijk te gaan lukken. Het plan is om eind 2024, met het nieuwe vervoerplan van het GVB, weer een bus door De Eendracht te laten rijden. Echter blijkt op het laatste moment een addertje onder het gras te schuilen. Men is niet van plan om de bus weer de hele "lus" te laten rijden, zoals dat tientallen jaren het geval is geweest. Het plan is om de bus heen en weer te laten rijden over de J.M. Den Uylstraat. Hiertoe wordt aan het einde van de straat een keerlus aangelegd.

9

Jan de Graaf straa, 4 A,bardayr acht

2

Sam van HOallenStraal

lam Ragb,

T.

9

Voma,

8 Mums Slotstra at

Sirackesuant

Situatie voor de afschaffing in 2015 (rood) en de geplande situatie voor eind 2024 (blauw)

Pagina 3. van 13

Na negen jaar in de steek to zijn gelaten krijgt buurt 3.0 dus minder fijnmazigheid dan dat die voorheen had. Het is onacceptabel dat de overheid na negen jaar de buurt niet nninstens terug kan geven wat die tientallen jaren lang had. De reden waarom de bus niet meer de hele "lus" kan rijden is dat de Bok de Korverweg en de Gerda Brautigamstraat onlangs zijn heringericht van GOW5o naar ETW3o. Bij de herinrichting is geen rekening gehouden met de eventuele komst van een buslijn.

De Gerda Brautigamstraat voor de herinrichting.

De Gerda Brautigamstraat na de herinrichting. Op 4 juli 2024 is dit onderwerp behandeld in de raadscommissie MOW. Uit de beantwoording van de wethouder kwam het volgende naar voren: • • • • •

•

•

Twee straten zijn inderdaad heringericht als erftoegangswegen en die zijn smal voor een bus; Het plan is inderdaad om heen en weer te rijden over de J.M. den Uylstraat; De herinrichting is een bewuste keuze geweest van het DB van Nieuw-West omdat er een "black spot" was waar een dodelijk ongeval heeft plaatsgevonden; Een bus route was niet te combineren met een verkeersveilige herinrichting; Het besluit tot deze herinrichting is genomen in een periode waarin nog geen zicht was op de terugkeer van de bus in buurt 10. Het DB was zich er bewust van dat dit de weg ongeschikt zou maken voor een bus. De wethouder raadde aan om de precieze afwegingen bij het DB van NW te laten; Op de vraag of bewoners wisten dat de nieuwe inrichting de weg ongeschikt zou maken en of dit echt de enige manier was om de straat verkeersveilig te maken, verwees de wethouder naar de sdc, waar de besluitvorming lag. De wethouder meldde ook dat toen bij de afweging is meegenomen dat als de bus alleen heen en weer zou rijden over de J.M. den Uylstraat, het GVB alsnog aan de 400 meter norm zou voldoen; Op de opmerking dat die 400 meter hemelsbreed is berekend en niet feitelijk, zoals de sdc dat wenst, antwoordde de wethouder dat het stadsdeel het best in gesprek kan gaan met de bewoners, maar dat een aanpassing van de straat niet eenvoudig zal zijn.

De hele herinrichting zou teniet moeten worden gedaan en de straat zou "verkeersonveiliger" gemaakt moeten worden. De wethouder zou daar zelf geen voorstander van zijn, maar geeft aan dat het aan het stadsdeel is om het gesprek met de bewoners te voeren en om tot een andere afweging te

•

•

•

komen. Op de vraag of het niet en en kan (bus + een veilige inrichting) antwoordde de wethouder dat ze geringe voordelen ziet in het rijden van de gehele "lus" zoals vroeger, gezien de halte-afstanden. De kosten, overlast en onveiligheid zouden wel toenemen. Zonder drempels en versmallingen zou de weg onveiliger worden. Wederom gaf de wethouder aan dat het aan de sdc is om met bewoners in gesprek te gaan; Inzake de "overlast" wist de wethouder niet welke bewoners wat hebben gezegd (de details had de wethouder op dat moment niet bij de hand). De wethouder gaf wel aan dat de overlast vooral vanaf de bushaltes komt, maar raadde wederom aan om in de sdc een afweging te maken; In een mail gaf een ambtenaar van het stadsdeel aan dat de gemeente van mening is dat i6 ritten per uur over de J.M. den Uylstraat te veel overlast veroorzaakt (moet hierbij elke bus twee keer worden geteld omdat bussen heen en weer over dezelfde straat gaan?). Op een vraag hierover gaf de wethouder aan dat de frequentie over de straat verlaagd kan worden door bijvoorbeeld niet alle voertuigen van een buslijn de straat in te laten rijden ("de ene keer doorrijden en de andere keer niet"). Het is wel zo dat het aan het GVB is om met een vervoerplan te komen dat voldoet aan de minimumeisen.

Over de invulling daarvan kan de wethouder daarom niets met zekerheid zeggen, behalve dat het aan de voorwaarden in het PvE moet voldoen.

De weg was in haar oude inrichting als GOW5o inderdaad niet veilig, en het is vreselijk dat er een dodelijk ongeval heeft plaatsgevonden. Wij zijn het er dan ook mee eens dat de oude inrichting niet houdbaar was. Wel plaatsen we vraagtekens bij de keuze voor een ETW3o van 5,8o meter breed, die niet geschikt is voor bussen. Een ETW3o van 6,8o meter breed was wel geschikt geweest.

GEMENGD Profiel in klinkers

.41111111111.L. •

5.80

INTENSITEIT:

tot 6.000 mvt / etmaal

WEGCATEGORISERING: ETW 30 MAATGEVEND VOERTUIG: Vrachtauto ALTERNATIEF PROFIEL:

Met indeling, Fietsstraat twee rijlopers Fietsstroken in asfalt

ETW3o van 5,8o meter breed (huidige situatie op de Bok de Korverweg en de Gerda Brautigamstraat).

GEMENGD Profiel in klinkers

APR ANIL allik I mat

6.80

INTENSITEIT:

tot 6.000 mvt / etmaal

WEGCATEGORISERING: ETW 30 MAATGEVEND VOERTUIG: Vrachtauto ALTERNATIEF PROFIEL:

Met indeling, Fietsstraat twee rijlopers Fietsstroken in asfalt

ETW3o van 6, 8o meter breed, die geschikt is voor bussen. De Comeniusstraat in Slotervaart heeft deze inrichting en daar rijdt bus 63. Een geschikter profiel voor de Bok de Korverweg en de Gerda Brautigamstraat zou een GOW3o kunnen zijn. De fietsstroken op de weg, de mogelijkheid om kruispunten op plateaus aan te brengen, de voorrang op kruispunten en de mogelijkheid tot het aanbrengen van versmallingen zou deze wegen op een veilige manier geschikt kunnen maken voor bussen. Ook hier moet de weg minimaal 6,8o meter breed zijn. Wij hebben geconstateerd dat 2 meter extra ruimte ontstaat door aan een kant van de weg de parkeerplaatsen te schrappen (dat zullen er opgeteld ongeveer 5o zijn). Zo kan gekozen worden voor een GOW3o van 6,8o meter breed of een GOW3o van 7,8o meter breed.

FI ETSSTROKEN Fietsstroken in asfalt

i 2.80

t

2.00

6.80

INTENSITEIT: WEGCATEGORISERING: MAATGEVEND VOERTUIG: ALTERNATIEF PROFIEL:

tot 6.000 mvt / etmaal GOW 30 Vrachtauto Gemengd, Met indeling Fietsstraat twee rijlopers

Een GOW3o van 6,8o meter breed, die geschikt is voor bussen.

FI ETSSTROKEN Fietsstroken in asfalt

.00

3.80

2.00

7.80

INTENSITEIT:

tot 6.000 mvt / etmaal

WEGCATEGORISERING: GOW 30 MAATGEVEND VOERTUIG: Vrachtauto ALTERNATIEF PROFIEL:

Een GOW3o van 7,80 meter breed, die geschikt is voor bussen.

Vormgeving voorrangskruispunt Het voorrangskruispunt (zonder verkeersregelinstallatie) wordt voorzien van: een kruispuntplateau (verhoogd) in een afwijkende verharding en/of kleur of

-

een kruispuntvlak (niet verhoogd) in een afwijkende verharding en/of kteur

Voor de afwijkende verharding en/of kleur op kruispuntplateatis en kruispuntvtakken kunnen uiteraard ook andere materiaten of kleuren worden gebruikt dan weergegeven in de voorbeelden.

Frguur 3 Voorranoskruispunt GOW30 met ETW30 voorzen van een Fquur 4 Voorrangskturspunt GOW30 met ETW30 voorzien van een kruispuntptateau (verhoogd) in een afwijkende verharding enlot kruispuntvtak net verhoogd) rn een afonikende verharding enlof Meta kteur

F yuur 5 KnospuntGOW30 met ETW30 met ugritconstrucues m een afwijkende verharding en/of kleur Bq een wog loopt het tfottoo ugefaafd door owe' de zime9

Mogelijke manieren om de kruisingen van de GOW3o met ETW3o vorm to geven. Figuur 3 weergeeft een variant met een plateau, waardoor het verkeer moet afremmen. De afwijkende kleur op het kruispunt zal ook bevorderend werken voor de oplettendheid van weggebruikers.

'Ruimtelijke bouwstenen GOW 30'

Ruimtelijke bouwstenen GOW 30 Doel

Snelheid remmen doormiddel van ruimtelijke ingrepen in de horizontale en verticale ruimte

Basis verkeerskundige maatregel Binnen het GOW30 profiel en de directe omgeving 0

Rijbaan wegversmalling Zoals verhoogde bloembakken of verharde versmalling

AO

OF

Een voorbeeld van een snelheidsremmende maatregel op een GOW3o (versmalling). De afgebeelde GOW3o doet wellicht denken aan de Sloterweg. Die lijkt erop, maar is een voorbeeld van een verkeerd ingerichte GOW3o. De weg is volledig geasfalteerd terwijl die bij een juiste inrichting deels uit klinkers zou moeten bestaan. Tevens is de Sloterweg slechts 6 meter breed, waardoor die eigenlijk te smal is voor de (gelede) bussen die er rijden (er is dus een afweging gemaakt om die bussen daar toch te laten rijden!). De inrichting die we voorstellen voor buurt 3.o is dus wezenlijk anders en kan middels verschillende snelheid remmende maatregelen veiliger worden gemaakt. Verder heeft de gemeente ervoor gekozen om de Sloterweg middels een knip veiliger te maken. De Gerda Brautigamstraat en de Bok de Korverweg zijn net zo autoluw (volgens de Verkeersprognose Amsterdam 4.5 zijn er zo'n z000 verkeersbewegingen per etmaal). De drukte zal niet toenemen door een andere inrichting, omdat dit geen (doorgaande) wegen zijn naar bijvoorbeeld een snelwegoprit. De nieuwe inrichting zou juist tot een verdere afname van het aantal verkeersbewegingen kunnen leiden, omdat er dan OV wordt toegevoegd aan de buurt. 40o meter norm In het Programma van Eisen voor het OV staat dat de afstand tot een halte 400 meter moet zijn.

Indien het huidige keerlusplan wordt uitgevoerd, zal het zuidelijke deel van buurt i0 aan de grens van die 40o meter zitten. De gemeente wil het aantal ritten op de J.M. Den Uylstraat niet te hoog maken, omdat dat overlast zou opleveren. Gezien het feit dat elke bus twee keer over dezelfde straat rijdt (keerlusplan), zal er heel wat moeten worden ingeleverd op de frequentie. Dat maakt het voor mensen aan de zuidelijke kant van buurt io onaantrekkelijk om naar de J.M. Den Uylstraat te lopen. Ze kunnen net zo goed zoals nu naar de Aalbersestraat lopen en daar een bus pakken die frequenter rijdt. Het keerlusplan schiet dus voorbij aan het doel. Tevens heeft de sdc het standpunt ingenomen om niet naar de hemelsbrede afstand te kijken, maar de feitelijke loopafstand. Een deel van buurt 3.0 zal met het keerlusplan buiten de 40o meter loopafstand komen te liggen. Wij gaan niet direct over de lijnvoering van het GVB, maar hoe wij het wegennetwerk inrichten zal in deze buurt wel een doorslaggevende rol spelen. Als de gemeente aan het uiteinde van de J.M. Den Uylstraat een keerlus aanlegt, zal het GVB daar gebruik van maken omdat ze daarmee voldoen aan het PvE. Als we de keerlus niet aanleggen en ervoor kiezen om de Bok de Korverweg en de Gerda Brautigamstraat geschikt te maken voor bussen, zal het GVB wel (zoals vroeger) de hele lus moeten rijden om aan de 40o meter norm te voldoen.

De wijze waarop we hier de straten inrichten bepaalt dus uiteindelijk

hoe de bus hier rijdt. Financien Over de financiele consequenties hebben we beperkte informatie. In de Rapportage programma Stadsverbetering 2020 2024 is een bedrag van 520.000 euro genoemd voor de herinrichting van de Gerda Brautigamstraat.

Wij zijn van mening dat geld hier niet het belangrijkste is. Het herstel van het vertrouwen is het belangrijkste. Buurt io heeft 9 jaar lang zonder OV gezeten. Het zou onrechtvaardig zijn om de bus niet zoals vroeger de hele lus te laten rijden. Meningen uit de buurt FVD en DENK hebben in de buurt (in de buurt van waar vroeger de bushokjes aan de Gerda Brautigamstraat waren) de bewoners van ii adressen gesproken. Bij 8 daarvan willen de bewoners de bus zeker terug op de Gerda Brautigamstraat, ook als daarvoor de weg verbreed moet worden ten koste van parkeerplaatsen. Bij 2 adressen vonden de bewoners het niet noodzakelijk om de bus ook op de Gerda Brautigamstraat te laten rijden. Ze gaven echter ook aan er begrip voor te hebben als anderen daar wel behoefte aan hebben. Op i adres stond de bewoner achter het huidige keerlusplan. Naast die ii adressen hebben we nog de bewoners van 3 andere adressen gesproken. De bewoners van 2 van die adressen waren voor een bus op de Gerda Brautigamstraat, maar de gesprekken duurden niet lang genoeg om vast te stellen of de bewoners ook akkoord gaan met een verbreding van de straat. Bij het laatste adres spraken we niet de bewoners zelf, maar familieleden. Zij waren voor een bus op de Gerda Brautigamstraat, ook als daarvoor de straat verbreed moet worden. Ten slotte hebben wij mailcontact gehad met de Belangenvereniging Buurt 10 de Eendracht.

De belangenvereniging is uiterst ontevreden met het keerlusplan. Zij vinden dat daarmee maar de helft van de wijk goed bediend wordt door het OV: "Het komt op ons over dat ons een lekkere vette worst wordt voorgehouden, maar die dan plotseling verandert in een koolraap." De belangenvereniging wil dat de bus uiteindelijk (binnen een termijn van een jaar) weer de hele lus rijdt en gaat akkoord met een eventuele verbreding van de straat. Overlast Wij hebben een persoon gesproken die in het verleden last heeft gehad van trillingen. De belangenvereniging heeft zelf ook navraag gedaan en meldt het volgende: "Dater klachten waren over trillingen hebben wij nooit gehoord, maar bij navraag waren die klachten er wel. Klachten golden voor een klein deel van de Brautigamstraat. Maar toen reed er een gelede bus en het wordt nu een enkelvoudige bus, die doordat hij minder zwaar is, ook minder trillingen zal veroorzaken." Waarschijnlijk zullen de trillingen verder afnemen door het feit dat het GVB tegenwoordig met elektrische bussen rijdt. Twee personen hebben in het verleden last gehad van hangjongeren bij de bushokjes. Een derde bewoner vond de hangjongeren juist gezellig, en vond dat het verbindend werkte. Wij denken dat "hangjongeren" geen reden mag zijn om OV-voorzieningen te schrappen. Er moet gewoon handhaving op. Als we OV gaan schrappen wegens overlast, is het einde zoek.

OV is een basisvoorziening die door de gemeente beschermd dient te worden. Conclusie Dat de gemeente GOW50 onverstandig vond op de Bok de Korverweg en de Gerda Brautigamstraat is terecht. Wij begrijpen dan ook dat de gemeente de wegen heeft heringericht om die veiliger te maken. Wij begrijpen echter niet waarom de gemeente heeft gekozen voor een ETW3o van 5,8o meter breed, die niet geschikt is voor het OV. De buurt lijkt hierbij ook niet goed geraadpleegd te zijn. Het draagvlak om de bus weer de hele lus te laten rijden is groot. Dat kan wellicht op een veilige manier door te kiezen voor een bredere ETW3o (6,8o meter) of, zoals in dit advies beschreven, een GOW3o van 6,8o of 7,8o meter breed met eventueel bijbehorende veiligheidsmaatregelen. Een verbreding van de twee wegen kan ten koste gaan van in totaal -so parkeerplaatsen. Daar lijkt voldoende draagvlak voor te zijn en het past bij de Agenda Autoluw en het STOMP-principe. De parkeerdruk in de buurt is volgens de laatste meting 77%, dus er zou ruimte kunnen zijn om enkele tientallen parkeerplaatsen te schrappen. Mocht het toch knellen, dan biedt een klein deel van de parkeerterreinen naast de sportvelden wellicht een oplossing.

Wij zijn geen verkeerskundigen, dus we weten niet zeker of de beschreven GOW3o daadwerkelijk een oplossing is. In het advies noemen we dan ook geen specifieke inrichting. We denken wel dat een en en oplossing mogelijk is waarbij de wegen verkeersveilig blijven en er ook een bus kan rijden. Een nieuwe herinrichting van de straten kan tijd vergen, dus we vragen niet om het per se dit jaar te doen. Het zou ook meegenomen kunnen worden voor het vervoersplan van 2026. Ons advies is een onderzoek advies, om de gemeente de situatie (nogmaals) te laten analyseren met inachtneming van de wensen uit de buurt en de ideeen in het advies. Zodoende kunnen we op een later moment een besluit nemen.

Advies is Onderzoek de mogelijkheden om in buurt lo/De Eendracht de bussen weer de hele "lus"te laten rijden zoals vroeger (Cornelis Outshoornstraat > J.M. Den Uylstraat > Bok de Korverweg > Gerda Brautigamstraat > Sam van Houtenstraat, in beide richtingen). Neem daarbij eventueel een herinrichting van de straten mee, waarbij mogelijk ook parkeerplaatsen verdwijnen. Rapporteer de uitkomst zo snel mogelijk aan de stadsdeelcommissie, en vermeld daarbij: •

Of er parkeerplaatsen moeten verdwijnen (zo ja, hoeveel dat er zijn en wat de invloed is op de parkeerdruk);

•

Wat de kosten zullen zijn;

•

Op welke termijn de herinrichting (als dat nodig is) kan plaatsvinden.

Bronnen: https://www.goudappel.nlisites/default/files/2023-10/GOW30%20Profielenboek%20september%202023.pdf https://open.overheid.nlidocumenten/ronl-o86920b849b25b5252o5cc386e284e9ilfbb5f67/pdf https://www.goudappel.nlisitesidefault/files/2023-11/Gereedschapskist%2onov.%202023-2.pdf https://www.goudappel.nlisitesidefault/files/202206/ons_54.2022043.5.Ri.oi%2oBrochure%2oNieuwe%2o3o%2oen%2o0V%20-%2odigitaal.pdf https://amsterdarnsaadsinformatie.nl/document/q3603.69/2#search=%22herinrichting%20Gerda%2oBrautigamstraat%22

Reactie DB op ongevraagd advies stadsdeelcommissie: Het DB dankt de opstellers voor het uitgewerkte advies. Ook het DB hecht veel waarde aan het weer goed ontsluiten van de wijk De Eendracht met het OV. Het DB is niet tegen nader onderzoek naar het realiseren van een oorspronkelijke "lus", maar vindt het onverstandig dit op korte termijn op te pakken. We zetten op dit moment alles op alles om de wijk de Eendracht vanaf 2025 weer te voorzien van openbaar vervoer en werken hierbij nauw samen met Vervoerregio en GVB. Om dit mogelijk te maken realiseren we een keerlus en een bushalte op de J.M. den Uylstraat. We zitten op koers om dit net op tijd voor elkaar te krijgen. Het projectteam nu belasten met aanvullend onderzoek zal de tijdige terugkeer van de bus in gevaar brengen. Ook zal de volledige lus hoe dan ook niet op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. Dit vergt een herinrichtingen van 2 straten. Dat soort werkzaamheden kennen langere voorbereidingsprocedures. Ook is daar (nog) geen geld voor geprogrammeerd. De kosten zijn naar verwachting flink hoger dan de kosten van de halte en de keerlus. Het DB is daarom voornemens dit op korte termijn op te pakken en de noodzakelijk aanpassingen te verrichten aan de J.M. Den Uylstraat zodat de wijk de Eendracht vanaf 2025 weer wordt bedient door het OV.

De verwachting is dat deze aanpassingen ertoe zullen leiden dat bus 21 al begin 2025 zal gaan rijden, circa een jaar eerder dan het geval zou zijn bij de invoering van de nieuwe OV-concessie. De bus zal niet de vroegere volledige lus rijden, maar eerste analyses laten zien dat de hele wijk De Eendracht wel weer binnen 400 meter hemelsbrede afstand van een bushalte komt te liggen. Zo nemen de loopafstanden in grote delen van de wijk en voor het sportpark met honderden meters (tot ruim 500 meter) af. Dit is echt al een grote vooruitgang voor de wijk.

Daarnaast stelt het DB voor om of te wachten hoe de nieuwe OV-dienstverlening ervaren en gebruikt wordt en afhankelijk daarvan eind 2025 te bekijken of aanpassingen nodig of gewenst zijn.

Aldus vastgesteld in de vergadering van het dagelijks bestuur van stadsdeel Nieuw-West, Gemeente Amsterdam, 1.0 september 2024. Het dagelijks bestuur van stadsdeel Amsterdam Nieuw-West, gemeente Amsterdam

nver

de heer E.C. Burke

de heer

stadsdeeldirecteur

stadsdeelvoorzitter