240413 Onderzoek besluitvorming sportvelden IJburg

Onderzoek naar de besluitvorming over sportvelden voor IJburg

Versie: 13-04-2024

Vrienden van het Diemerpark

www.vriendenvanhetdiemerpark.nl vriendenvanhetdiemerpark@gmail.com

INLEIDING Op 27-02-2024 besloot het college van B&W om het aantal sportvelden in het Diemerpark met twee uit te breiden (6 → 8), het aantal oefenveldjes met drie (2 → 5), het aantal parkeerplaatsen ruim te verdubbelen (42 → 90) en acht Kiss & Ride plaatsen aan te leggen (waarvoor auto’s óók op doordeweekse dagen in het park zouden gaan rijden). 1 Wij maken ons al jaren zorgen over dergelijke plannen, waarvan de uitvoering ten koste gaat van de natuur, de ruimte, de rust en de veiligheid in dit natuurpark. Het dagelijks bestuur van Oost heeft zich altijd een voorstander getoond om het sportterrein in het Diemerpark uit te breiden, het liefst tot tien sportvelden, maar desnoods tot acht. Over de uitbreiding van het autoverkeer was het dagelijks bestuur minder openhartig. Uit adviezen van de stadsdeelcommissie Oost, door het college “de ogen en oren van de stad” genoemd 2, blijkt dat de meerderheid van de stadsdeelcommissieleden extra sportvelden liever elders op IJburg zien komen. Het dagelijks bestuur van Oost houdt zich echter blind en doof voor adviezen van de stadsdeelcommissie en bleef het uitbreiden van sportvelden in het Diemerpark stug propageren.

Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022 In een onderzoek naar of dat zomaar kan, stuitten we op artikel 19.5 van de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022, waarin staat: “Het dagelijks bestuur kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van een advies of voorstel van de stadsdeelcommissie.” In verband daarmee verzochten we op 22-12-2022 in een brief aan de gemeenteraad om handhaving van dit artikel in de genoemde Verordening. Op 04-04-2023 liet het college van B&W ons weten dat ons handhavingsverzoek niet kon worden aangemerkt als een aanvraag in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Om die reden kon op ons verzoek geen besluit worden genomen. Het college schreef evenwel dat wij een belangrijk onderwerp onder de aandacht hadden gebracht, dat onderzocht zou moeten worden. 3 Op 26-09-2023 gaf het college de aangekondigde reactie. Maar in plaats van in te gaan op het punt dat we aan de orde stelden: de inhoud van de adviezen van de stadsdeelcommissie en de inhoudelijke reactie daarop van het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost, staat in die brief vrijwel uitsluitend welk traject de adviezen van de stadsdeelcommissie binnen het gemeentelijke organisatie hebben afgelegd. 4 Daarmee werden we met een kluitje in het riet gestuurd.

Democratische en transparante besluitvorming Democratische transparante besluitvorming vergt dat zowel het college van B&W, als het dagelijks bestuur van Oost, als de gemeenteraad, de adviezen van de stadsdeelcommissie, én onze brieven, serieus neemt. Om die redenen hebben we ons onderzoek naar de besluitvorming over sportvelden voor IJburg en de naleving van de Verordening op het lokaal bestuur / de stadsdelen en stadsgebied voortgezet en uitgebreid. Het resultaat daarvan staat in dit rapport. We beginnen met de conclusies. Vrienden van het Diemerpark

vriendenvanhetdiemerpark@gmail.com 1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13897590/1/09012f9781020ec1 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9568987/1/1534C_20_Bijlage+2+Reactienota+Advies+Stadsdelen 3 Zij Bijlage 3: Brief namens college van B&W 04-04-2023. https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wpcontent/uploads/2024/03/230404-Reactie-op-handhavingsverzoek-verordening.pdf 4 Zie Bijlage 4: Brief college van B&W 26-09-2023. https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wpcontent/uploads/2024/03/230926-Beantwoording-raadsadres-Vrienden-van-het-Diemerpark-VN-2022-045888.pdf 2

2

CONCLUSIES De besluitvorming door het Amsterdamse gemeentebestuur over sportvelden voor IJburg vanaf 01-01-2018 is een niet-democratisch en niet- transparant proces. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur worden niet nagekomen. 1. Het college van B&W en het dagelijks bestuur van Oost nemen een loopje met de regels in de Verordening op het lokaal bestuur en de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022. De hypothese dat in plannen voor - en besluiten over - sportvelden voor IJburg de adviezen van de stadsdeelcommissie Oost structureel door het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost en het college van B&W worden genegeerd, wordt zondermeer ondersteund door de analyse van een significant aantal adviezen die de stadsdeelcommissie tussen 01-01-2018 en 01-01-2024 uitbracht. 2. Op een niet te specificeren moment heeft het college van B&W het beleid over de sportvelden voor IJburg eigenstandig gewijzigd. Vanaf de eerste plannen voor de ontwikkeling van IJburg was er sprake van de aanleg van zes sportvelden in het Diemerpark. Dit was gebaseerd op een beleid van een gemeenschappelijk sportveldenprogramma voor geheel IJburg en Zeeburgereiland. Dit beleid veranderde met de introductie van de sportnorm, waarmee werd beoogd voldoende sportvelden te realiseren voor “(nieuwe) ontwikkelgebieden”.

Sindsdien worden IJburg 1e fase en IJburg 2e fase gezien als twee afzonderlijke gebieden die elk zouden moeten voldoen aan de sportnorm. In het bestemmingsplan IJburg 2e fase – Strandeiland werd vastgelegd dat er op IJburg 2e fase niet méér m2 aan sportvelden komen dan volgens de sportnorm voor alléén IJburg 2e fase (Centrumeiland, Strandeiland en Buiteneiland) nodig zou zijn. Hierdoor werd het één sportveldenprogramma voor IJburg/Zeeburgereiland als geheel losgelaten. Deze verandering in het beleid vond plaats zonder argumentatie of toelichting. 3. Het college van B&W is niet consistent in zijn motivatie om het aantal sportvelden in het Diemerpark te willen uitbreiden. Aanvankelijk (Begroting 2019, Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020 – 2023) werden de wachtlijsten van de sportverenigingen aangevoerd om het aantal sportvelden in het Diemerpark te willen vergroten. Kwantitatieve gegevens over de wachtlijsten ontbreken echter. Daar werd later aan toegevoegd dat IJburg 1e fase zou moeten voldoen aan de eigen opgave conform de sportnorm. 5 Er is niet aangetoond dat er onderzoek heeft plaatsgevonden naar ándere mogelijkheden om de wachtlijsten weg te werken c.q. voldoen aan de sportnorm voor IJburg 1e fase, dan het uitbreiden van sportvelden in het Diemerpark. 4.

Ná de inspraakperiode heeft het college van B&W in het concept Beleidskader Hoofdgroenstructuur nog majeure wijzigingen aangebracht, zonder die te verantwoorden. De indieners van zienswijzen op het concept Beleidskader Hoofdgroenstructuur, inclusief de stadsdeelcommissies, hebben niet kunnen reageren op (bijvoorbeeld) het afschaffen van het beleid dat “extra sportterreinen voor georganiseerde sport in de Hoofdgroenstructuur pas aan de orde [is] als aangetoond kan worden dat realisatie van deze sportopgave in stedelijk gebied onmogelijk is.”

5

Bron: Beantwoording door projectleider ‘Vernieuwing Diemerpark’ op vragen van Vrienden van het Diemerpark. https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/04/200910-beantwoording-Vragen-nav-QA-juli-2020Vernieuwing-Diemerpark.pdf en Raadsinformatiebrief Sofyan Mbarki Uitbreiding sportpark Diemerpark, 27-02-2024 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13897590/1/09012f9781020ec1

3

INHOUD DEEL 1: SAMENVATTING, RESULTATEN ............................................................................................................. 5 IJBURG/ZEEBURGEREILAND .......................................................................................................................... 5 HET SPORTVELDENPROGRAMMA VOOR IJBURG/ZEEBURGEREILAND ......................................................... 5 ONDERZOEKSOPZET ...................................................................................................................................... 8 Doel ............................................................................................................................................................... 8 Onderzoeksvragen......................................................................................................................................... 9 Elf adviezen van stadsdeelcommissie Oost................................................................................................... 9 SAMENVATTING VAN DE BEVINDINGEN..................................................................................................... 10 DEEL 2: ONDERZOEK – DETAILS, ANALYSES .....................................................................................................

16 Advies 1: ‘Consentadvies’............................................................................................................................ 16 Advies 2: Stedenbouwkundig plan Strandeiland ........................................................................................ 19 Advies 3: Sportvelden op IJburg en Zeeburgereiland ................................................................................. 20 Advies 4: Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen ......................................................................... 22 Advies 5: Bestemmingsplan IJburg 2e fase – Strandeiland.......................................................................... 24 Advies 6: Omgevingsvisie Amsterdam 2050 ............................................................................................... 26 Advies 7: Parkeren Sportpark Diemerpark.................................................................................................. 27 Advies 8: Onderzoek parkeerplaatsen aan de zuidzijde van Sportpark IJburg ........................................... 28 Advies 9: Beleidskader Hoofdgroenstructuur ............................................................................................. 28 Advies 10: Visie Diemerpark........................................................................................................................

32 Advies 11: Strategisch Huisvestingsplan Sporten en Bewegen 2023-2027 ................................................ 33 DEEL 3: BIJLAGEN ............................................................................................................................................. 36 Bijlage 1: Één sportprogramma voor IJburg en Zeeburgereiland ............................................................... 36 Bijlage 2: Plannen voor sportvelden voor IJburg/Zeeburgereiland 2020-2027+ ........................................ 39 Bijlage 3: Brief namens college van B&W 04-04-2023................................................................................ 40 Bijlage 4: Brief college van B&W 26-09-2023.............................................................................................. 43 Bijlage 5: Mailwisseling ............................................................................................................................... 45

4

DEEL 1: SAMENVATTING, RESULTATEN IJburg/Zeeburgereiland

IJburg/Zeeburgereiland aan de oostkant van Amsterdam

IJburg is een nieuwe woonwijk aan de oostkant van Amsterdam. De wijk is/wordt in twee fasen ontwikkeld. IJburg 1e fase bestaat uit het Steigereiland, Haveneiland en Rieteilanden (Kleine en Grote). Dit deel van IJburg is, op een paar kleine onderdelen na, voltooid. IJburg 2e fase bestaat uit het Centrumeiland, Strandeiland en Buiteneiland. De ontwikkeling daarvan is gaande. De ontwikkeling van IJburg vindt gelijktijdig plaats met die van het nabijgelegen Zeeburgereiland. Zeeburgereiland bestaat uit de Sportheldenbuurt, Sluisbuurt, Baaibuurten (Oost en West) en de Bedrijvenstrook. Hiervan is de Sportheldenbuurt inmiddels voltooid. De ontwikkeling van de andere buurten is gaande.

Het sportveldenprogramma voor IJburg/Zeeburgereiland Inleiding Bij stedenbouwkundigen en gemeentebesturen bestaat in het algemeen weinig enthousiasme om bij de ontwikkeling van woonwijken voldoende sportvelden te realiseren. Sportvelden zijn voornamelijk grote lappen plastic, waarvan de maten voorgeschreven zijn door de sportbonden. Sportvelden leveren geen geld op, liggen er het grootste deel van de tijd nutteloos bij en nemen veel ruimte in beslag. “In de ruimtelijke ordening is de sport vooral volgend en vaak een speelbal die naar de overhoeken en randen wordt getrapt, waar de grond goedkoop is.” 6 en “In een stedelijk gebied met een hoge waarde van het onroerend goed is het aantrekkelijker om woningen en andere accommodaties te realiseren.” 7

6

Bron: Artikel ‘Sport: speelbal voor ruimtelijke ordening’, Remco Hoekman en Hugo van der Poel in Rooilijn, jaargang 42/nr. 7/2009, tijdschrift voor wetenschap en beleid in de ruimtelijke ordening http://archief.rooilijn.nl/home?issue=04207 7 Bron: Artikel ‘De waarde van sportvelden’, Frans Knol in Rooilijn, jaargang 42/nr. 7/2009 http://archief.rooilijn.nl/home?issue=04207

5

Op IJburg is dat niet anders. Naar aanleiding van een vraag bij een inspraakavond in 1999 over het Diemerpark, stelde de woordvoerder van het gemeentebestuur: “Voetbalvelden en hockeyvelden nemen veel ruimte in beslag. Deze worden daarom op relatief goedkope, bestaande grond gelegd.” 8

Eén sportprogramma voor IJburg/Zeeburgereiland; zes sportvelden in het Diemerpark De grond in het Diemerpark is goedkope, bestaande grond waarop woningbouw niet mogelijk is. Al in een vroeg stadium van de ontwikkeling van IJburg/Zeeburgereiland als woongebied, stonden in het Diemerpark zes sportvelden geprojecteerd. 9 Dit werd als beleid vastgelegd in de Structuurvisie Amsterdam 2040 (vastgesteld in 2011) door op de ‘toetskaart Hoofdgroenstructuur’ bijna 4,7 ha in het Diemerpark het groentype ‘sportpark’ toe te kennen. Op het Zeeburgereiland, in de Sportheldenbuurt, kreeg een gebied van 4 ha dit groentype. Deze voorzieningen waren onderdeel van “één sportprogramma voor geheel IJburg en Zeeburgereiland”, zoals het college van B&W in 2014 schreef in de beantwoording van vragen uit de gemeenteraad: “Het sportprogramma is destijds weloverwogen geraamd voor alle inwoners van het Zeeburgereiland en IJburg gezamenlijk.” 10 Voor een korte beschrijving van de geschiedenis van de sportvelden op IJburg laten we een medewerker van afdeling Sport & Bos van de gemeente Amsterdam in 2015 aan het woord. “Op IJburg is bij de planvorming aanvankelijk een goede inschatting gemaakt van de hoeveelheid en diversiteit aan sportvoorzieningen die nodig zijn voor het gebied. In het Diemerpark en op het Centrumeiland waren sportparken gepland en in het plan waren drie sporthallen opgenomen.

(…) De realisatie van de sportaccommodaties liep alleen niet gelijk op met de oplevering van de eerste woningen. Zodra de eerste bewoners zich op IJburg hadden gevestigd, meldden ze zich al bij het stadsdeel met de vraag waar de sportvoorzieningen bleven. Tegelijkertijd liep de gemeente tegen een aantal onvoorziene omstandigheden aan. De locatie in het Diemerpark waar het grote sportpark moest komen, bleek nog niet geschikt omdat de grond niet vlak genoeg kon worden gemaakt. De velden die voorzien waren voor de tweede fase van de aanleg van IJburg raakten uit beeld omdat de ontwikkeling van IJburg 2 vertraagd werd. (…) Al deze ontwikkelingen hadden tot gevolg dat er te weinig sportaccommodaties waren voor de bewoners van IJburg. Zij wilden graag sporten en voerden de druk op de gemeente op. (…) Omdat de grond in het Diemerpark nog steeds niet geschikt was om de geplande kunstgras sportvelden aan te leggen, besloot het stadsdeel er een tijdelijk sportveld van natuurgras aan te leggen. Al snel was dat veel te klein en, vanwege de massaal in het park aanwezige konijnen, zeer matig van kwaliteit. De druk op de verantwoordelijke bestuurders om kunstgras aan te leggen werd steeds verder opgevoerd. Zij besloten het risico te nemen en lieten twee kunstgras velden aanleggen. De hockey- en de voetbalverenigingen konden volwaardig van start gaan en aan de competitie deelnemen.

Omdat de eerste twee velden ondanks de onregelmatige ondergrond in goede staat bleven, konden er nog twee velden worden aangelegd. In september 2015 wordt de laatste fase van de aanleg van het sportpark afgerond. In totaal liggen er dan zes velden waarmee 2.500 sporters gefaciliteerd worden. Ondanks deze uitbreiding zijn er nog steeds wachtlijsten.” 11 Uit de wachtlijsten concludeerde het college van B&W dat er op IJburg te weinig sportvelden zijn. Dit tekort zou volgens de Nota Sportnorm voor de Sportieve Stad (2018) worden “meegenomen in de uitwerking van het sportprogramma IJburg 2”. 12

8

Bron: Verslag Inspraakavond Inrichtingsplan Diemerpark, 21-04-1999 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wpcontent/uploads/2024/02/990421-Verslag-inspraakavond.pdf 9 Zes sportvelden in het Diemerpark staan o.m. in: Ontwerprapportage Diemerpark (1995), Inrichtingsplan Diemerpark, e (1999), Uitvoeringsplan Diemerpark (2002), Sportaccommodatieplan (2006), Bestemmingsplan IJburg 1 fase (2013), Definitief inrichtingsplan Sportpark IJburg e.o. (2014) 10 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/01/140514-Beantwoording-vragen-van-PvdD.pdf 11 Bron: ‘Sportvoorzieningen in de stadsuitbreidingen van Amsterdam Oost’, Hugo Hilgers, in Plan Amsterdam 03|2015, Gemeente Amsterdam, augustus 2015. https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/150801-PlanAmsterdam-03-2015.pdf 12 https://oost.notubiz.nl/document/6680148/3/180517+sportnorm+voor+de+sportieve+stad

6

Meer sportvelden in het Diemerpark? Maar juist toen de economische situatie het mogelijk zou gaan maken om op IJburg 2e fase daadwerkelijk sportvelden aan te leggen, besloot de gemeenteraad in de Begroting 2019 om budget ter beschikking te stellen voor de aanleg van extra sportvelden in het Diemerpark. Deze uitbreiding werd gemotiveerd door te wijzen op de wachtlijsten van de sportverenigingen, en ook: “In de directe omgeving (IJburg 2e fase en Zeeburgereiland) zullen de komende jaren nog veel woningen worden gebouwd.” 13 In de Bestuursopdracht ‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ die in december 2019 door de wethouders Sport, Groen en Ruimtelijke Ordening werd vastgesteld, staat echter: “De uitbreidingen van de stad op Zeeburgereiland en IJburg 2e fase brengen hun eigen sportbehoefte met zich mee, die in deze gebieden zelf zal worden opgelost – conform de sportnorm.” 14

Sportnorm voor ontwikkelgebieden in plaats van één sportprogramma In 2016 stelde de gemeenteraad de Sportvisie 2025 vast. Hierin staat: “Amsterdam gaat een ruimtelijke sportnorm opnemen als onderdeel van het strategiebesluit met als doel voldoende ruimte voor sport en bewegen te borgen in (nieuwe) ontwikkelgebieden.” 15 Toegepast op sportvelden is de sportnorm een maat voor de hoeveelheid m2 aan sportvelden per woning, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen drie ‘woonmilieus’ (Centrumstedelijk, Gemengde stadsbuurt, Groenblauw woonmilieu). De sportnorm wordt dus opgevoerd als strategie om voldoende ruimte voor sport te ‘borgen’. Maar door de sportnorm niet toe te passen op IJburg of Zeeburgereiland als geheel, maar alleen op “(nieuwe) ontwikkelgebieden” (Centrumeiland, Strandeiland, Buiteneiland, Sluisbuurt en Baaibuurten), werd het beleid van één sportprogramma voor IJburg/Zeeburgereiland losgelaten. Voor IJburg wil het college op het Strandeiland en Buiteneiland niet méér m2 aan sportvelden realiseren dan, volgens de sportnorm, nodig is voor alléén de bewoners van IJburg 2e fase. Dit zorgt voor druk om in het Diemerpark het ‘tekort’ aan sportvelden op IJburg 1e fase op te heffen. Nóg meer sportvelden aanleggen in het Diemerpark is echter om diverse redenen zeer problematisch. Extra sportvelden vergroten de behoefte aan parkeerplaatsen.

Het huidige parkeerterrein in het Diemerpark is sinds maart 2016 in gebruik. Het autoverkeer is sindsdien verantwoordelijk voor overlast en gevaarlijke situaties voor voetgangers en fietsers, op de hoofdfietsroute tussen IJburg en de Nesciobrug. Méér parkeerplaatsen leveren méér autoverkeer en dus meer overlast en gevaarlijke situaties op. Het fietsverkeer zal door de komst van 10.000 woningen op IJburg 2e fase bovendien nog toenemen. Het sportterrein in het Diemerpark ligt op een voormalige vuilstortplaats, die overdekt is door een laag van zand en bentoniet. 16 Door deze ondergrond moeten de sportvelden sneller vervangen worden dan op een ‘normale’ ondergrond het geval is. Naast het feit dat duurzaamheid hier ver te zoeken is, gaat vervangen van velden ook met overlast en beschadiging van de flora gepaard. Een sportpark ligt bij voorkeur enigszins verdiept en wordt omzoomd met bomen rond de velden die de uitstraling van licht wegnemen of reduceren. Omdat er in het Diemerpark vanwege de ondergrond geen verdiepte ligging mogelijk is en er om dezelfde reden geen hoge bomen kunnen groeien, is een grote lichtuitstraling naar de omgeving onvermijdelijk. Dit heeft nadelige effecten voor de natuur, de niet-sportende parkgebruiker en omwonenden, met name die op het Haveneiland en Steigereiland Zuid.

Bovendien brengen extra (plastic!) sportvelden in dit natuurpark schade toe aan de natuur/biodiversiteit. De stadsdeelcommissie Oost heeft daarom al meer dan eens geadviseerd om méér sportvelden op IJburg 2e fase te realiseren. Maar het dagelijks bestuur van Oost en het college van B&W weigeren deze adviezen serieus te nemen. We gaan na in hoeverre daarbij democratisch vastgestelde regels (niet) in acht worden genomen. 13

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/6968981/1/09012f978265c820 In de bestuursopdracht ‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ staat de doelstelling om in het Diemerpark “4 volwaardige extra velden te realiseren: 2 hockey, 2 voetbal. (…) De vier sportvelden zijn het antwoord op het tekort aan sportruimte op IJburg I.” https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2023/11/200123-Bestuursopdracht-vernieuwingDiemerpark-dec.-2019-aan-Stakeholders-verstuurd-23-januari-2020.pdf 15 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/4550368/1/ 16 Bron: https://www.nemokennislink.nl/publicaties/eeuwig-pompen-bij-de-diemerzeedijk/ 14

7

Onderzoeksopzet Doel Doel van dit onderzoek is het testen van de hypothese dat in plannen voor - en besluiten over sportvelden voor IJburg/Zeeburgereiland, adviezen van de stadsdeelcommissie Oost structureel door het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost en het college van B&W worden genegeerd. Dit doen we door na te gaan hoe adviezen van de stadsdeelcommissie formeel worden betrokken bij plannen en besluiten. Wordt de Verordening op het lokaal bestuur of de opvolger daarvan, de Verordening op de stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022 consequent nageleefd? Daarnaast willen we licht werpen op de argumenten die het college van B&W en het dagelijks bestuur van Oost aanvoeren om in het Diemerpark méér sportvelden te willen realiseren, dan de zes die er tijdens het ontwerp van het park (1995 - 2002) voorzien waren (en in 2011 als beleid zijn opgenomen in de Structuurvisie Amsterdam 2040 en in 2013 juridisch-planologisch zijn vastgelegd in het vigerende bestemmingsplan en waarvoor de toenmalige bestuurscommissie in 2014 een inrichtingsplan vaststelde).

Verordening op het lokaal bestuur en Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022 Hieronder staan de artikelen in de verordeningen die we bij ons onderzoek betrekken. Art. 12.1

12.5

19.1

19.5

Verordening op het lokaal bestuur Verordening stadsdelen en 17 in Amsterdam stadsgebied Amsterdam 2022 18 Het college en de burgemeester betrekken het dagelijks bestuur bij de voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het dagelijks bestuur of het dagelijks bestuur een rol krijgt in de uitvoering van die kaders. Het college of de burgemeester legt de Het college of de burgemeester legt de adviezen van het dagelijks bestuur samen met volledige adviezen van het dagelijks bestuur en het voorstel aan het college en de raad voor. de stadsdeelcommissie samen met het voorstel aan het college en de raad voor. Indien het college of de burgemeester in het voorstel afwijkt van het advies van het dagelijks bestuur, motiveert het schriftelijk waarom van het advies wordt afgeweken. Het dagelijks bestuur legt alle adviesvragen van het college, bedoeld in artikel 12, eerste en tweede lid, voor aan de stadsdeelcommissie. De stadsdeelcommissie kan besluiten advies uit te brengen over een adviesaanvraag. Bij de besluitvorming maakt het dagelijks Bij de besluitvorming maakt het dagelijks bestuur inzichtelijk wat het advies van de bestuur inzichtelijk wat het advies van de stadsdeel-commissie is. stadsdeel-commissie is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in artikel 30, derde lid, zijn verwerkt.

Het advies is zwaarwegend in die zin dat het Het dagelijks bestuur neemt een advies, motie dagelijks bestuur het advies van de of een voorstel van de stadsdeelcommissie stadsdeelcommissie in beginsel overneemt over indien het advies, de motie of het voorstel is vastgesteld met een meerderheid van indien het advies is vastgesteld met een stemmen en binnen de stedelijke en meerderheid van stemmen en binnen de stedelijke en budgettaire kaders past. budgettaire kaders past. Indien het dagelijks bestuur afwijkt van het Het dagelijks bestuur kan uitsluitend schriftelijk advies van de stadsdeelcommissie, motiveert met zeer zwaarwegende redenen afwijken van het dagelijks bestuur schriftelijk waarom van een advies of voorstel van de stadsdeelcommissie.” 19 het advies wordt afgeweken.

17

Bron: Gemeenteblad nr. 19537, 30-01-2018 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2018-19537 Bron: Gemeenteblad nr. 443018, 08-01-2021 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-443018 19 Hoe er bepaald wordt of een reden voor een afwijkend advies “zeer zwaarwegend” is, is niet beschreven. 18

8

Onderzoeksvragen We willen in ons onderzoek de volgende vragen beantwoorden: A. Hoe is het dagelijks bestuur van Oost omgegaan met adviezen van de stadsdeelcommissie die impact hebben op besluiten over sportvelden (inclusief bijbehorende parkeerplaatsen) op IJburg? Heeft het dagelijks bestuur in alle gevallen waarin hun eigen advies afweek van dat van de stadsdeelcommissie, de afwijking schriftelijk, waar nodig met zeer zwaarwegende redenen, gemotiveerd? [Wordt voldaan aan artikel 19.5 van de Verordening op het lokaal bestuur / Verordening stadsdelen en stadsgebied?] B. Hoe is het college van B&W omgegaan met de adviezen van het dagelijks bestuur en de stadsdeelcommissie? Heeft het college het advies van het dagelijks bestuur en, waar nodig, dat van de stadsdeelcommissie altijd samen met voorstellen aan de gemeenteraad voorgelegd? [Wordt voldaan aan artikel 12.5 van de Verordening op het lokaal bestuur / Verordening stadsdelen en stadsgebied?] C. Is de stadsdeelcommissie Oost om advies gevraagd bij alle concept besluiten met mogelijke gevolgen voor sportvelden voor IJburg, waarbij dat nodig was? [Wordt voldaan aan artikel 19.1 van de Verordening op het lokaal bestuur / Verordening stadsdelen en stadsgebied?] D. Hoe motiveren het college van B&W en het dagelijks bestuur van Oost de wens om sportvelden en parkeerplaatsen in het Diemerpark uit te breiden?

Elf adviezen van stadsdeelcommissie Oost

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

‘Consentadvies’ Stedenbouwkundig plan Strandeiland Sportvelden op IJburg en Zeeburgereiland Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen Bestemmingsplan IJburg 2e fase - Strandeiland Omgevingsvisie Amsterdam 2050 Parkeren Sportpark Diemerpark Parkeerplaatsen aan de zuidzijde van Sportpark IJburg Beleidskader Hoofdgroenstructuur Visie Diemerpark Strategisch Huisvestingsplan Sporten en bewegen 2023-2027

het Diemerpark

√ √

√ √

√

√ √ √

√ √

√ √

√ √ √ √ √

ongevraagd advies √

√

12-10-2021 14-12-2021 08-03-2022 19-09-2023

door college gevraagd

uitgebracht op 16-01-2018 15-01-2019 04-06-2019 23-06-2020 08-08-2020 09-03-2021

IJburg/Zeeburgereiland

Nr. Advies stadsdeelcommissie

betreft

beleid heel Amsterdam

We analyseren elf adviezen die de stadsdeelcommissie Oost in een periode van zes jaar, tussen 01-01-2018 en 01-01-2024, uitbracht, die gemeenschappelijk hebben dat ze een opvatting weergeven over de locatie en/of de hoeveelheid sportvelden voor IJburg en/of de daarbij behorende parkeerplaatsen. De betreffende adviezen zijn hierna weergegeven. Het aantal en de diversiteit van de adviezen zijn voldoende representatief om conclusies te mogen trekken over de manier waarop het dagelijks bestuur en het college van B&W daarmee omgaan.

√ √ √

De adviezen zijn in drie bestuursperiodes uitgebracht. Advies 1 werd uitgebracht in de bestuursperiode 2014-2018, de adviezen 2 t/m 10 in de bestuursperiode 2018 – 2022, advies 11 in de huidige bestuursperiode, dus door de thans zittende stadsdeelcommissie. Tijdens het uitbrengen van de adviezen 1 t/m 10 was de Verordening op het lokaal bestuur in Amsterdam van kracht, tijdens advies 11 was dat de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022.

9

Samenvatting van de bevindingen Artikel 19.5 Verordening op het lokaal bestuur in Amsterdam: “Indien het dagelijks bestuur afwijkt van het advies van de stadsdeelcommissie, motiveert het dagelijks bestuur schriftelijk waarom van het advies wordt afgeweken.” Artikel 19.5 Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: “Het dagelijks bestuur kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van een advies of voorstel van de stadsdeelcommissie.” A.

Hoe is het dagelijks bestuur van Oost omgegaan met adviezen van de stadsdeelcommissie die impact hebben op besluiten over sportvelden (inclusief bijbehorende parkeerplaatsen) op IJburg? Heeft het dagelijks bestuur in alle gevallen waarin hun eigen advies afweek van dat van de stadsdeelcommissie, de afwijking schriftelijk, waar nodig met zeer zwaarwegende redenen, gemotiveerd?

Bij vijf van de elf onderzochte adviezen was er een duidelijk verschil tussen het advies van het dagelijks bestuur en dat van de stadsdeelcommissie.  De stadsdeelcommissie adviseerde over het advies over het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (4): “Uitbreiding van sportvelden moet niet te koste gaan van het ecologisch groen. Het is niet de bedoeling dat sportvelden in de Hoofdgroenstructuur van Oost worden gerealiseerd.” 20 Het advies van het dagelijks bestuur week daar van af: “Oost wil graag samen met u meedenken en op een constructieve wijze maatwerk leveren voor de realisatie van meer sportfaciliteiten in bestaand gebied, zoals het Diemerpark.” 15 Het dagelijks bestuur gaf geen motivatie voor dit standpunt. Daarom werd bij advies 4 artikel 19.5 van de Verordening op het lokaal bestuur niet nageleefd.  De stadsdeelcommissie adviseerde over de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (6) om “het Diemerpark niet aan te wijzen als ‘zoekgebied sportlandschap’ en het beleid te richten op het versterken van de natuurwaarden en biodiversiteit van het Diemerpark.” 21 Het dagelijks bestuur week daar van af: “Voor de kop van het Diemerpark blijft het DB de noodzaak voor uitbreiding met een sportcomplex onderschrijven. Dit betekent dat een deel van het Diemerpark ‘zoeklocatie sportlandschap’ blijft.” 16 Het dagelijks bestuur gaf geen motivatie voor dit standpunt.

Daarom werd bij advies 6 artikel 19.5 van de Verordening op het lokaal bestuur niet nageleefd.  De stadsdeelcommissie adviseerde in het advies Parkeren Sportpark Diemerpark (7) o.a. “Plaats de hockeyclub met spoed uit naar IJburg 2 en laat deze zich aldaar in alle vrijheid verder ontwikkelen.“ 22 Het dagelijks bestuur was het hier niet mee eens, maar reageerde er niet schriftelijk op. Daarom werd bij advies 7 artikel 19.5 van de Verordening op het lokaal bestuur niet nageleefd.  In het advies over het Beleidskader Hoofdgroenstructuur (9) staat: “De stadsdeelcommissie heeft bedenkingen bij de voorgestelde uitbreiding naar 10 sportvelden in het Diemerpark en stelt voor deze uitbreiding elders te realiseren.“ 23 Het dagelijks bestuur nam dit advies niet over en schreef: “Het Dagelijks Bestuur wenst dat we ons houden aan het advies van het consenttraject uit 2018 (maximaal 9 hectare voor sportvelden) zoals vastgesteld door de stadsdeelcommissie destijds, als resultaat van het gesprek met alle partijen.” 18 24 Het dagelijks bestuur geeft geen motivatie voor dit standpunt. Daarom werd bij advies 9 artikel 19.5 van de Verordening op het lokaal bestuur niet nageleefd.

 In het advies over het Strategisch Huisvestingsplan Sporten en bewegen 2023-2027 (11) stelde de stadsdeelcommissie voor “om te spreken over het toevoegen van ´sportruimte op IJburg´ in plaats van toevoegen van ´sportruimte in het Diemerpark.’” 25 Het dagelijks bestuur oordeelde “het aanpassen van de inzet op de sportruimte in het Diemerpark naar inzet op IJburg als onwenselijk, dit gelet op de 20

https://oost.notubiz.nl/document/8990721/1/Adviesaanvraagformulier https://oost.notubiz.nl/document/9906126/1/Adviesaanvraagformulier 22 https://oost.notubiz.nl/document/10627705/1/Ongevraagd+advies+van+het+lid+Monas+van+3+oktober+2021 23 https://oost.notubiz.nl/document/11168561/1/Adviesaanvraagformulier 24 Inmiddels waren er namens het dagelijks bestuur van Oost al plannen ontwikkeld voor het sportterrein in het Diemerpark die in de verste verte niet overeenkwamen met de afspraken in het ‘consentadvies’. 25 https://oost.notubiz.nl/document/13237990/1/Adviesaanvraagformulier 21

10

nu al grote druk op de sportverenigingen op en rondom IJburg en de urgentie om extra ruimte voor sport te creëren. Dit in combinatie met de al vergaande en lang lopende voorbereiding van ontwikkelingen in het Diemerpark.” 26 Het dagelijks bestuur geeft dus een motivatie om af te wijken van het advies van de stadsdeelcommissie. De motivatie kwalificeren we echter niet als “zeer zwaarwegend”. Er is immers geen enkel onderzoek gedaan naar mogelijkheden om, zonder gebruik te maken van het Diemerpark én zonder vertraging, de druk op de sportverenigingen op IJburg te verlichten en extra ruimte voor sport te creëren. Daarom werd bij advies 11 artikel 19.5 van de Verordening stadsdelen en stadsgebied niet nageleefd. Artikel 12.5 Verordening op het lokaal bestuur in Amsterdam: “Het college of de burgemeester legt de adviezen van het dagelijks bestuur samen met het voorstel aan het college en de raad voor.” Artikel 12.5 Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: “Het college of de burgemeester legt de volledige adviezen van het dagelijks bestuur en de stadsdeelcommissie samen met het voorstel aan het college en de raad voor.” B.

Hoe is het college van B&W omgegaan met de adviezen van het dagelijks bestuur en de stadsdeelcommissie? Heeft het college het advies van het dagelijks bestuur en, waar nodig, dat van de stadsdeelcommissie altijd samen met voorstellen aan de gemeenteraad voorgelegd?  Bij de vergadering van de gemeenteraad van 16/17-12-2020, waarin het college voorstelde om het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen vast te stellen, had het college het advies van het dagelijks bestuur samen met het voorstel voorgelegd. In dit opzicht voldeed het college wel aan artikel 12.5 van de Verordening op het lokaal bestuur. Het advies van de stadsdeelcommissie over het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (4) [“Het is niet de bedoeling dat sportvelden in de Hoofdgroenstructuur van Oost worden gerealiseerd.” 27] was op een belangrijk punt tegengesteld aan dat van het dagelijks bestuur [“Oost wil graag samen met u meedenken en op een constructieve wijze maatwerk leveren voor de realisatie van meer sportfaciliteiten in bestaand gebied, zoals het Diemerpark” 24].

Opmerkelijk was, dat het college (in de Reactienota Advies Stadsdelen) de stadsdeelcommissies “de ogen en oren en uitvoerders van de stad” noemde 28, maar schreef: “Wij hebben daarom [! –red.] de definitieve adviezen van het dagelijks bestuur in de stadsdelen gebruikt om het SHP Bovenwijks Groen te toetsen en af te ronden, voorafgaand aan de definitieve vaststelling in het College van B&W en de raad.” 25 Het was het college kennelijk ontgaan dat de stadsdeelcommissie en het dagelijks bestuur van Oost tegengestelde adviezen uitbrachten over sportvelden in het Diemerpark.  Bij de vergadering van de gemeenteraad van 20/21-12-2023, waarin het Strategisch Huisvestingsplan Sporten en bewegen 2023 -2027 werd vastgesteld, had het college de adviezen van het dagelijks bestuur en dat van de stadsdeelcommissie (11) niet samen met het voorstel voorgelegd. 29 Daarom werd bij advies 11 artikel 12.5 van de Verordening stadsdelen en stadsgebied niet nageleefd.

(Voorafgaand aan de vergadering signaleerden we dit bij een ambtenaar van de Directie Bestuurs- en Managementadvisering van de gemeente Amsterdam. Ze schreef terug: “Op grond van de verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Amsterdam 2022, artikel 12 5de lid, zou het (…) logisch zijn deze adviezen ook bij de raadsstukken te voegen. (…) Het niet opvolgen van een vormvoorschrift vanuit de verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022, is echter niet zonder meer reden voor vernietiging van een besluit door de rechter.” 30) 26

https://oost.notubiz.nl/document/13076358/1/CONCEPT+SHP+Sporten+en+Bewegen+2023-2027 https://oost.notubiz.nl/document/8990721/1/Adviesaanvraagformulier 28 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9568987/1/1534C_20_Bijlage+2+Reactienota+Advies+Stadsdelen 29 De gemeenteraad stelde in de vergadering van 20/21-12-2023 ook het Strategisch Huisvestingsplan Jeugd Zorg en Basisvoorzieningen 2023 – 2027 en het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2023 – 2027 vast, zonder dat daarbij de adviezen van de stadsdeelcommissies waren voorgelegd. 30 Zie Bijlage 5 Mailwisseling namens het college van B&W, waarin de betreffende mailwisseling tussen Vrienden van het Diemerpark en de ambtenaar van de Directie Bestuurs- en Managementadvisering van de gemeente Amsterdam is weergegeven. 27

11

 Bij de vergadering van de gemeenteraad van 25-01-2023 waarin het college voorstelde om het Beleidskader Hoofdgroenstructuur vast te stellen, had het college het voorstel samen met het advies van het dagelijks bestuur (inclusief de (non-)motivatie om het advies van de stadsdeelcommissie niet over te nemen) voorgelegd. In dit opzicht voldeed het college dus wel aan artikel 12.5 van de Verordening op het lokaal bestuur. Opmerkelijk is dat het college op de voorgestelde toetskaart Hoofdgroenstructuur in het Beleidskader Hoofdgroenstructuur het groentype ‘sportpark’ in het Diemerpark ruim twee keer groter had gemaakt ten opzichte van de Structuurvisie Amsterdam 2040 (het vigerende beleid). 31 Welke visie op het Diemerpark aan dit beleid ten grondslag lag, staat nergens beschreven. De voorgestelde nieuwe grootte leek gebaseerd op een plan, dat nota bene eerder al door het college (vanwege de hoge kosten) was ingetrokken. In plaats van beleid voor te stellen dat gebaseerd is op een visie op het Diemerpark 32 (waarna eventueel een plan ontwikkeld kan worden), wil het college in het Beleidskader Hoofdgroenstructuur uitvoering van een prematuur plan mogelijk maken.

33 Artikel 19.1 Verordening op het lokaal bestuur / stadsdelen en stadsgebied: “Het dagelijks bestuur legt alle adviesvragen van het college, bedoeld in artikel 12, eerste en tweede lid, voor aan de stadsdeelcommissie.” Artikel 12.1 Verordening op het lokaal bestuur / stadsdelen en stadsgebied: “Het college en de burgemeester betrekken het dagelijks bestuur bij de voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het dagelijks bestuur of het dagelijks bestuur een rol krijgt in de uitvoering van die kaders.” C.

Is de stadsdeelcommissie Oost om advies gevraagd bij alle concept besluiten met mogelijke gevolgen voor sportvelden voor IJburg, waarbij dat volgens de Verordening op het lokaal bestuur / stadsdelen en stadsgebied nodig was?

 De stadsdeelcommissie Oost is niet gevraagd om te adviseren over het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 (vastgesteld op 23-01-2019). Daarom is bij de vaststelling van het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 artikel 12.1 of 19.1 van de Verordening op het lokaal bestuur niet nageleefd.  Het advies van de stadsdeelcommissie over het Beleidskader Hoofdgroenstructuur (6) was gebaseerd op de inspraakversie van het Beleidskader Hoofdgroenstructuur. Het college van B&W heeft in (inmiddels twee) latere versies van het concept Beleidskader méér wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de inspraakversie dan het verantwoordt in de Nota van Beantwoording en/of het Overzicht van wijzigingen. Sommige van deze niet-gedocumenteerde wijzigingen houden majeure beleidswijzigingen in. Een voorbeeld daarvan is het beleid met betrekking tot sportvelden in de Hoofdgroenstructuur. In de inspraakversie van het Beleidskader Hoofdgroenstructuur staat: “Procedureel zijn extra sportterreinen voor georganiseerde sport in de Hoofdgroenstructuur pas aan de orde als aangetoond kan worden dat realisatie van deze sportopgave in stedelijk gebied onmogelijk is. Dus primair worden ze gerealiseerd daar waar de sportbehoefte ontstaat: hetzij in stedelijk bebouwd gebied (stap 1), hetzij via optimalisering van bestaande sportparken (stap 2).” 34

31

Het college had op de voorgestelde ‘toetskaart Hoofdgroenstructuur’ het groentype ‘sportpark’ in het Diemerpark vergroot van bijna 4,7 (in de Structuurvisie Amsterdam 2040) naar 11,6 ha. https://maps.amsterdam.nl/hoofdgroenstructuur2022/ 32 Een Visie Diemerpark is niet vastgesteld. Van 15-02-2022 tot 04-04-2022 konden zienswijzen op een concept versie daarvan worden ingediend. 33 Het Beleidskader Hoofdgroenstructuur is niet door de gemeenteraad vastgesteld. 34 Ook over beleid over parkeervoorzieningen bij sportvelden zijn niet-gedocumenteerde wijzigingen aangebracht. In de inspraakversie van het Beleidskader Hoofdgroenstructuur staat: “Geen extra parkeervoorzieningen in het sportpark, oplossingen voor parkeren ten behoeve van voorzieningen moeten buiten het sportpark worden gevonden.” https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10975530/1/09012f97804d1c6f

12

In de gewijzigde versie van het concept Beleidskader Hoofdgroenstructuur komt deze tekst niet meer voor. Dus waar in de inspraakversie van het Beleidskader Hoofdgroenstructuur nog sprake was van enige terughoudendheid in het aanleggen van sportvelden in de Hoofdgroenstructuur, is dat in nieuwere versies volledig losgelaten. Het college heeft deze wijziging nergens toegelicht/verantwoordt. Omdat het college van B&W ná de inspraakperiode nog wijzigingen in het beleid heeft aangebracht, zijn de stadsdeelcommissies niet in de gelegenheid geweest deze bij hun adviezen te betrekken. D.

Hoe motiveren het college van B&W en het dagelijks bestuur van Oost de wens om sportvelden en parkeerplaatsen in het Diemerpark uit te breiden?

Voor het willen uitbreiden van het sportterrein in het Diemerpark noemen het college van B&W en het dagelijks bestuur van Oost verschillende redenen: - Op 06-05-2021 schrijft het college dat de gemeenteraad in het Strategisch Huisvestingsplan Sport 20202023 (vastgesteld op 23-01-2019) tot uitbreiding had besloten “om wachtlijsten weg te werken.” 35 Om hieraan uitvoering te geven, moesten er nog slechts twee besluiten worden genomen: over het planologisch-juridische kader en de financiering. Participatie was niet meer nodig: “Het door de gemeenteraad in het SHP [Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 –red.] vastgelegde uitgangspunt van uitbreiding van sportpark IJburg staat (…) niet meer ter discussie.” 30 36. - Eerder al, in de Begroting 2019 (vastgesteld op 07-11-2018), had de gemeenteraad een voorbereidingsbudget voor uitbreiding in het Diemerpark beschikbaar gesteld. Naast de wachtlijsten werd als argument hiervoor aangevoerd: “In de directe omgeving (IJburg 2e fase en Zeeburgereiland) zullen de komende jaren nog veel woningen worden gebouwd.” 37 38 In de gewijzigde versie staat: “Uitbreiding van parkeren op een sportpark wordt beoordeeld als onderdeel van het bebouwingsinitiatief waar het bij hoort.” https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12044266/1/Bijlage+1+Beleidskader+Hoofdgroenstructuur_correcte+vers ie 35 Beantwoording dd.

06-05-2021 namens het college van B&W van vragen van Vrienden van het Diemerpark: “Ten eerste vraagt u of het college het met u eens is dat de gemeenteraad nog geen besluit heeft genomen dat er in het Diemerpark extra sportvelden bij zouden moeten komen. De gemeenteraad heeft met de vaststelling van de Sportvisie 2025 (oktober 2016) het wegwerken van bestaande wachtlijsten als topprioriteit aangemerkt. (…) Juist bij IJburg eerste fase is onvoldoende ruimte voor georganiseerde buitensport gerealiseerd met grote wachtlijsten als gevolg. Dit was bij de vaststelling van de Sportvisie 2025 voor de gemeenteraad aanleiding te vragen om een sportnorm. (…) De gemeenteraad heeft vervolgens met de vaststelling van het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) Sport (…) de uitbreiding van sportpark IJburg met vier sportvelden vastgelegd om wachtlijsten weg te werken. Het is dus onjuist te stellen dat de gemeenteraad nog geen besluit heeft genomen over de uitbreiding tot een sportpark met tien velden. Om de definitieve uitbreiding van het sportpark mogelijk te maken moeten er nog twee besluiten worden genomen: een wijziging van het planologisch-juridische kader en de financiering van de uitbreiding van het sportpark.

Vervolgens vraagt u of het college het met u eens is dat er geen sprake is van een volwaardig participatieproces als de inspraak alleen mag gaan over sportvelden in het Diemerpark en niet over de wenselijkheid de gewenste extra sportvelden e op IJburg 2 fase aan te leggen. Zoals u weet is er door stadsdeel Oost in 2017 in zogeheten consentgesprekken met betrokkenen, waaronder de Vrienden van het Diemerpark, gesproken over de vraag hoe de kwaliteit van het Diemerpark als geheel gewaarborgd kan blijven en er genoeg ruimte blijft voor alle gebruikers.(…) Bij de besluitvorming het sportpark uit te breiden tot tien velden heeft de gemeenteraad deze conclusie mede als uitgangspunt genomen. Het door de gemeenteraad in het SHP Sport vastgelegde uitgangspunt van uitbreiding van sportpark IJburg staat daarom niet meer ter discussie. Wel kan worden geparticipeerd in het proces gericht op het daadwerkelijk invullen van de opgave een sportpark met tien velden goed in te passen in de natuurlijke omgeving van het Diemerpark.” https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wpcontent/uploads/2024/02/210506-Beantwoording-Raadsadres-7-10-2020.pdf 36 Als reden om af te zien van participatie, verwees het college naar de ‘consentgesprekken’ die in 2017 plaatsvonden en waar Vrienden van het Diemerpark bij betrokken waren.

Echter in geen enkel plan dat voor de uitbreiding van sportvelden in het Diemerpark is gemaakt, wordt voldaan aan het ‘consentadvies’. Bovendien was, in strijd met de Verordening op het lokaal bestuur, de stadsdeelcommissie Oost niet uitgenodigd om advies uit te brengen over het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023 (zie C.). Zelfs de stadsdeelcommissie was dus de mogelijkheid van participatie onthouden. 37 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/6968981/1/09012f978265c820 38 Een amendement, ingediend door de PvdD om af te zien van het beschikbaar stellen van het budget werd verworpen.

13

- In december 2019 stelden de wethouders Sport, Groen en Ruimtelijke Ordening de Bestuursopdracht

‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ vast. Afwijkend van de argumentatie in de Begroting 2019 staat hierin: “De uitbreidingen van de stad op Zeeburgereiland en IJburg 2e fase brengen hun eigen sportbehoefte met zich mee, die in deze gebieden zelf zal worden opgelost – conform de sportnorm.” 39 - In het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (vastgesteld op 17-12-2020) staat het Diemerpark als één van negen locaties die “geoptimaliseerd” (sic!) zullen worden “om invulling te geven aan de sportnorm”. 40 Met ‘optimaliseren’ bedoelt het college van B&W: uitbreiden van sportvelden.

Overwegingen – de sportnorm  In de argumentatie in de Begroting 2019 om de sportvelden in het Diemerpark te willen uitbreiden,

wijst de gemeenteraad (naast de wachtlijsten) op uitbreiding van IJburg 2e fase en het Zeeburgereiland. In de Bestuursopdracht ‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ weerleggen de wethouders dit argument zelf, door te stellen dat de ‘sportbehoefte’ “in deze gebieden zelf zal worden opgelost– conform de sportnorm”.  In het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen wordt de sportnorm opgevoerd om het aantal sportvelden in het Diemerpark te willen uitbreiden. Maar dit lijkt geen valide argument, omdat, volgens de Sportvisie 2025 (vastgesteld op 30-11-2016), de sportnorm bedoeld is om voldoende ‘sport en bewegen’ te ‘borgen’ in “(nieuwe) ontwikkelgebieden”. Nieuwe ontwikkelgebieden op IJburg zijn het Centrumeiland, Strandeiland en Buiteneiland. Toen we vraagtekens zetten bij het gebruik van een aparte sportnorm voor IJburg 1e fase, bevestigde het college van B&W op 28-09-2018 dat deze toepassing inderdaad niet correct was: het Diemerpark is géén onderdeel van een nieuw ontwikkelgebied. De sportnorm zou dus niet aangevoerd kunnen worden als valide argument voor uitbreiding van de sportvelden in het Diemerpark. 41

Welk beleid heeft prioriteit? De enige constante in de motivering om het aantal sportvelden in het Diemerpark uit te breiden is, “om wachtlijsten weg te werken”. Daarmee zou uitvoering worden gegeven aan beleid, vastgelegd in de Sportvisie 2025, om het wegwerken van wachtlijsten als topprioriteit aan te merken. 42 Uitbreiden van sportvelden in het Diemerpark is in strijd met het beleid voor de Hoofdgroenstructuur van Amsterdam, vastgelegd in de Structuurvisie Amsterdam 2040. Dat zou namelijk onvermijdelijk ten koste gaan van gebied waarover in de Structuurvisie staat: “Deze gebieden mogen niet opgevuld raken met andere functies of met andersoortige groenfuncties (volkstuinen, sportparken, parken e.d.)”. 43 In het negatieve preadvies schreef het college: “De hockey- en voetbalvereniging IJburg hebben wachtlijsten met vele honderden aspirant leden. Ruimte voor anders-georganiseerde sport is er niet of nauwelijks.” https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/181107-Preadvies-college-over-amendementPvdD.pdf 39 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2023/11/200123-Bestuursopdracht-vernieuwing-Diemerparkdec.-2019-aan-Stakeholders-verstuurd-23-januari-2020.pdf 40

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9568986/1/1534A_20_Strategisch+huisvestingsplan+Bovenwijks+Groen De overige locaties die ‘geoptimaliseerd’ zullen worden, zijn: De Weeren, Spieringhorn, Oostzanerwerf, Melkweg, Drieburg, Sloten, Multatuli en Heenvlietlaan. In het plan staat ook: “Soms is eerst studie nodig om tot de juiste ingrepen te komen, hieronder vallen de ontwikkelperspectieven van de scheggen.” Het Diemerpark ligt in de Diemerscheg. Maar studie wordt voor het Diemerpark kennelijk toch niet nodig bevonden. 41 e Het college bevestigde op 28-09-2018 in een brief aan onze vereniging dat IJburg 1 fase niet beschouwd wordt als een ‘nieuw ontwikkelgebied’: “De sportnorm is (…) gekoppeld aan nieuwe gebiedsontwikkeling en dus niet toepasbaar op bestaand stedelijk gebied.

Ten tijde van het advies van november [bedoeld wordt hier het ‘consentadvies’ over het Diemerpark] was de toepassing van de sportnorm als onderdeel van de referentienormen maatschappelijke voorzieningen nog in ontwikkeling en is dit per abuis wel gebeurd.” https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wpcontent/uploads/2024/03/180928-Beantwoording-vragen-over-sportnorm-en-sportvelden-op-IJburg.pdf 42 In de Sportvisie 2025 (vastgesteld op 30-11-2016) staat: “Het wegwerken van bestaande wachtlijsten is topprioriteit, wie wil sporten moet ook kunnen sporten.” https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/4550368/1/

14

Wat is belangrijker: het besluit om in het Diemerpark uitvoering te geven aan beleid over wachtlijsten dat is vastgesteld in de Sportvisie 2025 of beleid over de Hoofdgroenstructuur dat is vastgesteld in de Structuurvisie Amsterdam 2040?

Andere mogelijkheden Of er gezocht is naar ándere mogelijkheden dan uitbreiden van sportvelden in het Diemerpark om invulling te geven aan de topprioriteit voor het wegwerken van wachtlijsten, staat nergens. Het college van B&W schreef op 06-05-2021 dat de gemeenteraad met de vaststelling van het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023 had besloten tot uitbreiding van de sportvelden in het Diemerpark. 44 Op 18-12-2023 relativeerde het college de ‘status’ van dit besluit. Het schreef in een brief aan de gemeenteraad over Strategisch Huisvestingsplannen: “het SHP is een koersdocument waarin de huisvestingsopgave voor de komende jaren wordt geschetst. Het SHP is geen nieuw beleid, het is een vertaling van bestaand beleid naar de daarbij behorende huisvestingsopgave. (…) Mogelijk worden de komende periode andere bestuurlijke keuzes gemaakt. Dit wordt dan vertaald in de opgaven waar de gemeente aan werkt en dat komt terug in een volgend SHP. Dit geldt ook voor ontwikkelingen in de stad die van invloed zijn op die opgaven. Om die reden wordt gesproken van een koersdocument; we leggen ons niet op vast op een SHP.

Als de huisvestingsopgave wijzigt, op basis van gewijzigd of nieuw beleid dan wel ontwikkelingen in de stad, dan vormt een SHP hier geen beperkend kader voor.” 45 Er zijn volop mogelijkheden om wachtlijsten weg te werken waarbij het vigerende beleid voor de Hoofdgroenstructuur en het bestemmingsplan voor het Diemerpark wordt gerespecteerd en waarbij de natuur, de ruimte, rust en veiligheid in dit natuurpark niet (verder) worden aangetast. Het college van B&W en het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost mogen de discussie hierover niet ontlopen.

43

https://131f4363709c46b89a6ba5bc764b38b9.objectstore.eu/hior/Documenten/Structuurvisie%20Amsterdam%202040%2 0(2011).pdf 44 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/210506-Beantwoording-Raadsadres-7-10-2020.pdf We zagen eerder, onder C., dat stadsdeelcommissie Oost niet bij dit ingrijpende besluit betrokken is geweest. 45 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13647535/1/Raadsinformatiebrief++afdoening+toezegging+leidt+Sociale+Basis+tot+wijzigingen+in+SHP

15

DEEL 2: ONDERZOEK – DETAILS, ANALYSES

Advies 1: ‘Consentadvies’ 1.1 Advies stadsdeelcommissie en dagelijks bestuur Op 16-01-2018 besloot de stadsdeelcommissie met 15 stemmen vóór en 0 tegen: “in te stemmen met het ongevraagde advies over het Diemerpark aan B&W dat is opgesteld door verschillende belanghebbenden d.m.v. de consent-methode.” 46 In het kader van een “democratisch experiment” 47 vonden eind 2017 vier ‘consentgesprekken’ plaats tussen acht, door het stadsdeelbestuur geselecteerde, vertegenwoordigers van bewoners(-organisaties) (4), sportverenigingen (2), ambtenaren (2) en een lid van het dagelijks bestuur. Doelstelling van de gesprekken was om op korte termijn iets te doen aan de wachtlijsten van de sportverenigingen in het Diemerpark. 48 Op 13-12-2017 bracht de ‘consentkring’ een ‘consentadvies’ uit. In het ‘consentadvies’ worden maatregelen voorgesteld om de kwaliteit van de natuur in het park “blijvend te borgen” en de verkeersveiligheid te verbeteren. In het advies staat ook: “Om in de sportbehoefte van de IJburgers te voorzien wordt het noodzakelijk geacht het sportpark in het Diemerpark uit te breiden”. 49 Daar waren wel een aantal strikte voorwaarden aan verbonden. Deze hadden o.a. betrekking op de grootte van het sportterrein, de landschappelijke inpassing van de sportvelden en het aantal parkeerplaatsen.

In het ‘consentgesprek’ op 06-12-2017 was expliciet besloten om uitbreiding met vier sportvelden niet in het ‘consentadvies’ op te nemen, omdat dat een te grote negatieve impact op het park zou hebben. 50 Het advies van het dagelijks bestuur was gelijk aan dat van de stadsdeelcommissie. Het dagelijks bestuur bood het ‘consentadvies’ aan het college van B&W aan. 51 Het ‘consentadvies’ werd door het college van B&W gezien als de start van het project ‘Vernieuwing Diemerpark. Het college en het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost noemen het ‘consentadvies’ dikwijls als argument voor het willen uitbreiden van de sportvelden in het Diemerpark. 52 46

Bron: Voordracht en besluit, Resultaat consent-methode Diemerpark, registratienummer Z-17-37845, 16-01-2018 https://oost.notubiz.nl/vergadering/456317 47 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/171031-Democratisch-experiment-BriefDiemerpark.pdf 48 https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/171114-Werkwijzer-Consentkring-DiemerparkAdvies.pdf 49 https://oost.notubiz.nl/document/6070949/1/Consentadvies_Toekomst_van_het_Diemerpark 50

https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2023/11/171206-Verslag-derde-bijeenkomst-Consentkring06-12.pdf 51 https://oost.notubiz.nl/document/6070948/1/Brief_aan_B_en_W 52 Zie bijvoorbeeld de reactie van het dagelijks bestuur van Oost op het advies van de stadsdeelcommissie Oost over het Beleidskader Hoofdgroenstructuur: “Het Dagelijks Bestuur wenst dat we ons houden aan het advies van het consenttraject uit 2018 (maximaal 9 hectare voor sportvelden) zoals vastgesteld door de stadsdeelcommissie destijds, als resultaat van het gesprek met alle partijen.” https://oost.notubiz.nl/document/11168561/1/Adviesaanvraagformulier en de beantwoording dd. 06-05-2021 namens het college van B&W van vragen van Vrienden van het Diemerpark: “Zoals u weet is er door stadsdeel Oost in 2017 in zogeheten consentgesprekken met betrokkenen, waaronder de Vrienden van het Diemerpark, gesproken over de vraag hoe de kwaliteit van het Diemerpark als geheel gewaarborgd kan blijven en er genoeg ruimte blijft voor alle gebruikers.(…) Bij de besluitvorming het sportpark uit te breiden tot tien velden heeft de gemeenteraad deze conclusie mede als uitgangspunt genomen.” https://vriendenvanhetdiemerpark.nl/wp-content/uploads/2024/02/210506Beantwoording-Raadsadres-7-10-2020.pdf

16

1.2 Brief college van B&W van 26-09-2023 In de brief van het college van 26-09-2023 aan Vrienden van het Diemerpark staat over dit advies: 53

We onderzoeken hieronder hoe het college is omgegaan met het ‘consentadvies’. Hoe is het “consent proces” overgenomen in de bestuursopdracht en wat ging daaraan vooraf? 1.3 Nota Sportnorm voor de Sportieve Stad In juli 2018, een half jaar na het uitbrengen van het ‘consentadvies’, stuurde het dagelijks bestuur van Oost aan de stadsdeelcommissie de Nota Sportnorm voor de Sportieve Stad. In deze nota staat in een column “Leren van IJburg” over de behoefte aan sportvelden op IJburg: “Het huidige tekort op IJburg zal worden meegenomen in de uitwerking van het sportprogramma IJburg 2”. 54 Het ‘sportprogramma IJburg 2’ gaat over IJburg 2e fase: het Centrumeiland, Strandeiland en Buiteneiland. Volgens deze nota zou het ervaren tekort aan sportvelden op IJburg dus niet in het Diemerpark opgelost worden. 1.4 Begroting 2019 Op 07-11-2018, driekwart jaar na het uitbrengen van het ‘consentadvies’, besloot de gemeenteraad in de Begroting 2019 om een voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen “voor uitbreiding sportvelden in het Diemerpark met vier velden”. Dit werd gemotiveerd met: “Op sportpark IJburg hebben de hockey- en voetbalvereniging wachtlijsten met daarop vele honderden aspirant-leden. Omgerekend bedraagt het huidige tekort aan veldsport op IJburg 28.000 m2, dat is gelijk aan twee hockey- en twee voetbalvelden.

In de directe omgeving (IJburg 2e fase en Zeeburgereiland) zullen de komende jaren nog veel woningen worden gebouwd. “ 55 1.5 Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023 Op 23-01-2019, een jaar na het uitbrengen van het ‘consentadvies’, stelde de gemeenteraad het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 vast. In het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 staat: “Uitbreiding van sportpark IJburg met vier sportvelden om wachtlijsten weg te werken”. Overige argumenten werden niet genoemd en aan de uitbreiding werden geen voorwaarden gesteld. 56 Stadsdeelcommissie Oost was niet uitgenodigd om over het concept Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020–2023 een advies uit te brengen. Om daar 100% zekerheid over te hebben, hebben we hierover op 08-12-2023 een mail gestuurd aan een politiek assistent van het dagelijks bestuur Oost (zie bijlage 4.9). Daarop hebben we geen antwoord gekregen. (In bijlage 2: Plannen voor sportvelden voor IJburg/Zeeburgereiland 2020-2027+, staan overige plannen in het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023 voor het toevoegen van sportvelden voor IJburg en het Zeeburgereiland.) 1.6 Bestuursopdracht ‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ In december 2019 stelden de wethouders Sport, Groen en Ruimtelijke Ordening de bestuursopdracht ‘Eerste Fase Vernieuwing Diemerpark’ vast.