240304 Raadsinformatiebrief onderzoek forensenbelasting.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 maart 2024 Financiën Hester Van Buren Belastingen, bestuurszaken.bel@amsterdam.nl

Onderwerp

Onderzoek forensenbelasting

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. In het coalitieakkoord 2022 – 2026 Amsterdams Akkoord is een onderzoek naar de mogelijkheden tot invoering van een forensenbelasting in Amsterdam aangekondigd, om ook mensen die een tweede woning in Amsterdam bezitten een financiële bijdrage te laten leveren voor de geboden voorzieningen in de stad. Graag bieden we u hierbij de resultaten van een haalbaarheidsstudie aan, die is uitgevoerd door onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix (AEF), een onderzoeks- en adviesbureau dat zich toelegt op maatschappelijke vraagstukken in de publieke sector. Haalbaarheidsstudie forensenbelasting in Amsterdam De vraag die centraal stond in de studie was of een geschikte heffingssystematiek kan worden ontwikkeld die rechtmatige en controleerbare invoering van de forensenbelasting in Amsterdam mogelijk maakt. Op grond van Artikel 223 van de Gemeentewet mogen gemeenten forensenbelasting heffen en een bijdrage vragen aan mensen die veel in een gemeente verblijven, maar daar niet ingeschreven staan. Om forensenbelasting te kunnen heffen, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Zo moet het om een zelfstandige, gemeubileerde woning gaan, die meer dan 90 dagen van het jaar voor eigen gebruik beschikbaar is.

In de praktijk gaat het om een belasting voor vakantiewoningen, die in de regel door gemeenten met bungalowparken en recreatiewoningen wordt geheven. Eigenaren van vakantiewoningen maken gebruik van gemeentelijke voorzieningen, maar vallen buiten de berekening van de uitkering van het Gemeentefonds voor de gemeente waarin de vakantiewoning staat, omdat ze niet in die gemeente staan ingeschreven. Amsterdam kent geen vakantie- of bungalowparken. Forensenbelasting zou daarom alleen kunnen worden toegepast op tweede woningen in de stad die als pied-à-terres worden gebruikt door mensen die niet in Amsterdam staan ingeschreven.

Zicht op belastingplichtigen ontbreekt op dit moment: vergunning- of ontheffingsstelsel noodzakelijk voorwaarde voor invoering forensenbelasting Gemeenten die forensenbelasting heffen, hanteren in de regel een heffingssystematiek, waarin het doen van aangifte centraal staat. Dat betekent dat belastingplichtigen zelf moeten aangeven of zij forensenbelasting verschuldigd zijn. Deze systematiek is werkbaar voor gemeenten met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

5 maart 2024 Pagina 2 van 3

bungalowparken en vakantiewoningen, omdat die verhoudingsgewijs eenvoudig aan te wijzen en te controleren zijn, maar is niet zonder meer toepasbaar op de Amsterdamse situatie. In Amsterdam zijn de tweede woningen niet op een eenvoudige manier aan te wijzen (onder meer omdat ze door de hele stad verspreid zijn). Dat maakt de controle arbeidsintensief en gecompliceerd. Als niet goed te controleren is wie belastingplichtig zijn bestaat het risico dat de rechter een streep door de forensenbelasting haalt. De rechter kan dan oordelen dat geen recht wordt gedaan aan het gelijkheidsbeginsel en sprake is van willekeur omdat gelijke gevallen niet gelijk behandeld worden. De introductie van een stelsel van verplichte registratie voor tweede woningen zou de uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid van de forensenbelasting sterk vergroten. Een dergelijke registratie maakt het eenvoudiger om forensenbelasting te heffen omdat alle potentiële belastingplichtigen dan in principe geregistreerd zijn. In de belastingheffing en controle kan dan op dat stelsel aangesloten worden. De invoering van een ontheffingsstelsel is daarmee cruciaal om een effectieve controlestrategie te kunnen ontwikkelen, wat een voorwaarde is voor een juridisch houdbare heffing. De wethouder Volkshuisvesting verkent momenteel een dergelijk stelsel, ook met het oog op terugdringen van tweede woningbezit in Amsterdam.

Kleine belasting met hoge uitvoeringslasten Omdat er op dit moment geen registratieplicht voor pied-a-terres bestaat, is het exacte aantal pied-a-terres in Amsterdam niet bekend. Schattingen gaan uit van een bandbreedte waarbinnen 1.200 woningen als ondergrens en 3.800 als bovengrens gelden. Daarmee gaat het om in absolute zin om een kleine groep potentiële belastingplichtigen en een verhoudingsgewijs kleine heffing. De inkomsten die de gemeente misloopt van deze groep eigenaren/gebruikers van woningen (afvalstoffenheffing en uitkering gemeentefonds) bedragen ca. € 825 per persoon. Wanneer van dit bedrag zou worden uitgegaan bij het bepalen van de tarieven, en wordt uitgegaan van 2.500 belastingplichtigen, zou de opbrengst van de heffing uitkomen op ca. € 2 mln. Daarbij dient rekening te worden gehouden met het risico dat het aantal belastingplichtigen (en daarmee de belastingopbrengst) in de praktijk kleiner blijkt, bijvoorbeeld omdat sprake is van eigenaarschap van een rechtspersoon of omdat sprake blijkt van een situatie waarin een woning is verhuurd aan een derde. Vanwege aanpalend beleid om tweede woningen in de stad terug te dringen, zal het areaal daarnaast naar verwachting in de toekomst verder krimpen. De structurele uitvoeringslasten voor invoering van een forensenbelasting worden vooralsnog ingeschat op ca. € 0,5 mln.

structureel (naast incidentele kosten die samenhangen met de inrichting en implementatie van de heffing). Dat betekent dat uitvoeringslasten vrij hoog zijn in verhouding tot de opbrengsten. Invoering ontheffingsstelsel voor tweede woningen Vanwege de noodzaak van een ontheffings- of vergunningstelsel om forensenbelasting te kunnen heffen heeft het college besloten om eerst de een ontheffingsstelsel voor tweede woningen als onderdeel van de Huisvestingsverordening verder te verkennen. Over de eventuele invoering van forensenbelasting kan pas een besluit worden genomen zodra het ontheffingsstelsel operationeel is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

5 maart 2024 Pagina 3 van 3

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Financiën

Bijlagen 1. Haalbaarheidsstudie forensenbelasting, Andersson Elffers Felix

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl