24.03.12 Discussienota afvalstoffenheffing.pdf
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam Raadscommissie FKD
R
Discussienota Datum discussienota
21 maart 2024
Onderwerp
Discussienota: “Kwijtschelding afvalstoffenheffing moet anders” Met deze discussienota wil de Amsterdamse VVD een debat in de raadscommissie van FKD initiëren over de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. De VVD draagt hiervoor twee voorstellen aan die commissieleden met elkaar kunnen bespreken en waar de wethouder op kan reageren. De uitkomsten van het gesprek worden meegenomen in toekomstige afwegingen betreffende dit onderwerp. Met deze discussienota stel ik voor dat de commissie zich uitspreekt over de volgende punten:
1. Weet waarvoor je betaalt; 2. Steun vervuilers niet. Wettelijke grondslag
Artikel 77, Reglement van orde voor de gemeenteraad van Amsterdam Discussienota
VVD: Amsterdam, vergeet uw middeninkomens niet Er vindt in Amsterdam een ware exodus van middeninkomens plaats. In 2021 was het percentage middeninkomens in Amsterdam nog slechts 15%.1 Eén van de voornaamste oorzaken hiervan is dat het leven in de stad almaar duurder wordt. Waar er in de gemeente vele armoederegelingen en subsidies voor minima bestaan, grijpen de middeninkomens veelal overal net naast. Jonge gezinnen, starters, leraren, verpleegkundigen of politieagenten komen niet in aanmerking voor de vele kortingen van de stadspas, terwijl ook de zorg- en huurtoeslag grotendeels aan hun neus voorbijgaan. Ze vallen tussen wal en schip. Het door middeninkomens noodgedwongen verlaten van de stad is in toenemende mate het gevolg. Maar ook de stad heeft het nakijken. Deze groepen met een middeninkomen zorgen niet alleen voor een gemengde en diverse stad, maar zijn ook cruciaal in het draaiende houden van de economie en de samenleving. Een school kan niet zonder leraar, een ziekenhuis niet zonder verpleegkundige en een veilige stad niet zonder politieagent. Bovendien zijn middeninkomens door een grote mate van betrokkenheid bij de buurt essentieel voor de sociale cohesie. Het is dan ook cruciaal voor de stad om deze groepen te behouden. Het verder opvoeren van de lastendruk voor middeninkomens, onder andere door middel van de afvalstoffenheffing, helpt daar niet bij.
De huidige situatie Een meerpersoonshuishouden betaalt in 2024 in Amsterdam €469 aan afvalstoffenheffing. Eenpersoonshuishoudens betalen €352.2 Deze bedragen zijn aanzienlijk ho1
https://www.metropoolregioamsterdam.nl/wp-content/uploads/2022/02/Factsheet-Amsterdam-2021-woningvoorraad-enbewoning-def.pdf 2 https://www.parool.nl/amsterdam/afvalstoffenheffing-in-amsterdam-toch-al-hoog-wordt-nog-een-tientjeduurder~bc6142b3/
1
Jaar Afdeling Nummer Datum
2024 * * 21 maart
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel
ger dan in andere grote steden, zoals Rotterdam (€383,90 voor huishoudens met meer dan 2 personen in 20233) en Utrecht (€366,25 voor meerpersoonshuishouden in 20234). Meerpersoonshuishoudens in Amsterdam betaalden in 2023 gemiddeld €100 meer in vergelijking met andere grote gemeenten in het land.5 De totale opbrengsten van de heffing voor de gemeente worden voor 2024 geschat op €186,2 miljoen.6 Tien procent van deze €186,2 miljoen wordt echter niet besteed aan het schoner maken van de stad, maar gaat naar kwijtschelding van de heffing voor anderen. In totaal gaat het in 2024 om een solidariteitsbijdrage van €18,6 miljoen voor kwijtscheldingen, voor circa 51.300 huishoudens.7 Deze kwijtscheldingen zijn bedoeld voor mensen met weinig inkomen en spaargeld. Voor Amsterdammers waarvan de afvalstoffenheffing echter niet wordt kwijtgescholden, betekent dit dat de afvalstoffenheffing duurder uitvalt. Omdat de kosten van de kwijtscheldingen binnen de afvalstoffenheffing worden verwerkt en bijvoorbeeld niet onder de reguliere armoederegelingen vallen, betalen meerpersoonshuishoudens €46,90 aan afvalstoffenheffing extra.8 De lasten voor middeninkomens, zoals bijvoorbeeld voor jonge gezinnen en starters, die niet in aanmerking komen voor kwijtschelding, worden zo bovenop reeds alle andere lastenverzwaringen extra verhoogd.
Keuzes In het verlengde hiervan geeft Cebeon/Lysias in haar rapport ‘Inzicht in beleid, geld en keuzes’ (9 februari 2023) op pagina 51 aan: “Daarnaast wordt 23 miljoen euro besteed aan kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. In het gemeentefonds wordt dit vergoed als kosten van armoedebestrijding en worden de heffingen volledig kostendekkend veronderstelt. Amsterdam heeft gekozen om de kosten van de kwijtschelding te verwerken in de heffing.” 9 Los van het feit dat het rapport van een ander bedrag spreekt dan de begroting, wekt het rapport de suggestie op dat de kwijtschelding verrekend kan worden met de inkomsten uit het gemeentefonds. Daarnaast stelt de VNG dat opbrengsten uit de afvalstoffenheffing louter gebruikt mogen worden voor de inzameling van afval.10 De VVD-fractie stelt volledige transparantie voor, wat betekent dat de post ‘kwijtschelding’ bij de afvalstoffenheffing separaat ingeboekt zou moeten worden bij de jaarlijkse begroting, en dus niet, zoals nu gebeurt, binnen de kosten van de afvalstoffenheffing zou moeten vallen. Dit is nodig, want de lasten van de kwijtschelding volgen immers niet rechtstreeks uit de gemaakte kosten om de afvalstoffenverwerking te financieren, maar zou ten grondslag moeten liggen aan een overweging van de raad. De raad zou op grond van het budgetrecht de mogelijkheid moeten hebben om hierover een debat te voeren. 3
https://www.rotterdam.nl/belastingen https://bghu.nl/tarieven 5 Zie pagina 12, https://www.coelo.nl/images/rapporten/KBGG_2023.pdf 6 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13233104/1/Begroting+2024 (pg. 89) 7 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13233104/1/Begroting+2024 (pg. 89) 8 10% van €469 is €46,90 9 https://openresearch.amsterdam/nl/page/92369/rapport-gemeentelijke-uitgaven---inzicht-in-beleid-geld-en-keuzes (pg.51) 10 https://vng.nl/artikelen/heffing-afvalstoffen-enreiniging#:~:text=Met%20de%20afvalstoffenheffing%20kunnen%20gemeenten,alle%20gemeenten%20heffen%20de% 20afvalstoffenheffing. 4
2
Jaar Afdeling Nummer Datum
2024 * * 21 maart
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel
Tevens zou het gezien het feit dat de afvalstoffenheffing niet voor andere doeleinden mag worden gebruikt passend zijn, deze in de jaarlijkse begroting op te nemen, aangezien kwijtschelding niet als noodzakelijke kostenpost kunnen worden aangemerkt. De Amsterdammer krijgt voor de hogere afvalstoffenheffing, veroorzaakt door kwijtscheldingen, geen schonere stad terug. Door deze post van de kwijtscheldingen los te koppelen van de kosten van de afvalstoffenheffing wordt aldus de transparantie vergroot, kan een publiek debat op gang komen en wordt het verhogen van de lasten voor de middeninkomens duidelijk als datgene wat het werkelijk is: een keuze van de raad. Een rechtvaardige heffing De VVD-fractie heeft begrip voor de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing voor minima huishoudens, maar is van mening dat de kwijtschelding op een andere en rechtvaardigere manier geregeld moet worden. Het doel van de afvalstoffenheffing is de bekostiging van het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen, niet het vrijstellen van de heffing. Daarnaast ligt er een politieke keuze ten grondslag aan het aantal mensen dat in aanmerking komt voor de kwijtschelding.
Aan de hand van het gesprek dat volgt uit deze discussienota hoopt de fractie van de VVD dat de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing inzichtelijker worden en dat de raad komt tot een nieuwe regeling waarbij rekening gehouden wordt met iedere Amsterdammer. De VVD-fractie wil dit bereiken door: 1. Weet waarvoor je betaalt. In een tijd van oplopende kosten, vinden wij het een goed idee dat de overheid een transparante positie inneemt en haar inwoners duidelijk maakt wat er gedaan wordt met de afvalstoffenheffing. Daarom denkt de VVD aan het noemen van de solidariteitsbijdrage op de aanslag van de eerstvolgende afvalstoffenheffing. De betaler moet bewust zijn van de regeling die de gemeente hanteert op basis van de gemaakte keuze van de raad. 2. Steun vervuilers niet. De gemeente is niet verantwoordelijk voor het onwenselijke gedrag van inwoners die hun afval niet goed weggooien. Het is daarom belangrijk om mensen consequenties te laten volgen indien men uit gemak troep op straat achterlaat. De VVD stelt daarom voor om Amsterdammers waarvan de afvalstoffenheffing wordt kwijtgescholden, maar die tegelijkertijd herhaaldelijk hun afval niet netjes aanleveren, het recht op kwijtschelding te laten verliezen. De fractie van de VVD stelt voor hier three strikes voor te hanteren: bij drie afvalboetes komt het recht op kwijtschelding te vervallen. Dit vermindert de afvaloverlast.
Netjes aanleveren van afval wordt hiermee de norm: de vervuiler betaalt. Stukken Meegestuurd
N.v.t.
Ter inzage gelegd
Het lid/De leden van de gemeenteraad van Amsterdam
H.C. Burgers van de VVD
3
Jaar Afdeling Nummer Datum
2024 * * 21 maart
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel
* De sterretjes worden door de Griffie ingevuld In te vullen door het raadslid/de fractie: 1.
naam van desbetreffende raadscommissie;
2.
datum indienen;
3.
tekst discussienota;
4.
naam/namen van raadslid/-leden incl. initialen.;
5.
naam fractie;
6.
eventuele meegestuurde bijlagen;
4