231214 Raadsinformatiebrief stand van zaken groen in Amsterdam.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 december 2023 Groen Melanie Van der Horst Ruimte en duurzaamheid, g.wijten@amsterdam.nl

Onderwerp

Stand van zaken groen in Amsterdam

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, De urgentie voor een groene en klimaatadaptieve stad is hoog. In deze levendige, groene, maar ook verdichtende stad hebben we te maken met de nodige uitdagingen. Met de realisatie van nieuwe groene projecten, betere samenwerking, een efficiëntere programmering en inzet van vakmanschap in de praktijk van ontwerp, uitvoering, beheer en onderhoud, werken we aan een stad waar de groene ambitie van dit college duidelijk zichtbaar is. In deze raadsinformatiebrief en de bijlage vindt u de stand van zaken van het groen1. Ook geven we informatie in antwoord op twee openstaande toezeggingen. Deze worden daarmee als afgehandeld beschouwd. We laten zien dat er buiten op allerlei locaties groen wordt aangelegd (zie bijlage 1). Dat blijkt ook uit de Monitor Groen 20222 . We zijn bezig om werkwijzen te verbeteren om de ambities uit het coalitieakkoord gericht op rigoureus vergroenen te realiseren. We zijn gestart met het organiseren van een goede programmering gericht op een snelle uitvoering. We hebben meer aandacht voor de kwaliteit bij de aanleg van groenprojecten. Dat aangelegde groen willen we behouden en tot bloei laten komen, dus ligt de focus op goed beheer. Het tekort aan structurele middelen maakt dit echter niet gemakkelijk.

Het is een grote uitdaging om het groenareaal in stand te houden en de bestuurlijke ambities op het gebied van vergroenen, biodiversiteit, klimaatadaptatie en participatie te realiseren. In buurten is groen aangelegd voor Amsterdammers Het groen heeft in Amsterdam een brede strekking. In de straten zorgen we voor onze bomen en plantvakken met daarbij alle aandacht voor kleinschalig buurtgroen door bewoners in de vorm van geveltuinen en beplante boomspiegels (zie bijlage 2). Naast het kleinere groen van straten en pleinen, voeren we ook grootschalig natuurbeheer in het Amsterdamse Bos en hebben we het beheer over monumentale parken. Voor al die verschillende typen groen houden we ons bezig met zowel de kwantiteit als de kwaliteit. Dit zien we terug in hoe we in beheer, uitvoering en ontwerp omgaan met biodiversiteit, klimaatadaptatie en mogelijkheden voor ontmoeting en ontspanning.

1

Deze brief gaat niet over de stand van zaken van het beheer van de Amsterdamse bomen. Zie daarvoor de van 16 juni 2023. In het voorjaar van 2024 ontvangt u een update. 2 Zie voor meer informatie de raadsinformatiebrief Kennisnemen van de Monitor Groen van 11 januari 2024.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 2 van 5

Nieuwe groene plekken Met het project groene plekken is door de hele stad groen aangelegd voor klimaatadaptatie (zie bijlage 1). Zo kreeg het gehele Zonneplein een transformatie, zijn in de Ekingenstraat plantenvakken met bomen verrezen, werd een versteend deel van de Veelaan-Cruquisweg groen, veranderden parkeervakken in groene plekken in Centrum en werd langs het Marnixbad een grote geveltuin met groene gevel aangeplant. Extra natuur en aanpak parken Bij het Zeeburgereiland werden drijvende natuureilanden opgeleverd die het leefgebied van beschermde diersoorten vergroten. In het Amsterdamse Bos is 10 km aan verharde paden verwijderd en kwam daar 2,3 hectare nieuwe natuur bij. Er kwam niet alleen groen bij, bestaand groen kreeg een kwaliteitsslag. Bijvoorbeeld het Noorderpark, waar de grasvelden zijn opgeknapt (o.a. drainage), paden zijn verbeterd en natuurlijke speelelementen in het Speelbos zijn geplaatst (zie bijlage 1A, B en C voor stand van zaken van deze groenprojecten in uitvoering). De ambitie van rigoureus vergroenen vertalen we naar de praktijk De Monitor Groen 2022 laat zien dat de publieke buitenruimte van Amsterdam (exclusief het water) voor 61 procent groen is en dat de gemiddelde tuin in de stad voor 39 procent uit groen bestaat. In de bewoonde gebieden hebben we meer groen kunnen toevoegen.

We zien een afname van groen aan de randen van de stad door woningbouw. Veel Amsterdammers wonen dichtbij groen: negen op de tien Amsterdammers is binnen 10 minuten lopen in parkachtig groen. Door de monitor ontstaat meer inzicht in de kansen voor en de behoefte aan groen. Daarmee kunnen streefwaarden voor groen bepaald worden. Ook biedt het de komende jaren een beeld van de ontwikkeling van ambities zoals vastgelegd in de Groenvisie 2020-2050. In bijlage 3 vindt u een overzicht van de voortgang op de ambities uit het coalitieakkoord. Wat in 2023 in gang is gezet geven we vervolg. We zorgen dat de groene data steeds beter op orde zijn als basis voor te maken keuzes in de realisatie van de groene agenda. In 2024 vertalen we de ambities verder naar wat buiten moet gebeuren. Dat verwerken we in de actualisatie van het Beleidskader Puccinimethode (standaard voor het Amsterdamse straatbeeld), het Handboek Groen, de Opgavekaart Groen, het Plan Biodiversiteit, de Groene Stratenkaart en de Bossenstrategie (zie bijlage 3 en 4). Dit ziet u de komende jaren terug in de uitvoering buiten. Stedelijke programmering voor groenprojecten In 2023 is gestart met het gezamenlijk programmeren van groenprojecten. Dat betekent dat directies en stadsdeelorganisaties structureel en samen de keuze voorbereiden voor de uitvoering van groenprojecten.

Daarbij wordt onder andere rekening gehouden met de hoeveelheid groen die door een project wordt toegevoegd, met de bijdrage van een project aan klimaatadaptatie en biodiversiteit, met de uitvoerbaarheid en met de kosten De gebiedsanalyses van de stadsdelen (gereed in tweede kwartaal van 2024) en de data van de Monitor Groen 2022 worden in 2024 gecombineerd in een opgavekaart groen voor de hele stad. De informatie die daaruit naar voren komt gaat helpen om tot een betere prioritering van projecten te komen. In 2024 wordt de stedelijke programmering verder ontwikkeld waarbij de keuzes voor stadsbehoud en stadsverbetering in samenhang worden bekeken. De beschikbare middelen voor het toevoegen van meer en beter groen in de bestaande openbare ruimte worden hierin opgenomen. Dit betreffen de Groengelden, Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (SHP-BG) en de Kwaliteitsimpuls Groen. Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 3 van 5

Binnen stadsbehoud en stadsverbetering komt meer focus op vergroening van de nu nog stenige openbare ruimte. Hiermee komen we tegemoet aan Toezegging MOW, TA2023-000658 Groenprojecten in de strategische beleidsagenda 2023. Dit betekent een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van een groene klimaatadaptieve stad (zie bijlage 5 voor Klimaatadaptatie en relatie met groen). Financieringssystematiek wordt dienend aan de opgave in plaats van leidend De beschikbare middelen voor groen komen uit verschillende budgetten, met name incidenteel, voor de aanleg van nieuw groen. Structurele middelen zijn bestemd voor dagelijks en groot onderhoud. Door de vermindering van budget komt de focus steeds meer te liggen op het behoud van bestaand groen om achterstallig onderhoud te voorkomen. Binnen de verschillende budgetten voor groen wordt op dit moment nog apart gepland en geprioriteerd. Dat is omslachtig en zorgt dat de financiering leidend is in plaats van dienend aan de opgave. We werken aan een voorstel om de financiële systematiek minder ingewikkeld en effectiever te maken. Realisatiegraad gaat omhoog Het overzicht van alle groenprojecten (groot- en dagelijks onderhoud, nieuw groen, herinrichting) is nog niet compleet, maar hebben we eind 2024 volledig in beeld. Dat overzicht helpt ons om gerichter te kunnen sturen op de realisatiegraad en snelheid van uitvoering.

In de bijlagen laten we zien wat de komende jaren wordt uitgevoerd met middelen van de Groengelden (bijlage 1), het SHP-BG (bijlage 1A), het Amsterdamse Bos (bijlage 1B) en de Kwaliteitsimpuls Groen (bijlage 1C). Hiermee komen we tegemoet aan Toezegging MOW, TA2023Uitvoering maatregelen kwaliteitsimpuls Westerpark van 28 september 2023. De regie op de uitvoering organiseren we vanaf 2024 vanuit één centraal punt, en samen met de verschillende gemeentelijke diensten en stadsdeelorganisaties. Door te werken met integrale programmering die aansluit bij de gehele opgave voor groen, verwachten we de planning van projecten beter te kunnen koppelen aan de benodigde capaciteit. Ook blijkt dat veel werk buiten in minder tijd moet plaatsvinden, omdat het plantseizoen korter is vanwege de effecten van klimaatverandering. In een onderzoek naar verbetering is een pilot gestart om kleinere projecten vanuit de stadsdelen op een aangepaste en snellere manier uit te voeren. Dit is ook een succes gebleken in proces en uitvoering in het project Nieuwe groene plekken. Beheer gaat beter, wel zorgen om middelen In 2024 worden stappen gezet om meer gebieden ecologisch te beheren (zie bijlage 6). Ook onderzoeken we wat dit ecologische beheer kost.

Hiermee geven we uitvoering aan motie 656 van de leden Van Pijpen, Bakker, Noordzij, Norbruis en Bobeldijk inzake Versterk ecologische inrichting, beheer en onderhoud van openbaar groen . U wordt daar in 2024 over geïnformeerd. De budgetten voor het dagelijks beheer en onderhoud van groen zijn afgestemd op de berekende normkosten voor stedelijk groenonderhoud. De beschikbare budgetten zijn echter aanzienlijk lager dan nodig om de stad op minimaal sober niveau te beheren. Dit verschil wordt waarschijnlijk groter als we meer ecologisch gaan beheren, omdat de kosten hiervan hoger zijn dan bij traditioneel beheren. We zien dat de overgang van nieuw aangelegd groen (oplevering) naar de nazorgperiode (2-4 jaar voordat

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 4 van 5

groen in dagelijks beheer wordt genomen) de afgelopen jaren niet goed is verlopen. Hierdoor kan een deel van het groen niet direct worden overgenomen in dagelijks beheer. De conditie van het huidige groen in de stad heeft effect op de kosten van dagelijks onderhoud. Uit metingen blijkt dat meer dan 50% van het groen redelijk tot matig/weinig groeiend is (zie bijlage 7). De onderhoudskosten zijn bij deze scores hoger dan bij goed groeiend vitaal groen. Dit geldt voor bestaand groen en ook voor projecten waarvan na aanleg het beheer wordt overgedragen aan de uitvoering van het dagelijks onderhoud. Er is het afgelopen jaar sterk ingezet op betere nazorg en toezicht hierop. De overdracht zelf is afgelopen jaar verbeterd, maar bij veel projecten is wel sprake van achterstallig groenonderhoud als gevolg van onvoldoende nazorg. Dat is op straat te zien, omdat planten dan slecht groeien of dood gaan. Dat moet worden ingelopen om tot de minimale norm voor sober beheer te komen. Ook blijven de benodigde budgetten voor dagelijks onderhoud van groen achter bij de opgave. Ten slotte In 2024 hebben we de opgave voor het groen scherper in beeld, zodat we in toenemende mate regie kunnen voeren op de uitvoering van groenbeheer en groenprojecten.

Met het inzicht in alle groenonderdelen in samenhang, wordt het gemakkelijker om beter, sneller en met meer zichtbaar resultaat op straat te vergroenen. De Amsterdamse groenambitie vraagt om een gestroomlijnde organisatie. In 2024 werken we verder om daarvoor te zorgen. We blijven daarbij luisteren naar de ervaringen van de medewerkers die buiten het werk doen. Dit betekent dat er veel aandacht is voor een sluitende samenwerking tussen diensten en stadsdelen (inclusief het stadsgebied), en voor het uitwisselen van kennis met organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en bewoners. Daardoor gaat de uitvoering, vanaf het maken van plannen tot het verzorgen van het beheer, steeds beter verlopen. De uitdaging in 2024 is om de stad rigoureus te vergroenen en klimaatadaptief te maken ondanks de krapte in budget. Ook moeten we om gaan met kortere uitvoeringsperiodes en schaarste in capaciteit, met name bij werkvoorbereiders, toezichthouders, aannemers en ecologen. Een andere uitdaging is dat in 2024 meerdere contracten voor groenbeheer aflopen, met de verwachting dat deze in een nieuwe aanbesteding in prijs zullen stijgen. Verder hebben we komende jaren nog tijd nodig om de nazorg van het groen binnen nieuw aangelegde projecten helemaal op orde te krijgen. Begin 2024 wordt u via de Voorjaarsnota nader geïnformeerd over de financiële gevolgen die we de komende jaren verwachten.

Via deze groenbrief zal ik u jaarlijks op de hoogte brengen van de stand van zaken van het groen in Amsterdam. In de volgende groenbrief zullen we de bijlagen die aan deze brief zijn toegevoegd verwerken in een integrale voortgangsrapportage. Aan het einde van 2024 kunnen we de raad meer inzicht geven in de keuzes die gemaakt zijn in het groen, laten we zien wat in 2024 gerealiseerd is aan groene projecten en hoe we het mogelijk maken om dit te versnellen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie Van der Horst Wethouder Groen Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 5 van 5

De bijlage bij deze raadsinformatiebrief bestaat uit volgende bijlagen op onderdelen: 1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Stand van zaken van groenprojecten in uitvoering 1A. De voortgang van Kwaliteitsimpuls Groen 1B. De voortgang van het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen 1C. Amsterdamse bos Vergroenen met en door bewoners, organisaties en bedrijven Stand van zaken ambities coalitieakkoord Stand van zaken van producten waarmee we ambities vertalen naar praktijk Klimaatadaptatie en de relatie met groen Ecologisch beheer Stand van zaken onderhoud en vervanging Toezeggingen, amendement en motie behandeld in deze raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl