230612_Bijlmersportpark-rapportage.pdf
Tekst van het document
Bijlmer Sportpark Gemeente Amsterdam
Schetsontwerp - Juni 2023 Sport&Ruimte 1
Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Aanleiding, kaders en proces
7
Aanleiding en Opgave 8 Kaders 11 Proces 13
2. Sporten in het Nelson Mandelapark
14
Het Nelson Mandelapark 15 Bijlmer Sportpark 17 Een motorisch uitdagende leefomgeving
18
Athletiek in Amsterdam 21
3. Modellen 25 Model 1: Atletiek Parkmodel 27 Model 2: Verenigingsmodel 34
4. Financiën 38
2
Samenvatting
3
Samenvatting Huidige situatie
dient optimaal benut te worden, intensiever, met wisselwerking tussen traditionele
Het Bijlmer Sportpark is een eigentijds ingericht sportpark met een focus op
verenigingssport en ongebonden en urban sporten. Het aanbod dient aan
verenigingssport en bewegingsonderwijs. Een sierlijk groot hek vormt een relatief
te sluiten bij de vraag en signatuur van het stadsdeel en één geïntegreerd
harde scheidslijn tussen het stadspark en het sportpark. Het sportpark vormt een
onderdeel te vormen met het Nelson Mandelapark, met een open karakter.
eigen ruimtelijke enclave. Er is geen samenhang of integratie met het stadspark.
Het Bijlmer Sportpark verdient een groene impuls. Er wordt ook een honk- en
De landschappelijke kwaliteiten van het stadspark stoppen bij de grenzen van
softbalvoorziening ingepast. De skatebaan en het basketbalveld komen over van
het sportpark.
het stadspark Nelson Mandela naar de zuidkant van het Bijlmer Sportpark, zodat ruimte wordt gecreëerd voor de evenementenfunctie van het stadspark.
De sportvelden worden intensief gebruikt door meerdere sportverenigingen. De atletiekaccommodatie wordt in verhouding tot de voetbalvelden minder
Proces
intensief gebruikt. Het overige, ongeorganiseerde aanbod beperkt zich tot
Op basis van co-creatie met de vaste en potentiële gebruikers van het sportpark
een openbaar basketbalveld, krachtsportcontainers en een skatebaan in het
is een schetsontwerp opgesteld waarin twee modellen voor de zuidelijke kant
Nelson Mandelapark en twee (niet openbare) beachvolleybalvelden bij de
van het sportpark zijn opgenomen. Ook bewoners in de omgeving van het
atletiekbaan. Formeel is het sportpark toegankelijk tussen 8 uur ‘s morgens en 11
Nelson Mandelapark zijn geconsulteerd tijdens een bewonersbijeenkomst en
uur ’s avonds. In de praktijk alleen wanneer de sportverenigingen of het onderwijs
door middel van een online enquête. Tevens is het schetsontwerp afgestemd
actief zijn. De wekelijkse sportdeelname in Amsterdam Zuidoost is het laagst van
met interne stakeholders. De ontwerpteams van het Nelson Mandelapark,
Amsterdam (63%). Daar waar bijna een kwart van de Amsterdammers lid is van
de woningbouw en het sportpark hebben samen bekeken hoe het sport- en
een sportbond is dat in Zuidoost slechts 1 op de 10. Nog meer dan in andere
het stadspark kunnen worden vervlochten zodat het ontwerp van het Bijlmer
stadsdelen sporten inwoners in Zuidoost op eigen gelegenheid.
Sportpark aansluit op de andere ontwerpopgaven.
Opgave
Resultaat
Amsterdam Zuidoost groeit komende jaren flink door naar een stadsdeel met
Het participatieve ontwerpproces had tot doel te komen tot één model voor de
circa 170.000 inwoners. Ook op de oostflank van het Nelson Mandelapark worden
doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark. Uiteindelijk zijn dit voor de atletiekzijde
circa 700 nieuwe woningen gerealiseerd. Voor een gezond en actief leven
twee verschillende modellen geworden. Er is een Atletiek Parkmodel met een
hebben Amsterdammers groene ruimte nodig om te kunnen sporten, bewegen,
meer openbaar karakter en meer ruimte voor anders en ongeorganiseerde
spelen en recreëren. Zo ook op het Bijlmer Sportpark. De beschikbare sportruimte
sport. En er is een Verenigingsmodel waarbij het primaat bij de sportverenigingen
4
ligt. De noordelijke ‘voetbalzijde’ is in beide modellen gelijk. Daarnaast zien
waar op innovatieve wijze digitaal verschillende werpvormen kunnen
beide modellen toe op het toevoegen van ruimte voor ongebonden sport, het
worden getraind en een powerwall waar met ballen en touwen kracht en
toevoegen van schaduwplekken, het verbeteren van de ontmoetingsfunctie aan
krachtuithoudingsvermogen getraind kan worden. Vanuit een open setting
de atletiekzijde van het sportpark en het uitbreiden van opslagruimte. Ook wordt
biedt de direct aangrenzende urban sportzone een calisthenics park en
in beide modellen de scheiding tussen sportpark en stadspark zachter.
krachtsportmogelijkheden die qua functionele programmering aansluiten op de park gedachte.
Voetbalzijde In het ontwerp voor het Nelson Mandelapark worden de nu aaneengesloten
Het Atletiek Parkmodel heeft een openbaar karakter. De accommodatie
voetbalvelden uit elkaar getrokken met een wandelpad tussen de velden
is vrij toegankelijk en staat open voor gebruik door o.a. inwoners uit de
door. Hiermee ontstaat er een duidelijkere verbinding tussen sport en park. De
buurt, het onderwijs en andere Amsterdamse sport- en atletiekverenigingen.
onderzijde van de voetbalvelden wordt een toegankelijke overgangszone waar sport, groen en recreatie vloeiend in elkaar overlopen. Rekening houdend met de ontwikkelingsfasen van kinderen en jongeren wordt een uitdagende en groene omgeving gemaakt om spelenderwijs motorische vaardigheden aan te leren zoals balanceren, klimmen, klauteren en springen. +0.0 1:20 +2.0
Atletiekzijde
+0.0
+1.35 AH
Model 1: Atletiek Parkmodel
balans
jeugdhonkbal en softbalveld 70m PS
De conventionele atletiekaccommodatie wordt doorontwikkeld tot een
gravel
AH
PS
1:2 +1 .5
PS
meer openbare accommodatie waar omwonenden laagdrempelig kunnen
skatebaan ±1000m2
LTAD-zone ±2500m2
AH
+0.0
Beeball +4 .3
sporten en bewegen in een groen en multifunctioneel sportpark. Op die manier
+3.15
wordt een brede(re) doelgroep aangesproken dan alleen de leden van de agility field
sportverenigingen.
+1.35 +0.90 +0.45 +0.00
1:20
1:4 +0.5 +1.0
zand
+1.0
1:20
1:10
+0.0
In aanvulling op bijna alle reguliere atletiekonderdelen kunnen in dit model
4.00
basketball 3x3
ook athletic skills zoals balanceren, coördinatie, rennen, agility en sprongkracht
60m2
125m2
optimaal getraind worden. Zo is er een runninghill met twee verschillende soorten ondergrond, powerstairs met variabele traptreden, een sutu wall
<575m>
Model 1: Atletiek Parkmodel
5
calisthenics
powerlift
+1.0
Wedstrijdatleten dienen voor de specifieke onderdelen kogelslingeren, discusen speerwerpen en meerkamp uit te wijken naar een andere Amsterdamse atletiekaccommodatie. Dit betekent dat de mogelijkheid voor het organiseren van wedstrijden afneemt. Maar met de sutu wall als alternatief wordt het enthousiasme voor werpsporten aangewakkerd. Op het binnenterrein van de AH
basketball 3x3
AH
AH
tot 15 jaar. In de kom van de atletiekbaan wordt een beeball veld gerealiseerd.
PS
jeugdhonkbal en softbalveld 69m
PS
ingepast. Deze is wedstrijdgeschikt voor softbal (alle leeftijden) en voor honkbal
PS
1:20
atletiekbaan wordt een honk- en softbalveld met een diameter van 70 meter
90m
80m
60m
40m
Hiermee krijgt HSV Ban Topa vaste voet aan de grond in het Bijlmer Sportpark. Ban
+0.0
Topa heeft op dit moment geen vaste accommodatie.
Model 2: Verenigingsmodel
1:20
Het verenigingsmodel is een verrijkte atletiekaccommodatie met een honk- en
+2.0 1:20
softbalveld. Deze biedt ruimte aan alle atletiekdisciplines, ook het kogelslingeren,
skatebaan ±1000m2
+0.0
+0.0
60m2
speer- en discuswerpen. Aanvullend is er een runninghill met powerstairs die
125m2
+0.0
tribune
+0.4
+0.8
+1.2
+1.6
running hill
+2.0
+2.4
+2.8
+0.0 +3.2 +4.35 +3.2
tevens dienst kan doen als tribune. Er is een honk- en softbalveld met een
+3.2
diameter van 69 meter ingepast en een beeball veld in het binnenterrein van
calisthenics +0.0
de atletiekbaan. Direct grenzend aan de atletiekaccommodatie is ruimte voor
powerlift +0.8
balans
+1.6
+2.0 1:20
+2.4
1:20 onderkant talud 1:3 +0.0
+0.0
+0.0
Model 2: Verenigingsmodel
krachtsport, calisthenics en balans ingepast. Een nieuwe tribune geeft zicht op de atletiekbaan en vormt een trainingslocatie op zich. Daarmee wordt der interactie
Financiën
tussen park en sportpark echter wel meer belemmerd. Ook in dit model zorgen
De kosten voor doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark op basis van
we voor meer opslagruimte, het verbeteren van de ontmoetingsfunctie van
het Atletiek Parkmodel worden geraamd op €4,2 miljoen. De kosten voor
het verenigingsgebouw en voegen we meer groen toe. Het verenigingsmodel
doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark op basis van het Verenigingsmodel
is minder ruimte voor ongebonden sport, en zal het sportpark minder openbaar
worden geraamd op €3,85 miljoen.
toegankelijk zijn. Daartegenover staat dat het sporten in verenigingsverband onveranderd blijft en daar waar mogelijk gecombineerd zal worden met ongeorganiseerde sport.
6
Hoofdstuk 1
Aanleiding, Kaders en Proces
7
Aanleiding en opgave Amsterdam Zuidoost verandert snel. Met de bouw van nieuwe woningen in groeigebieden zoals de H-Buurt, K-Buurt, Bijlmer Centrum, de Arenapoort, en de woningen in het Nelson Mandelapark groeit het stadsdeel Amsterdam Zuidoost door naar circa 170.000 inwoners, een middelgrote stad op zichzelf. Ook alle nieuwe inwoners hebben groene ruimte nodig om te sporten, te bewegen, te spelen en te recreëren. Hierdoor neemt de druk op de openbare ruimte toe. Zo ook die op het Nelson Mandelapark met daarin het Bijlmer Sportpark op een centrale en prominente plek.
Dit brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om het Bijlmer Sportpark door te ontwikkelen om de beschikbare sportruimte optimaal te gaan gebruiken, met aandacht voor: 1.
Een intensiever gebruik van huidige sportruimte
2.
Een sportaanbod dat goed aansluit bij de vraag en signatuur van Amsterdam Zuidoost
3.
Een basis voor talentontwikkeling voor kinderen
4.
Crossovers tussen traditionele sport en urban/ongebonden sporten
5.
Een betere integratie van het sportpark met het stadspark, een open karakter
6.
Toevoeging van kwalitatief groen
7.
Ruimte voor een honk- en softbalvoorziening
8.
Ruimte voor de skatebaan en basketbalveld die nu aan de noordkant van het stadspark liggen
8
luchtfoto: Nelson Mandelapark
Huidige situatie
Sportdeelname in Amsterdam Zuidoost
Het Bijlmer Sportpark is een eigentijds, traditioneel ingericht sportpark met een
De wekelijkse sportdeelname is in Zuidoost met 63% het laagste van Amsterdam(1)
focus op verenigingssport en bewegingsonderwijs. Het sportpark heeft een
en ook het percentage bewoners dat voldoende beweegt ligt met 49% lager
gesloten en afgescheiden karakter.
dan in de andere stadsdelen. Daar waar bijna een kwart van de Amsterdammers lid is van een sportbond is dat percentage in Zuidoost ruim de helft minder (10%,
Het sportpark heeft een drietal kunstgras voetbalvelden en een
zie figuur 1). Nog meer dan in andere stadsdelen sporten inwoners in Zuidoost
atletiekaccommodatie met een 400 meter tartanbaan en voorzieningen
op eigen gelegenheid, alleen of samen met vrienden of als klant bij een
voor alle atletiekdisciplines. De 3 hectare aan sportvelden worden intensief
sportaanbieder (zoals fitnesscentra).
gebruikt door meerdere sportverenigingen (o.a. Zuidoost United, Groen & Wit en Amsterdam Panthers). Ook maken opleidingsonderdelen van het ROC en VO-scholen gebruik van de voetbalvelden. Daarnaast is ook de voetbalschool Coerver Coaching actief. De 2,3 hectare aan ruimte voor de atletiek wordt in verhouding tot de voetbalzijde van het sportpark minder intensief gebruikt. Atletiekvereniging Feniks heeft stabiel ledenaantal van 200 – 250 leden. Naast het verenigingsaanbod met daarbij het maatschappelijke aanbod blijft het overige sport- en beweegaanbod in het park beperkt tot een openbaar basketbalveld, krachtsportcontainers en een skatebaan in het Nelson Mandelapark en (niet openbare) beachvolleybalvelden bij de atletiekbaan. Het Bijlmer Sportpark heeft een gesloten karakter. Een sierlijk groot hek vormt een harde scheidslijn tussen het stadspark en het sportpark. Het sportpark vormt een eigen ruimtelijke enclave. De landschappelijke kwaliteiten van het
Figuur 1: ledenpercentages sportbonden per stadsdeel(2).
stadspark stoppen bij de grenzen van het sportpark. Er zijn geen openbaar toegankelijke onderdelen op het sportpark. Het is een traditioneel sportpark met een gesloten karakter. Formeel gezien moet het sportpark toegankelijk zijn tussen 0800 uur en 2300 uur. In de praktijk is het sportpark alleen toegankelijk als de sportverenigingen of het onderwijs actief zijn.
1) NOC*NSF Sportdeelname Index Amsterdam november 2022 2) NOC*NSF Sportdeelname Index Amsterdam november 2022
9
Wanneer we kijken naar de populaire sporten in Amsterdam zijn het met name
Sportclaim woningbouwopgave
urban sport en voetbal bij de jeugd(3) en wandelen, fitness en hardlopen bij
Om sportieve en maatschappelijke voorzieningen in de pas te kunnen laten
volwassenen.
lopen met de woningbouwontwikkeling, hanteert Amsterdam de referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen. Kort gesteld komt de referentienorm erop neer dat bij een toenemend aantal woningen, er ook Sportdeelname per tak van sport onder alle jongeren in Amsterdam (5-18 jaar)
meer ruimte voor o.a. buitensport gerealiseerd dient te worden. Komende jaren worden in het plangebied Bijlmer & Gaasperdam ruim 14.000 nieuwe woningen gerealiseerd. Op basis van de referentienorm en rekening houdend met de typologie van woningbouw (voornamelijk groenblauw) dient er bijna 100.000m2 extra buitensportruimte gerealiseerd te worden. Dat staat gelijk aan ruim 12
23% voetbal 20% urban sports
voetbalvelden.
Vanwege de ligging van het Bijlmer Sportpark en de druk op de openbare ruimte daaromheen wordt het sportpark niet verruimd. Er worden geen vierkante meters sportieve buitenruimte toegevoegd aan het sportpark. Daarmee levert de doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark geen bijdrage aan de sportclaim volgend uit de woningbouwopgave. De sportieve winst van de doorontwikkeling Populaire sporten in Zuidoost: - Amerikaanse sporten - Sporten die zich richten op het ‘show’ element - Urban sports
van het Bijlmer Sportpark bestaat uit: diversiteit aan urban sports
3) NOC*NSF Sportdeelname Index Amsterdam april 2022
10
a)
Een intensiever gebruik van de beschikbare sportruimte
b)
Een sportaanbod dat beter aansluit bij de actuele vraag
Kaders De doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark past binnen alle relevante
Uitgaande van een continuüm aan vrijetijdsvoorzieningen voor spelen, sporten
Amsterdamse beleidskaders en sluit aan bij de toekomstige ontwikkeling van het
en recreëren, dienen we anders te kijken naar sportparken. Van oudsher zijn
Nelson Mandelpark en Amsterdam Zuidoost.
sportterreinen vooral gericht op verhuur aan sportaanbieders. Dit blijft een belangrijke functie, maar gezien de ontwikkelingen in de sportbeoefening en de
Sportvisie 2025
toenemende gebruiksdruk op het groen in en rond de stad, willen we de grotere
Het coalitieakkoord ambieert het intensiever en efficiënter gebruik van
Amsterdamse sportparken verder ontwikkelen tot parken om in te sporten,
sportparken. Amsterdam wil vanuit haar sportvisie de groei van de stad
bewegen, spelen en recreëren.
aangrijpen om bestaande accommodaties te optimaliseren. De doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark past volledig binnen deze ambitie. De toegankelijkheid
Honk- en softbalveld
en aantrekkelijkheid van het sportpark wordt verbeterd. Er komen meer
Er is al een langere tijd de wens om een volwaardig honk- en softbalveld terug
mogelijkheden voor ongeorganiseerde en anders georganiseerde sport en
te laten keren in Amsterdam Zuidoost. Om het verenigingssoft- en honkbal een
sportieve recreatie. Het sportpark krijgt een meer open karakter en wordt verder
impuls te geven als ook het spelen ervan buiten de verenigingen om. De honk-
geïntegreerd met het stadspark. Er ontstaat een sport- en beweegvriendelijke
en softbalsport past bij de culturele en sociaal demografische eigenschappen
openbare ruimte en kwalitatief hoogwaardige groene buitenruimte. Een
van het stadsdeel. Om die reden heeft voormalig stadsdeelbestuurder Jakob
gezonde leefomgeving voor een actief leven.
Wedemeijer een verzoek aan het college van B&W gedaan om honk- en softbalveld in het Nelson Mandelapark te realiseren. Naar aanleiding van deze
Omgevingsvisie
brief zijn uitgangspunten geformuleerd en de volgende kaders gehanteerd:
Naast de Sportvisie geven ook andere beleidskaders richting aan de toekomst
-
Er mag geen groen afgenomen worden van het stadspark;
van de Amsterdamse Sportparken. In de Omgevingsvisie 2050 is beschreven dat
-
Het honk- en softbalveld mag niet te dicht liggen bij de woningen;
we voor een enorme ruimtelijke opgave staan om voldoende en goed gespreid
-
Het honk- en softbalveld mag geen afbreuk doen aan het beschikbare oppervlak voor het Kwaku festival;
aanbod aan sportterreinen voor georganiseerde buitensport te realiseren. -
Sport en bewegen is gezond en leuk, dus dat krijgt de ruimte in Amsterdam.
Het honk- en softbalveld moet ook juridisch mogelijk zijn en niet in strijd zijn met bestemmingsplannen.
Tegelijkertijd verdicht Amsterdam en willen we het landschap zoveel mogelijk ontzien. De bouw van 150.000 nieuwe woningen leidt naar verwachting tot de groei van Amsterdam met 250.000 Amsterdammers. Bij een gelijkblijvende
In totaal zijn er twaalf locaties onderzocht. Elk met een hun eigen voor- en
sportparticipatie zullen ongeveer 150.000 mensen extra actief (wekelijks) gaan
nadelen. Om te voldoen aan de kaders van de opdracht is besloten om de
sporten. 11
herontwikkeling van het sportpark direct te combineren met de inpassing van
Om ook in ecologisch opzicht de gebruikswaarde van het sportpark te
een honk- en softbalveld. Het binnenterrein van de atletiekbaan vormt een
verbeteren, wordt een ecologisch advies uitgevraagd om de biodiversiteit van
geschikte locatie die voldoet aan de uitgangspunten en past binnen de gestelde
het sportpark te versterken. De ecologische maatregelen voor het sportpark en
kaders.
het stadspark worden afgestemd om te komen tot een uniforme kwaliteit.
Groen sportpark
Het Bijlmer Sportpark in het Nelson Mandelapark maakt deel uit van de
In de Groenvisie 2020-2050 is de ambitie uitgesproken om de toegankelijkheid
Hoofdgroenstructuur. Hierin worden belangrijke groengebieden beschermt en
van bestaand groen te vergroten door meer delen openbaar te maken, hekken
versterkt.
vaker open te zetten en meer recreatieve functies een plek te geven. Hiervoor zijn vele mogelijkheden, bijvoorbeeld bij bedrijfsgroen, volkstuinparken én sportparken en zwembadterreinen.
De druk op de openbare ruimte is in de hele stad groot. Dit geldt ook voor de druk op sport en groen. Des te meer inwoners in een bepaald gebied, des te meer gebruik er wordt gemaakt van sport en groen in de buurt. Groen is belangrijk in de stad, voor mensen en voor dieren. Ook betekent een groen sportpark een duurzaam en klimaat adaptief sportpark. Daarbij wordt er in de herontwikkeling goed gekeken naar hoe regenwater geen probleem hoeft te vormen voor het uitoefenen van sport of het recreëren op het sportpark, en wordt er ook rekening gehouden met hittestress en voldoende schaduw.
Groenstructuurvisie Gemeente Amsterdam
Om ervoor te zorgen dat het groen in de stad van hoge kwaliteit is, zijn
Dit systeem van aaneengesloten netwerken van groen zorgt voor diversiteit en
er verschillende agenda’s en beleidsstukken vastgesteld waaronder de
het beschermen van kwetsbare natuur. Groengebieden in deze structuur blijven
Agenda Groen, Amsterdam Klimaat Adaptief en Amsterdam Rainproof. De
daarom ook altijd groen. In deze gebieden geldt dan ook het beleidskader
herontwikkeling van het Bijlmer Sportpark volgt deze agenda’s en beleid zo dat
Hoofdgroenstructuur. In dit vastgestelde kader wordt extra aandacht geschonken
in de nieuwe situatie het sportpark niet alleen zo duurzaam en klimaatbestendig
aan het aaneenschakelen van groen. Dit geldt ook voor het Nelson Mandelapark
mogelijk is, maar ook dat het sportpark groen heeft van hoge kwaliteit met een
en het Bijlmer Sportpark.
hoge gebruikswaarde.
12
Proces Ontwikkeling Nelson Mandelapark
Het ontwerp voor de doorontwikkeling van het Bijlmer Sportpark is gebaseerd
Parallel aan de opgave voor het sportpark heeft het stadsdeel ook een opgave
op co-creatie met de primair betrokkenen: huidige en potentiële gebruikers,
om het Nelson Mandelapark toekomstbestendig te maken, met een goede
bewoners en verschillende maatschappelijk georiënteerde organisaties zijn
aansluiting op de woningbouw aan de oostflank van het park (700 woningen).
geconsulteerd.
Deze opgaves zijn gecombineerd. Er is een gebruiksvisie opgesteld waarin gezocht is naar een model sportpark dat past binnen de ambities van het Nelson
Specifiek voor de ontwikkeling van de atletiekzijde van het sportpark is een
Mandelapark en bij woningbouw op de flanken.
apart ontwerptraject doorlopen met AV Feniks, HSV Ban Topa en hun nationale bonden, Atletiekunie en KNBSB. In een groot aantal overleg- en ontwerprondes is geprobeerd te komen tot één model voor de atletiekzijde van het nieuwe Bijlmer Sportpark. Dat is niet gelukt. Op enkele essentiële onderdelen komen de uitgangspunten van AV Feniks en de gemeente Amsterdam niet volledig overeen: 1) het open karakter van het sportpark en 2) de ruimte en mogelijkheid voor anders en ongeorganiseerde sport vs. de wedstrijdgeschiktheid van de atletiekaccommodatie. Dit heeft geleid tot twee modellen: het Atletiek Parkmodel en het Verenigingsmodel, die in deze rapportage beiden nader worden toegelicht. In beide modellen is een honk- en softbalveld ingepast in de atletiekaccommodatie.
Het schetsontwerp is ook afgestemd met verschillende interne stakeholders zoals: stadsdeelbestuurders, bouwteam Sport en Bos, beheer Sportparken Oost/ Zuidoost, gebiedsteam Stadsdeel Zuidoost, gebiedspool Stadsdeel Zuidoost (sportstimulering), Technisch Adviescommissie m.b.t. de hoofdgroenstructuur (TAC), projectteam Gebruiksvisie Nelson Mandelapark en projectteam Wonen Nelson Mandelapark.
Nelson Mandelapark
13
Hoofdstuk 2
Sporten in het Nelson Mandelapark
14
Het Nelson Mandelapark Rondom het Nelson Mandelapark vindt een gebiedsontwikkeling plaats.
Nelson Mandelapark, het Bijlmer Sportpark en de woningbouw aan de flanken
Komende jaren worden er flink wat woningen gebouwd aan de oostflank van
van het Nelson Mandelapark hebben gezamenlijk bekeken hoe sportpark en
het park, in de Amsterdamse Poort en rondom Bijlmer Sportcentrum aan de
recreatief park beter vervlochten kunnen worden met elkaar. Uitgangspunt
noordzijde van het park. Het park krijgt een flinke upgrade waarbij het park een
is om de huidige harde scheidingslijnen tussen sport en recreatie zachter te
stevige groen impuls krijgt zodat het een modern stadspark wordt dat beter
maken zodat sportruimte ook recreatieve ruimte wordt en anders om. Met het
aansluit bij het recreatieve gebruik vanuit de omliggende woonbuurten.
toevoegen van nieuwe informele sportieve functies op het sportpark en creatief te kijken naar de toegankelijkheid van sportaccommodaties ontstaat ruimte
Bij het opstellen van een gebruiksvisie voor het Nelson Mandelapark is ook
om een totaal park te maken waarin sporten, bewegen recreëren op een
gekeken naar het Bijlmer Sportpark, dat in het park ligt. De ontwerpteams van het
natuurlijke manier geïntegreerd wordt in de Engelse landschapsstijl van het Nelson Mandelapark.
Plankaart uit de Gebruikersvisie Nelson Mandelapark
15
Enquête Om een goede indicatie te krijgen van de wensen van omwonden van het Nelson Mandelapark (o.a. ArenaPoort, Vogeltjeswei, H-buurt, Gooische Kant) heeft de gemeente een online enquête uitgezet. In deze enquête werden omwonenden bevraagd naar hoe zij bijvoorbeeld het park gebruiken, de faciliteiten, welke sport de bewoners graag zien in het park en over de veiligheid. Uiteindelijk heeft deze enquête online een bereik gehad van circa 50.000 mensen. Circa 250 mensen hebben de enquête ingevuld. Hieruit kwamen de volgende resultaten: -
Respondenten gebruiken het park vooral om te wandelen (70,9%) en daarnaast om te sporten (59,2%)
-
Respondenten zouden meer gebruik maken van het sportpark als er betere faciliteiten zijn zoals waterpunten, bankjes, horeca (55.6%) en er meer activiteiten worden georganiseerd (42.2%)
-
Respondenten willen vooral Buitenfitness doen op het Bijlmer Sportpark (50,8%)
-
Naast de bestaande sporten die al beoefend kunnen worden op het sportpark, zijn er veel suggesties gedaan voor andere sporten zoals (padel)tennis, rolschaatsen, pierenbadje, survivalbaan, calisthenics, (kick) boksen en honk/softbal.
-
Naast sport zouden bewoners graag meer buurtactiviteiten willen zien op het sportpark (63,5%) of workshops (57,9%)
-
Veel mensen voelen zich veilig in het park maar betere verlichting en meer toezicht kan het nog veiliger maken. Daarnaast wordt er veel aandacht gevraagd voor het schoonhouden van het park.
Uit deze antwoorden komt naar voren dat omwonenden veilig sporten en bewegen belangrijk vinden en dat voor bewoners sporten, bewegen en groen altijd in combinatie gaan. 16
Bijlmer Sportpark Het Bijlmer Sportpark ligt midden in het Nelson Mandelapark en bestaat uit twee delen. Aan de ene kant van de Kaspeldreef ligt het deel met de voetbalvelden. Meerdere sportverenigingen zijn hier actief op drie voetbalvelden. Momenteel liggen de velden aaneengesloten en afgesloten in het park. In het ontwerp voor het Nelson Mandelapark zijn de velden uit elkaar getrokken en loopt een wandelpad tussen de velden door. Hiermee ontstaat er een duidelijkere verbinding tussen sport en park. Dit is te zien op de plankaart uit de gebruikersvisie Nelson Mandelapark op de vorige bladzijde. Aan de onderzijde van de voetbalvelden is nog ruimte over die momenteel onvoldoende wordt benut. Vanuit het schetsontwerp Bijlmer Sportpark is de ambitie om deze zone als een toegankelijke overgangszone te programmeren. Een Parksportzone waarin sport, groen en recreatie vloeiend in elkaar overloopt. Rekening houdend met de psychomotorische ontwikkeling van kinderen en jongeren en de input van de inwoners zelf wordt deze zone dusdanig ingericht dat jong en oud hier een uitdagende beweegvriendelijke omgeving ervaart.
Aan de andere kant van de Kaspeldreef ligt een atletiekaccommodatie. AV Feniks is de hoofdgebruiker. Het is een volledig ingerichte atletiekaccommodatie voor alle atletiekdisciplines. Het blauwe tartan geeft de baan een unieke uitstraling. Net als bij de voetbal wordt de baan afgeschermd van de openbare ruimte door een groot wit hek.
Middels een brief aan het college van toenmalig portefeuillehouder Jakob Wedemeijer is vanuit het stadsdeel het verzoek ingediend om in het Nelson Mandelapark een honk- en softbalveld te realiseren. Het ontwerp is gericht op de inpassing van een honk- en softbalveld op een manier die recht doet aan het ruimtegebruik van alle voorzieningen in het Nelson Mandelapark. 17 luchtfoto: Nelson Mandelapark
Een motorisch uitdagende leefomgeving Een motorisch uitdagende leefomgeving
basisvaardigheden LTAD
Verschillende stadia
Een belangrijk doel van het Bijlmer Sportpark is om op een speelse en uitdagende 1. Balanceren
manier de motorische ontwikkeling van kinderen en jongeren te stimuleren
LTAD - Family: 1. Actieve start = speelfase = FUN
waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met de input van de inwoners zelf. Hiervoor wordt het Long Term Athlete Development programma (LTAD) gebruikt
2. Coördinatie
2. Coördinatie fase = uitdaging
als model en enquêteresultaten als input. Het LTAD-model is gericht op het bevorderen van de motorische ontwikkeling en sportdeelname van kinderen en
3. Rennen
jongeren en het verbeteren van sportieve prestaties.
4. Springen
Een sportief leven begint met een goede actieve start in de eerste levensjaren.
LTAD - Urban: 3. Puberteit fase = uitersten ontdekken
Urban Athletics: 4. Wedstrijd fase = competitie
Hierbij ligt het accent op plezier en het spelenderwijs aanleren van basis motorische vaardigheden zoals lopen op verschillende ondergronden en
5. Zwemmen
5. Prestatie fase = excelleren
6. Glijden
LTAD - Family:
balanceren voor de allerjongsten, naar rennen, gooien, hoppen, springen en werpen. Dit wordt mogelijk gemaakt in het eerste deel van de Parksportzone
6. Actief voor het leven
(langs de voetbalvelden). Daar is ruimte voor onder andere een kabouter pad en balanceer- en klim onderdelen. Bij kinderen in de leeftijd van circa
7. Gooien
6 tot 9 jaar verschuift de aandacht naar het fundament voor motorische vaardigheden en lichaamscontrole: glijden, duikelen, (samen) schommelen
8. Vangen
en slingeren. Door middel van natuurlijk spelen wordt hiertoe de mogelijkheid geboden in het vervolg van de Parksportzone. Het resterende deel van deze
9. Dribbelen
zone richt zich op kinderen in de leeftijd van 9-12 jaar, waarbij de aandacht verschuift naar de ontwikkeling van sportieve vaardigheden en samenspel. Hier is een multicourt voorzien die geschikt is voor een groot aantal spelvormen. Het
10. Slaan
resultaat is dat kinderen op jongere leeftijd zich breed motorisch ontwikkelen. Deze ontwikkeling biedt het fundament voor een leven lang sportief en actief
11. Ritme
leven. De Parksportzone biedt ook ruimte voor ontmoeting. Met parkbanken,
18
Parksportzone - voetbalzijde
Parksportzone - atletiekzijde
watertappunten en picknicktafels wordt de mogelijkheid geboden voor ouders
Op het middenterrein van de atletiek accommodatie wordt een honk- en
om hun kinderen te vergezellen. Hiermee wordt ook aangesloten bij de wensen
softbalveld ingepast, een prominente wens van de inwoners uit Zuidoost. Het
van de inwoners. Aanvullend worden er openbare schaaktafels geplaatst om
honk- en softbalveld biedt alle mogelijkheden voor het trainen van vaardigheden
elkaar op rustieke wijze te ontmoeten in de context van sport.
zoals slaan, werpen, vangen, sprinten en samenspel. Het sportpark in zijn totaliteit biedt optimale mogelijkheid voor sport aan jongeren en volwassenen om een
Het tweede deel van de Parksportzone, aan de zijde van de atletiekbaan, biedt
leven lang actief te zijn.
ruimte aan kinderen en jongeren van 12 jaar en ouder. Hier ligt de nadruk op het trainen van fysieke vaardigheden, kracht, uithoudingsvermogen, maar ook sociale vaardigheden en samenspel. Er is ruimte voor calisthenics, krachtsport, 3x3 basketbal en dans. Buitenfitness, calisthenics en survival sporten staan ook hoog op het ‘verlanglijstje’ van inwoners. Er komt meer synergie en wisselwerking met de atletiekaccommodatie met onder meer een runninghill, powerstairs en een gravel beeball veld. Deze wisselwerking is in het Atletiek Parkmodel groter dan in het Verenigingsmodel. De verschillen tussen de twee modellen wordt in hoofdstuk 3 verder beschreven. 19
impressie Parksportzone - voetbalzijde
20
Atletiek in Amsterdam
AMSTERDAM
ROTTERDAM
Amsterdam telt zeven atletiekverenigingen en evenzoveel atletiekbanen. Veruit de grootste atletiekvereniging is Phanos. Samen met de studentenvereniging Aquila maken zij gebruik van de atletiekbaan in het Olympisch Stadion. De andere atletiekverenigingen zijn gehuisvest op sportparken waar ook andere sporten zijn gehuisvest, zoals op sportpark Middenmeer, Elzenhagen, Ookmeer, Bijlmer Sportpark en sportpark Schinkel.
Van de zeven atletiekbanen in Amsterdam zijn vijf banen volledig ingericht aantal inwoners per stad:
als atletiekaccommodatie. Naast de loop-onderdelen zijn hier ook spring- en
(x100.000)
werpfaciliteiten. Op sportpark Schinkel en sportpark De Weeren(4) ligt binnen de
DEN HAAG
rondbaan een voetbalveld. De springonderdelen zijn nog wel ingepast maar de
aantal inwoners per stad: (x100.000)
UTRECHT
werponderdelen zijn niet of beperkt gefaciliteerd. Bij deze twee banen ligt de nadruk op de looponderdelen van atletiek.
De atletieksport in Amsterdam is goed gefaciliteerd. Waar de andere grote steden in Nederland beschikken over maximaal drie atletiekbanen, heeft Amsterdam er zeven. Elke Amsterdammer heeft binnen een straal vier kilometer een atletiekbaan tot de beschikking. Behalve bij het Olympisch Stadion heeft elke baan nog voldoende trainingsruimte. Er zijn geen wachtlijsten voor een lidmaatschap van een atletiekvereniging. aantal inwoners per stad: (x100.000)
4) Dit zijn nummer 7 en 8 op de kaart op de volgende bladzijde
21
aantal inwoners per stad: (x100.000)
AV Feniks De meeste atleten kiezen voor een atletiekbaan dichtbij huis. Sommigen kiezen heel bewust voor een iconische trainingslocatie of een specifieke vereniging. Op de kaart hiernaast is met rode cirkels indicatief per atletiekvereniging het verzorgingsgebied aangegeven. AV Feniks beslaat een groot en dicht bevolkt verzorgingsgebied, maar is in vergelijking tot de andere atletiekverenigingen desondanks een kleine vereniging. Binnen de vereniging is iets meer dan 2/3 van de leden woonachtig in Zuidoost.
Sport in Zuidoost Amsterdams onderzoek wijst uit dat de sportdeelname in Zuidoost het laagst is van alle stadsdelen. Ook het aandeel inwoners in Zuidoost dat lid is van een sportvereniging ligt met ongeveer 1 op de 10 ruim onder het Amsterdamse gemiddelde. Meer dan in andere stadsdelen sporten inwoners van Zuidoost in hun eigen woonbuurt (54%). Dan gaat het met name om sporten op eigen gelengheid, het informele sporten.
De praktijk in Zuidoost wijst uit dat het traditionele verenigingsaanbod minder aansluit bij de behoefte van de inwoners. Het is te weinig flexibel en heeft te veel voorwaarden. Tegelijkertijd komen verschillende bewezen indicatoren voor een geringere sportdeelname terug in Amsterdam Zuidoost: lagere
Vereniging Locatie Leden aantal
sociaaleconomische status (armoede), lager opgeleid en een groot deel
1. Phanos Olympisch Stadion 1119
inwoners met migratieachtergrond. Dit vergroot het belang van vrij toegankelijke
2. A.S.A.V. Aquila
(gratis) informele sport in de eigen buurt.
3. AV 1923 Sportpark Middenmeer 650
Olympisch Stadion
44
4. AV Atos Sportpark Elzenhagen 475 aantal leden Feniks (+/- 250 leden)
5. AAC Sportpark Ookmeer 343 6. AV Feniks Bijlmer Sportpark 254
aantal leden Feniks uit Zuidoost (+/- 175 leden)
7. Rainbow Athletics Amsterdam
22
Sportpark Schinkel
51
Informele sport
Druk op ruimte
Het informele sporten in de buitenruimte neemt in populariteit toe. Ruim een
Met de inpassing van woningbouw in de flanken van het Nelson Mandelapark
kwart van de regelmatige sporters in Amsterdam doet aan urban sporten, met
komt de recreatieve ruimte van het park en Zuidoost in het algemeen, steeds
name streetball, basketbal en skateboarden. Dit is met name populair onder
meer onder druk te staan. Deze ruimteclaim gaat dubbel op: voor het bouwen
kinderen (6-12 jaar) en jongeren (13-17 jaar). Het vereist geen dure uitrusting of
van woningen is ruimte nodig, maar als er meer mensen in een gebied komen
lidmaatschap, en kan worden beoefend op vrij toegankelijke plekken. Daarnaast
te wonen is er tegelijkertijd ook meer ruimte nodig voor sport en recreatie.
bieden ze vaak veel vrijheid en ruimte voor creativiteit, wat aantrekkelijk is voor
Een prettige groene omgeving waarin mensen kunnen ontspannen, spelen,
jongeren. In Zuidoost wordt ongebonden sport steeds belangrijker. Verschillende
bewegen en sporten is zeer belangrijk voor de algehele gezondheid van mensen
initiatieven zoals 3x3 Unites en het Urban Sports Performance Centre zien de
en het creëren van een prettige leefomgeving. Daarnaast biedt het groen de
populariteit toenemen. Om ervoor te zorgen dat deze manier van bewegen en
mogelijkheid voor maatschappelijke organisaties zich in te zetten voor educatie
sporten in een groene, veilige omgeving kan worden beoefend, worden er meer
in en met groen.
faciliteiten voor ongebonden sport toegevoegd.
aantal inwoners Zuidoost
aantal inwoners Zuidoost die wekelijk sport
aantal inwoners Zuidoost die lid is van een sportvereniging
aantal inwoners Zuidoost die lid is van AV Feniks Basketbalveld Nelson Mandelapark
23
Veiligheid en beheer sportpark
Duurzaam sportpark
In de gehele ontwikkeling van het Bijlmer Sportpark verdient ook de sociale
In de herontwikkeling van het sportpark worden ook duurzaamheidsmaatregelen
veiligheid en het borgen daarvan aandacht. Inwoners die bewegen of sporten
getroffen. Er wordt een ecologisch advies opgesteld en uitgevoerd zodat de
moeten dit kunnen doen in een veilige omgeving. Om die reden wordt tezamen
biodiversiteit en natuurinclusiviteit op het sportpark wordt versterkt. Zo worden de
met de herinrichting van het Nelson Mandelapark veel aandacht besteed aan
gebouwen en hekken zo veel mogelijk beplant met klimplanten. Er is geen acute
de sociale veiligheid op het sportpark en in het stadspark. Hiervoor zijn goede
problematiek met betrekking tot wateroverlast of hittestress op dit sportpark
en vrije zichtlijnen belangrijk, het goed positioneren van verlichting en het
maar er ligt een warmtenet bij het sportpark, dus er wordt onderzocht of dit kan
voorkomen van donkere onbestemde hoeken van belang. Zodat een sporter of
worden uitgebreid. Ook is de gemeente Amsterdam bezig met de aanbesteding
gebruiker van het park zich nooit afgezonderd voelt van zijn of haar omgeving.
van kunstgrasvelden en worden ook op het Bijlmer Sportpark op termijn duurzame velden aangelegd. Met de vaste gebruikers wordt nog gesproken over de
Een uitgangspunt bij de ontwikkeling van het Bijlmer Sportpark is het voorkomen
behoefte aan een voedselbos, die beheerd wordt door de clubs en/of buurt.
van overlast, intimidatie en vervuiling. Om die reden blijft het sportpark te allen tijde afsluitbaar voor bijvoorbeeld de nachten en is Sport & Bos voornemens om de functie van sportparkmanager (zoals ook in andere sportparken in Amsterdam) toe te voegen aan het beheermodel. Deze manager moet de brug zijn tussen verenigingen, gebruikers, de buurt en het sportpark. De gemeente en Sport & Bos zien dat de ontwikkeling ook een verandering van gebruikssfeer met zich meebrengt en zal de verenigingen van het Bijlmer Sportpark ondersteunen in hun nieuwe rol en inzetten op activatie van het nieuwe sportpark.
Beheer en Exploiatatie Doordat het sportpak een meer openbaar karakter krijgt, stijgen de beheerskosten. Deze beheerskosten worden als een noodzakelijk gevolg gezien van de ambitie van de gemeente in beide modellen. De kwaliteit die een sportpark met een openbaar karakter heeft voor de bewoners, gebruikers en maatschappelijke en commerciële organisaties is groter dan de kosten voor beheer, en zijn derhalve ook niet monetair met elkaar te vergelijken.
Nelson Mandelapark
24
Hoofdstuk 3
Modellen
25
Inleiding Specifiek voor de ontwikkeling van de atletiekzijde van het sportpark is een apart ontwerptraject doorlopen met AV Feniks, HSV Ban Topa en hun nationale bonden, Atletiekunie en KNBSB. In een groot aantal overleg- en ontwerprondes is geprobeerd te komen tot één model voor de atletiekzijde van het nieuwe Bijlmer Sportpark. Dat is niet gelukt. Op enkele essentiële onderdelen komen de uitgangspunten van AV Feniks en de gemeente Amsterdam niet volledig overeen: 1) het open karakter van het sportpark en 2) de ruimte en mogelijkheid voor anders en ongeorganiseerde sport vs. de wedstrijdgeschiktheid van de atletiekaccommodatie. Dit heeft geleid tot twee modellen: het Atletiek Parkmodel en het Verenigingsmodel, die in dit hoofdstuk beiden nader worden toegelicht.
+0.0 1:20
AH
PS
1:20
+2.0 +0.0
+1.35 AH
.5 +1
AH
PS
90m
80m
60m
40m
PS
PS
1:2
AH
PS
AH
skatebaan ±1000m2
LTAD-zone ±2500m2
AH
basketball 3x3
jeugdhonkbal en softbalveld 69m
gravel
PS
balans
jeugdhonkbal en softbalveld 70m
+0.0
+0.0
+4
.3
Beeball +3.15
agility field
+1.35 +0.90 +0.45 +0.00
1:20
1:4 +0.5 +1.0
zand
+1.0
1:20
1:10
1:20
+1.0
+0.0 +2.0 1:20 4.00
basketball 3x3
60m2
125m2
calisthenics
skatebaan ±1000m2
+0.0
+0.0
60m2
powerlift
125m2
+0.0
tribune
+0.4
+0.8
+1.2
+1.6
running hill
+2.0
+2.4
+2.8
+0.0 +3.2 +4.35 +3.2
+3.2
calisthenics
<575m>
+0.0
powerlift +0.8
+0.0
Model 1: Atletiek Parkmodel
Model 2: Verenigingsmodel
26
balans
+1.6
+2.0 1:20
+2.4
1:20 onderkant talud 1:3 +0.0
+0.0
Model 1: Atletiek Parkmodel Atletiek Parkmodel
Aanvullend Parkmodel
De atletiekbaan wordt doorontwikkeld tot een voor Nederland unieke atletiek
In aanvulling op het reguliere atletiekaanbod voorziet het Atletiek Parkmodel
accommodatie om een brede(re) doelgroep aan te spreken. In aanvulling
in een runninghill met twee verschillende soorten ondergronden, powerstairs
op de reguliere atletiekonderdelen kunnen ook alle atletische vaardigheden
met variabele traptreden, een sutu wall waar op innovatieve wijze digitaal
zoals balanceren, coördinatie, rennen, agility en sprongkracht optimaal
verschillende werpvormen kunnen worden getraind, een powerwall waar met
getraind worden. Naar analogie van het LTAD-model vormt dit een faciliteit
ballen en touwen kracht en krachtuithoudingsvermogen getraind kan worden. Er
om alle motorische vaardigheden aan te leren, te trainen voor deelname aan
is een ‘agility field’, een veld met slalom paaltjes, waar reactievermogen, sprint
wedstrijden (train to compete) en verder te verfijnen voor sportieve topprestaties
en slalom vaardigheden getraind kunnen worden. Geïntegreerd in de LTAD-zone
(training for excellence). Hiermee wordt aansluiting gevonden bij het Young
is bovendien een balanceerstructuur opgenomen. Met deze toevoegingen
Athletics model van de Atletiekunie dat eveneens haar vertrekpunt heeft in het
krijgt de traditionele atletiek een nieuw karakter waarbij de focus ligt op het
LTAD. Dit gebeurt in een setting met een open karakter: de atletieksport treedt
aanspreken van jeugd en jongeren. Dit is in lijn met de initiatieven die de
naar buiten en maakt verbinding met de wijk. Door een uitgekiende inrichting en
atletiekunie zelf ontwikkeld.
gebruikmakend van verschillende ondergronden en hoogteverschillen ontstaat een motorisch uitdagend atletisch landschap.
Aanvullend softbal, honkbal, beeball: slaan, werpen en vangen Er is een volwaardig honk- en softbalveld met een diameter van 70
Reguliere atletiek
meter ingepast in het binnenterrein van de atletiekbaan. Op dit veld
Het Atletiek Parkmodel biedt nagenoeg alle atletiek disciplines – zoals alle
kunnen softbalwedstrijden worden gespeeld (door alle leeftijden) als ook
looponderdelen, hoog- en verspringen en kogelstoten – voor zowel training als
honkbalwedstrijden door jeugd tot 15 jaar. Uiteraard kan er ook op getraind
wedstrijd. Wedstrijdatleten dienen voor de specifieke onderdelen kogelslingeren,
worden. In de kom van de atletiekbaan op het LTAD-gedeelte wordt een beeball
meerkamp, discus- en speerwerpen uit te wijken naar een andere Amsterdamse
veld gerealiseerd. Dit is een spel voor kinderen van 5 tot 10 jaar om snel vertrouwd
atletiekaccommodatie. Zo is er een kogelslinger en discusfaciliteit voor alle
te worden met het slaan, gooien en vangen en zo de technische vaardigheden
Amsterdamse atleten op sportpark Ookmeer. Op die onderdelen neemt de
van honk- en softbal eigen te maken. Slaan, gooien en vangen vormen
capaciteit voor het organiseren van wedstrijden af.
bovendien essentiële vaardigheden voor een goede motorische ontwikkeling vanuit de LTAD-filosofie.
27
Wisselwerking met Parksportzone Vanuit een open setting biedt de direct aangrenzende Parksportzone een calisthenicspark of stormbaan en krachtsportmogelijkheden die qua functionele programmering aansluiten op de Atletiek parkmodel gedachte. Het calisthenics park biedt een ruime variatie aan mogelijkheden om met je eigen lichaamsgewicht kracht en fysieke skills te trainen als ook te stretchen. Een stormbaan vormt een bootcamp achtige parcours van natuurlijke materialen dat een beroep doet op een groot aantal motorische vaardigheden (balanceren, klimmen, klauteren, slingeren et cetera). Er is een zone voor krachttraining waarbij een gerichte keuze wordt gemaakt voor toestellen voor basis krachtoefeningen zoals deadlift, shoulderpress, bankdrukken en squat. Allemaal apparatuur waarop met variabele gewichten kan worden getraind door de beginnende en gevorderde atleet. Buitenfitness komt ook als voornaamste wens uit de enquête onder inwoners. In de Parksportzone is tevens een 3x3 basketbalveld en een skatebaan opgenomen. Deze zijn voor openbaar gebruik. De Parksportzone biedt in samenhang met de atletiekbaan en het honk- en softbalveld een unieke mogelijkheid om de modernste atletiekaccommodatie van Nederland te huisvesten in het stadsdeel dat de nadruk legt op de brede ontwikkeling in plaats van de conventionele atletiekonderdelen.
Open en veilige setting Het Atletiek Parkmodel heeft een openbaar karakter. De voetpaden uit het park lopen door over het sportpark. De accommodatie is vrij toegankelijk en staat open voor gebruik door inwoners uit de buurt en het onderwijs. Wanneer de atletiek- of honk- en softbal vereniging actief is, kunnen delen van de accommodatie worden afgesloten. Hiermee wordt een veilige situatie gecreëerd voor alle gebruikers: altijd open en alleen gesloten wanneer het moet. Met ballenvangers, verlichting en natuurlijke afscheidingen wordt een veilige sportomgeving voor alle gebruikers gerealiseerd. Ongewenste toetreding met fietsen of scooters wordt met fysieke ingrepen voorkomen. 28 plattegrond Atletiek Parkmodel
Functies Atletiek Parkmodel
Niet 1 maar 2 hoofdgebruikers Naast de atletiekvereniging wordt honk- en softbalvereniging Ban Topa de andere hoofdgebruiker. Met een volwaardig honk- en softbalveld met een diameter van 70 meter en een beeball veld krijgt Ban Topa een eigen, volwaardig honk in het Bijlmer Sportpark. Maar dit model is met name een uitnodiging naar de buurt om hen te motiveren meer gebruik te maken van het
h-s-s
sportpark.
Een netwerk van medegebruikers Het Atletiek Parkmodel staat open voor verschillende gebruikersgroepen, zoals: 1.
Inwoners uit Zuidoost om te hardlopen, basketballen, krachttraining, calisthenics, dansen, skaten en stunten.
2.
Onderwijs voor wie de accommodatie vanuit de LTAD-filosofie een optimale en uitdagende motorische leeromgeving vormt.
3.
Sportaanbieders en informele sportgroepen voor bootcamp, krachtraining, cross fit of conditietraining.
4.
Andere Amsterdamse sportverenigingen, naast AV Feniks en Ban Topa, die de motoriek van hun jeugd in de volle breedte willen trainen.
5.
Andere atletiekverenigingen uit Amsterdam en omgeving die op een unieke accommodatie alle athletic skills willen trainen.
Alle functies zijn openbaar toegankelijk Nieuwe functies binnen atletiekbaan Nieuwe functies in de plint atletiekbaan Atletiek onderdelen geschikt voor trainen en wedstrijden Atletiek onderdelen geschikt voor alleen trainen Atletiek onderdelen niet mogelijk om te trainen
29
impressie Atletiek Parkmodel
30
impressie Atletiek Parkmodel
31
referentiebeelden Atletiek Parkmodel
32
+0.0 1:20 +2.0 +0.0
+1.35 AH
balans
PS
jeugdhonkbal en softbalveld 70m
gravel
AH
skatebaan ±1000m2
LTAD-zone ±2500m2
AH
2 1:
+1
.5
PS
PS
+0.0
+4
.3
Beeball +3.15
+1.35 +0.90 +0.45 +0.00
agility field
1:20
1:4 +0.5 +1.0
zand
+1.0
1:20
1:10
+0.0
4.00
basketball 3x3
60m2
125m2
calisthenics
<575m>
plattegrond Atletiek Parkmodel
33
powerlift
+1.0
Model 2: Verenigingsmodel Model 2: Verenigingsmodel
Functies Verenigingsmodel
In dit model ligt het primaat bij de georganiseerde sport: AV Feniks en Ban Topa.
(traditionele atletiek onderdelen)
Er is een verrijkte en meer afgesloten atletiekaccommodatie waarin een softbal accommodatie is gerealiseerd. Verrijkte en volwaardige atletiek
h-s-s
Binnen een afgesloten setting is een atletiekaccommodatie gerealiseerd die ruimte biedt aan alle atletiek disciplines, ook het kogelslingeren, speer- en discuswerpen. Voor zowel trainingen als wedstrijden. Aanvullend is er een runninghill met powerstairs die tevens dienst kan doen als tribune. Softbal- en beeballveld Vanuit verenigingsperspectief wordt ruimte geboden aan honk- en softbalverenging Ban Topa. Er is een volwaardig softbalveld met een diameter van 69 meter ingepast, als ook een beeball veld in het binnenterrein van de atletiekbaan. Hiermee verkrijgt Ban Topa vaste voet aan de grond in het Bijlmer Sportpark en krijgt het sportpark een tweede hoofdgebruiker. Wisselwerking met Parksportzone Direct grenzend aan de atletiekaccommodatie is er ruimte voor krachtsport, calisthenics en balans. Hiermee worden de atletiekmogelijkheden verruimd in een wisselwerking met een openbaar gebruik door andere gebruikersgroepen. niet openbaar toegankelijke functies
Minder open setting met mogelijkheden voor medegebruik De focus op verenigingssport brengt een minder ruime openstelling voor andere gebruikers met zich mee. Wanneer de verenigingen niet actief zijn, is medegebruik door andere partijen mogelijk. De tribune die wordt toegevoegd als runninghill vormt een functionele en visuele afscheiding tussen sport en recreatief park. 34
Atletiek onderdelen geschikt voor trainen en wedstrijden - niet openbaar toegankelijk Nieuwe onderdelen die niet te beoefenen zijn in vergelijking met model 1 Nieuwe functies binnen atletiekbaan - niet openbaar toegankelijk Nieuwe functies binnen contour sportpark - niet openbaar toegankelijk Nieuwe functies in de plint atletiekbaan - openbaar toegankelijk
impressie Verenigingsmodel
35
impressie Verenigingsmodel
36
PS
AH
1:20
AH
AH
PS
PS
basketball 3x3
jeugdhonkbal en softbalveld 69m
90m
80m
60m
40m
+0.0
1:20
+2.0 1:20
skatebaan ±1000m2
+0.0
+0.0
60m2 125m2
+0.0
tribune
+0.4
+0.8
+1.2
+1.6
running hill
+2.0
+2.4
+2.8
+0.0 +3.2 +4.35 +3.2
+3.2
calisthenics +0.0
powerlift
balans
+1.6
1:20
+2.4
1:20
+0.8
onderkant talud 1:3 +0.0
+0.0
plattegrond Verenigingsmodel
+2.0
37
+0.0
Hoofdstuk 4
Financiën
38
FINANCIËN Atletiek Parkmodel De kosten voor door ontwikkeling van het Bijlmer Sportpark op basis van het Atletiek Parkmodel worden geraamd op circa €4,2 miljoen. Deze kosten kunnen als volgt worden gespecificeerd.
Atletiek Parkmodel
Uitgangspunten - mogelijk t oevoeging of verwijdering t art an voor inpassing soft balveld en at let iekfunct ies - bouwrijpe schone ondergrond - prijspeil december 2022 in een turbulente markt - prijzen zijn excl. BTW - de hoeveelheden zijn gecalculeerd op basis van schattingen - MFC aanbouw ontmoeting zonder kleedkamers en beperkte horeca 60m2 BVO - geen renovatie huidige atletiek clubhuis - sportopslag ruimte 125m2 BVO - t oepassing van nieuwe product en t enzij anders vermeld Niet inbegrepen
Zuidelijk deel (atletiekbaan)
Subtotaal Zuidelijk deel (atletiekbaan) Noordelijk deel (sportvelden) Subtotaal Noordelijk deel (sportvelden)
- middenpad tussen veld 1 en 2 buiten scoop voorliggende begroting - huidige boekwaarden voorzieningen - verwervingskosten grond en accommodaties - geraamde invest eringen in MJOP en MIP - event uele st ort kost en van veront reinigde mat erialen - de aanvraag van vergunningen en leges - kosten voor beheer, onderhoud en exploitatie van sportvelden en opstallen omschrijving
kosten
- opruimwerkzaamheden - atletiek - softbal - inrichting binnen terrein atletiekbaan - parksportzone - skatebaan - parkinrichting
€ € € € € € € €
45.000 566.000 357.000 358.000 233.000 440.000 355.000 2.350.000
- parksportzone - groen en infra
€ € €
290.000 244.000 534.000
TOTAAL BIJLMERSPORTPARK Overige kosten
EINDTOTAAL BIJLMERSPORTPARK
€ 2.884.000 - staartkosten aanneemsom - onvoorzien - ontwerp - VAT kosten
15,0% 12,5% 5,0% 20,0%
prijspeil 2023
39
€ € € €
374.000 312.000 125.000 499.000
€ 4.190.000
Verenigingsmodel De kosten voor door ontwikkeling van het Bijlmer Sportpark op basis van het Verenigingsmodel worden geraamd op circa €3,85 miljoen. Deze kosten kunnen als volgt worden gespecificeerd.
Verenigingsmodel
Uitgangspunten - geen aanpassing aan 400 meter rondbaan atletiek - mogelijk t oevoeging of verwijdering t art an voor inpassing soft balveld en at let iekfunct ies - bouwrijpe schone ondergrond - prijspeil december 2022 in een turbulente markt - prijzen zijn excl. BTW - de hoeveelheden zijn gecalculeerd op basis van schattingen - MFC aanbouw ontmoeting zonder kleedkamers en beperkte horeca 60m2 BVO - geen renovatie huidige atletiek clubhuis - sportopslag ruimte 125m2 BVO - t oepassing van nieuwe product en t enzij anders vermeld Niet inbegrepen
Zuidelijk deel (atletiekbaan)
Subtotaal Zuidelijk deel (atletiekbaan) Noordelijk deel (sportvelden) Subtotaal Noordelijk deel (sportvelden)
- middenpad tussen veld 1 en 2 buiten scoop voorliggende begroting - huidige boekwaarden voorzieningen - verwervingskosten grond en accommodaties - geraamde invest eringen in MJOP en MIP - event uele st ort kost en van veront reinigde mat erialen - de aanvraag van vergunningen en leges - kosten voor beheer, onderhoud en exploitatie van sportvelden en opstallen omschrijving - opruimwerkzaamheden - atletiek - softbal - inrichting binnen atletiekbaan - parksportzone - skatebaan - parkinrichting
€ € € € € € € €
19.000 472.000 335.000 109.000 553.000 440.000 173.000 2.100.000
- parksportzone - groen en infra
€ € €
290.000 244.000 534.000
€
2.634.000
€ € € €
341.000 284.000 114.000 455.000
TOTAAL BIJLMERSPORTPARK Overige kosten
EINDTOTAAL BIJLMERSPORTPARK
- staartkosten aanneemsom - onvoorzien - ontwerp - VAT kosten
15,0% 12,5% 5,0% 20,0%
prijspeil 2023
40
€
3.830.000
Colofon In opdracht van: Gemeente Amsterdam Directie Sport en Bos
Juni 2023 Uitgevoerd door: Sport&Ruimte Ontwerp- en adviesbureau voor sportief ruimtelijke vraagstukken
41