230323 commissie MOW conceptverslag

Wethouder VAN DER HORST zegt dat het nog te vroeg is om een evaluatie te plannen. Op dit moment wordt het continu gemonitord. Naar aanleiding van de vraag van de heer Hendriks stelt de wethouder dat een gedeelte van de route al een vrije busbaan heeft en in de programma-update 2021 zijn geen knooppunten voorzien op het netwerk ten oosten van IJburg. Het hele mobiliteitsplan is onder voorbehoud van financiën. De financiering wordt in de projecten zelf georganiseerd. Als er een concessie moet worden gedaan, zal dit een bestuurlijke afweging worden door de financiers van het mobiliteitsplan. De afweging zal gemaakt moeten worden voor Zeeburgereiland en IJburg en op stedelijk niveau. De tijdelijke voorziening is voor acht jaar. De definitieve eindhalte met laadvoorziening komt elders op Strandeiland of op Buiteneiland, rond 2032. Er wordt niet gekeken naar waterstof. Het gebruik van de elektrische bussen sluit aan bij de stadsbrede vlootstrategie. Lid HENDRIKS vraagt wat er gebeurt als het niet lukt om de oplaadpunten te realiseren. Wethouder VAN DER HORST gaat ervan uit dat het wel lukt. Als er signalen zijn dat het niet zal lukken, zal worden nagedacht over oplossingen. P&R wordt apart voorgelegd en heeft een directe relatie met de regionale HUBstrategie. De intentie is om P&R’s dicht bij de stad op langere termijn te sluiten.

P&R Zeeburg is geen onderdeel van de regionale HUB-strategie en P&R Zeeburg 1 en 2 moeten wijken voor de gebiedsontwikkeling. Onderzocht wordt of tijdelijk capaciteit op Zeeburg 3 uitgebreid kan worden. Lid HENDRIKS heeft gewezen op het risico van het ontbreken van draagvlak voor het verdwijnen van de P&R’s. Hoe kunnen mensen worden overtuigd van de noodzaak van deze veranderingen?

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare veiligheid en Water Concept raadscommissieverslag, 23 februari 2023

MOW

Wethouder VAN DER HORST denkt dat dit moet middels participatie in de gebiedsontwikkeling. Het zal goed gecommuniceerd moeten worden en met iedereen worden besproken. Lid ASRUF heeft gevraagd of de Stem van de reiziger kan worden meegenomen in de ontwikkeling van de plannen. Wethouder VAN DER HORST zegt dat over het hele mobiliteitsplan advies kan worden gevraagd aan het stadsdeel. Bij specifieke maatregelen geldt dat er intensieve participatie is. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 11. Smart mobility voortgangsbrief en projectenrapportage Nr. VN2023-005307 De VOORZITTER deelt mee dat het onderwerp is geagendeerd door de leden IJmker (GL) en Moeskops (D66). Lid IJMKER wijst erop dat in de agenda Digitale Stad de ambitie is opgenomen dat Amsterdammers zich onbespied moeten kunnen bewegen in de openbare ruimte en door dit soort rapportages maakt zij zich wel wat zorgen over. Uit het rapport blijkt dat voor twee projecten een zogenaamde ethische bijsluiter is opgesteld. Waarom wordt dit niet voor alle projecten gedaan? Het verzoek is om per project duidelijk te maken wat het kost. Lid MOESKOPS sluit zich aan bij de eerste vraag van mevrouw IJmker. Er wordt begonnen met intelligente snelheidsbeperking voor de e-bikes en zij is benieuwd hoe de tests er uitzien. Lid HENDRIKS sluit zich aan bij de vragen van mevrouw IJmker.

Hoe wordt de Amsterdamse MIR betrokken bij de ontwikkelingen? Het project autonoom vervoer is helaas niet van de grond gekomen. Zijn er concrete plannen om alsnog een nieuwe proef op te zetten en wordt hierbij gekeken naar Rotterdam? Smart mobility werkt met name als in Europees verband wordt samengewerkt. De Europese week van de mobiliteit vindt jaarlijks plaats in september. In Nederland is alleen Amersfoort aangesloten en Volt zou graag zien dat Amsterdam ook aansluit. Hoe staat de wethouder hiertegenover? Wethouder VAN DER HORST zegt dat het op dit moment niet de intentie is om aan te sluiten bij de Europese week van de mobiliteit. Er zijn geen concrete plannen om een proef op te zetten voor autonoom vervoer. Amsterdam neemt wel deel aan de Amsterdamse werkgroep waarin lessen worden gedeeld. In Amsterdam zal alleen een nieuwe proef worden gedaan wanneer er specifiek vragen, uitdagingen of wensen zijn die niet geadresseerd worden in een van de andere steden. Binnen het programma Smart mobility wordt ook onderzoek gedaan naar hoe Amsterdammers meer eigenaarschap kunnen krijgen over slimme en duurzame mobiliteitskeuzes. Lid HENDRIKS vraagt of de wethouder dit iets concreter kan toelichten. Wethouder VAN DER HORST noemt e-HUBS: met Amsterdammers worden buurtHUBS voor deelmobiliteit georganiseerd. Als spin-off hiervan wordt gewerkt aan de ontwikkeling van mobility as a commons.

Voor dit onderzoek is een voorlopige toekenning van 500.000 euro Europese subsidie verkregen uit Europa. De proef met deelscooters voor mensen met een stadspas heeft geleid tot het advies om deelmobiliteit voor deze groep onderdeel te laten uitmaken van het stadspasaanbod. CO2-reizen naar evenementen wordt gestimuleerd.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare veiligheid en Water Concept raadscommissieverslag, 23 februari 2023

MOW

Op dit moment is 3,8 miljoen euro SMF-budget uitgegeven aan Smart mobility projecten: het managen van drukte, van bezit naar gebruik en Smart mobility in het algemeen. In de commissie FKD wordt in het tweede kwartaal de reactie van het college op het initiatiefvoorstel ‘Grip op technologie’ behandeld met een bijbehorend actieplan. Hier zal ook worden ingegaan op het gebruik van de ethische bijsluiter. Het project ISA voor e-bikes en speed pedelecs bestaat uit twee fases. Gestart wordt met waarschuwingen in het tweede kwartaal. Op basis van deze test wordt een test met begrenzingen ingericht. In de zomer wordt een evenement georganiseerd om informatie over de proef te delen. Zodra hierover meer informatie is, komt de wethouder hierop terug. Lid IJMKER meent dat er meer dan drie projecten zijn. Kan de wethouder toezeggen dat in een volgende rapportage de financiële informatie wordt bijgevoegd? Zij verzoekt om een ethische bijsluiter voor elk project. Wethouder VAN DER HORST zegt toe een financiële toelichting per project te rapporteren. Zij is het eens met de wens voor een ethische bijsluiter voor alle projecten en zal dit navragen en komt hier schriftelijk op terug. Lid HENDRIKS vraagt of de raad kan worden meegenomen in de overwegingen om niet aan te sluiten bij de Europese week. Wethouder VAN DER HORST wijst erop dat het programma nog niet bekend is.

In een later stadium kan zij laten weten wat de overwegingen zijn geweest. De VOORZITTER concludeert dat de heer Hendriks het onderwerp naar de raad van 5 en 6 april a.s. piept waar het naar verwachting om een korte behandeling zal gaan. TOEGEVOEGD AGENDAPUNT Bespreekpunten Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit 12. Afschaling tramlijnen 13, 14 en 19 Nr. VN2023-006466 De VOORZITTER deelt mee dat het onderwerp is geagendeerd door de leden Koyuncu (DENK) en Asruf (PvdA). Lid KOYUNCU heeft kennisgenomen van een afschaling van 85% van het ov ten opzichte van 2019. Nog niet helder is met wie afspraken zijn gemaakt en waar wordt afgeschaald. Hij betreurt het dat hij deze afschaling via via hoort en niet via de officiële kanalen en hij vraagt zich af in hoeverre de reizigers hiervan afweten. De raad heeft de opdracht aan het college gegeven om ervoor te zorgen dat het ov overeind blijft, met name in de wijken waar het ov nu al minder is. Hij verzoekt de wethouder om te voldoen aan deze opdracht en zich hard te maken in de Vervoerregio, zodat het ov in ieder geval het huidige niveau behoudt. Lid ASRUF was verrast door het besluit van de Vervoerregio in samenwerking met het GVB en over de manier waarop het besluit tot stand is gekomen. De brief gaat over iets wat al op 13 februari jl. is ingegaan en roept eigenlijk alleen maar vragen op.

Om welke lijnen gaat het precies? Wanneer gaan de wijzigingen in? Hoe wordt de raad in de toekomst meegenomen? En wat is de afweging geweest om voor deze lijnen te kiezen? Het betreft niet alleen lijnen in buitenwijken, maar ook lijnen in het Centrum. PvdA wil staan voor betrouwbaar en betaalbaar ov en dit ziet de heer Asruf niet terug. De vraag is of het GVB

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare veiligheid en Water Concept raadscommissieverslag, 23 februari 2023

MOW

deze afschalingen al heeft zien aankomen en welke keuzes zijn gemaakt. De maatregelen worden tijdelijk genomen. Tot wanneer is tijdelijk? Lid BILGIN constateert dat als er moet worden afgeschaald, er eerst wordt bezuinigd op de buitenwijken. Op tafel ligt een bezuiniging van tram 13 die nu al minder vaak rijdt. Deze rijdt op een groot deel van lijn 14 toen deze nog in Nieuw-West reed. Er zou geen achteruitgang meer moeten zijn in het ov in Nieuw-West, maar juist verbetering. FvD pleit ervoor om te investeren in tram 13 en in andere lijnen en dit geldt ook voor toegankelijkheid. Op de invalidenlift in Slotervaart wordt al tientallen jaren gewacht. In de salarissen van de buschauffeurs mag ook geïnvesteerd worden, gezien het enorme tekort aan chauffeurs. Bij de nieuwe concessie zou besproken moeten worden dat GVB direct in dienst van Amsterdam komt. In dat geval kan de gemeenteraad bepalen wat wenselijk is voor Amsterdam. Lid HENDRIKS meent dat het GVB zich enorm inzet voor Amsterdam. Zit FvD dit anders? Lid BILGIN stelt dat GVB een bedrijf is. Dit betekent dat eerst naar het kostenplaatje wordt gekeken. Er is geen wantrouwens jegens de mensen die bij het GVB werken.

Wel is de afgelopen jaren gebleken dat besluiten van het GVB niet aansluiten bij de wensen van de inwoners van de wijken en daarom zou het beter zijn als de lokale politiek hier een directere zeggenschap over zou hebben. Lid MOESKOPS wijst erop dat het geen financiële kwestie is, de reden van afschaling is een personeelstekort. Lid BILGIN zegt dat het werk bij een personeelstekort aantrekkelijker gemaakt zou kunnen worden. Dit kan via een betere cao. Het gaat niet alleen om de lijnen die er nu zijn, maar ook om een verbetering. Al jaren hebben buitenwijken te maken met een afschaling terwijl er juist meer en verlengde lijnen zouden moeten komen. Lid MOESKOPS merkt op dat een cao geen zaak van de gemeenteraad is. Met welk geld zou het GVB overeind gehouden moeten worden door Amsterdam? Lid BILGIN erkent dat Amsterdam niet over een cao gaat. Wel worden vanuit de raad continu suggesties gedaan om overal over te lobbyen bij bijvoorbeeld het Rijk. In Amsterdam wordt het betaald parkeren uitgebreid naar de buitenwijken en de kosten worden verhoogd. Maar de mensen zien hier geen beter ov voor terug. Daarom pleit de heer Bilgin voor terugkeer van het mobiliteitsfonds en vindt dat Amsterdam eventueel zou moeten bijdragen aan de verbetering van het ov vanuit het potje parkeergelden. Er zijn veel klachten over de governance van de Vervoerregio.

Bewoners willen heel graag meer zeggenschap over wat er gebeurt met ov in hun buurt. Lid VERKERKE begrijpt dat wordt overwogen om te snijden in lijnen 12, 13, of 19. Voor BIJ1 zijn 14 en 19 taboe, omdat Nieuw-West met het verdwijnen van lijn 14 al de nodige verbindingen is kwijtgeraakt. Als er gesneden moet worden, is lijn 12 een betere keuze dan 13 of 19. Inkorten of tijdelijk opheffen levert personeelsruimte op die kan worden gebruikt om lijn 2 te verlengen. Het GVB heeft blijkbaar meer focus op het verdienen aan toeristen dan op de prijzen voor bewoners. Een evaluatie van een nieuw lijnennet sinds de Noord/Zuidlijn is noodzakelijk. In Nieuw-West en Noord is sprake van toenemend autogebruik. Lid KREUGER vraagt of BIJ1 zich ervan bewust is dat het verdienen aan toeristen ook bijdraagt aan het in stand houden van het lijnennet in bijvoorbeeld de buitenwijken. Lid VERKERKE denkt dat dit op zich zo is, maar BIJ1 denkt dat zaken anders aangepakt hadden moeten worden.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare veiligheid en Water Concept raadscommissieverslag, 23 februari 2023

MOW

Lid KREUGER vraagt zich af of als er geen geld wordt verdiend binnen de Ring met rendabele lijnen, dit niet tot meer verschraling aan de buitenkant zal leiden. Lid VERKERKE suggereert meer wagens op lijn 2 te zetten. Lid KREUGER meent dat langere trams niet per se zin hebben, omdat niet iedereen op dezelfde tijd vertrekt en perrons wellicht niet groot genoeg zijn voor meer mensen. Lid VERKERKE zegt dat dit een praktisch punt is waarnaar moet worden gekeken. Lid KREUGER heeft gehoord dat de wethouder zojuist een interview aan AT5 heeft gegeven terwijl het onderwerp nog in de commissie moest worden besproken. De afschaling is al gaande en de constatering is dat het GVB nu zelfs onder de ontheffing voor het personeelstekort gaat. Vanuit welke entiteit doet de wethouder dit? Een andere vraag is wat de zin is van moties indienen als ondanks gemaakte afspraken over verschraling lijnen toch worden geschrapt. College Wethouder VAN DER HORST stelt dat het ov op dit moment onder grote druk staat. Na corona kwam de oorlog in Oekraïne met grote inflatie als gevolg en vervolgens is er een groot personeelstekort. Vorige week heeft de Urgentieconferentie plaatsgevonden. Hier zijn nog geen concrete resultaten bereikt die hopelijk binnenkort wel worden geboekt. Er is te lang te weinig geld naar regio’s gekomen voor ov.

In dit geval gaat het over personeelstekort en hopelijk gaat het om een tijdelijke situatie. Amsterdam gaat hier niet over. Als Vervoerregio kan wel of geen ontheffing worden verleend. In dit geval is het gewoon afgeschaald en vervolgens is de Vervoerregio geïnformeerd. Het GVB doet echter ook zijn uiterste best en van deze maatregelen is heel lang gedacht dat ze niet nodig zouden zijn. Toen bleek dat het toch niet ging lukken en moest dit worden gecommuniceerd. Lid KOYUNCU wijst erop dat het GVB in 2021 heeft gezegd het uitstromend personeel niet te willen vervangen. In hoeverre heeft het GVB deze crisis niet zelf veroorzaakt? Wethouder VAN DER HORST zegt dat ten tijde van corona er onvoldoende compensatie was om personeel aan te kunnen trekken, maar dit is een andere discussie. Wat nu speelt, is geen GVB-probleem. Dit gebeurt in het hele land. Het is belangrijk om te benadrukken dat het gaat om een tijdelijke afschaling in de frequenties en niet in het netwerk. Het is aan het GVB om de keuzes te maken, het is aan de Vervoerregio om hier al dan niet een ontheffing voor te verlenen. Als deze niet wordt verleend en er wordt toch afgeschaald, kan een boete worden opgelegd. Lid ASRUF vraagt of er binnen afzienbare tijd een terugkoppeling komt op het vervolg van de Urgentieconferentie. Wethouder VAN DER HORST antwoordt dat een brief hierover naar de raad is gestuurd.

Zij drukt er keihard op om het ov in de benen te houden voor het hele land en spreekt ook namens de staatssecretaris. Het is pijnlijk dat de frequentie van lijnen is teruggeschroefd en er moeten ook gesprekken worden gevoerd over hoe dit beter kan, maar een strijd is volgens de wethouder niet handig, omdat iedereen in hetzelfde schuitje zit en elkaar hard nodig heeft om vooruit te komen. Er komen meer moeilijke keuzes. Het GVB komt met een herstelplan met netwerkmaatregelen en de wethouder stuurt er hard op dat deze maatregelen niet in de fijnmazigheid van het netwerk terechtkomen. In de concessie moet goed worden bekeken of op een andere manier kan worden gestuurd. In de regioraad worden hier ook gesprekken over gevoerd. Wel is in de regio een structureel geldtekort om alles te kunnen doen en er zal op langere termijn meer geld van het Rijk moeten komen. Suggesties van de commissieleden zullen worden meegenomen naar het GVB.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare veiligheid en Water Concept raadscommissieverslag, 23 februari 2023

MOW

Moties hebben zeker zin, zowel in de raad als in de Vervoerregio. Meer in de laatste, omdat er dan op gestuurd kan worden om netwerkmaatregelen buiten de Ring te voorkomen. Lid KOYUNCU heeft de oproep om er gezamenlijk tegenaan te gaan en steun te geven in de zomer ook gehoord en deze steun heeft iedereen gegeven, ook richting de vervoerders. Tegelijkertijd is aangegeven dat afschalingen niet in de buitenwijken moeten vallen. Dit wordt echter toch gedaan en het wordt op een niet chique manier gecommuniceerd op het moment dat het al is ingevoerd. Volgens de heer Koyuncu is hiermee wel een grens overschreden. DENK wil dit in de Vervoerregio en in de raad bespreken. Wethouder VAN DER HORST gaat in gesprek met het GVB en zij zal bovenstaande boodschap (bij herhaling) doorgeven aan het GVB en in de Vervoerregio. De heer ASRUF maakt excuses dat hij de brief over de Urgentieconferentie heeft gemist. Het is een goede stap van de wethouder om te achterhalen bij het GVB wat de afweging is geweest en waarom is gekozen voor deze tramlijnen. Hij hoopt hierop binnenkort een terugkoppeling te krijgen. Wethouder VAN DER HORST gaat als voorzitter van de Vervoerregio in gesprek met het GVB. In de regioraad zal zij hier een toezegging over doen. De VOORZITTER meldt dat de volgende regioraad op 7 maart a.s. plaatsvindt.

Het onderwerp is naar de raad van 5 en 6 april gepiept waar het naar verwachting middellang zal worden behandeld. Sluiting De VOORZITTER dankt de aanwezigen voor hun bijdragen en sluit de vergadering om 17:36 uur. De volgende vergadering is op 23 maart 2023.

25