23. Advies SDC West Evaluatie bestuurlijk stelsel

Adviesaanvraag college aan stadsdeelcommissie Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum behandeling college Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Advies mailen naar: Meegestuurde stukken:

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?

Bestuurlijke reactie op evaluatie bestuurlijk stelsel Democratisering en bestuurlijk stelsel Bestuurs- en managementadvisering 27-05-2025 28-04-2025 11-7-2025 Thijs.de.groot@amsterdam.nl; e.vanslijpe@amsterdam.nl  Voorgenomen bestuurlijke reactie op de evaluatie bestuurlijk stelsel Amsterdam  Bestuurlijke rapportage evaluatie BS Amsterdam van Necker  Onderzoeksrapport evaluatie BS Amsterdam van Necker  Memo BC Weesp over de bestuursvorm Weesp met de samenvatting interviews en de aanbiedingsbrief voor het college Interviews met een aantal leden van DB’s, SDC’s en Bestuurscommissie Weesp

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: West Procesbegeleider: Datum weekstart/staf: Datum stadsdeelcommissie: 8 juli 2025 Datum dagelijks bestuur: nvt Registratienr. (optioneel):

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: (art. 12, lid 1) betrekken college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of -

(art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders een besluit te nemen of voornemens is een ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB advies in.

DB legt deze adviesaanvragen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat het advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt het advies van SDC over indien het is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van het advies of voorstel van SDC. (art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in het advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (art. 30, lid 5)

Adviesvraag college

1

Dit voorjaar zijn twee evaluaties uitgevoerd over onderdelen van het bestuurlijk stelsel in gemeente Amsterdam. De eerste evaluatie richt zich op de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel en is uitgevoerd door het bureau Necker. Deze evaluatie geeft uitvoering aan de motie van raadslid De Grave-Verkerk, die door de raad is aangenomen op 8 juli 2021 (motie 540.21, TA2021-000852). Detweede evaluatie heeft betrekking op de bestuursvorm voor het stadsgebied Weesp die is afgesproken bij de fusie met de gemeente Amsterdam in 2022 en is vastgelegd in het bestuursakkoord met Weesp. Het college heeft een voorgenomen bestuurlijke reactie over de evaluatie bestuurlijk stelsel 2025 opgesteld mede op Pagina 1 van 2

2

basis van beide evaluaties. Het college vraagt u om uw visie op de voorgenomen bestuurlijke reactie te geven, met name op de bestuurlijke reactie over het stelsel in de stadsdelen. Tevens stellen we u graag ook in de gelegenheid - om voor zover voor u relevant - voorstellen en suggesties mee te geven, over onderstaande vragen. Deze worden ook in de adviesaanvragen aan de bestuurscommissie Weesp en DB’s gesteld en in de discussienota voor de raadscommissie SED.   

 

Hoe kunnen de SDC’s en DB’s hun bijdrage aan participatie versterken, waaronder het bereiken van nu minder vertegenwoordigde inwoners? Wat zou helpen om de controlerende rol van de SDC’s op de DB’s beter te laten werken? Hoe kunnen de stedelijke adviesaanvragen aan de stadsdelen en de advisering daarop verder worden toegespitst op aspecten, die voor de stadsdelen relevant zijn, en kan de kwaliteit van dit adviesproces verder worden verbeterd? Welke meerwaarde en mogelijkheden ziet u om het onderlinge samenspel tussen de Raad en SDC’s te versterken? Welke adviezen geeft u mee om te komen tot een andere lange termijn ontwikkelaanpak om het bestuurlijk stelsel te versterken dan die van de afgelopen decennia?

Om de DB’s en SDC’s van de stadsdelen en de Bestuurscommissie Weesp de ruimte te geven ieder vanuit hun eigen rol en perspectief hun visie te geven, ontvangen zij ieder een eigen adviesaanvraag.

Bij deze adviesaanvraag heeft u 6 weken de tijd om te adviseren. Het is van belang om uw adviezen voor de zomer binnen te hebben, zodat er in het zomerreces voldoende tijd is om de adviezen te verwerken in de definitieve bestuurlijke reactie en de wijziging van de Verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Weesp. De gewijzigde Verordening wordt najaar 2025 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is noodzakelijk vanwege de voorbereidingen van de gemeenteraadverkiezingen 2026.

Anders dan u bij stedelijke adviesaanvragen gewend bent kunt u het advies van de stadsdeelcommissie rechtstreeks aan het college zenden via uw ondersteuning. We zien uw advies graag tegemoet.

Advies stadsdeelcommissie Advies van de stadsdeelcommissie aan het college

3

Inleiding De Amsterdamse stadsdelen vervullen een belangrijke rol in het lokaal bestuur. Via de stadsdeelcommissies (SDC's) brengen bewoners die vertegenwoordigd zijn in deze commissies advies uit over onderwerpen die spelen in hun eigen stadsdeel. Om deze rol goed te kunnen vervullen is het voor de leden van de stadsdeelcommissies van belang dat het bestuurlijk stelsel ondersteunend en faciliterend is ingericht. In 2025 zijn daarom diverse adviezen opgesteld om het bestuurlijk stelsel en de samenwerking tussen SDC's, dagelijks besturen en de gemeenteraad te verbeteren. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste adviezen waar brede steun voor bestaat, inclusief het aantal voorstemmers en de partijen die dit hebben gesteund. Cultuur Cultuur is belangrijk! Geen woorden maar daden: het goed naleven en doorleven van processen door politiek, bestuur en ambtelijke organisatie is belangrijk voor het succes van het bestuurlijk stelsel. Zet hierbij in op een flexibele veranderaanpak om de cultuurverandering te bereiken en te borgen. Evaluatie structureel vastleggen in de verordening en deze uitbreiden met een cultuurcomponent. Specificatie adviezen: 13. Cultuur is het allerbelangrijkste! Geen woorden maar daden: het goed naleven en doorleven van processen door politiek, bestuur en ambtelijke organisatie is belangrijk voor het succes van het bestuurlijk stelsel.

Zet hierbij in op een flexibele veranderaanpak om de cultuurverandering te bereiken en borgen. Evaluatie uitbreiden met een cultuur component Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 14. Pas het bestuurlijk stelsel direct na de verkiezingen van 2026 aan Verworpen met 11 tegen (PdvA, GroenLinks, D66, VVD) en 3 voor (De Groenen Basis Piraten, BIJ1, DENK) Afwezig: Jacqueline Wouters 15. Evaluatie structureel in de verordening opnemen Unaniem aangenomen 14 voor 0 tegen. Afwezig: Jacqueline Wouters 16. De uitkomst van de evaluatie en de continue ontwikkelpunten tijdig verwerken in een structureel verbeterdocument. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters Adviesaanvragen van de Raad Leg vast dat alle adviesaanvragen rechtstreeks naar de stadsdeelcommissie gaan, met een verplichte paragraaf in collegevoorstellen die uitlegt waarom het voor het stadsdeel relevant is en specifieke lokale vragen stelt. Laat de stadsdeelcommissie zelf bepalen of er sprake is van significante gevolgen en of een advies nodig is en ondersteun dit met maatwerk, een goede planning en transparante terugkoppeling.

Zorg er bovendien voor dat adviezen volledig en duidelijk zichtbaar worden opgenomen in de stukken die het college naar de raad stuurt. Zet adviesaanvragen standaard op de raadscommissie agenda en versterk het contact met onafhankelijke stadsdeelcommissieleden. Specificatie adviezen: 2. Specifieke toevoeging (verwachte) impact voor een Stadsdeel vanuit stedelijk beleid Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 3. Alle gevraagde adviezen rechtstreeks naar SDC, die zelfstandig beoordeelt of een advies behandeld 4

wordt. Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig: Jacqueline Wouters 4. Betere planning termijnagenda adviesaanvragen. En transparantie in beoordeling en terugkoppeling uitgebrachte adviezen Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig Jacqueline 5. Laat de beoordeling van "significanten gevolgen" voor het stadsdeel over aan de stadsdeelcommissieleden. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 6. Voeg stadsdeel relevante vragen of informatie toe aan de adviesaanvraag. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 7. Opnemen verplichte paragraaf in collegevoordrachten die de stadsdeelrelevantie uitlegt en meeneemt in de adviesaanvraag. Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig Jacqueline 8. Maak van het 'alleen adviseren bij significante gevolgen' en het alleen ˜focussen op stadsdeelrelevante adviesaanvragen' geen algemeen geldende maatregelen en laat ruimte voor maatwerk bij de commissies Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 9.

Zorg ervoor dat de SDC-adviezen integraal en duidelijk zichtbaar worden opgenomen in collegestukken die naar de raad gaan zoals dat is geadviseerd op p.13 van het onderzoeksrapport van Necker Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters Stadsdeelcommissie & Dagelijks Bestuur Maak voor de stadsdeel specifieke taken de begrotingen specifiek inzichtelijk en geef de stadsdeelcommissie meer zeggenschap, zodat zij haar controlerende rol optimaal kan vervullen. Zorg voor meer inzicht en eenduidigheid in de besluitvormingsprocessen waarbij het adviesrecht van de SDC geborgd wordt. Onderzoek de mogelijkheid voor budgetbesteding recht voor de 22 taken van de stadsdeelcommissie. Zorg daarnaast voor toegankelijke technische sessies op passende tijden. Geef niet-coalitie partijen de mogelijkheid een DB-er voor te dragen waar zij één van de grootste partijen zijn, met name in stadsdelen met een lage opkomst. Betrek SDC-leden actief bij vertegenwoordigende taken van het DB. Specificatie adviezen: 36. Veranker dat een “buitenstaanderpartij” een dagelijks bestuurder mag voordragen in stadsdelen voor die partij bij de 3 grootste partijen qua stemmen zit (mits het programma verenigbaar is met het coalitie akkoord) het coalitieakkoord) met name in de stadsdelen met de laagste opkomst.

het coalitieakkoord) met name in de stadsdelen met de laagste opkomst. Aangenomen met 9 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks en DENK) en 5 tegen (D66 en VVD). Afwezig Jacqueline Wouters Stemverklaring D66 37. Behoud het instrument van een motie voor de stadsdeelcommissie Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig Jacqueline Wouters 5

38. Laat SDC de eigen DB leden kiezen net als in Weesp Verworpen met 11 tegen (PvdA, GroenLinks, D66, VVD) en 3 voor (De Groenen Basis Piraten, BIJ1 en DENK). Afwezig Jacqueline Wouters. 39. Budgetten 22 kerntaken stadsdeel specifiek inzichtelijk maken en verdelen Unaniem aangenomen 14 voor 0 tegen Afwezig Jacqueline 40. Geef duidelijk inzicht in de financiën en de begroting van het stadsdeel Unaniem aangenomen 14 voor 0 tegen Afwezig Jacqueline 41. Herintroduceer een specifieke begroting voor het stadsdeel zodat de stadsdeelcommissie haar controlerende rol beter kan vervullen Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 42. Zorg voor meer inzicht en eenduidigheid in de besluitvormingsprocessen voorbij het adviesrecht van de SDC geborgd wordt Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig: Jacqueline Wouters 43. Onderzoek de mogelijkheid voor budgetbestedingsrecht voor SDC inzake de 22 taken van het Stadsdeel Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 44. Technische sessies toegankelijker maken van SDC-leden (bv vaker in de avonden) Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig: Jacqueline Wouters 45.

Meer ondersteuning van de SDC zodat adviesaanvragen of eigen voorstellen van betere kwaliteit zijn Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig: Jacqueline Wouters Fractieleden & vertegenwoordigers Versterk de positie van SDC- en DB-leden met goede ondersteuning, vaste vergoedingen en duidelijke ziekte- en verlofregelingen. De fractievertegenwoordiger heeft spreekrecht op een specifiek agendapunt als de fractie deze persoon daarvoor aanmeldt. De aan- of afwezigheid van het stadsdeel commissielid is hierop niet van invloed. Specificatie adviezen: 17. Verlaag de drempel voor stadsdeelcommissiewerk door minder stukken, eenvoudigere taal en betere ondersteuning voor eenmansfracties. Verworpen met 9 tegen (GroenLinks, D66 en VVD) en 5 voor (De Groenen Basis Piraten, BIJ1, PvdA en DENK). Afwezig: Jacqueline Wouters 18. Versterk ook de positie van commissie- en DB-leden door een vaste vergoeding en ziekte- en verlofregeling te treffen voor commissie en wachtgeld en pensioen voor DB. Systeem vergoedingen niet afhankelijk maken van aanwezigheid vergaderingen. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 19. Fractievertegenwoordigers hebben spreekrecht, geen stemrecht en vervangen een afwezig SDC-lid of zijn specifiek woordvoerder op een agendapunt.

Spreekrecht is dus niet afhankelijk van de afwezigheid van het SDC-lid. 6

Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 20. Vergroot ondersteuning aan stadsdeelcommissie Verworpen met 12 tegen (PvdA, De Groenen Basis Piraten, GroenLinks, D66 en VVD) en 2 voor (DENK, BIJ1). Afwezig Jacqueline Wouters. Stemverklaring PvdA Samenwerking tussen Raad en SDC Oprichten werkgroep (commissie SED) voor het onderzoeken en uitvoeren van structurele verbeterpunten voor samenwerking tussen stadsdeelcommissie en de Raad. Organiseer jaarlijks een gezamenlijke werkdag voor SDC’s, Raad, DB en College. Borgen van een eenduidige vergaderdag (dinsdagavond) van de stadsdeelcommissie en zorgen voor een betere aansluiting op de termijnagenda. Versterk het contact tussen gemeenteraad en onafhankelijke stadsdeelcommissieleden. Specificatie adviezen: 25. Jaarlijks een gezamenlijke werkdag voor de SDC's, GR, DB, College (afvaardiging) organiseren met budget en ondersteuning Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 26. Oprichten werkgroep SDC/GR (commissie SED) voor het onderzoeken en uitvoeren van structurele verbeterpunten voor samenwerking SDC en Raad Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 27.

Eenduidige vergaderdag (dinsdagavond) SDC en betere aansluiting op de termijnagenda Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 28. Verbeter de terugkoppeling aan SDC's wat er met hun adviezen gebeurt! Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig: Jacqueline Wouters 29. Betere terugkoppeling op adviesaanvragen vanuit SDC Unaniem aangenomen 14 voor 0 tegen Afwezig: Jacqueline Wouters 30. Vaker de raad uitnodigen in het stadsdeel Advies ingetrokken 31. Documenten van het college naar de Raad die over een stadsdeeladvies of andere stadsdeelaangelegenheden gaan actief delen met de SDC Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 32. Geef de SDC meer flexibiliteit in het toelichten van adviezen (bijv. digitale toelichting) Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 33. Betrek SDC-leden actief bij vertegenwoordigende taken van het DB om hun zichtbaarheid en lokale verbinding te versterken. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 7

34. Raad: adviesaanvragen van college of Raad aan stadsdelen standaard op de raadscommissieagenda zetten als bespreekpunt Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 35. Versterk het contact tussen gemeenteraad en onafhankelijke stadsdeelcommissieleden Unaniem aangenomen 14 voor 0 tegen Afwezig Jacqueline Participatie & Communicatie Behoud en versterk instrumenten voor directe participatie, zoals buurtbudgetten en stadsdeelpanels, en betrek hierbij nadrukkelijk jongerencommissies om de opkomst van jongeren te vergroten. Zorg voor meer zichtbaarheid van de SDC en het DB binnen het stadsdeel en verbeter de technologie voor notulen en verslagen voor een laagdrempelige terugkoppeling. Investeer daarnaast in een cultuur waarin afspraken door besturen ambtelijke organisatie worden nageleefd en gebruik bestaande communicatiemiddelen om bewoners actief te informeren over agenda’s en vergaderingen. Specificatie adviezen: 10. Meer bekendheid creeren voor de SDC en DB binnen het Stadsdeel door bijv. foto's van de stadsdeelvertegenwoordigers in het stadsdeelkantoor plaatsen Unaniem aangenomen met 14 voor 0 tegen. Afwezig Jacqueline Wouters 11.

Betere technologie inzetten voor het notuleren van vergaderingen/verslagen voor meer laagdrempelige terugkoppeling Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 12. We ondersteunen de ambitie om de communicatie over het stelsel te verbeteren. Gebruik de bestaande communicatiemiddelen (Notubiz en site) om met enige regelmaat de agenda van de vergaderingen te delen en bewoners erop te attenderen dat er een vergadering is en dat het mogelijk is om de vergadering te volgen. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 21. Behoud instrumentarium directe participatie (West Begroot, Buurtbudgetten, Stadsdeelpanel) Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 22. Betrek jongerencommissies in verschillende stadsdelen om opkomst onder jongeren vanaf 16 jaar te verhogen. Aangenomen met 12 voor (De Groenen Basis Piraten, PvdA, BIJ1, GroenLinks, D66, DENK) en 2 tegen (VVD). Afwezig Jacqueline Wouters 23. Beter hun werk doen, leveren, niet al te veel tijd besteden aan vage democratiserings- en participatietrajecten Advies vervallen. 24. Laat beleid mede vormgeven door ervaringsdeskundigen via dienstverbanden of betaalde advisering.

Verworpen met 8 tegen (D66, VVD, PvdA, De Groenen Basis Piraten) en 6 voor (GroenLinks, DENK en BIJ1). Afwezig Jacqueline Wouters

8

Reactie college op advies stadsdeelcommissie

\

9