221103 commissie FKD conceptverslag openbare deel

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit

FKD

Raadscommissieverslag, 3 november 2022

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

CONCEPTVERSLAG

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit (FKD) Donderdag 3 november van 9.00 – 12.30 uur in Willem Kraanzaal Stadhuis Donderdag 24 november 2022 Voorzitter: R.P. Hofland Portefeuillehouders: wethouders H. van Buren, T. Meliani, S. Rijxman, Commissiegriffier: M. Diemont Verslaglegging: G-J. Timmermans (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: A.S. Aslami (D66), M.S. Asruf (PvdA), M. Belkasmi (PvdA), Y.E. Bentoumya (GrLi), E. Bobeldijk (SP), D.T. Boomsma (CDA), H.C. Burgers (VVD), Z.D. Ernsting (GrLi), I. Garmy (Volt), B, van der Heul (FvD), C. IJmker (GrLi), M. Lust (D66), E. Mangal (DENK), M.M. Meerburg (PvdD), E.D.M. Moeskops (D66), F.A. Namane (PvdA), A. Nanninga (JA21), S.C. Nijssen (VVD), A.H.J.W. van Schijndel (FvD), E. Schmit (D66) Afwezig: lijst Kabamba Overige aanwezigen -

1. Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering om 9.05 uur. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen Lid IJMKER deelt mee dat het werkbezoek aan Cybersoek zal plaatsvinden op 18 november vanaf twee uur 's middags. Wethouder VAN BUREN deelt mee dat de toegezegde raadsbrief over de bestuursopdracht is verzonden. Zij kan desgewenst een technische sessie laten verzorgen over die bestuursopdracht Als het rapport van het bureau Cebeon gereed is, waarschijnlijk in januari. Lid BOOMSMA vraagt om toezending van de tekst van de bestuursopdracht en van de onderzoeksopdracht aan dat bureau. Wethouder VAN BUREN zegt toe dat te zullen doen als de brief volgens de commissie niet voldoende informatie op dat gebied bevat. De VOORZITTER stelt vast dat er voldoende belangstelling is voor de technische sessie. Wethouder RIJXMAN wil het jaarverslag over deelneming deelnemingen agenderen. De VOORZITTER merkt op dat alleen een raadslid een ingekomen stuk kan agenderen. Lid SCHMIT zegt dat hij het stuk wil agenderen. c. Vaststellen agenda

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

De VOORZITTER stelt voor de twee geheime agendapunten aan het einde van de vergadering te behandelen zodat er geen spreektijd verloren gaat met het ontruimen en weer openstellen van de zaal. Hij stelt vast dat de commissie daarmee instemt. Voortaan zullen zulke wisselingen vooraf gecommuniceerd worden naar de commissie. De Commissie stemt verder in met behandeling van de actualiteit die lid burgers heeft ingebracht. Aldus wordt de agenda vastgesteld. d. Het conceptverslag van de raadscommissie FKD d.d. 13 oktober 2022 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.. e, Termijnagenda, per portefeuille Er zijn geen opmerkingen. f. TKN-lijst TKN1 wordt geagendeerd op verzoek van lid Boomsma TKN2 wordt geagendeerd op verzoek van lid Garmy TKN3 wordt geagendeerd op verzoek van lid Asruf TKN4 wordt geagendeerd op verzoek van lid Mangal TKN5 wordt geagendeerd op verzoek van lid Mangal TKN10 wordt geagendeerd op verzoek van lid Hijlkema TKN11 wordt geagendeerd op verzoek van lid Bouhassani g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken. 2. INHOUDELIJK DEEL a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk deel om 9.16 uur. Vanaf dat moment zijn de spreektijden van kracht. b. Inspreekmoment Publiek Er hebben zich geen insprekers gemeld. c.

Actualiteiten Lid BURGERS verwijst naar een recent bericht in de Telegraaf dat bewoners die een spandoek of protestposter voor hun raam of aan hun gevel hadden geplaatst, een aanslag voor reclamebelasting van de gemeente hebben ontvangen nadat die uitingen door een scanauto waren gesignaleerd. In de brief werd gemeld dat ze tot het voorjaar digitaal bezwaar kunnen indienen. Bij het bericht stond vermeld dat de wethouder desgevraagd als reactie had gegeven dat het hier om een fout ging en dat ze zou laten uitzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. Spreker vindt dat hier sprake is van een omgekeerde wereld als mensen bezwaren moeten gaan

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

indienen tegen een foute gang van zaken van de kant van de gemeente. Bovendien vindt hij het verkeerd dat dit digitaal zou moeten gebeuren. Hij vraagt hoe ongeletterde of digitaal niet bedreven Amsterdammers hiermee moeten omgaan. Hij vraagt zich bovendien af hoe onterechte aanslagen voor reclamebelasting te rijmen vallen met de uitspraak van de burgemeester dat het vertrouwen in de lokale overheid verbeterd moet worden door onder meer bezwaarprocedures te versoepelen. Hij vraagt de wethouder de betalingsplicht op te schorten om te voorkomen dat de betreffende bewoners in de problemen komen. Lid BOOMSMA vindt het belachelijk dat mensen zouden moeten gaan betalen voor een protest of een andere niet commerciële uiting aan hun woning. Hij vindt het voorts volkomen onterecht dat mensen zelf bezwaar moeten gaan maken tegen een per ongeluk opgelegde aanslag. Naar zijn mening moet de gemeente vooraf controleren of een aanslag terecht wordt opgelegd. Wethouder VAN BUREN is het daar helemaal mee eens dat in zulke gevallen geen sprake kan zijn van reclamebelasting. Het ging in dit geval om vooraankondigingen in het kader van een pilot voor dejuridisering. Belastingaanslagen komen pas in het eerste kwartaal van volgend jaar. In principe hoeven deze bewoners mensen geen actie te ondernemen want ze zullen geen aanslag krijgen.

Ze kunnen als ze dat willen wel aan de gemeente doorgeven dat het gaat om een protestposter of iets dergelijks en dat kan digitaal of per telefoon. Maar dat hoeft dus niet omdat de gemeente zelf deze gevallen er al uit gaat halen. het ging hier om een eerste oefening In het kader van de pilot en van dit soort fouten kan de gemeente dus leren. Zij kan niet beloven dat het helemaal niet meer zou kunnen gebeuren, maar het is in ieder geval echt niet de bedoeling in deze gevallen reclamebelasting te gaan heffen.. Lid BOOMSMA vindt het een hele geruststelling dit te horen. Maar hij is wel benieuwd hoe de gemeente voortaan het onderscheid gaat maken tussen commerciële en niet commerciële uitingen. Hoe zal het bijvoorbeeld gaan als iemand een poster ophangt voor een musical op de school van zijn kinderen of reclame voor een sportclub of cultureel evenement. Hij is benieuwd hoe die grenzen getrokken gaan worden. Wethouder VAN BUREN zegt dat men niets hoeft te betalen als het gaat om particuliere uitingen. Als het gaat om commerciële uitingen kan men die na de vooraankondiging weghalen om betaling te voorkomen. Het is hiervoor niet nodig de verordening te wijzigen. Die biedt al de mogelijkheid uitzonderingen op te nemen. Zij biedt aan een werkbezoek aan de Belastingdienst te organiseren om te laten zien hoe die in de praktijk met de verordening omgaat.

Lid MANGAL zegt graag aan dat werkbezoek te willen deelnemen. Hij vraagt of in de gestuurde brieven duidelijk staat aangegeven dat het geen aanslag is maar een vooraankondiging. Wethouder VAN BUREN denkt dat mensen helaas schrikken van elke brief die de gemeente verstuurt. Volgens haar staat in de brief duidelijk dat het niet om een aanslag gaat en dat men nog niets hoeft te betalen. Lid BURGERS zegt dit voor een deel te begrijpen, maar het raar te blijven vinden dat de gemeente ondanks de mooie intenties van de burgemeester kennelijk een leerproces heeft willen ingaan ten koste van mensen die daarvan schrikken. Hij is verbaasd dat dit als onderdeel gezien wordt van een proces dat men dejuridisering noemt. Hij betwijfelt of mensen het een fijne actie van de gemeente vinden als ze zo veel stappen moeten doen om gerustgesteld te worden dat ze niet hoeven te betalen. Wethouder VAN BUREN merkt op dat de raad het besluit over de reclamebelasting genomen heeft en dat het college op basis daarvan besloten heeft deze pilot uit te voeren. Er wordt geen aanslag opgelegd en dat is het aspect dejuridisering. Voorheen moesten mensen met bewijzen komen als ze vonden dat een aanslag niet klopte. Nu hoeven ze in principe geen enkele stap te zetten. De gemeente heeft gezien dat het op dit punt niet goed gaat en kan dit onderdeel corrigeren.

Het helpt wel als mensen aan de gemeente melden dat hun poster, affiche

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

of spandoek ten onrechte is aangemerkt als reclame. Zij ziet deze aanpak juist als onderdeel van de pogingen om het vertrouwen tussen burger en overheid te herstellen. Lid BURGERS zegt dat niet de raad, maar het college besloten heeft tot deze wijze van uitvoering. Dat is niet goed gegaan en daar zijn burgers de dupe van geworden met deze voorlopige aanslagen. Alles wat daarna gebeurd is komt in zijn ogen neer op het verhelpen van de ellende die het college zelf heeft aangericht. Wethouder VAN BUREN is het daar niet mee eens. Volgens haar is juist gezocht naar een zo goed mogelijke aanpak door niet meteen een aanslag op te leggen en te beginnen met een aankondiging. Zij wil wel geloven dat mensen zich een hoedje geschrokken zijn. Maar de pilot is ook bedoeld om fouten aan het licht te brengen en te corrigeren. Het college staat open voor de mogelijkheid dat er nog meer fouten aan het licht komen. Maar zij blijft erbij dat hier sprake is van een andere volgorde in de belastingheffing. Lid BOBELDIJK vraagt of het de bedoeling van de aangekondigde aanpassingen is dat deze categorie uitingen in de toekomst ook geen vooraankondiging meer krijgt. Wethouder VAN BUREN bevestigt dat dit inderdaad de bedoeling is, al durft zij incidentele fouten niet bij voorbaat uit te sluiten. Het is de bedoeling deze categorie te vrijwaren van reclamebelasting.

Lid MANGAL wil per brief meer informatie krijgen over het algoritme. Wethouder VAN BUREN zegt dat dit kan, maar dat het werkbezoek op dit punt waarschijnlijk meer opheldering kan bieden. Lid BOOMSMA adviseert de scanwagens in eerste instantie vooral in te zetten bij commerciële en woningen uit te sluiten. Via adresbestanden kan men dat onderscheid volgens hem makkelijk maken. Wethouder VAN BUREN antwoordt dat het systeem is gedigitaliseerd en die scheidslijn niet kan maken. Zij tekent daarbij aan dat er ook woonhuizen zijn die wel reclame voeren. De scanauto’s zijn niet gericht op adressen, maar op het herkennen van uitingen die in de openbare ruimte zichtbaar zijn. Zij vindt dit eveneens een vraag om te stellen bij het werkbezoek. De VOORZITTER vraagt de leden aan de politiek assistent van de wethouder door te geven of men belangstelling heeft voor een werkbezoek. Hij stelt vast dat deze actualiteit nu is afgehandeld. d. Rondvraag Lid NANNINGA vindt het merkwaardig dat gemeenteambtenaren in werktijd en met werkmiddelen een petitie hebben laten rondgaan onder ambtenaren waarin kritiek geleverd wordt op de gang van zaken rond het klimaatbeleid van de gemeente. Zij begrijpt het doel waar deze ambtenaren zich voor inzetten, maar vindt dat ambtenaren deze middelen niet moeten gebruiken voor politieke statements van welke strekking dan ook.

Zij vraagt of de wethouder dat met haar eens is. Wethouder VAN BUREN zegt dat er een gedragscode is waarin staat dat bedrijfsmiddelen uitsluitend gebruikt mogen worden voor de uitvoering van het werk waarvoor de medewerkers is aangesteld. Het is niet de bedoeling die te gebruiken om ambtenaren te attenderen op een bepaald doel ongeacht het onderwerp. De gemeentesecretaris heeft de betreffende ambtenaren daar intussen ook al op aangesproken. Voor het ventileren van zulke boodschappen staan ambtenaren andere communicatiekanalen ter beschikking zoals Tamtam op het intranet.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Lid ERNSTING vindt het een goede zaak dat ambtenaren zelfstandig morele afwegingen mogen maken in de uitvoering van hun werk. Wethouder VAN BUREN bevestigt dat ambtenaren een afspiegeling van de samenleving vormen en dus ook hun oordeel mogen vormen en uiten, maar dan via andere middelen en in hun vrije tijd. Lid NANNINGA vraagt de wethouder af te zien van de verplichting om voor de vaststelling van de WOZ-waarde foto’s van de eigen woning te uploaden naar een extern bedrijf. Het gaat immers om buitengewoon privacygevoelige informatie. Zij vindt dat men kan volstaan met een ingevuld formulier. Wethouder VAN BUREN zegt dat het niet gaat om een verplichting voor de WOZ, maar om een vrijwillige mogelijkheid ter ondersteuning van een bezwaar tegen een taxatiewaarde. De gemeente stelt die waarde vast aan de hand van alle beschikbare gegevens. Lid NANNINGA zegt dat men niet door de invulpagina heen komt als geen foto wordt meegestuurd. Ze vraagt de wethouder daar nog eens goed naar te laten kijken. Wethouder VAN BUREN zegt dit toe. Lid BOOMSMA zegt dat de website het heeft over foto’s van verschillende plekken in het huis. Hij vindt dat men hoe dan ook niet die richting op moet gaan met privacygevoelige gegevens.

Hij vraagt de wethouder nadrukkelijk op de website te laten vermelden dat het niet meesturen van foto’s geen enkele consequentie heeft voor de rechten van de indiener en de afhandeling van diens zaak, Wethouder VAN BUREN herhaalt dat de keuze helemaal aan de indiener zelf is. Het is geen verplichting en er geldt een fiscale geheimhoudingsplicht. De foto’s zullen nooit met derden gedeeld worden. Lid SCHMIT ziet geen nut en noodzaak voor deze inbreuk op de privacy. Volgens hem schept deze aanpak alleen maar onrust en het gevoel dat de gemeente achter de voordeur wil kijken. Volgens hem bestaat er op dit moment al een goede regeling en heeft men ook zonder foto’s alle recht om een beschikking aan te vechten. Hij wijst erop dat ook de AP kritisch noten over deze aanpak heeft gekraakt. Wethouder VAN BUREN zegt dat het gaat om een landelijke pilot waar Amsterdam aan meedoet. Zij zal de gehoorde bezwaren meenemen. De bedoeling van de proef is het voor mensen makkelijker te maken bezwaar aan te tekenen zonder een externe expert in te hoeven schakelen. Lid BURGERS vraagt hoe de privacy gewaarborgd is bij het bedrijf dat de foto’s en gegevens voor de gemeente ophaalt. Wethouder VAN BUREN zegt dat alle betrokkenen gehouden zijn aan de fiscale geheimhoudingsplicht. Lid GARMY sluit zich bij de voorgaande sprekers aan.

Hij vraagt waarom er sprake is van een maximale bewaartermijn van zeven jaar en niet voor een vaste termijn. Wethouder VAN BUREN zegt dit niet precies te weten, maar te vermoeden dat dit te maken heeft met bewijsrechten en bewaarplichten. Zij stelt voor deze vragen te stellen bij het werkbezoek. Zij zal laten nagaan of mensen deze optie als een last ervaren en of het daarom raadzaam is die niet langer aan te bieden.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Lid MEERBURG adviseert op de website duidelijk te vermelden dat het niet verplicht is en dat er geen consequenties verbonden zijn aan het afzien van het insturen van foto’s. Lid ERNSTING vraagt hoelang de pilot duurt en hoe de evaluatie geregeld is. Wethouder VAN BUREN zegt te zullen laten kijken naar verduidelijking op de website. De proef wordt in deze cyclus afgerond en er zal een evaluatie komen. Lid BOOMSMA vraagt hoe het staat met de vergunningverlening voor de verbouwing van het Amsterdam Museum. Hij neemt aan dat de vergunning niet zal worden afgegeven voordat de commissie geraadpleegd is. Wethouder MELIANI zegt dat er op 25 oktober een positief advies is afgegeven over de omgevingsvergunning. In de volgende commissievergadering zal dat hier aan de orde komen. Als men voor die datum al aan de slag gaat, zal zij dat per brief laten weten. BESPREEKPUNTEN Deelnemingen 3. GEHEIM - Het uiten van wensen en bedenkingen over het door AEB aangaan van een overeenkomst (VN2022-031635) en 4. GEHEIM - GVB Holding N.V.: kennisnemen gevolgen stijgende energieprijzen (VN2022-032086) Deze twee punten zijn na afsluiting van het openbare deel in een besloten vergadering besproken. Financiën 5.

Bespreken uitkomsten rapport ‘Onderzoek Regulerende Toeristenbelasting’ met het oog op de discussie cannabismarkt, werkzaamheid toeristenbelasting en financiële consequenties (VN2022-034375) Lid VAN DER HEUL zegt dat zijn fractie vanwege de ernstige overlast van het feesttoerisme afgelopen zomer in Amsterdam aan de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten gevraagd heeft of toerismebelasting kan worden ingezet als regulerend instrument om ongewenst feesttoerisme tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt immers dat de overlast vooral veroorzaakt wordt door met name Britse jongeren die Amsterdam zien als een goedkope plek in vergelijking met andere populaire bestemmingen. Volgens de ANG is dit mogelijk en valt er een reductie te verwachten van gedifferentieerde tarieven. Invoering van een hoger tarief voor de eerste nachten is het meest doeltreffend volgens het rapport. Ook valt te denken aan seizoensgebonden tariefverschillen om spreiding over het jaar te bevorderen. Zijn fractie hoopt dat de raad wil meegaan in het idee om stapsgewijs prijsprikkels door te voeren. Het is een maatregel die Amsterdammers zelf niet raakt. Vandaar het verzoek aan het college de mogelijkheden nader te onderzoeken. Hij vraagt onderzoek door O&S naar accommodaties waar feesttoeristen doorgaans verblijven, zodat men daar gericht de tarieven kan verhogen.

Hij vraagt verder de ANG te laten onderzoeken welk minimumtarief voor de eerste dagen juridisch houdbaar is en wat de mogelijkheden zijn voor invoering van het Mallorca-model met tariefsverhogingen van juli tot en met augustus. Hij wil dit onderwerp piepen naar de raad van 30 november. Lid BURGERS zegt het onderzoeksrapport met belangstelling gelezen te hebben. Amsterdam is een bruisende stad en de VVD wil dat de stad aantrekkelijk blijft voor toeristen.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Maar de VVD wil ook de negatieve effecten van te veel toeristen indammen vanwege de overlast voor bewoners. Hij vraagt of de wethouder andere accommodaties waar toeristen verblijven kan noemen buiten campings en hotels. Daar wordt op pagina 9 in het rapport gewag van gemaakt omdat daar geen opslagheffing plaatsvindt. Op pagina 12 wordt vermeld dat differentiatie naar accommodatiesoorten gemaakt kan worden. Hij vraagt of de wethouder die mening deelt en aan welke soorten gedacht wordt. Hij vraagt of het in Amsterdam tot de mogelijkheden behoort te differentiëren naar delen van de stad naar gelang het aantal toeristen dat er verblijft, een mogelijkheid die het rapport vermeldt. Verder is hij benieuwd hoe de wethouder aankijkt tegen de aanbeveling een hoger tarief te hanteren in de zomermaanden. Lid NANNINGA zegt dat haar fractie op dit punt open is. Zij heeft het in haar ogen heldere rapport ter inperking van de overlast met belangstelling gelezen. Zij denkt dat differentiëren van tarieven het meeste effect heeft als er combinaties gemaakt worden van de verschillende criteria, maar voorziet dan wel het risico dat de uitvoering erg complex en fraudegevoelig wordt. Zij is benieuwd hoe de wethouder dat ziet.

Het rapport merkt ook op dat de combinatie van softdrugs, openlijke prostitutie van de Wallen en de party-cultuur vrij uniek is in de wereld en dat er dus geen alternatief met die specifieke combinatie is. Maar als daar gericht een hogere toeristenbelasting voor geheven wordt, levert dat extra inkomsten op om schadeherstel en toezicht te bekostigen. Zij vraagt of de opbrengst geoormerkt wordt voor dat doel. Wethouder VAN BUREN zegt dat het onderzoek bevestigt dat de gemeente een grote vrijheid heeft bij de inrichting van de toeristenbelasting, maar geen duidelijkheid biedt over de effecten van differentiatie. Wethouder Mbarki zal conform de nota Toerisme in Balans in december nader ingaan op het standpunt van het college over mogelijkheden om met dit middel iets te doen aan spreiding en overlastbeperking. Daarbij zal dit rapport zeker betrokken worden. Het is een generiek instrument gericht op verblijfsbezoekers in relatie tot het terugdringen van de overlast in bepaalde delen van de stad en of het de cannabismarkt raakt valt niet specifiek te zeggen. Het college heeft een bureau opdracht gegeven een econometrisch onderzoek uit te voeren naar de effecten van verschillende verhogingen van tarieven. Het is voorstelbaar dat toeristen dan gaan uitwijken naar omliggende gemeenten, maar hun feestjes toch nog in Amsterdam komen vieren.

Ook dat zal wethouder Mbarki meenemen bij de uitwerking van de nota. Buiten hotels en campings valt te denken aan particulier vakantieverhuur. Bij de invoering van de heffing is besloten daar geen vast tarief per persoon en overnachting te hanteren, maar een percentage. De particuliere verhuurders houden geen nachtregisters bij en de particuliere verhuurdersplatforms bieden daar ook geen faciliteiten voor. Voor differentiatie naar accommodatiesoort kan men verschil maken tussen campings en hotels. Maastricht maakt bijvoorbeeld ook nog een onderscheid naar het aantal sterren. De gemeente kan dus veel sturen in de toeristenbelasting en dat geldt ook voor de mogelijkheid verschil te maken naar stadsdelen. Dat alles zal wethouder Mbarki meenemen als de uitkomsten van het econometrisch onderzoek naar de effecten bekend zijn. Lid VAN DER HEUL vraagt wie het onderzoek gaat uitvoeren en wanneer het rapport te verwachten valt. Wethouder VAN BUREN zegt dat daar een gespecialiseerd bureau voor is ingeschakeld waarvan zij de naam niet paraat heeft. Het onderzoeksrapport komt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2023. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor dit moment voldoende besproken is en wordt geagendeerd voor de raadsvergadering van 30 november. Lucht- en Zeehaven 6.

Kennisnemen van de beantwoording van het raadsadres Verkoop Aandelen Schiphol Extinction Rebellion Amsterdam (VN2022-033998)

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Lid BOBELDIJK merkt op dat hier wel vaker aan de orde is geweest dat de gemeente in feite weinig kan doen met het minderheidsbelang in de aandelen van Schiphol. In de die zin begrijpt hij het argument van Extinction Rebel dat de gemeente de aandelen dan net zo goed kan verkopen en omzetten in investeringen in duurzame projecten. Dat zou een aardig bedrag opleveren voor het realiseren van duurzaamheidsprincipes, het pakket is volgens zijn berekening nu twintig miljoen euro waard. Zijn vraag is dan ook of de gemeente dat belang van 20% echt helemaal nodig heeft of net zo goed (voor een deel) kan verkopen voor inzet op de duurzaamheidsagenda. Lid MEERBURG betwijfelt of de gemeente wel de beweerde invloed kan uitoefenen dankzij het minderheidsbelang. Volgens hem doet Schiphol waar het zin in heeft. Iedereen weet volgens hem dat een duurzame oplossing alleen van minder vliegbewegingen kan komen en toch gaat Schiphol door met de aanleg van een nieuwe terminal en het uitdelen van bonussen. Dat vindt hij absurd en getuigen van het zich afsluiten voor maatschappelijk nut. Om een echte vuist te maken zou Amsterdam de steun voor het doortrekken van de metro naar Schiphol moeten intrekken en een gedegen krimpscenario moeten eisen. Die metrolijn gaat immers alleen dienen om nog meer vliegtuigpassagiers te vervoeren.

Dreigen met het intrekken van die door Amsterdam toegezegde steun van 300 miljoen euro levert volgens hem meer op dan het aandragen van morele argumenten die Schiphol toch naast zich neerlegt. Lid Van Schijndel adviseert alle inspanningen op metrogebied te richten op ontsluiting van Havenstad en de verbinding tussen Isolatorweg en CS. De package-deal over die Schiphollijn kan men volgens hem beter van tafel halen. Hij is benieuwd wat het CDA daarvan vindt. Lid MEERBURG zegt dat zijn partij, de Partij voor de Dieren dus, voor sluiting van Schiphol is. De package-deal is volgens hem ook kwalijk omdat Amsterdam zich zodoende verbonden heeft met de plannen van Schiphol. Hij vindt dat Amsterdam uit dat consortium moet stappen, de eigen metro op orde moet brengen en Schiphol duidelijk moet maken dat die plannen voor een extra terminal van tafel moeten. Lid ERNSTING vindt het dom om voor minder zeggenschap te pleiten. Hij wil hier niet verzanden in bespiegelingen over Schiphol, maar de verkoop van de aandelen lijkt hem niet verstandig. Lid MEERBURG zegt dat Schiphol zich niets aantrekt van de minderheidsgeluiden van Amsterdam. Hij ontkent dat de gemeente enige invloed kan uitoefenen. Lid ERNSTING pleit voor activistisch aandeelhouderschap en het aangrijpen van elke mogelijkheid om invloed uit te oefenen.

De terminal is volgens hem niet bedoeld om het aantal vliegbewegingen te laten groeien, maar om de groei van het aantal passagiers op te vangen als de vliegtuigen groter worden. Het doortrekken van de metro is vooral bedoeld om meer ruimte op het spoorwegennet te scheppen. Maar die discussie wil hij graag verder voeren in het kader van de mobiliteit. Lid BOBELDIJK zegt dat de SP in het algemeen gekant is tegen de verkoop van aandelen in publieke nutsbedrijven. In dit geval is zijn partij wel voorstander van verkoop omdat daardoor geld vrijgespeeld kan worden ten behoeve van duurzaamheid en omdat de verkoop geen verschil maakt voor de invloed van de gemeente. Lid ERNSTING stelt dat de informele groter is naarmate m en meer aandelen heeft. Hij is verbaasd dat de SP nu wel een oplossing ziet in de markt. Lid MANGAL vraagt of het dan beter is als gemeente te streven naar een meerderheidsbelang van 51%? Lid ERNSTING zegt geen voorstander te zijn van illusies en zinloos streven.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Lid MANGAL vraagt welke invloed de gemeente nu dan daadwerkelijk heeft dankzij die aandelen. Wethouder RIJXMAN verwelkomt de vragen en de antwoorden die lid Ernsting voor een deel al heeft gegeven. De SP zou de aandelen willen verkopen, maar de vraag is dan aan wie dan. Zij vindt het juist goed dat de aandelen in handen zijn van de overheid en niet van private partijen. De gemeente zou alleen maar mogen verkopen aan een publieke partner. De gemeente kan volgens haar nu behoorlijk wat invloed uitoefenen op zaken als het elektrificeren van de grondoperaties, arbeidsomstandigheden, verduurzaming van brandstoffen en andere klimaatmaatregelen. Lid BOBELDIJK vraagt waarom de gemeente 20% van de aandelen heeft en niet bijvoorbeeld 19%. Hij is benieuwd of de invloed van de gemeente afneemt als een deel wordt verkocht. Wethouder RIJXMAN zegt dat het percentage van 20 historisch zo gegroeid is. DE gemeente zal nooit een meerderheid van de aandelen kunnen verwerven, maar heeft nu wel invloed op zaken die voor Amsterdam belangrijk zijn. Als de gemeente aandringt op duurzame oplossingen voor fijnstofproblemen of verbetering van arbeidsomstandigheden, onderneemt Schiphol actie, zo wijst de ervaring uit. De invloed werkt volgens haar wel degelijk. Lid MANGAL vraagt of de gemeente invloed heeft op het aantal vluchten, Wethouder RIJXMAN zegt dat die zaak bij de minister ligt.

Amsterdam oefent invloed uit op de zaken die voor de stad van belang zijn. Lid BOBELDIJK vindt het goed dat de gemeente belangrijke zaken kan aankaarten, maar vraagt of dat met 10% aandelen niet ook zou kunnen. Wethouder RIJXMAN denkt dat de zeggenschap dan minder zou worden. Verkoop zou alleen aan een andere overheid kunnen gebeuren. Maar dankzij de aandelen zit Amsterdam om tafel om punten aan de orde te kunnen stellen. Lid BOBELDIJK vraagt of het bericht op de website van Schiphol klopt dat de overheid 35 tot 40% van haar aandelen naar de beurs gaat brengen. Wethouder RIJXMAN zegt dat bericht niet te kennen. Lid MEERBURG ziet geen bewijs van effectieve invloed als men wanneer Schiphol iets ongewensts doet het erop houdt dat de gemeente beperkte invloed heeft, maar anderzijds wel staat te juichen over die invloed als Schiphol wel eens luistert. Wethouder RIJXMAN vindt dat een goede vraag. De onderwerpen die zij al genoemd heeft, zijn in het belang van Amsterdam, Ook als het om zaken gaat waar Amsterdam niet over gaat, wordt de gemeente geconsulteerd, zoals bijvoorbeeld onlangs aangaande de wisselingen in de RvB. Amsterdam wordt gezien als een partner van belang. Lid MEERBURG vindt het ingewikkeld. Toen onlangs de arbeidsomstandigheden hier werden aangekaart, was de reactie van de wethouder dat Amsterdam als minderheidsaandeelhouder niet gaat over de bedrijfsvoering.

Wethouder VAN BUREN zegt dat de gemeente juist wel veel invloed heeft kunnen uitoefenen in de kwestie van de arbeidsomstandigheden. Zij kan zich niet herinneren dat het college toen gezegd heeft geen invloed te hebben. De gemeente gaat inderdaad niet over de bedrijfsvoering, maar men luistert wel naar haar argumenten. Zij wijst erop dat zij de inhoudelijke argumenten inbrengt en dat collega Rijxman het aandeelhouderschap behartigt.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Wethouder RIJXMAN merkt op dat men realistisch moet zijn en niet moet denken dat de gemeente de absolute macht heeft in enig bedrijf. Lid VAN SCHIJNDEL zegt dat Schiphol een staat in de staat vormt. Men heeft er bijvoorbeeld niet eens een natuurbeschermingsvergunning, Als Schiphol op dat punt in gebreke blijft en de aandeelhouders grijpen niet in kan dat de gemeente problemen opleveren vanwege aansprakelijkheid. Wethouder RIJXMAN zegt niet te begrijpen waar hij op doelt. Volgens haar zijn alle vergunningen van de luchthaven op orde. Zij vraagt lid Van Schijndel schriftelijk meer informatie aan te leveren zodat zij dit kan laten onderzoeken. Lid BOBELDIJK zegt dat hij, afgaande op de indruk die de brief wekt als zou de gemeente wel invloed hebben op duurzaamheidsaspecten van de luchthaven, het nog meer betreurt dat de gemeente de aandelen van andere bedrijven wel verkocht heeft. Wethouder RIJXMAN adviseert hem die kwestie aan de orde te stellen bij de behandeling van de jaarverslagen. Volgens haar heeft de gemeente een behoorlijke stem aan tafel als het gaat om duurzaamheid. Lid ASRUF vraagt in die jaarverslagen dan ook goed te verantwoorden op welke wijze de gemeente invulling geeft aan het aandeelhouderschap. Wethouder RIJXMAN zegt dat het jaarverslag al is vastgesteld, maar dat men het in de bespreking hier aan de orde kan stellen.

Lid MANGAL vraagt ook aan te geven op welke punten de gemeente is overvleugeld door Schiphol Wethouder RIJXMAN zegt daar weinig mee te kunnen. Er zijn geen lijstjes van besproken zaken, zij kan alleen in grote lijnen aangeven wat de invloed van de gemeente is. Zij wil niet bij elke discussie de terminal betrekken. Daar is in deze commissie al eerder over gesproken. De terminal is niet bedoeld om het aantal vluchten te vergroten. Lid MEERBURG zegt dat het erom gaat de groei van het aantal passagiers op te vangen die er zullen komen vanwege grotere vliegtuigen. Hij vraagt of het college van mening is dat daarom geen sprake is van groei van Schiphol. Wethouder RIJXMAN zegt dat het dus niet gaat om groei van het aantal vliegbewegingen. Over het aantal vluchten zijn afspraken vastgelegd waar men zich aan te houden heeft. Er is nog geen definitief besluit over de terminal genomen. Als dat aan de orde is kan de raad daarover de discussie voeren. Lid MANGAL vraagt of die grotere vliegtuigen dan ook schoner zijn. De VOORZITTER merkt op dat daarover aan het begin van de vergadering een TKNstuk is geagendeerd voor de volgende vergadering. Dat is dan het moment voor discussie. Hij constateert dat het stuk nu voldoende besproken is. ICT en Digitale Stad 7.

Verdubbeling cyberaanvallen op gemeenten (VN2022-034980) Lid ASLAMI vraagt naar aanleiding van berichten rond het tweejaarlijks dreigingsbeeld van de IBD-VNG over het grote aantal cyberaanvallen op gemeenten hoe het daarmee gesteld is in Amsterdam. Er zijn incidenten uit openbare bronnen gevallen bekend, zoals het datalek bij een festival, cyberaanvallen op een olieterminal, Artis, UvA en HvA en aanvallen gericht op Oekraïne

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

vanaf servers in Amsterdam. Hij ziet twee patronen: toenames in zowel aantal als impact. Het kan gaan om ransomware, hacks en criminele verkoop van privacygevoelige gegevens. Het probleem zit volgens hem in het feit dat men vaak niet weet welke gegevens beveiligd moeten worden en in het delen van data met derden. Hij vraagt hoe het gesteld is met de cyberveiligheid van Amsterdam. Hij wil weten wat daarover geregeld is met derde partijen waarmee de gemeente data deelt of met leveranciers van apparatuur en software. Hij is ook benieuwd of de gemeente incidenten bijhoudt in risicoanalyses en dreigingsbeelden. Tot slot vraagt hij welke lering Amsterdam kan trekken uit het nieuwe cyberveiligheidsbeleid dat het Rijk onlangs gedeeld heeft en het bijbehorend actieplan. vallen.

Lid IJMKER vraagt of Artis en de UvA onder verantwoordelijkheid van de gemeente

Lid ASLAMI zegt dat die instellingen uiteraard hun eigen informatiehuishouding hebben. De gemeente draagt daar geen directe verantwoordelijkheid voor, maar ze behoren wel tot de Amsterdamse gemeenschap. Hij is benieuwd hoe de gemeente ervoor kan bevorderen dat alle Amsterdammers binnen het ecosysteem gevrijwaard worden van cyberaanvallen. Lid MEERBURG maakt zich extra zorgen vanwege berichten die in het verleden in kranten stonden dat de sluizen van Waternet vanuit de luie stoel thuis te bedienen waren. Over de cyberveiligheid van Waternet is veel te doen geweest in de media. Men hoeft volgens hem niet te verwachten dat alle datalekken vandaag of morgen gedicht zijn, maar hij stelt voor alle zekerheid alle infrastructuur van Waternet los te koppelen van het internet. De sluizen en degelijke hebben het immers eeuwenlang ook zonder internet kunnen doen. Hij moet er niet aan denken dat men vanuit Rusland de sluizen zou kunnen bedienen. Lid BELKASMI vindt dat de gemeente er alles aan moet doen om te voorkomen dat gegevens op straat komen te liggen. De toenemende cybercriminaliteit baart hem zorgen. Hij vindt het loket Ethisch Hacken een goed middel om kwetsbaarheden in het systeem op te sporen. Uit rapportages van de FG heeft hij begrepen dat de meeste datalekken voortkomen uit menselijke fouten.

De gemeente organiseert workshops voor medewerkers om de bewustwording rond de omgang met data te bevorderen, maar hij heeft vernomen dat die slecht bezocht worden. Hij stelt voor deelname verplicht te maken voor alle medewerkers die met data omgaan. Lid GARMY vraagt of de gemeente alle incidenten meldt bij de IBD-VNG zoals de bedoeling is. Hij vraagt of er inzicht is in de actoren achter cyberaanvallen en of dat criminele of zakelijke organisaties zijn. Hij vraagt of bekend is bij welke afdelingen van de gemeente het risico het grootst is en wat het belangrijkste zwaktepunt is. Verder is hij benieuwd of er ook onafhankelijke testen worden uitgevoerd. Lid IJMKER zegt erg geschrokken te zijn van de berichten en rapportages over cyberaanvallen. Pas na aanvallen weet men hoe het gesteld is met de cyberveiligheid. De gemeente heeft een agenda Digitale Veiligheid die voor zover zij weet onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester valt. Zij vraagt of de wethouder ook weet of er een nieuwe agenda komt of een herijking om alle snelle ontwikkelingen op dit gebied bij te houden. Zij vraagt hoe de rollen verdeeld zijn tussen te wethouder en de burgemeester. Ook is zij benieuwd hoever de verantwoordelijkheid van de gemeente reikt buiten de eigen organisatie, zoals bijvoorbeeld rond Waternet.

Lid ASLAMI merkt op dat het ook belangrijk is te weten hoe het staat met de veiligheid op momenten dat er geen sprake is van aanvallen. Lid IJMKER is het daar uiteraard mee eens, maar blijft erbij dat men pas echt weet hoe het ervoor staat als er een aanval plaatsvindt. Zij heeft er vertrouwen in dat de gemeente op dit punt zijn best doet.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

Wethouder RIJXMAN zegt dat ze de berichten en tweejaarlijkse rapportage van de VNG ook gezien heeft. De incidenten zijn toegenomen en er zijn nieuwe vormen van gijzelsoftware bijgekomen. De incidenten hebben zich vooral voorgedaan in kleinere gemeenten, in Amsterdam is de afgelopen twee jaar geen geval van gijzelsoftware geweest en ook geen toename van het aantal aanvallen. Wel worden er steeds maatregelen getroffen om aanvallen te voorkomen en herkenbaar te maken. Maar zij wil zich niet rijk rekenen, zij weet uit haar vorige werkkring dat zich aanvallen kunnen voordoen. Zij heeft veel contact met de afdeling en ziet dat men daar voortdurend werkt aan de bewustwording van de risico’s bij medewerkers van de gemeente. Het netwerk van de gemeente wordt het hele etmaal door gemonitord, men is aangesloten op het nationale detectienetwerk, er wordt geoefend met simulatie-aanvallen, de baseline BIO wordt doorgevoerd, men treft maatregelen om de risico’s van informatiestromen tegen te gaan en men zorgt voor veilige laptops en werkstations. Het autorisatiesysteem wordt bewaakt, er worden audits uitgevoerd en men werkt alleen met gecertificeerde leveranciers. Er zijn nu twee e-learning modules voor de bewustwording onder medewerkers, waar ze later uitgebreider op zal terugkomen.

Die zijn nu verplicht voor alle nieuwe medewerkers en zij is er voorstander van dat die ook verplicht worden voor alle bestaande medewerkers. Lid VAN DER HEUL stelt dat de kwetsbaarheid voor datalekken toeneemt naarmate er meer data omgaan. Hij vraagt of de wethouder dit ziet als een extra gevaar van de Smart City. Wethouder RIJXMAN zegt dat het altijd zo is dat men meer risico’s loopt naarmate men meer onderneemt, maar zij onderstreept het belang van alert blijven en het aanpassen van alle veiligheidssystemen op nieuwe ontwikkelingen. Amsterdam werkt aan het opzetten van een digitaal ecosysteem. Volgens haar kan men de sluizen niet via internet bedienen, maar moet men vragen over het watersysteem eigenlijk aan wethouder Van der Horst richten. Spreekster gaat alleen over de systeembeveiliging. DE sluizen worden volgens haar op afstand bediend, maar niet via internet. Lid MEERBURG stelt dat de wethouder Digitale Stad gaat over alles wat op internet is aangesloten. Hij wil weten of de sluizen via internet toegankelijk zijn. Hij maakt zich zorgen dat de wethouder geen verschil weet te maken tussen afstandsbediening en internet. Wethouder RIJXMAN zegt dat ze probeert helder te maken dat ze niet verbonden zijn met internet. Zij gaat met de burgemeester kijken hoe het staat met de agenda Digitale Veiligheid en komt daar dan later op terug.

Het grootste risico zit volgens haar in de ICT-infrastructuur en niet bij een specifieke directie. De gemeente kent de ICT-partijen met wei men zakendoet. In het contract worden zaken rond veiligheid vastgelegd, er vinden audits plaats en er wordt alleen gewerkt met gecertificeerde partijen. Alle incidenten met een hoog risico worden gemeld bij de IBD van de VNG. Daar kunnen andere gemeenten dan ook van leren. Volgens de IBD gaat het bij aanvallen allemaal om cybercriminelen, al kan ze die hier omwille van de veiligheid niet met naam en toenaam benoemen. Lid MANGAL vraagt of overdracht van data gebeurt binnen een gesloten systeem of ook wel via open systemen als harde schijven.. Wethouder RIJXMAN zegt dat data op verschillende manieren worden gedeeld, maar altijd via vertrouwde kanalen. Lid GARMY vraagt of er ook onafhankelijke testen worden uitgevoerd. Wethouder RIJXMAN zegt dat alles voortdurend wordt getest voortdurend, zeker ook onafhankelijk. Lid ASLAMI vindt het goed te horen dat de gemeente grip heeft op de cyberveiligheid. Hij zou daar graag regelmatige rapportages over willen krijgen. Hij vraagt of de gemeente bij de IBD ervoor wil pleiten dat niet tweejaarlijks maar elk jaar een dreigingsbeeld wordt gedeeld zodat

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit Raadscommissieverslag, 3 november 2022

FKD

gemeenten daarvan en van elkaar kunnen leren. Hij vraagt of de gemeente voldoende middelen heeft om alle maatregelen te bekostigen. Wethouder RIJXMAN zegt toe dit vaker met de commissie te gaan bespreken, ook als er geen landelijk dreigingsbeeld is uitgebracht. De gemeenten delen volgens haar al veel informatie met elkaar in VNG-verband. De VOORZITTER constateert dat het onderwerp voor nu voldoende besproken is.. Water 8. Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Bloemberg-Issa inzake (drink)waterproblematiek bij datacenters (VN2022-034443) Lid MEERBURG vindt het een belangrijke stap dat nieuwe datacentra voortaan niet meer aangesloten worden op het drinkwatersysteem, maar op industriewater. Maar hij vraagt wat er gebeurt op momenten dat dit niet beschikbaar is, bijvoorbeeld op hete dagen, en of men dan toch terugvalt op drinkwaterbuffers. Hij wijst op het bestaan van gesloten systemen die geen externe waterborn nodig hebben. Hij vraagt waarom niet gekozen is voor dat toekomstbestendig systeem. Hij vraagt de wethouder te laten onderzoeken of dat technische haalbaar is en daar ook omliggende bedrijven bij te betrekken. Hij zou bij voorkeur zien dat er geen nieuwe datacentra meer komen, maar als dat niet tegen te houden valt pleit hij voort dit toekomstbestendig systeem. Lid BOOMSMA zegt dat hij al eerder een motie heeft ingediend over zulke andere koelsystemen.

Hij stelt voor die bij nieuwe datacentra verplicht te stellen en met de bestaande een convenant af te sluiten dat zij bij vervanging op een dergelijk systeem zullen overstappen. Wethouder VAN BUREN dat het hier gaat om de haven waar industriewater een belangrijke nieuwe ontwikkeling is die men bij nieuwe bedrijven als voorwaarde gaat stellen. Maar voor industriewater is extra elektra nodig en dat is niet overal direct beschikbaar. Het havenbedrijf - Port of Amsterdam - heeft daar wekelijks gesprekken over met Waternet en Liander. Het havenbedrijf zorgt voor de installatie en het water komt via een afzonderlijke aftakking uit het Amsterdam-Rijnkanaal. Zij heeft over deze ontwikkeling veel overleg met het havenbedrijf. Zij zegt een uitgebreide raadsinformatiebrief toe van alle wethouders die met deze ontwikkeling te maken hebben. Wethouder RIJXMAN bevestigt dat deze ontwikkeling veel portefeuilles raakt. Het vestigingsbeleid voor datacentra is in 2020 vastgesteld. In de brief zullen de knelpunten en duurzaamheidsaspecten en andere vragen belicht worden. De VOORZITTER signaleert dat alleen lid Meerburg behoefte heeft aan een tweede termijn, maar dat die ruim door zijn spreektijd heen is. Hij concludeert dat het onderwerp voor nu voldoende besproken is. 13.

Sluiting De VOORZITTER sluit het openbare deel van de vergadering om 11.18 uur en verzoekt iedereen die niet is uitgenodigd voor het besloten deel de zaal te verlaten.

13