220929 commissie FKD conceptverslag

Het systeem is qua weerbaarheid goed ingericht. ER is een nieuwe functionaris aangetrokken voor het business continuity management (BCM). Er zijn de laatste tijd ook veel ervaringen opgedaan met reële bedreigingen en die worden verwerkt in een verscherpte aanpak. Als het gaat om risico’s kan zij melden dat bij alle contracten gezorgd wordt voor waarborgen rond privacy en veiligheid, dat die ook vastgelegd worden in verwerkingsovereenkomsten en dat ze daadwerkelijk getest worden voordat de contracten getekend worden.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Raadscommissieverslag, 29 september 2022

FKD

Lid VERSCHOOR vraagt of de wethouder wel beseft dat ze met deze strategie de sleutel van de kluis met gegevens van alle Amsterdammers uit handen geeft. Hij bestempelt dit tot digitaal kolonialisme. Hij is het niet eens met de keuze voor een Amerikaans bedrijf omdat Amsterdam zich daarmee tot slaaf maakt van die gigant. Hij ziet het als een aantasting van de soevereiniteit en als een gestoord besluit tegen het belang van alle Amsterdammers in. Wethouder RIJXMAN zegt dat ze die theoretische beschouwingen voor rekening van lid Verschoor laat. Lid VERSCHOOR zegt antwoord te verwachten op de vraag of de wethouder beseft dat ze de kluissleutel uit handen geeft. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat daar geen sprake van is en dat Amsterdam hoge eisen stelt ter borging van veiligheid en privacy. Er zijn uitgebreide risicoanalyses gemaakt waar de FG en de CIO bij betrokken waren. Zij zijn ook betrokken bij deze keuze. In de contracten over de Cloud zijn met alle partijen stevige afspraken gemaakt en alles wordt getest voordat contracten getekend worden. Lid MEERBURG merkt op dat Microsoft informatie deelt met de NSA. Wethouder RIJXMAN benadrukt dat geen data worden weggeven en dat alle denkbare waarborgen zijn ingebouwd. Lid GARMY vindt het geruststellend dat er maatregelen zijn getroffen om bekende risico’s te beheersen, maar vraagt of er wel een goed beeld is van alle mogelijke risico’s.

Wethouder RIJXMAN zegt dat alle relevante functionarissen de risicoanalyse kritisch hebben bekeken en dat alle denkbare waarborgen zijn ingebouwd. Lid GARMY vraagt of de raad een overzicht van die risico’s kan krijgen. Wethouder RIJXMAN zegt toe dat ze daarvoor zal zorgen. Lid VERSCHOOR vraagt in de risico’s ook het scenario op te nemen dat Amerika militaire interventies pleegt die Nederland onwenselijk vindt, maar dat Nederland dan desondanks wel met handen aan voeten gebonden blijft aan Amerika en dit Amerikaans bedrijf. Wethouder RIJXMAN zegt dat er een brief komt over de risicoanalyse en dat ze het daarbij voor dit moment wil laten. Als het om versnelling gaat merkt zij op dat Amsterdam zijn digitale systeem op veel terreinen inzet – zij noemt als voorbeelden re-integratie op de arbeidsmarkt – en dat die dienstverlening nu dankzij het digitale systeem ook buiten kantooruren beschikbaar is. Lid IJMKER mist een reactie op haar betoog tegen de keuze voor Microsoft. Zij vindt het naïef te denken dat een gemeente stevige afspraken kan maken met zulke giganten. Zij tekent daarbij aan dat gerenommeerde experts dat ook hebben gezegd toen de rijksoverheid vergelijkbare afspraken maakte. Zij vraagt waarom er niet gekozen is voor een alternatief dat beter past bij de Amsterdamse ambities rond digitalisering.

Wethouder RIJXMAN zegt dat de afwegingen in de vorige periode breed bekeken zijn binnen de organisatie, ook door de FG en de CISO. Zij wil dat desgewenst schriftelijk toelichten. Het ICT-systeem van Amsterdam is complex en de organisatie hecht aan garanties voor continuïteit, informatiebeveiliging en privacy en die kon dit bedrijf bieden. Lid IJMKER zegt dat zij zich ook al eerder heeft laten informeren over deze technische zaken en toen ook dat argument van stabiliteit en zekerheid te horen kreeg. Dat heeft haar

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Raadscommissieverslag, 29 september 2022

FKD

echter niet overtuigd. Zij blijft bij haar pleidooi voor diversiteit en steun voor Europese initiatieven die volgens haar ook aan alle eisen kunnen voldoen. Wethouder RIJXMAN zegt dat men nu gebonden is aan de in de vorige periode gemaakte keuze en dat op dit moment is wat het is. Lid MANGAL mist een antwoord op zijn vraag en vraagt verder of in het servicelevel agreement (SLA) ook een exit-optie is vastgelegd. Wethouder RIJXMAN zegt dat ethiek een heel breed en alomvattend begrip is en dat ze de net gestelde vraag niet kan beantwoorden. Lid MANGAL vraagt waarom er dan geen heel hoofdstuk gewijd is aan ethiek als het een zo veel omvattend begrip is. Wethouder RIJXMAN zegt dat men ook kan stellen dat het in alle hoofdstukken aangestipt wordt als wordt het begrip niet als zodanig genoemd. Lid MANGAL wijst op aangenomen moties van de raad over afhankelijkheid van digitale giganten en over transparantie van software. Wethouder RIJXMAN zegt dat de clouddienst geen eigendom is van de stad en dat de gemeente daar dus niets over kan openbaren. Lid IJMKER wil het punt piepen naar de raad voor een middellange behandeling. De VOORZITTER concludeert dat het stuk nu voldoende besproken is en verder middellang zal worden behandeld in de raad van 30 november. 9.

Rapportage Informatiebeveiliging 2021, Rapportage FG 2021, het verslag van de Gemeentearchivaris 2021 (VN2022-029400) Lid GARMY zegt dit geagendeerd te hebben omdat transparantie over informatieverzameling en privacy centraal staat in het beleid. De verslagen van de FG en de archivaris stellen hem niet gerust omdat er nogal wat verkeerd blijkt te gaan op die punten. Er blijkt bijvoorbeeld onvoldoende capaciteit te zijn. Hij is benieuwd hoe men dit gaat oplossen. Hij vraagt hoe het kan dat de vernietiging van data niet op orde is. Hij leest wel dat er testen zijn uitgevoerd, maar niets over de resultaten. Men constateert dat de dreiging op digitale systemen is toegenomen, bijvoorbeeld door Rusland, maar hij kan niet beoordelen of de gemeente voldoende is voorbereid op digitale dreigingen. Hij wil graag weten hoe het daarmee staat. Het ambitieniveau wordt wel genoemd, maar niet of dat gehaald wordt. Lid IJMKER merkt op dat het rapport ook gaat over persoonsgegevens. Het takenpakket van de CPA is mede dankzij een motie van GroenLinks uitgebreid. Zij is benieuwd of daar ook een uitbreiding van het budget mee gemoeid is en of nu ook geborgd is dat adviezen worden opgevolgd. De vorige wethouder heeft toegezegd dat het verwerkingsregister openbaar gemaakt zou worden, net als in veel andere gemeenten gebeurt.

Zij vraagt waarom dat niet is gebeurd en waarom daar in de stukken niets over is terug te vinden. Zij uit haar zorgen over het feit dat de rekeningencommissie heeft laten weten dat de huidige processen niet voldoen aan de wettelijke regels en dat het systeem ook niet is voorbereid op de nieuwe Europese wetgeving NIS voor informatiebeveiliging. De basis is dus niet op orde. Zij vraagt de wethouder halfjaarlijks over de voortgang te rapporteren aan de raad. Wethouder RIJXMAN zegt dat extra mensen zijn aangenomen en werkprocessen zijn aangepast om de capaciteit op orde te brengen. De testen die zijn uitgevoerd op het ICTsysteem hebben risico’s aan het licht gebracht die zijn geclassificeerd en met de betreffende directies zijn gedeeld. Die uitkomsten worden niet in deze openbare rapportage opgenomen,

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Raadscommissieverslag, 29 september 2022

FKD

maar in de bestuurlijke rapportage zal er wel op worden ingegaan. Het dreigingsbeeld verandert voortdurend en er zijn partijen ingehuurd die een veiligheidsschil om het systeem heen leggen. Sinds kort is daar ethisch hacken aan toegevoegd. Het systeem blijkt de afgelopen jaren goed bestand tegen gegeven bedreigingen, maar er is natuurlijk altijd een kans op onvoorziene mogelijkheden. Er wordt jaarlijks een uitgebreide rapportage over het systeem geleverd. Als lid IJmker dat nu twee keer per jaar wil, zal dat een grote druk leggen op de personele capaciteit. Daar wil ze later op terugkomen na overleg met de andere wethouders. Lid IJMKER zegt niet te vragen om uitgebreide rapportages, maar om twee keer per jaar te vernemen hoe het gesteld is met de compliance. Wethouder RIJXMAN zegt te gaan kijken hoe dat te regelen valt. Zij zegt toe te gaan zorgen dat het verwerkingsregister openbaar gemaakt wordt. In het jaarlijks overleg met de CPA zijn volgens haar geen budgettaire knelpunten naar voren gekomen. Lid GARMY vraagt hoe het staat met de datavernietiging omdat het grote risico’s met zich mee kan brengen als een organisatie niet meer weet welke data men in huis heeft. Wethouder RIJXMAN zegt dat ze daar later op zal terugkomen. De VOORZITTER constateert dat het punt nu voldoende besproken is. 10.

Beantwoording schriftelijke vragen van de leden Belkasmi en Abdi inzake de mogelijke vooringenomenheid in het Criminaliteit Anticipatie Systeem (CAS) gebruikt door de politie (VN2022-029659) Lid BELKASMI zegt dat hij al eerder zijn zorgen geuit heeft over de transparantie en het risico van vooringenomenheid in dit politiesysteem. In de door de wethouder vorige keer toegezegde brief wil hij graag lezen hoe vooringenomenheid wordt voorkomen in het systeem en handelingen die daaruit voortkomen. Verder wil hij een uitleg over de indicatoren en wat die omvatten, bijvoorbeeld of bij uitkeringen ook gekeken wordt naar zwangerschapsuitkeringen. Hij vraagt zich verder af wat het voorspellend karakter is van een indicator als fiscaal maandinkomen. Die betekent volgens hem weinig om woninginbraken te voorspellen. Hij wil graag in de brief zien welke delicten men met een bepaalde indicator denkt te kunnen voorspellen. Lid MEERBURG vindt het een grondrecht dat de overheid niets te zoeken heeft in het privéleven van burgers tenzij die ergens van verdacht worden. Dit CAS en andere dataanalyses keren dat grondrecht volgens hem om: iedereen is verdacht tot de computer dat tegenspreekt. Het grondrecht is juist essentieel om de burger tegen willekeur te beschermen, dat lijkt te worden vergeten. Die woorden haalt hij uit een pamflet over de digitale revolutie van voormalig D66-kamerlid Verhoeven.

Het ontbreekt volgens spreker aan een waardendiscussie ter bepaling van de morele positie. Hij is benieuwd wat het college vindt van de inzet van geautomatiseerde middelen om criminaliteit te voorspellen. Hij voelt zelf een groot ongemak en hoopt dat het college dat ook zo voelt. Lid SCHMIT vraagt of CAS ook wordt gebruikt als indicator voor preventief fouilleren in een wijk of buurt. Wethouder RIJXMAN zegt dat een oordeel over het CAS aan de burgemeester is en dat zij als wethouder alleen gaat over haar eigen portefeuilles. Zij is van haar kant wel bereid samen met de burgemeester een brief te schrijven om op de gestelde vragen in te gaan. Zij weet wel dat CAS niet ingezet wordt als indicator voor preventief fouilleren. Lid VERSCHOOR ziet bij alle fracties teleurstelling over dit antwoord. Men kan meten op demografische variabelen en dan komt men uit bij zaken als etnisch profileren en discriminatie of op gedragsvariabelen en dan belandt men in een panopticum. Hij vraagt

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Raadscommissieverslag, 29 september 2022

FKD

waarom het college niet besluit te stoppen met dit project en gewoon te zorgen voor voldoende blauw op straat. Lid MEERBURG zou graag meer reflectie zien van het college. Amnesty heeft onlangs zijn zorgen uitgesproken over het predictive poilicing in Amsterdam en dat vraagt volgens hem om een reactie. Hij vindt dat de wethouder nu te gemakkelijk wegduikt achter een gezamenlijke brief nu links en rechts zich uitspreken tegen dit systeem. Hij wil weten wat de wethouder Digitale Stad hier zelf van vindt. Wethouder RIJXMAN vindt het van haar kant te gemakkelijk om meer blauw op straat op te voeren als alternatief. Zij zegt dat zij niet kan winkelen in een winkelstraat die niet de hare is en daarom dus samen met de burgemeester meer reflectie te geven in een brief. Lid VERSCHOOR vraagt of de wethouder dan niet kan gaan liggen voor de uitrol van de sensorinfrastructuur. Wethouder RIJXMAN zegt dat het dan gaat om een heel andere materie die in de vorige vergadering aan de orde is geweest. De informatie daarover is beschikbaar. Lid MEERBURG vindt dat er veel tijd vermorst wordt met een soort pingpong tussen de burgemeester en de wethouder. Hij is benieuwd waarom dit onderwerp hier geagendeerd is als de wethouder er niets over zegt te kunnen melden. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat niet zij maar de raad gaat over de agendering van stukken.

Zij herhaalt de toezegging van de gezamenlijke brief. Zij zegt niet te gaan over de agenda van de burgemeester, maar te hopen dat die brief voor het einde van het jaar naar de raad komt. Lid MEERBURG trekt daaruit de conclusie dat de wethouder Digitale Stad geen visie heeft op de inzet van algoritmes in de stad door de politie. Wethouder RIJXMAN zegt dat dit een heel andere vraag is en dat zij deze voorstelling van zaken niet prettig vindt. De VOORZITTER concludeert dat er voor het einde van het jaar een brief van de burgemeester en de wethouder komt en dat het onderwerp nu voldoende besproken is. Onderwijs 11. Raadsinformatiebrief MidzomerMokum 2022 (VN2022-029403) Op voorstel van de aanvrager lid Ahmadi is dit punt van de agenda gehaald. TOEGEVOEGD BESPREEKPUNT: Financiën 12. Bespreken uitkomsten rapport ‘Onderzoek Regulerende Toeristenbelasting’ met het oog op de discussie cannabismarkt, werkzaamheid toeristenbelasting en financiële consequenties. Op verzoek van de aanvrager lid Van Schijndel is dit punt verdaagd naar de volgende vergadering. 13.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Raadscommissieverslag, 29 september 2022

FKD

Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 13.00 uur.

22