220928 Presentatie Raadscommissie integrale aanpakken

INTEGRALE AANPAKKEN IN ZUIDOOST, NIEUW-WEST, NOORD EN CENTRUM Raadscommissie Stadsontwikkeling 28 september 2022

In vier gebieden werken we aan een beter perspectief voor bewoners en herstel van vertrouwen 

De afgelopen decennia is er in Zuidoost, Nieuw-West en Noord veel geïnvesteerd in een betere leefbaarheid, veiligheid en sociale veerkracht. Dit bleek onvoldoende om het tij structureel te keren.



Patronen die verandering in de weg staan: te veel projectmatige sturing, te weinig continuïteit in relatie, te weinig betrokkenheid van bewoners bij planvorming en uitvoering. Het incidenteel oppakken van problemen, in deelprojecten, leidt tot gebrek aan ervaren samenhang en soms tot juist nieuwe problemen.



Voor een fundamentele verandering is een aanpak nodig waarin bewoners, informele en formele partijen zich voor langere termijn verbinden aan een gezamenlijk doel.



We gaan door met de integrale gebiedsgerichte Aanpak Binnenstad. De problematiek en samenwerkingspartners om onze doelen te bereiken in de binnenstad verschillen van de andere drie gebieden.



We maken goed gebruik van ervaringen uit de Aanpak Binnenstad en ontwikkelen een lerende aanpak voor de vier gebieden.

De aanpakken in Zuidoost, Nieuw-West en Noord: ontstaansgeschiedenis in vogelvlucht Februari 2021: ondertekening Masterplan Zuidoost

2019: Reeks geweldsincidenten in Zuidoost

Begin 2020: start ontwikkeling Masterplan Zuidoost

Maart 2020: Rijk wijst Zuidoost en Nieuw-West aan als stedelijke vernieuwingsgebieden

Begin 2021: start ontwikkeling Masterplan Nieuw-West

Augustus 2021: bezoek college en burgemeester aan Noord, start Aanpak Noord

Begin 2021: ontstaan Red Amsterdam Noord

Aanpak Binnenstad heeft een langere historie, onder andere vanuit Stad in Balans

Mei 2022: coalitieakkoord, investeringen in vier gebieden

In Zuidoost, Nieuw-West en Noord is aandacht nodig voor de gelijktijdige opeenstapeling van problemen

Bewoners hebben weinig vertrouwen in de overheid Het aanbod aan woningen is te beperkt en sluit niet aan bij de behoefte. In Noord leidt de bouwontwikkeling tot meer segregatie. Veel bewoners voelen zich niet veilig, onder andere door zware geweldsincidenten

Jongeren hebben te maken met kansenongelijkheid in het onderwijs en het vinden van werk

Relatief veel jongeren zijn werkloos en er is sprake van hardnekkige armoede

Voor de vier gebieden zijn ambities geformuleerd

Zuidoost, Nieuw-West en Noord 1. Duurzame verbetering van het perspectief van de jeugd en de kring van opvoeders/ verzorgers/ouders daaromheen 2. Duurzame verbetering van de veiligheid (voor Zuidoost en Nieuw-West) 3. Duurzame verbetering van de leefbaarheid en woonomgeving

Centrum 1. Verbeteren van de leefbaarheid 2. Transformatie naar een binnenstad met een gezonde functiebalans tussen wonen, werken en recreëren 3. Vergroten woningaanbod

De aanpakken verschillen qua fasering en organisatie; Zuidoost en Nieuw-West zijn onderdeel van rijksprogramma Fasering  Het Masterplan Zuidoost en de Aanpak Binnenstad zijn in uitvoering  In Nieuw-West en Noord is de aanpak in ontwikkeling en verschillende activiteiten worden al uitgevoerd Organisatie  In Zuidoost en Nieuw-West is een alliantie gevormd met een onafhankelijke programmadirecteur  In Noord wordt de aanpak ontwikkeld als gezamenlijk product van bewoners, partners en de gemeente, geïnitieerd vanuit het stadsdeel  In Centrum wordt de aanpak ontwikkeld vanuit de stadsdeelorganisatie Samenwerking Rijk  Zuidoost en Nieuw-West zijn onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid  Rijksmiddelen zijn niet beperkt tot deze twee stadsdelen

Een sterke community en herstel van vertrouwen zijn randvoorwaarden voor samenwerking en doorbraken

Community driven: elke inspanning bevordert de eigen kracht en het eigenaarschap van bewoners

Verbeteren van onze dienstverlening en aanbod zodat het aansluit op de leefwereld van de community

Gemeente, bewoners en partners werken nauw samen: voorbeeld alliantie Zuidoost Burgemeester is voorzitter alliantie

Bewoners hebben een prominente rol

Vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, onderwijs, ondernemers en woningcorporaties

Plannen worden ontwikkeld per thema: voorbeeld Zuidoost

Inclusie en diversiteit

Wonen

Veiligheid

Jeugd en onderwijs

Werk en armoede

 Per thema zijn er doorbraakteams en werkgroepen, waarin de verschillende partners zijn vertegenwoordigd

De opgave voor ons als gemeente is tweeledig: werken aan een betere basisdienstverlening én bijdragen aan doorbraken Basisdienstverlening



Minder afval op straat



Betere uitvoering van basale gemeentelijke taken



Problemen oplossen met riolering



Vernieuwing van gemeentelijke dienstverlening om aan te sluiten op de ‘leefwereld’ van bewoners



Betere verlichting



Sterke buurtteams

Representativiteit en zeggenschap van inwoners in onze dienstverlening



Beter onderwijs

Doorbraken



Faciliteren van bewonerscommunity’s





WijkActieTeams Veiligheid



Opknappen van tienduizenden woningen



Verlengde schooldag van 8 tot 8



Extra banen voor jongeren



Zelfbeheer door bewoners



Doorbraken zijn extra inspanningen, aanvullend op de basisdienstverlening van alle samenwerkingspartners, met duurzame impact



Dit vraagt om transitie en forse investeringen…



… en het ‘challengen’ van regelgeving van Rijk en eigen regelgeving

De integrale aanpakken worden gefinancierd vanuit verschillende middelen Middelen coalitieakkoord

Zuidoost, NieuwWest en Noord: € 60 miljoen voor 2023 – 2026 Aanpak Binnenstad: € 10 miljoen voor 2023 – 2026

Bestaande gemeentelijke middelen gemeente

Middelen van de rijksoverheid

Middelen van alliantiepartners

Ongelijk investeren: richten van middelen op Zuidoost, NieuwWest en Noord

Voorbeelden:  Volkshuisvestingsfonds  Woningbouwimpuls  Preventie met gezag (veiligheid)  Rijke schooldag  Middelen tegen armoede  Regio Deals

Inzet van bestaande en extra middelen, zoals:  Vrijval middelen verhuurderheffing  Nationaal Programma Onderwijs (scholen)

Voor Zuidoost is begin 2021 een Masterplan vastgesteld vanuit een alliantie van samenwerkingspartners  Uitgangspunten: langjarig (20 jaar) commitment en multidisciplinaire samenwerking partners  Vijf ambities, 38 doorbraken geformuleerd

 In de afgelopen periode is geïnvesteerd in kennismaking en gesprekken met de community in Zuidoost  Daarnaast hebben we geïnvesteerd in het proces om ervoor te zorgen dat de community een ‘seat at the table’ krijgt (Social Pact en Stadsdeelcommissie)  Eerste resultaten zijn: - Start Wijkactieteams - Bijdrage Volkshuisvestingsfonds voor verduurzaming woningen - Buurtrechter in Venserpolder

Masterplan Zuidoost: speerpunten komende periode

 Herstel vertrouwen community; participatie en eigenaarschap versterken door de community daarin te faciliteren en ondersteunen; community staat centraal  Rond belangrijke thema’s voor de community zijn er cirkels georganiseerd waarin we met groepen uit de community in gesprek gaan en co-creëren rondom de doorbraken van het Masterplan  Initiatieven aanwakkeren en verbinden: Young Masters, ZO leest!, ZO werkt!, Gift of Colour, Jonge Reporters, woningen voor leraren, convenanten met werkgevers, versterken lokaal ondernemerschap, enz.  Gemeentebreed werken aan een representatieve en inclusieve dienstverlening en het centraal stellen van de opgaven en ambities in al het gemeentelijk beleid en uitvoering met betrekking tot Zuidoost

Voor Nieuw-West is een Masterplan in ontwikkeling, ook voor de periode tot 2040  In 2021 is een analyse gemaakt van wat er speelt in Nieuw-West, waarom een Masterplan wordt opgesteld en waar de kansen liggen  De Alliantie heeft – samen met maatschappelijke partners, bewoners en ondernemers – een aantal ambities (op het gebied van ontwikkelkansen, wonen, werken en veilige leefomgeving) uitgewerkt in doorbraakrichtingen  In 2021 zijn diverse participatiebijeenkomsten georganiseerd; 400 bewoners, ondernemers en belanghebbenden hebben meegedaan  In april 2022 is Samir Bashara begonnen als onafhankelijke programmadirecteur  Eerste resultaten: - Oplevering van New Beginnings 116 nieuwe sociale huurwoningen, waaronder 20 woningen voor jonge vrouwen uit Nieuw-West - Start Grote Spelers: ongeveer 60 jongeren zijn inmiddels via Grote Spelers aan hun droombaan gekomen - Homebase helpt jongeren en gezinnen eromheen met huiswerk en met financiën op orde brengen

Samen Nieuw-West: speerpunten komende periode

 Verder opbouwen en intensiveren bewonersbetrokkenheid en eigenaarschap, door duurzame versterking van netwerken, bewoners en ondernemers in Nieuw-West Tot januari 2023 (indicatieve planning):  Opstellen en ondertekenen Koersdocument (als convenant), met daarin: - Waarden (per domein) en de vertaling daarvan naar - Maatschappelijke opgaven (gericht op fundamentele verandering) - Bestuurlijke verantwoordelijkheden - En de daaruit volgende opdracht (van de alliantie aan zichzelf)  Ontwikkelen duurzame alliantie waarin alle domeinen zijn vertegenwoordigd  Uitvoering eerste activiteiten en buurtprojecten Tussen januari en juni 2023 (indicatieve planning):  Opstellen uitvoeringsplannen op basis van het Koersdocument (het Koersdocument en de uitvoeringsplannen vormen samen het Masterplan)

We maken de Aanpak Noord samen met bewoners, partners en bestuurders  Het college heeft zomer 2021 een langjarige Aanpak Noord (25 jaar) toegezegd en dit is bekrachtigd in het Coalitieakkoord. Belangrijke basis is de ‘Aanzet tot een plan’, dat bewoners(groepen) verenigd in Red Amsterdam Noord (RAN) aangeboden hebben aan het college.

 De aanpak bestaat uit zes thema’s: Kansen voor jeugd, Stadsgroen en natuur, Wonen, Kansrijke sociale buurten, Openbare ruimte en Buurteconomie  Uniek is de grote bewonersbetrokkenheid bij het ontwerp én uitvoering van de aanpak. Hun inbreng en tempo staan dan ook centraal.  De aanpak gaat om het oplossen van taaie problemen of achterstanden en om een andere werkwijze binnen én buiten de gemeente: - Van buiten naar binnen werken - Niet alles vooraf (willen) vastleggen, ruimte houden voor meebewegen - De leefwereld van bewoners en community’s centraal stellen - Het eigenaarschap werkelijk bij bewoners leggen en hen medeopdrachtgever maken

Aanpak Noord: de eerste resultaten zijn gerealiseerd

Enkele voorbeelden:  Samenwerking bewoners - Vertrouwen van de bewoners komt voorzichtig terug - Duurzaam bewonersplatform, structureel overleg over knelpunten  Groen: verbetering dankzij bewonersingrijpen (onder andere IJdoornlaan)  Wonen: coaching en training vanuit bewoners gekoppeld aan participatietraject Woonvisie  Sociale domein - Gestart met bouwen van community’s rondom sociale opgaves - Buurtkamer het Waaltje – samenwerking studenten en bewoners  Fysieke domein - Aanpak bijplaatsingen op 68 locaties  positieve impact op gedrag en schoner - Grof afval wekelijks in plaats van maandelijks

Aanpak Noord: speerpunten komende periode

 Aan de slag met drie van de zes thema’s: kansen voor jeugd, stadsgroen en natuur en wonen - We zijn al begonnen met quick wins en uitwerken van de opgaven met bewoners en partners - Voorbereiden en organiseren van bijeenkomsten - Commitment organiseren, gezamenlijke ambities op de thema’s benoemen, samen acties formuleren om mee aan de slag te gaan - Participatie, vertrouwen in de overheid zijn bij ieder thema aan de orde net als het tegengaan van segregatie  Achterstanden wegwerken (bijvoorbeeld meer jeugdvoorzieningen, meer jeugdwerkers, opknappen openbare ruimte) en aan de slag met taaie problemen, zoals riolering  We werken samen met diverse bewonersgroepen en partners, voor brede steun en uitvoering

De Aanpak Binnenstad gaat verder op de ingeslagen weg

 De aanpak heeft zes prioriteiten: - Functiemenging en diversiteit - Beheer en handhaving - Een waardevolle bezoekerseconomie - Culturele verscheidenheid - Meer en divers woningaanbod - Meer verblijfsruimte en groen  Het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2022 bevat 88 maatregelen en acties voor het komende jaar  Het college van B en W rapporteert jaarlijks over de voortgang van de Aanpak Binnenstad  Samenwerking en goed contact met bewoners en ondernemers en coalities vormen met investeerders, vastgoedeigenaren, culturele en kennisinstellingen.

Aanpak Binnenstad: speerpunten komende periode

Vier prioriteiten:  Doorbreken monocultuur en bevorderen winkeldiversiteit  Wallengebied

 Vergroten en verbreden woningaanbod  Beheer en handhaving

Tot slot

 De integrale aanpakken vragen om een andere manier van werken van alle alliantiepartners, waarin de opgaven voor burgers leidend zijn  Het is belangrijk om met elkaar ervaringen op te doen, inzichten te delen en te leren van successen en mislukkingen  Flexibiliteit in de aanpakken is nodig om in te spelen op voortschrijdend inzicht en veranderingen  We hebben te maken met weerbarstige problemen, die vragen om een lange adem  We delen deze inzichten graag met u in volgende raadscommissies  Aandacht is nodig voor de relatie van de raadscommissie tot de stadsdeelcommissies en dagelijks besturen van Zuidoost, Nieuw-West en Noord

Vragen en discussiepunten