220830 Raadsbrief tijdelijke noodvoorziening ten behoeve van opvang van asielzoekers en statushouders (002)

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp Bijlage

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 30 augustus 2022 Wethouder Groot Wassink b.van.oosterwijk@amsterdam.nl Raadsbrief tijdelijke noodvoorziening ten behoeve van opvang van asielzoekers en statushouders

Geachte raadsleden, De afgelopen maanden is het tekort aan opvangplekken voor vluchtelingen volop in het nieuws. De situatie in Ter Apel is zeer schrijnend, er is sprake van een opvangcrisis. Met deze brief informeer ik u over wat de gemeente Amsterdam doet om bij te dragen aan het oplossen van deze crisis. Ook informeer ik u over het besluit dat het college op 30 augustus ingestemd heeft met het realiseren van een tijdelijke noodvoorziening ten behoeve van opvang van 1.000 asielzoekers en statushouders met de mogelijkheid om in de toekomst te besluiten met maximaal 500 plekken op te hogen en de afspraken die daarover zijn gemaakt met het Rijk. Als onderdeel van deze overeenkomst voor een tijdelijke opvangvoorziening en in relatie tot de bijdrage die Amsterdam al langer levert, draagt het Rijk bij aan de realisatie van extra tijdelijke flexwoningen die ingezet kunnen worden voor huisvesting van statushouders, kwetsbare doelgroepen (spoedzoekers) en voor reguliere Amsterdamse woningzoekenden. Ook hierover informeer ik u met deze brief. Algemeen overzicht opvang asielzoekers, statushouders en ontheemden in Amsterdam Amsterdam levert al langer een actieve bijdrage aan de opvang van vluchtelingen en ontheemden omdat dit past bij de stad die we willen zijn: een toevluchtsoord voor hulpzoekenden.

Het COA heeft de gemeente Amsterdam eind 2020 gevraagd of in Amsterdam (tijdelijke) opvanglocaties gerealiseerd konden worden. Het COA heeft sinds die tijd samen met de gemeente veel locaties onderzocht, waarvan enkele gerealiseerd zijn. Daarnaast is de gemeente Amsterdam sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne bezig met het realiseren van opvangplekken voor ontheemden. Hieronder vindt u een overzicht van de totale gerealiseerde opvangcapaciteit voor zowel asielzoekers/statushouders als ontheemden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 augustus 2022 Pagina 2 van 6

Doelgroep Asielzoekers/statushouders((crisis)noodopvang) Asielzoekers/statushouders (permanente opvang) Alleenstaande minderjarige vluchtelingen (semipermanente opvang) Ontheemden Oekraïne (noodopvang) Ontheemden Oekraïne (semipermanente opvang) Afghaanse Nederlanders (o.v.v. MinBZK)* Totale opvangcapaciteit vluchtelingen gemeente Amsterdam

Opvangcapaciteit augustus 2022 1375 692 106 1835 400 25 4433

*Het Rijk (BZK) vangt in het Postillion Hotel voor enkele maanden een kleine groep Nederlanders uit Afghanistan op (maximaal 44 personen) die vanuit de opvang een woning in Nederland krijgen toegewezen.

Opvangplekken asielzoekers/statushouders in Amsterdam Vanuit het Veiligheidsberaad zijn de afgelopen maanden meerdere verzoeken gedaan aan de veiligheidsregio’s voor het realiseren van tijdelijke extra opvangplekken en het versneld huisvesten van statushouders. Op dit moment zijn in Amsterdam de volgende opvanglocaties voor asielzoekers/statushouders: Locatie AZC Willinklaan

Stadsdeel Nieuw West

opvangcapaciteit Uitbreiding met 180 plekken, totaal van 692 plekken

Marineterrein Kloveniersburgwal

Centrum Centrum

250 asielzoekers/statushouders 90 aan Amsterdam gekoppelde statushouders

A&O Hostel

Zuidoost

850 asielzoekers/statushouders

Tafelbergweg

Zuidoost

Boelelaan

Zuid

opvang van 106 minderjarige vluchtelingen Crisisnoodopvang COA in combinatie 100-125 met Opvang ontheemden uit Oekraïne

Wow Hostel

West

Crisisnoodopvang COA (50 AMV-plekken) in combinatie met Opvang ontheemden uit Oekraïne

Duur opvang Tot oplevering AZC Houthaven, voorzien in 2025. Mei 2022 gestart. Augustus 2021 tot 1 oktober 2022. Januari 2022 tot 1 januari 2023. Januari 2022 tot 1 januari 2023. Crisisnoodopvang COA is tot 1 oktober.

Crisisnoodopvang COA is vanaf 28 augustus voor twee weken.

Voor een aantal locaties heeft het COA gevraagd of de opvangtermijn verlengd kan worden. Waar mogelijk zullen we tot verlengingen overgaan, maar hierover vindt nog overleg plaats met alle betrokken partijen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 augustus 2022 Pagina 3 van 6

NB: Het Marineterrein en de Derkinderenstraat hebben eerder in september 2021 ook voor korte periode als noodopvanglocaties gediend (onder andere vanwege de komst van Afghaanse vluchtelingen). Tijdelijke noodvoorziening voor de opvang van 1000 asielzoekers en statushouders (cruiseschip) Naast het verzoek dat door het veiligheidsberaad aan de veiligheidsregio’s is gedaan om crisisnoodopvangplekken te realiseren wil het Rijk ook een aantal tijdelijke noodopvangvoorzieningen realiseren. Deze tijdelijke noodopvangvoorzieningen zijn grootschalig en voor een periode van in eerste instantie zes maanden. Aan de gemeente Amsterdam is gevraagd of een ligplek beschikbaar is voor een cruiseschip met 1000+ opvangplekken voor asielzoekers en statushouders. Het college is hierover de afgelopen maanden met het Rijk in gesprek geweest omdat het college het erg belangrijk vindt dat Amsterdam bijdraagt aan een oplossing voor de inmiddels onmenselijke situatie die bij de opvanglocatie in Ter Apel is ontstaan. Hoewel opvang op een aangemeerd cruiseschip wat het college betreft niet de gewenste vorm van opvang is, zitten we op dit moment in een crisissituatie en geloven we dat er op deze manier voor een aanzienlijke groep asielzoekers en statushouders opvang kunnen realiseren. Daarom is de afgelopen tijd gekeken naar een geschikte ligplek in Amsterdam.

Het aantal ligplekken dat geschikt is, is beperkt. Bovendien moet de locatie voor in elk geval zes maanden beschikbaar zijn. Uiteindelijk is Westerhoofd 12 (Havengebied) uit deze zoektocht naar voren gekomen als geschikte en beschikbare locatie om het cruiseschip vanaf 1 oktober aan te laten meren. Het cruiseschip wordt door de Rijksoverheid gehuurd. Exploitatie en beheer van het schip gebeurt door het COA. Alle directe en indirecte kosten die de gemeente maakt worden vergoed. De intentie is om het schip per 1 oktober operationeel te hebben. In eerste instantie betreft het een periode van 6 maanden met mogelijkheid tot verlenging. De bemensing en begeleiding vindt plaats vanuit COA, waar nodig met inzet van extra menskracht. COA maakt vrijwilligerswerk, werktrajecten en programma’s gericht op participatie en integratie mogelijk. En daarbij wordt samengewerkt met de activiteiten die in de buurt al georganiseerd worden. Bewoners kunnen meewerken aan activiteiten en de dagelijkse gang van zaken op het schip. Afspraken met het COA en het Rijk over de tijdelijke noodvoorziening Met het COA en het Rijk zijn afspraken gemaakt over de voorwaarden waaronder de tijdelijke noodvoorziening in Amsterdam mag liggen. De belangrijkste afspraken met het Rijk en het COA zijn: a. Er worden om te beginnen 1.000 mensen opgevangen.

Indien de situatie zich humaan, veilig en beheersbaar ontwikkelt, wordt het college voorgesteld om bezetting op te hogen met maximaal 500 personen. b. De tijdelijke noodvoorziening loopt vanaf 1 oktober voor een periode van zes maanden (met mogelijkheid tot verlenging tot maximaal een jaar). c. Het COA werkt een humanitaire toets uit voor de beoogde opvang, waarin zaken als voorzieningen, ondersteuning, veiligheid en dagbesteding en onderwijs aan bod komen. Dit plan wordt nog aan het college voorgelegd ter besluitvorming.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 augustus 2022 Pagina 4 van 6

d. Het COA draagt zorg voor de dagbesteding. e. Het COA regelt artsenspreekuur op locatie. Eventuele kosten voor psychologische behandeling van bewoners worden via het COA vergoed. f. Het COA regelt de zorg voor het onderwijs. Wanneer er kinderen opgevangen worden dan moet daar wettelijk gezien onderwijs voor geregeld worden. Vanwege de korte duur van de opvang is het voor de gemeente Amsterdam niet haalbaar om onderwijs voor de kinderen op het cruiseschip te organiseren. Dit komt mede doordat er in Amsterdam al veel tijdelijke opvang aanwezig is en daarnaast ook een flinke groep vluchtelingen uit Oekraïne wordt opgevangen. Het COA organiseert zodra de opvang open gaat een leerzame en educatieve dagbesteding voor de kinderen. Daar dient een zorgaanbieder of welzijnsorganisatie voor ingezet te worden. In het belang van de ontwikkelkansen van deze kinderen, in het bijzonder van de kinderen die al een status hebben, vinden wij het van groot belang dat zij zo snel als mogelijk kunnen instromen in het reguliere onderwijs. Hier spannen wij ons uiteraard voor in en zijn wij over in gesprek met de schoolbesturen. g.

Alle kosten voor het project (procesbegeleiding voor totstandkoming van dit project, en de kosten daarvan tijdens exploitatie, voor zorg en begeleiding alsmede kosten voor Programmamanager vanuit de gemeente om de relatie met de Spaarndammerbuurt en Houthavens te onderhouden) zijn voor rekening van het Rijk. h. Het Havenbedrijf Amsterdam brengt de kosten voor aanpassingen aan de openbare ruimte direct bij het COA in rekening. Gezien de tijdspanne is het niet mogelijk om de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden t.b.v. de opvang van de asielzoekers, op basis van de in de gids proportionaliteit genoemde bedragen aan te besteden. De waarde van de opdrachten vallen onder de drempelbedragen voor Europese aanbesteden. i. Op het schip wordt een doorsnede van de reguliere groep vluchtelingen die in Ter Apel aankomt geplaatst; naast asielzoekers ook statushouders, kinderen en 510% asielzoekers uit veilige landen. Het COA is op het schip verantwoordelijk voor de veiligheid en zet24/7 beveiliging in. Op het schip geldt voor alle overlast gevende personen een lik op stuk beleid. Bij overlast volgt direct overplaatsing naar een andere COA locatie. Met het COA worden hierover afspraken gemaakt zodat het proces van uitplaatsing geborgd is. Het COA organiseert een regulier veiligheidsoverleg om de veiligheidssituatie te monitoren. Politie en gemeente nemen deel aan het veiligheidsoverleg.

Onder andere door sneller werken bij de IND zullen asielzoekers die op het schip verblijven, hun verblijfsvergunning daar krijgen en daarmee ‘statushouder’ zijn. Dan worden zij gekoppeld aan een gemeente. De statushouders vallen pas onder gemeentelijke verantwoordelijkheid als zij verhuizen naar een woning in die gemeente. Tot die tijd is het COA verantwoordelijk. In Nederland worden op andere schepen ook kinderen opgevangen, daar is ervaring mee en kennis wordt meegenomen. j. Het schip komt te liggen op het Westerhoofd 12. Dat is een kade in het Havengebied net naast de Coentunnel. Er is op dit moment geen trottoir, fietspad, bebording etc. en de weg wordt vooral gebruikt door vrachtwagens.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 augustus 2022 Pagina 5 van 6

Verkeerskundigen overleggen met het Havenbedrijf Amsterdam over (tijdelijk) benodigde aanpassingen om het veilig te maken voor alle bewoners en de benodigde werkzaamheden zijn opgestart. k. De aandachtspunten van het nautisch advies van de waterpolitie worden opgevolgd door het Havenbedrijf Amsterdam en het COA. Waarbij ook aandacht voor de veiligheid van kinderen. Het kadeterrein wordt met een hekwerk afgescheiden van de waterkant en er komen uitklimtrappen op de kade. l. Zoals alle zeeschepen in het havengebied zal ook dit COA-schip niet voorzien zijn van walstroom. Vanwege de energiecongestie en realisatietijd is dit ook niet realiseerbaar (duurt zes jaar). Het schip draait op eigen generatoren voor de interne installaties (maar niet op de voortstuwingsmotoren). Realisatie extra flexwoningen Naast het realiseren van deze aanmeerplek en alle inzet van de gemeente Amsterdam in de breedte van het asielopvangdossier zijn met het Rijk extra afspraken gemaakt over een (financiële) bijdrage van het Rijk aan de bouw van onder andere 2.500-3.000 flexwoningen in Amsterdam in het kader van het traject Versnellen Tijdelijke Huisvesting. Gezien de grote woningnood in Amsterdam ziet het college in het toevoegen van kwalitatief goede flexwoningen een effectieve manier om snel tot meer woningen te komen.

Deze flexwoningen zijn bedoeld voor Amsterdamse woningzoekenden zoals jongeren, studenten, woningzoekenden met een urgentie, maatschappelijke beroepen en statushouders. Hierbij is voor het college van belang dat er per locatie een goede mix van bewoners wordt gevonden. Over de eerste 1.000 flexwoningen zijn al financiële en inhoudelijke afspraken gemaakt, waarbij in eerste instantie wordt gedacht aan locaties op onder andere Strandeiland en aan de Gaasperdammerzone. Ook de locaties Appelweg en Riekerpark die reeds in onderzoek zijn worden hierin meegenomen. In de komende tijd worden de afspraken verder in detail uitgewerkt met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarnaast zullen we in samenwerking met de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties de locaties verder uitwerken om tot een gezamenlijk plan te komen. De plannen zullen in een Investeringsbesluit (GO-besluit) worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Bij de uitwerking van de flexwoningen tot een GO-besluit worden in samenwerking met het stadsdeel uiteraard ook de stakeholders en buurt betrokken. De uitkomsten van deze gesprekken worden meegenomen bij de planvorming en ter afweging meegegeven bij het definitieve Investeringsbesluit. Het gezamenlijk doel is om voor de volgende 1500-2000 flexwoningen ook zo snel mogelijk tot afspraken te komen.

U wordt over het verdere traject rondom de realisatie van flexwoningen, de planning, de participatie met de buurt en de locaties die daarvoor in beeld zijn op een later moment geïnformeerd via de raadscommissie Woningbouw en Volkshuisvesting. Afspraken over de taakstelling In de tijd die het kost om de woningen te realiseren, zal de bestaande achterstand van de gemeente op de taakstelling huisvesting vergunninghouders waarschijnlijk verder oplopen. Met het oog hierop zijn afspraken gemaakt met de gemeente Amsterdam die zien op de uitvoering van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 augustus 2022 Pagina 6 van 6

de taakstelling huisvesting vergunninghouders. Doel van de met Amsterdam gemaakte afspraken is dat Amsterdam ook bij een oplopende achterstand een positieve bijdrage blijft leveren aan de opvangcapaciteit, zoals zij al tijden doet. Daarom is ook afgesproken dat de gemeente maximale inspanningen verricht om een opvangcapaciteit van 1900 plekken (excl. cruiseschip) te continueren zolang er sprake is van een achterstand. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang (Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen)

Mede namens,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl