220525 raadsvoordracht Oekraïne

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 22 juni 2022

Portefeuille Datum besluit

Asielzoekers en Vluchtelingen, Algemene Zaken, Zorg College van B en W 19 april 2022

Onderwerp

Instemmen met de kostenraming voor de organisatie van opvang van ontheemden uit Oekraïne voor opvanglocaties, basisdienstverlening, personele kosten en Humanitarian Service Point-Amsterdam De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Gezien de voordracht van burgemeester en wethouders Besluit 1) Kennis te nemen van de verantwoordelijkheden van de gemeente Amsterdam rondom het realiseren van de opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne inclusief basisvoorzieningen en de crisisaanpak 2) Beschikbaar te stellen een bedrag van maximaal € 70 miljoen om de organisatie op te schalen en voldoende opvang locaties met bijbehorende zorg te realiseren (voor een periode van 10 maanden tot 1 januari 2023) voor ontheemden uit Oekraïne waarbij het Rijk gedeeltelijk de kosten zal compenseren en een evaluatiemoment na zeven maanden wordt ingebouwd. 3) Beschikbaar te stellen een bedrag van € 7,2 miljoen voor het realiseren en het exploiteren van de Humanitarian Service Point- Amsterdam functie voor een periode van 6 maanden tot 1 september 2022 4) Kennis te nemen van de grote mate van onzekerheid over de precieze omvang van de vereiste inzet, het aantal op te vangen ontheemden uit Oekraïne per dag en voor welke periode. De begroting is gebaseerd op inschattingen. Daarbij ook nog alleen de toezegging dat het Rijk per gerealiseerd bed € 100 per dag ter beschikking stelt. Tegelijk zullen de feitelijke kosten worden gemonitord. In de brief van 8 maart 2022 is toegezegd, dat het Rijk de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal zal vergoeden.

5) Kennis te nemen van de beheersmaatregelen voor het financieel risico bedoeld onder besluitpunt 2. -

-

Het Rijk houden aan het integraal vergoeden van deze kosten of ophoging van het normbedrag Personeelskosten programmastructuur zoveel mogelijk opvangen binnen het personeelsbudget van de lopende gemeentebegroting en andere reguliere dienstverlening afschalen. In de prognose van de lasten wordt nu nog rekening gehouden met een zekere ophoging van de ambtelijke capaciteit. Deze kan beperkt worden als intern personeel met gesloten beurzen ingezet wordt en op de activiteiten die zij regulier uitvoeren de doelstellingen tijdelijk omlaag worden bijgesteld Opvang versoberen zowel in type locaties als in faciliteiten op de locaties. Ook

-

kan waar mogelijk (afloop contracten en geen bezet bed) het aantal bedden beperkt worden tot de opgelegde taakstelling voor de gemeente Amsterdam. Als de crisis eerder is afgelopen kunnen opvanglocaties (die contractueel afgesloten zijn voor langere periodes) gebruikt worden voor de opvang van statushouders of andere doelgroepen. Hier kunnen additionele inkomsten mee gegenereerd worden waarmee kosten (deels) kunnen worden gedekt

6) Kennis te nemen van de geheimhouding op bijlage 1 die op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet is opgelegd. Dit in verband met de belangen genoemd in artikel 5.1, tweede lid onder B van de Wet open overheid. De geheimhouding wordt opgelegd zolang de onderhandelingen lopen tot uiterlijk 1 januari 2023. 7) Kennis te nemen van het verzoek om de opgelegde geheimhouding op grond van artikel 25, derde lid van de Gemeentewet tijdens de eerstvolgende vergadering van de gemeenteraad na aanlevering van de stukken bij de raadsgriffie te bekrachtigen.

Wettelijke grondslag

Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid, van de Gemeentewet en artikel 6, eerste lid, van de Financiële verordening gemeente Amsterdam Artikel 6, tweede lid, van de Financiële verordening gemeente Amsterdam Artikel 25, tweede en derde lid Gemeentewet jo artikel 5.1 van de Wet open overheid, in verband met het opleggen geheimhouding op bijlage 1 Regeling opvang ontheemden Oekraïne van de Minister van Justitie en Veiligheid van 1 april 2022 Artikel 4, eerste lid, van de Wet verplaatsing bevolking, gelezen in samenhang met artikel 2c Bestuurlijke achtergrond

De gemeenteraad is op 9, 17 en 23 maart en 6 april geïnformeerd over de situatie Oekraïne middels een raadsinformatiebrief Onderbouwing besluit

Ad 1) Nederland wil de ontheemden uit Oekraïne ruimhartig opvangen. Op 7 maart 2022 heeft het Veiligheidsberaad ingestemd met de opdracht van het kabinet om via de voorzitters van de veiligheidsregio´s de gemeenten te verzoeken opvang op te zetten en te beheren voor ontheemden uit Oekraïne die naar Nederland vluchten. Het gaat dan vooralsnog om in totaal 50.000 opvangplekken. De veiligheidsregio’s coördineren de realisatie, samen met gemeenten. De Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland heeft de opdracht gekregen om voor 2.000 Oekraïense ontheemden een opvangplek te realiseren. Het gaat hierbij om het volledig realiseren van locaties, het inrichten van locaties en de daadwerkelijke zelfstandige exploitatie met bijbehorende basisvoorzieningen. Om tot de circa 50.000 opvangplekken in Nederland te komen heeft de gemeente Amsterdam de taak om 1.640 opvangplekken te realiseren. Naast het realiseren van 1.640 opvangplekken heeft de gemeente een

verantwoordelijkheid in het registreren van ontheemden via de Basisregistratie personen (BRP) en verstrekken van vergoedingen zoals het leefgeld. De gemeente Amsterdam vervult tevens een hubfunctie voor de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland bij de ontvangst en doorgeleiding van ontheemden uit Oekraïne binnen en buiten de veiligheidsregio. Deze Humanitarian Service Point-Amsterdam (HSP-A) op Amsterdam Centraal heeft tevens een landelijke functie, omdat veel ontheemden in Amsterdam aankomen. Dit betreft ongeveer 50% van de ontheemden die via de HSP-A Nederland binnenkomen en zich daar inschrijven. In deze voordracht is nog geen rekening gehouden met de taken zoals het begeleiden naar werk, onderwijs en jeugdzorg. Ook dit zijn taken voor de gemeente Amsterdam maar hiervoor zijn de kosten nog niet inzichtelijk. De gemeente is hierover in gesprek met het Rijk. Ad 2) Het college stelt de raad voor om ter dekking van de kosten die in de komende maanden gemaakt worden € 70 miljoen ter beschikking te stellen. De kostenraming is nog grotendeels gebaseerd op aannames en inschattingen. De totale kosten voor opvang, basisdienstverlening en personele inzet bedragen € 70 miljoen voor een periode van 10 maanden. Voor de onderbouwing van de kosten zie bijlage 1. Het Rijk heeft toegezegd een bedrag beschikbaar te stellen voor de compensatie van de kosten. De onderhandelingen lopen nog.

Het normbedrag komt waarschijnlijk neer op € 100 per gerealiseerde bed per dag. Uit dit bedrag moet gedekt worden: - Huur locaties inclusief schoonmaak en eten. Rijk verwacht huurbedragen tussen € 30 en € 60 - Beveiliging bij locaties ad € 18 - Leefgeld zelf van € 60 per week, dus € 8,50 per dag (moet dus uit de € 100) - Uitvoering van leefgeld, inschrijving BRP en organisatie opvang ad € 10 - Dagbesteding Uitgaande van een normbedrag van € 100 per plek per dag is het financieel risico € 18,4 miljoen. De huidige kostenraming ligt 45% hoger dan het normbedrag zoals nu voorgesteld door het Rijk. Het normbedrag zou € 145 per bed moeten zijn om kostendekkend te zijn voor de gemeente Amsterdam. De huidige kostenraming is gebaseerd op 1.940 plekken waarbij de opgave 1.640 is. Zolang de landelijke opgave van 50.000 plekken nog niet is gerealiseerd, mogen wij als Amsterdam meer plekken realiseren en krijgen we daar dagelijks per plek € 100 voor. Dit leidt tot een hoger financieel risico omdat we per plek een verlies van 45% hebben. Als het aantal plekken meer stijgt, wordt het financieel risico groter. Daarom zal ook daar waar mogelijk gestuurd worden op het beperken van de kosten en stoppen van contracten die gegeven de € 100 per dag een te groot risico vormen.

Om het risico te beperken, kan bij de nog aan te gaan verplichtingen en contracten worden gestuurd op beperking van de lasten en te kiezen voor het strikt noodzakelijk voorzieningenniveau en capaciteitsaanvulling. Mede gelet op de monitoring door het Rijk van de werkelijke kosten en het op dit moment nog niet beschikbaar zijn van alle contracten is het van belang om na een periode van 7 maanden een evaluatiemoment in te bouwen. Indien de vergoeding niet

omhoog gaat en het financieel risico hoog blijft, dient de begroting bijgesteld te worden, aanvullende dekkingsvoorstellen gemaakt te worden en komt het college terug naar uw raad.

Ad 3) De HSP-A betreft een hubfunctie van de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Bijna de helft van alle Oekraïnese ontheemden die Nederland binnenkomen, komen aan op Amsterdam Centraal. De huidige kosten van de HSP-A zijn berekend op € 1,2 miljoen per maand. Dit betreft grotendeels personele kosten voor de bemanning van de HSP-A, inschrijven, en begeleiden en doorverwijzen naar een opvangplek. Ook kosten voor vervoer, artsen en kosten voor het gebruik van Centraal Station (en RAI in de eerste dagen) zijn hierin opgenomen. Voor een periode van 6 maanden komen de totale kosten op € 7,2 miljoen. Het Rijk heeft op hoogambtelijk niveau toegezegd de kosten te vergoeden via een aparte regeling. Gegeven de bijzondere positie van de HSP-A en het aantal ontheemden vanuit Oekraïne dat zich hier als eerste registreert is de verwachting dat de hogere kosten van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland ten opzichte van andere veiligheidsregio worden vergoed. Indien het Rijk niet volledig vergoedt en/of de financiële behoefte hoger wordt, zal daar waar mogelijk het lastenniveau omlaag worden gebracht en zal het college opnieuw met een voorstel aan uw raad komen.

Ad 4) Het is onzeker hoe deze crisis zich gaat ontwikkelen, zowel in duur als in grootte. Het Rijk heeft in de brief van 8 maart 2022 toegezegd de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal te vergoeden. Artikel 108, derde lid, van de Gemeentewet is van toepassing op deze taak van de burgemeester. In dat artikel is bepaald dat het Rijk de kosten voor gevorderd medebewind vergoedt. De wijze waarop deze vergoeding geschiedt, is onderwerp van gesprek, en mede afhankelijk van de richtlijnen die worden vastgesteld. De toepassing van artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet wordt in dat verband ingebed. Zoals bij besluitpunt 2 is toegelicht is op dit moment bekend dat het normbedrag het Rijk waarschijnlijk neerkomt op € 100 per gerealiseerde bed per dag. Om te anticiperen op de duur van de crisis is de besluitvorming over semi-permanente locaties voor middellange periode is gestart. Locatie Riekerhof is al in de kosten meegenomen. Ook over kosten voor de transformatie en het geschikt maken van locaties wordt met het Rijk onderhandeld. Dergelijke kosten worden apart vergoed en de huur van de locaties zijn gemiddeld lager dan opvang in hotels en hostels. Door in te zetten op semi-permanente opvanglocaties kunnen op termijn de kosten worden verlaagd ten opzichte van de duurdere opvang in hotels en hostels.

Hierdoor kan het financieel risico op termijn (iets) worden beperkt.

Ad 5) Onderstaande beheersmaatregelen om het financiele risico te beperken zijn gedefinieerd: - Rijk houden aan integraal vergoeden van deze kosten of ophoging van het normbedrag - Personeelskosten van de programmastructuur zover mogelijk opvangen binnen het personeelsbudget van de lopende gemeentebegroting en andere reguliere dienstverlening afschalen

-

Opvang versoberen zowel in soort locaties als in faciliteiten op de locatie Als crisis eerder afgelopen is kunnen opvanglocaties (die contractueel afgesloten zijn voor langere periodes) gebruikt worden voor de opvang van statushouders of andere doelgroepen. Hier kunnen additionele inkomsten mee gegenereerd worden waarmee kosten (deels) kunnen worden gedekt.

Ad 6 en 7) De prognoses in bijlage 1 zijn gebaseerd op aannames en huidige beschikbare informatie. Gezien de onderhandelingen met opdrachtnemers en leveranciers met wie contracten worden afgesloten nog plaatsvinden, kan het openbaar maken van de informatie in bijlage 1 de onderhandelingspositie van de gemeente negatief beïnvloeden.

Financiële onderbouwing

De genoemde beslispunten hebben financiële consequenties en zijn geraamd op € 77,2 miljoen. Consequenties gedekt?

Nee

Overige toelichting: De kosten voor de HSP-A zijn begroot op 7,2 miljoen per maand (1,2 miljoen per maand voor 6 maanden), voor alsnog gaan we uit van een bedrag van 7,2 miljoen voor 6 maanden. Voor opvang, personele kosten en basisdienstverlening voor een periode van 10 maanden zijn de kosten begroot op 70 miljoen, zie bijlage. Het financiële risico is € 18,4 miljoen. Dit is gebaseerd op een normbedrag van € 100 per dag per bed en uitgangspunt dat HSP-A volledig wordt vergoed. Daarnaast lopen er onderhandelingen met het Rijk voor vergoeding op daadwerkelijke kosten, ook voor opvang. Deze voordracht richt zich nu op de HSP-A, opvang, basisdienstverleningen en personele inzet. Kosten op andere terreinen zoals de toeleiding naar onderwijs, zorg of werk maken geen onderdeel uit van deze voordracht.

Conclusie: De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn niet of gedeeltelijk geraamd in de begroting. Een dekkingsvoorstel ontbreekt of voorziet niet in volledige dekking en derhalve is niet voldaan aan de begrotingsregels.

Geheimhouding





Kennis te nemen van de geheimhouding op bijlage 1 die op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet is opgelegd. Dit in verband met de belangen genoemd in artikel 5.1, tweede lid onder B van de Wet open overheid. De geheimhouding wordt opgelegd voor tot uiterlijk 1 januari 2023. Kennis te nemen van het verzoek om de opgelegde geheimhouding op grond van artikel 25, derde lid van de Gemeentewet tijdens de eerstvolgende vergadering van de gemeenteraad na aanlevering van de stukken bij de raadsgriffie te bekrachtigen.

Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

Bijlage 1

GEHEIM – Bijlage 1. Kostenraming>

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Coördinerend directeur vluchtelingen, Renger Visser, renger.visser@amsterdam.nl, 061830 8805

Classificatiegegevens 1 2 3 4

Classificatie Wie legt geheimhouding op? Gaat het stuk geheim door naar de commissie en/of raad? Einddatum

5

Uiterlijke einddatum

6 7

Grondslag Motivatie

Geheim, bijlage 1 college van B en W N.v.t. - 1 januari 2023 [Indien er geen specifieke einddatum kan worden genoemd, hier een uiterlijke einddatum invullen] Artikel 5.1, tweede lid onder B van de Wet open overheid. Gedurende de inzet vinden er onderhandelingen plaats met opdrachtnemers en leveranciers. Zij kunnen deze informatie in hun voordeel gebruiken.