220428 Raadsbrief lerarentekort pdf.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad 28 april 2022 Onderwijs Marjolein Moorman Directie OJZ (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl) Derde voortgangsrapportage Lerarenagenda en toekomstige lerarenvraag voortgezet onderwijs

Geachte leden van de gemeenteraad, Deze derde voortgangsrapportage laat de voortgang zien op het pakket aan maatregelen dat we de afgelopen jaren hebben ingezet om het lerarentekort tegen te gaan. Er zijn hoopgevende ontwikkelingen: meer zij-instromers, parkeervergunningen en voorrang op woningen voor leraren. De structurele lobby op het dichten van de loonkloof heeft zich uitbetaald. De genomen maatregelen hebben erger voorkomen, maar helaas blijven de tekorten onverminderd groot. De toekomstige lerarenvraag van het OSVO laat zien dat de komende jaren bijna een derde van de leraren in het voortgezet onderwijs met pensioen gaat1. De laatste OCW cijfers2 laten zien dat het lerarentekort in het primair onderwijs de komende jaren verder stijgt. Het lerarentekort is een complex probleem wat niet in korte tijd opgelost kan worden maar een continue investering vraagt in den breedte. De rijksoverheid en lokale overheden zullen komende jaren met alle partners in het onderwijs in gezamenlijkheid moeten blijven optrekken om dit probleem het hoofd te bieden. Voortgang Amsterdamse Lerarenagenda 2019-2023 ‘Liever voor de klas’ Om het lerarentekort te lijf te gaan, werkt de gemeente samen met de Amsterdamse onderwijspartners in de Taskforce Lerarentekort Amsterdam aan een aanpak die beschreven staat in de Lerarenagenda 2019-2023 ‘Liever voor de klas’.

Als bijlage bij deze brief ontvangt u de derde voortgangsrapportage van de Amsterdamse Lerarenagenda. Deze rapportage geeft inzicht in de uitwerking van de maatregelen voor het jaar 2021. De Amsterdamse Lerarenagenda is vastgesteld op 4 april 2019 en richt zich op het bestrijden van het lerarentekort en het versterken van de Amsterdamse onderwijsprofessionals. Doordat de tekorten vooral het basisonderwijs raakten en de urgentie voor extra maatregelen steeds groter werd, is de aanpak in 2020 op initiatief van het basisonderwijs geïntensiveerd met het Noodplan Lerarentekort Amsterdam. Hierdoor hebben we onder andere bestaande projecten, gestart in de Lerarenagenda, kunnen uitbouwen en verstevigen. 1

https://www.verenigingosvo.nl/2022/04/25/persbericht-onderzoek-lerarentekort/ Raadsbrief actuele cijfers lerarentekort basisonderwijs, monitor ministerie van OCW, 14 december 2021. 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 april 2022 Pagina 2 van 4

De gevolgen van de coronacrisis maakten de uitvoering van sommige maatregelen lastiger. Desalniettemin laat de rapportage zien dat de Amsterdamse aanpak ondanks het almaar stijgende lerarentekort bijdraagt aan werving en behoud van leraren voor het Amsterdamse onderwijs. Ongelijkheid bestrijden en het dichten van de loonkloof Om ongelijkheid te bestrijden, moeten we durven ongelijk te investeren. Door de coronacrisis is deze noodzaak extra zichtbaar geworden. Zo is het van belang te investeren in professionalisering en een hoger salaris voor leraren, juist op de scholen met de zwaarste opgave. Kwetsbare kinderen die het hardst ondersteuning nodig hebben worden dubbel geraakt. In juni 2020 werd bekend dat bassischoolleraren in Amsterdam met ingang van het nieuwe schooljaar een salaristoelage krijgen. Het Rijk stelt Amsterdam tot en met 2024 jaarlijks 7,1 miljoen beschikbaar zodat Amsterdamse leraren een toelage krijgen bovenop hun salaris. De toelage bevat een basisbedrag van jaarlijks ongeveer 925 euro voor alle leraren die werken bij besturen die het Noodplan hebben ondertekend. Voor leraren op de 74 basisscholen met een zeer hoge schoolweging (van 35% of hoger) zal de toelage ongeveer 2310 euro bedragen. De schoolweging laat zien hoeveel risico de leerlingen op een school lopen op een onderwijsachterstand.

Circa een derde van de Amsterdamse leerkrachten werkt op deze scholen. De precieze hoogte van de toelage wordt jaarlijks bepaald. Aantrekken meer nieuwe leraren Het noodplan en de lerarenagenda bevatten een reeks aan maatregelen gericht op werving, behoud en verlaging van de werkdruk, die alleen in samenhang succesvol kunnen zijn. Zo investeert de gemeente samen met het Rijk en de schoolbesturen fors in de zij-instroom opleiding. Dit is de opleiding waarbij personen zich vanuit een ander beroep laten omscholen tot leraar. Dit betekent bijvoorbeeld dat:  Een werving- en imagocampagne via sociale media en billboards op straat.  Geïnteresseerden alle informatie over omscholing, vacatures en persoonlijk advies kunnen vinden via lievervoordeklas.nl  Zij-instromers door een persoonlijke coach tijdens het hele traject intensief worden begeleid om uitval van leraren in opleiding te voorkomen.  Scholen gezamenlijk opleiden voor de stad: steeds meer scholen zonder grote personeelstekorten leiden ook zij-instromers op voor andere scholen. Dit doen zij onder andere door gebruik te maken van een stedelijke begeleidingspool. Zo kunnen zij goede begeleiding ook echt waarmaken en zijn de zij-instromers later ook inzetbaar op scholen waar de tekorten het grootst zijn. Deze aanpak heeft er mede toe geleid dat het aantal zij-instromers in Amsterdam de afgelopen jaren flink is toegenomen.

In schooljaar 2020-2021 begonnen 125 zij-instromers met de opleiding tot leraar in het basisonderwijs. Leraar voor een Dag Naast de focus op zij-instromers is een campagne ingezet om het imago van de leraar onder scholieren en studiekiezers te verbeteren. De campagne is gekoppeld aan het event Leraar voor een Dag en heeft als doel Amsterdamse scholieren en studenten vroegtijdig op een laagdrempelige wijze te enthousiasmeren en te interesseren voor het beroep van leraar. Via

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 april 2022 Pagina 3 van 4

meeloop stagedagen ervaren zij hoe het is om leraar in het basisonderwijs te zijn. De najaar editie 2021 van Leraar voor een Dag trok maar liefst 100 Amsterdamse jongeren aan. Achtentwintig verschillende basisscholen hebben in totaal 123 stageplekken beschikbaar gesteld. Ik ben trots op dit resultaat en ik hoop dat zij allen enthousiast raken over het vak leraarschap in onze mooie stad. Modulair opleidingsprogramma Tot en met 2024 worden 120 onderwijsondersteuners opgeleid tot leraar, leraar ondersteuner of gespecialiseerde onderwijsondersteuner, met daarnaast als blijvend resultaat dat opleidingen flexibele ontwikkeltrajecten aanbieden richting een bevoegdheid. In schooljaar 2020-2021 volgden de eerste 45 deelnemers de oriëntatiemodule. In september 2021 zijn 40 van hen gestart met een maatwerktraject. Meer dan de helft van de deelnemers is werkzaam op scholen in de stadsdelen Noord, Nieuw-West of Zuidoost, daar waar de tekorten het meest nijpend zijn en de impact van maatwerktrajecten het grootst. Aantrekkelijke randvoorwaarden voor leraren Om de stad aantrekkelijker te maken als werkplek voor onze huidige en nieuwe leraren, heeft de gemeente flink geïnvesteerd in de randvoorwaarden.

Met ondersteuning bij reiskosten voor leraren van buiten de stad, parkeervergunningen bij scholen en voorrang op huurwoningen in de stad, trekken wij nieuwe leraren en behouden wij onze leraren in de stad. Mobiliteit Veertig procent van de Amsterdamse leraren woont buiten de stad. Van het huidige onderwijspersoneel is dit meer dan 2000 fte. Vanwege een ontoereikende caoreiskostenvergoeding reizen veel leraren op eigen kosten. Het college heeft voor schooljaar 20202021 € 900.000 beschikbaar gesteld voor tegemoetkoming in reiskosten voor leraren, schoolleiders en onderwijsondersteunend personeel. Naast reiskosten benoemen scholen het bieden van voldoende parkeerplekken als belangrijk middel om leraren te behouden voor de stad. Daarom stelde de gemeente in 2021 voor iedere schoollocatie twee extra maatschappelijke parkeervergunningen beschikbaar. Daarnaast kunnen scholen via het Servicecentrum Onderwijs en Zorg bovenop de voor hun beschikbare bedrijfs- en maatschappelijke parkeervergunningen extra parkeervergunningen aanvragen. Deze extra parkeervergunningen worden onder de hardheidsclausule verleend om zo scholen te helpen om leraren in onze stad te behouden. Wonen Amsterdamse leraren hebben behoefte aan passende en betaalbare woningen in Amsterdam. Op de overspannen woningmarkt is het aanbod echter schaars.

Dit maakt het wonen en werken in de stad minder aantrekkelijk of zelfs onmogelijk. Leraren vertrekken naar andere steden en dorpen, waar woningen betaalbaarder zijn en waar voldoende werkgelegenheid is. Daarom is per 1 januari 2020 de voorrangsregeling huurwoningen voor beroepsgroepen voor Amsterdamse onderwijs- en zorgprofessionals opgenomen in de Huisvestingsverordening. In 2021 zijn 34 woningen met voorrang toegekend aan Amsterdamse leraren. Toekomstige lerarenvraag voortgezet onderwijs De schoolbesturen in het voortgezet (speciaal) onderwijs (OSVO) hebben in samenwerking met de Taskforce lerarentekort een jaarlijks proces voor strategische personeelsplanning opgezet. Hier

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 april 2022 Pagina 4 van 4

wordt de verwachte uitstroom van leraren en de vraag naar nieuwe leraren per vakgebied in beeld gebracht. De eerste resultaten zijn op 25 april jl. gepubliceerd3:  Voor schooljaar 2022-2023 is er een voorspelde lerarenvraag van 340 fulltimebanen (fte) in het voortgezet onderwijs in Amsterdam. Dit betekent concreet: hoeveel in te vullen functies er op dat moment zullen zijn, als gevolg van uitstroom door pensionering en het aflopen van tijdelijke contracten. Er is geen berekening gemaakt van het daadwerkelijke lerarentekort in 2022-2023, omdat nu niet bekend is hoeveel nieuwe leraren zullen worden aangetrokken en hoeveel tijdelijke contracten zullen worden verlengd.  De komende 7 jaar gaat 30% van de huidige leraren met pensioen. Om aan de toekomstige vraag naar leraren te kunnen voldoen is meer instroom in de lerarenopleidingen nodig dan dat er in de afgelopen jaren was. Deze zorgelijke cijfers onderstrepen het belang om ook de komende jaren in te blijven zetten op het aantrekken en behouden van leraren. Tot slot Ondanks de grote tekorten wordt er dag in dag uit vol overtuiging gewerkt door Amsterdamse schoolleiders, leraren en ondersteuners om de Amsterdamse kinderen het best mogelijke onderwijs te kunnen bieden. Hier heb ik veel waardering voor.

Helaas moet ik concluderen dat de investeringen en mooie resultaten niet voldoende zijn gebleken om het tekort te stabiliseren of te verminderen. De verwachting is dat het lerarentekort in het basisonderwijs verder oploopt van 15,3% in 2021 tot 20,9% in 20254. Daarnaast gaat in de komende zeven jaar 30% van de leraren in het voortgezet onderwijs met pensioen. Het lerarentekort zet de kwaliteit van het onderwijs en gelijke kansen voor ieder kind verder onder druk. Niks doen is geen optie en het is noodzaak om scholen te blijven ondersteunen. Alleen door onze krachten te bundelen kunnen we het verschil maken en het lerarentekort aanpakken. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2021 3

https://www.verenigingosvo.nl/2022/04/25/persbericht-onderzoek-lerarentekort/ Raadsbrief actuele cijfers lerarentekort basisonderwijs, monitor ministerie van OCW, 14 december 2021. 4

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl