220420 Raadsinformatiebrief evaluatie permanente winteropvang definitief

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 april 2022 Zorg Simone Kukenheim OJZD, Hieke Zevering, hieke.zevering@amsterdam.nl Afdoening toezegging rapportage reguliere dag- en nachtopvang en de permanente winteropvang uit de raadsbrief van 30 maart 2021 en afdoening toezegging over ‘opvang vastgestelde plekken 24-uursopvang’ van 26 oktober 2021 uit de commissie Zorg

Geachte leden, Hierbij stuur ik u, zoals toegezegd in de raadsbrief van 30 maart 2021, de rapportage van de GGD over de reguliere dag- en nachtopvang en de permanente winteropvang. Op 1 april 2020 zou er gestart worden met de permanente winteropvang. In die periode werd er vanwege de coronacrisis, noodopvang geboden aan alle dak- en thuislozen in Amsterdam. Hierdoor is er pas op 1 augustus 2020 gestart met de permanente winteropvang, waarbij de winteropvang is vervangen door een opvang het hele jaar door. De afgelopen twee jaar hebben in het teken gestaan van corona en de noodopvang die regelmatig is geboden aan alle dak- en thuislozen in Amsterdam. Met de permanente winteropvang geeft het college urgentie aan de opgave die de stad heeft met betrekking tot de zorg voor dak- en thuislozen waarbij gewerkt kan worden aan perspectief. Deze opvang en de structurele kortdurende dag- en nachtopvang wordt aangevuld met de winterkouderegeling in G4 verband. Bestuurlijke context In Amsterdam zijn er verschillende opvangmogelijkheden voor dak- en thuislozen. We hebben een kleine 4000 plekken in de maatschappelijke opvang/ beschermd wonen. Daarnaast wordt er noodopvang geboden aan gezinnen (230 plekken met zo’n 500 kinderen) en aan zelfredzame daklozen (232 plekken).

Ook is er kortdurende dag- en nachtopvang voor kwetsbare Amsterdammers (ruim 380 plekken), kwetsbare EU-burgers (40 plekken) en (kwetsbare en zelfredzame) ongedocumenteerden (524 plekken). Totaal bieden we opvang aan bijna 6000 mensen. Daarnaast hebben we verschillende inloophuizen in de stad waar mensen overdag terecht kunnen voor eten, schone kleren en een douche en lopen er verschillende projecten om mensen te helpen aan huisvesting zoals ‘onder de pannen’ van de Regenboog Groep. Kortdurende dag- en nachtopvang is voor kwetsbare Amsterdammers met de Nederlandse nationaliteit. Naast deze opvang bestond er in Amsterdam in de winterperiode extra aaneengesloten nachtopvang voor kwetsbare mensen. Op 8 oktober 2019 heeft het college besloten om de aaneengesloten winteropvang van 1 december tot 1 april, te vervangen voor een opvang het hele jaar door waar gewerkt kan worden aan perspectief, de permanente

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 april 2022 Pagina 2 van 5

winteropvang. Daklozen met een zorgvraag kunnen hierbij een korte periode terecht in de opvang aan de Transformatorweg waarbij gewerkt wordt aan perspectief. Het gaat hierbij in totaal om 104 plekken waarvan 50 opvangplekken voor kwetsbare Amsterdammers (dit zijn kortdurende dag- en nachtopvang plekken), 30 plekken voor kwetsbare EU-burgers en 24 plekken voor kwetsbare ongedocumenteerden. De GGD heeft in 2021 onderzoek gedaan naar de reguliere dag- en nachtopvang en de 104 plekken permanente winteropvang. Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van de coronanoodopvang. Dit heeft gevolgen gehad voor de (door)ontwikkeling van de winteropvang In de praktijk zien we dat de voorgenomen korte verblijfstermijnen bijna nooit worden gehaald. De combinatie opvang voor de meest kwetsbaren en het bereiken van perspectief is voor alle doelgroepen ingewikkeld. Voor kwetsbare Amsterdammers o.a. vanwege de lange wachtlijsten voor de MO/BW waardoor de dag- en nachtopvang vaak een wachtkamer is. Met de stakeholders van de dag- en nachtopvang wordt bekeken hoe de dag- en nachtopvang te optimaliseren o.a. door te kijken hoe er ook daar, nog meer gewerkt kan worden aan perspectief. Voor EU-burgers en ongedocumenteerden, in deze vorm van opvang, is het werken aan perspectief ingewikkeld omdat kwetsbaarheid een structurele oplossing vaak in de weg staat.

Werkwijze Op 1 augustus 2020 is er gestart met de 104 plekken permanente winteropvang. Doel van deze opvangplekken is het werken aan perspectief. Er zijn het afgelopen jaar regelmatig inhoudelijke gesprekken gevoerd met de aanbieders (HVO-Querido, Leger des Heils en de Regenboog Groep) om te kijken of de doelstellingen werden behaald en of werkwijzen veranderd moesten worden. Deze uitkomsten zijn meegenomen in de aanbevelingen die worden gedaan in de rapportage van de GGD. De aanbevelingen van de GGD en de reactie van het college zijn hieronder per doelgroep beschreven. De GGD geeft aan dat de corona-pandemie en gelieerde maatregelen in de periode zowel invloed heeft gehad op de doelgroep, de hulpverlening en mogelijkheden voor repatriatie waardoor het moeilijk is een goed beeld te vormen van de effectiviteit van de voorziening voor EU-burgers en ongedocumenteerden. Een extra evaluatie van het functioneren van deze voorzieningen zonder de beperkingen van de Corona-pandemie wordt dan ook aangeraden. Het is daarom te vroeg om definitief conclusies te trekken. Over het eerste half jaar van 2022 zal daarom nogmaals een evaluatie plaatsvinden. Over de uitkomsten wordt u na het zomerreces geïnformeerd. 1. Uitkomsten kortdurende reguliere dag- en nachtopvang (incl.

de 50 bedden vanuit de permanente winteropvang) Op 1 april 2021 waren er 242 bedden beschikbaar voor de kortdurende dag- en nachtopvang. Dit is inclusief de 50 bedden vanuit de permanente winteropvang. Mensen verblijven gemiddeld ruim 6 maanden op een bed. Eind 2020 zijn er extra coalitiemiddelen vrijgemaakt (1 miljoen euro voor 2021 en 1 miljoen euro voor 2022) om extra kwetsbare Amsterdammers met een verblijfsvergunning op te vangen tijdens de wintermaanden. Vanwege de noodopvang vanwege corona werd er begin 2021 weinig gebruik gemaakt van deze extra plekken. Hierdoor was het mogelijk 30 extra plekken in heel 2021 te realiseren voor kwetsbare Amsterdammers. Hier heb ik u

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 april 2022 Pagina 3 van 5

over geïnformeerd in mijn brief van 30 maart 2021. Op deze manier konden we alle kwetsbare Amsterdammers ook na de noodopvang vanwege corona blijven opvangen. We zien dat dit momenteel voorziet in de vraag en zullen daarom in heel 2022 (ipv alleen de wintermaanden) deze 30 plekken blijven continueren met de mogelijkheid deze op te schalen in de winter, passend binnen het budget vanuit het amendement, zodat we alle kwetsbare Amsterdammers opvang kunnen blijven bieden in heel 2022. Er verblijven veel mensen in de kortdurende dag- en nachtopvang die op de wachtlijst staan voor de MO/BW. Daarnaast is er een grote groep die op de wachtlijst staat voor de MO/BW maar geen gebruik maakt van de kortdurende dag- en nachtopvang. Zij verblijven in het algemeen bij familie/vrienden/ kennissen, een GGZ-instelling of een eigen huis zonder voldoende woonbegeleiding. Aanbevelingen van de GGD voor de kortdurende reguliere dag- en nachtopvang  Maak de verhouding tussen vraag en aanbod voor de kortdurende dag- en nachtopvang inzichtelijk.

Hoe vaak komt het voor dat het niet mogelijk of zeer moeilijk is om iemand in de kortdurende dag- en nachtopvang te plaatsen terwijl deze wel tot de doelgroep behoort?  Anticipeer op mogelijk capaciteitsgebrek in de toekomst: o Streef naar de mogelijkheid om snel tijdelijk extra bedden in te kunnen zetten als de capaciteit in gevaar komt voor kwetsbare Amsterdamse daklozen. Dit is in lijn met het beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid ‘Een nieuwe start’ waarin staat dat middels verschillende interventies tien lege plekken in de nacht- en noodopvang worden gerealiseerd zodat er altijd plek is. o Geef blijvend aandacht voor doorstroom in de gehele MO/BW keten en reductie van de MO/BW wachtlijst. Eind 2020 zijn er extra coalitiemiddelen vrijgemaakt om kwetsbare Amsterdammers op te vangen. Hierdoor is er op dit moment genoeg plek in de kortdurende dag- en nachtopvang om kwetsbare Amsterdammers op te vangen. Wanneer dit verandert zullen we de aanbevelingen, in samenwerking met de zorgaanbieders en de GGD uitvoeren. Belangrijk is te blijven realiseren dat opschalen van extra capaciteit in de kortdurende dag- en nachtopvang geen oplossing is voor de doorstroom in de MO/BW keten. 2.

Uitkomsten EU-burgers in de permanente winteropvang aan de Transformatorweg Doel van deze opvang is deze doelgroep, veelal mensen met verslavingsproblemen, perspectief bieden in de vorm van een zelfstandig bestaan in Nederland of terugkeer met begeleiding naar het land van herkomst. In de afgelopen tijd leek dit perspectief voor de helft (25 mensen) mogelijk. De oorspronkelijke doelstelling was een verblijf van maximum 2 maanden. In de praktijk bleek echter dat een verblijfsduur van gemiddeld 7 maanden noodzakelijk was. Aanbevelingen van de GGD voor de opvang van EU-burgers  Om dichtslibben van de voorziening te vermijden is er regelmatig casusoverleg tussen hulpverleners en de GGD. Bij bewoners die ondanks begeleiding geen perspectief op een zelfstandig(er) bestaan of repatriëring hebben wordt besloten tot einde verblijf.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 13 april 2022 Pagina 4 van 5

Zorg voor bestendiging en uitbreiding van de contacten met zorgvoorzieningen in andere belangrijke landen van herkomst. Ter preventie van (langdurige) dakloosheid bij arbeidsmigranten: Onderzoek de mogelijkheden voor hulp bij het vinden van werk voor EUarbeidsmigranten in het algemeen (o.a. door de inzet van de Regenboog Groep, het Werkgeversservicepunt en WPI). Draag zorg voor het voldoen aan basisvoorwaarden bij het geven van werk en huisvesting aan arbeidsmigranten door uitzendbureaus en werkgevers zoals ook beschreven in het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten1. Dit wordt landelijk opgepakt.

We hebben bovenstaande aanbevelingen meegenomen in de gesprekken die we hebben met de betrokken instellingen. Zo wordt er tijdens de overleggen tussen de GGD en de hulpverleners kritischer gekeken naar casussen en gaan we met genoemde partijen in overleg over mogelijkheden bij het vinden van werk. In de loop van de eerste helft van 2022 zal ook een landelijk plan van aanpak dakloze arbeidsmigranten verschijnen. Dit plan wordt momenteel gemaakt onder regie van het Ministerie van VWS. De afronding van dit plan is vertraagd, de oorspronkelijke planning richtte zich op begin 2022. Over dit plan wordt u nader geïnformeerd. 3. Uitkomsten ongedocumenteerden in de permanente winteropvang aan de Transformatorweg Het perspectief voor deze doelgroep is hulp bij terugkeer naar land van herkomst of het verkrijgen van een verblijfsvergunning in Nederland. Gebleken is dat het voor een groot deel van de mensen die gebruik maakt van deze opvang zeer moeilijk is om een duurzaam perspectief te bereiken. Het verkrijgen van een verblijfsvergunning blijkt meestal niet realistisch terwijl deelnemers ook niet kunnen of wensen terug te keren naar land van herkomst. Dit wordt nog eens extra bemoeilijkt, omdat het gaat om zeer kwetsbare personen en er voor hen zeer beperkte mogelijkheden zijn om onderliggende problematiek duurzaam op te lossen.

Deze groep mensen voldoen niet aan de criteria om in aanmerking te komen voor de LVV die we in Amsterdam hebben, bijvoorbeeld omdat zij afkomstig zijn uit een veilig land of een zwaar inreisverbod hebben. Aanbevelingen van de GGD voor de opvang van ongedocumenteerden  Op basis van de ervaringen uit de eerste fase de selectie vooraf verder vorm te geven, zodat de groep ongedocumenteerden die langdurig in de opvang verblijft en waarvoor noch een verblijfsvergunning, noch repatriëring mogelijk is, beperkt wordt.  Om dichtslibben van de voorziening te vermijden is er regelmatig casusoverleg tussen hulpverleners en de GGD. Bij bewoners die ondanks begeleiding geen perspectief op een zelfstandig(er) bestaan of repatriëring hebben wordt besloten tot einde verblijf.

1

Tweede advies aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



Datum 13 april 2022 Pagina 5 van 5

In geval van naturalisatie: op basis van jurisprudentie inzetten op een regeling voor een grotere groep die in dezelfde omstandigheden verkeert, zoals de groep die reeds voor de onafhankelijkheid van Suriname, van Suriname naar Nederland is gekomen.

We hebben bovenstaande aanbevelingen meegenomen in de gesprekken die we hebben met de betrokken instellingen. Zo wordt ook hier tijdens de overleggen tussen de GGD en de hulpverleners kritischer gekeken naar casussen. In de eindevaluatie zal in ieder geval aandacht komen voor het knelpunt dat kwetsbaarheid – zeker bij deze doelgroep - een vervolg oplossing in de weg staat en wat er voor nodig is om toch meer perspectief te kunnen bereiken. Hiermee beschouw ik toezegging (TA2021-001218) over ‘opvang vastgestelde plekken 24uursopvang’ aan mevrouw Van der List in de raadscommissie Zorg, Jeugd & Sport van 26 oktober 2021, als afgehandeld en hoop ik u voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg

Bijlage 1. Rapport DNO en 104 plekken T6

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl