211105 Onderzoeksresultaten juridische mogelijkeden om jacht tegen te gaan

28

Welk doel wordt gediend met het jagen (beheer, afschot)? De aanwezigheid van konijnen en ganzen kan leiden tot schade, overlast of onveilige situaties . Denk aan holen in het talud of de grasmat, vraatschade aan beplanting en vertraging in de bouw. Het beheer heeft het doel dit te voorkomen of op te lossen. Konijnen en ganzen kunnen ook schade veroorzaken aan ecologische oevers. Onderstaand worden de scenario’s uitgewerkt voor de situatie waarin Amsterdam zowel de eigenaar als de gebruiker is van de grond, voorbeelden hiervan zijn parken, plantsoenen, braakliggende grond. Er wordt in de uitwerking op allerlei verschillende aspecten ingegaan. Tabel 5: Drie scenario’s voor de situatie dat Amsterdam eigenaar is en gebruiker: Geen beheer Alternatief Alternatief beheer beheer + Afschot als Laatste Redmiddel 1 Beoogde dier De aanwezigheid De aanwezigheid De aanwezigheid op een bepaalde op een bepaalde op een bepaalde Wat zijn de locatie wordt locatie en de locatie en de gevolgen voor bepaald door de populatieomvang populatieomvang konijn, vos en aantrekkelijkheid kunnen (beperkt) kunnen volledig gans? van die locatie. De beïnvloed worden beïnvloed populatieomvang door de locatie worden. (toename of meer of minder Bij afname) is aantrekkelijk/ voedselgebrek of afhankelijk van bereikbaar te ziektes is o.a.

de maken en door dierenleed beschikbaarheid alternatieven maximaal te van voedsel en zoals voorkomen of ziektes. verplaatsing/ verminderen. Bij voedselgebrek verjaging. of ziektes is Bij voedselgebrek Populatie wordt dierenleed of ziektes is zoveel mogelijk nauwelijks te dierenleed met inzet van voorkomen of beperkt te diervriendelijke verminderen. voorkomen of alternatieven op verminderen. een gezond niveau gehouden. 2 Overige Aanwezigheid en/ Omdat de Omdat de dieren (fauna) of groei van de aanwezigheid op aanwezigheid op populatie kan een bepaalde een bepaalde Wat zijn de leiden tot een locatie en de locatie en de gevolgen voor toename van populatieomvang populatieomvang overige dieren? vossen of andere in beperkte mate in maximale predators en een beïnvloed kunnen mate beïnvloed afname van worden, kan de kunnen worden, concurrenten aanwezigheid en kan de (dieren die op populatieomvang aanwezigheid en hetzelfde voedsel van predators en populatieomvang zijn aangewezen). concurrenten ook van predators en Afname van de in beperkte mate concurrenten ook populatie kan beïnvloed worden. in maximale ertoe leiden dat Bij explosieve toe- mate beïnvloed predators zich op of afname kan dit worden. 29

3

Flora / water Wat zijn de gevolgen voor planten en landschap?

4

Gebruikers Wat zijn de gevolgen voor de gebruikers van de grond? (bezoekers van park/ begraafplaats/ sportveld, gebruikers van (spoor)weg, bouwvakkers of bouwplaats, etc.)

5

Aangrenzende eigenaren (Buren) Wat zijn de gevolgen voor de eigenaren/gebru ikers van aangrenzende gronden? (landbouwers, bewoners, bedrijven, etc.)

andere dieren richten en dat concurrenten in populatie toenemen. Bij explosieve toeof afname zijn de gevolgen voor predatoren en/of concurrenten niet te beheersen. Aanwezigheid en/ of groei van de populatie kan leiden tot vraatschade en aantasting van de kwaliteit en diversiteit van de flora.

leiden tot ongewenste gevolgen voor predatoren en/of concurrenten.

Aanwezigheid of groei van de populatie kan leiden tot schade, overlast en gevaar.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang beperkt beïnvloed kunnen worden, kunnen schade, overlast en gevaar in beperkte mate voorkomen of verminderd worden.

(Excessieve) groei kan leiden tot migratie naar aangrenzende gronden en tot schade, hinder of gevaar op die gronden. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig meer maatregelen

De kans op en omvang van migratie naar aangrenzende gronden kan in beperkte mate voorkomen of verminderd worden. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig meer maatregelen

30

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang beperkt beïnvloed kunnen worden, kan vraatschade en aantasting van flora in beperkte mate voorkomen of verminderd worden.

Populatie is in balans met andere in het gebied levende dieren.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang zoveel mogelijk beïnvloed kunnen worden, kan vraatschade en aantasting van flora zoveel mogelijk voorkomen of verminderd worden. Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang zoveel mogelijk beïnvloed kunnen worden, kunnen schade, overlast en gevaar zo veel mogelijk voorkomen of verminderd worden. De kans op en omvang van migratie naar aangrenzende gronden kan zo veel mogelijk voorkomen of verminderd worden. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig

6

Financieel Wat zijn de kosten van beheer, schade, etc.?

moeten treffen, wordt groter.

moeten treffen, blijft beperkt.

De kosten van beheer zijn nihil. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, overlast, gevaar en eventueel extra beheer wordt groter. De kans op schadeclaims wordt groter.

De kosten van beheer zijn variabel en afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, overlast, gevaar en eventueel extra beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet. De kans op schadeclaims is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet.

31

meer maatregelen moeten treffen, blijft tot een minimum beperkt. De kosten van afschot zijn nihil bij afschot door een WBE en bij afschot door betaalde kracht afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet van alternatieven en de keuze voor de omvang van afschot. De kosten van beheer zijn variabel en afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet van alternatieven en de keuze voor de omvang van afschot. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, overlast, gevaar en eventueel extra beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en de keuze voor de omvang van afschot en is tot een minimum te beperken. De kans op schadeclaims is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en de keuze voor de omvang van afschot en tot een minimum te

beperken. 7

Juridisch Wat zijn de juridische gevolgen?

8

Organisatorisc h Wat zijn de gevolgen voor de organisatie; hoeveel fte is er nodig?

9

Maatschappeli jk Hoe wordt er over gedacht?

(plezier)Jacht kan worden verboden. De kans op schadeclaims is aanzienlijk. Omdat schade en beheerjacht geen gemeentelijke, maar een provinciale bevoegdheid is. Wanneer dit recht de grondgebruiker ontnomen wordt en er schade ontstaat kan deze dit niet bij het Faunafonds claimen en is de gemeente schadeplichtig. In Noodsituaties kan de provincie een opdracht geven om te beheren. Geen mensen nodig voor beheer. Relatief meer mensen nodig voor afhandeling van eventuele schadeclaims.

De kans op schadeclaims is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en het effect.

De kans op schadeclaims is, afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en de keuze voor de omvang van afschot, tot een minimum te beperken.

Aantal benodigde mensen voor beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet voor de uitvoering van alternatief beheer. Relatief minder mensen nodig voor de afhandeling van eventuele schadeclaims.

Meningen over dit onderwerp zijn sterk verdeeld, ongeacht het scenario verwachten we voor en tegenstanders. Draagvlak kan

Dito. Hoewel het draagvlak onder Amsterdammers naar verwachting mede afhankelijk zal zijn van het effect en de inzet van alternatief

Aantal benodigde mensen voor afschot is afhankelijk van de keuze voor de omvang van afschot. Aantal benodigde mensen voor beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet voor de uitvoering van alternatief beheer. Geen mensen nodig voor de afhandeling van schadeclaims. Dierenbescherm ende organisaties: pro en tegen Landschapsbeherende organisaties: pro Bedrijfsleven: pro Provincie: pro

32

1 0

Veiligheid Wat zijn de gevolgen voor de veiligheid?

1 1

Voedselvoorzi en-ing

verder ook nog afhankelijk van de ervaren overlast wisselen. Dierenbescherme nde organisaties: pro en tegen geen beheer; Landschapsbeher ende organisaties: tegen geen beheer; Bedrijfsleven: tegen geen beheer; Provincie: tegen geen beheer; Aanwezigheid en/ of groei van de populatie op een bepaalde locatie kan niet worden beïnvloed en tot onveilige situaties leiden.

beheer. Dierenbescherme nde organisaties: pro en tegen alternatief beheer Landschapsbeher ende organisaties: pro (maar willen ook optie afschot) Bedrijfsleven: tegen Provincie: pro en tegen (voor zover in lijn is met faunabeheerplan)

Geen consumptie van gedode dieren.

Geen consumptie van gedode dieren.

Afhankelijk van inzet en effect van alternatieve methode van populatiebeheer kan een onveilige situatie blijven bestaan.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang zoveel mogelijk beïnvloed kunnen worden, kan onveiligheid zo veel mogelijk voorkomen of verminderd worden. Consumptie mogelijk.

Wat gebeurt er met het gedode dier?

7.3 Amsterdam is eigenaar, een ander is gebruiker In deze situatie zijn er twee partijen bepalend voor het al dan niet toestaan van de jacht: de grondeigenaar (Amsterdam) en de gebruiker. De gemeente kan in (nieuwe) pachtcontracten afspraken maken met de grondgebruiker om beheer uit schade en populatiebeheer te verbieden/tegen te gaan. Het gaat bijvoorbeeld om verpachte landbouwgrond, sportvelden, begraafplaatsen. Er wordt in deze gebieden zowel op ganzen, konijnen als vossen gejaagd. Doelen van het ganzenbeheer zijn het tegengaan van schade aan landbouw en grasland door ganzenvraat en poep, overlast, vlieg- en verkeersveiligheid en verbeteren van de volksgezondheid. Begraafplaatsen en sportvelden ondervinden met name schade van konijnen. Vossen worden beheert met het doel om de biodiversiteit en dan met name de weidevogelpopulatie te beschermen, maar ook om schade te verminderen. Onderstaand worden de scenario’s uitgewerkt voor de situatie waarin Amsterdam de eigenaar van de grond is maar er een andere gebruiker is, 33

voorbeelden hiervan zijn verpachte landbouwgrond, begraafplaatsen, sportvelden. Er wordt in de uitwerking op verschillende aspecten ingegaan. Tabel 6: Drie scenario’s voor de situatie dat Amsterdam eigenaar is en een ander gebruiker: Geen beheer Alternatief Alternatief beheer beheer + ALR 1 Beoogde dier De aanwezigheid De aanwezigheid De aanwezigheid op een bepaalde op een bepaalde op een bepaalde Wat zijn de locatie wordt locatie en de locatie en de gevolgen voor bepaald door de populatieomvang populatieomvang vos en gans? aantrekkelijkheid kunnen beperkt kunnen van die locatie. beïnvloed worden maximaal De door de locatie beïnvloed populatieomvang meer of minder worden. (toename of aantrekkelijk/ Bij afname) is bereikbaar te voedselgebrek of afhankelijk van maken en door eventuele ziektes o.a. de verplaatsing/ is dierenleed te beschikbaarheid verjaging. voorkomen of van voedsel en Bij voedselgebrek verminderen. ziektes (bij of eventuele konijnen). ziektes is Populatie wordt Bij voedselgebrek dierenleed zoveel mogelijk of ziektes is beperkt te met inzet van dierenleed voorkomen of diervriendelijke nauwelijks te verminderen. alternatieven op voorkomen of een gezond verminderen. niveau gehouden Beide populaties kunnen nog toenemen.

2 Overige dieren Vossen vormen De aanwezigheid Omdat de (fauna) een ernstige en aanwezigheid op bedreiging voor populatieomvang een bepaalde Wat zijn de de tanende van vossen en locatie en de gevolgen voor weidevogelpopula ganzen kunnen in populatieomvang overige dieren? tie. beperkte mate in maximale beïnvloed worden. mate beïnvloed Grote groepen Explosieve kunnen worden, ganzen kunnen toename van de: kan de andere fauna - vossen populatie aanwezigheid en verdringen. kan ongewenste populatieomvang gevolgen hebben van predators en voor de populatie concurrenten ook weidevogels. in maximale - Ganzenpopulatie mate beïnvloed kan tot worden. verdringing van De populatie andere fauna ganzen en leiden. vossen wordt in het gewenste evenwicht gehouden met andere in het gebied levende dieren 34

3

Flora / Water Wat zijn de gevolgen voor planten en landschap?

4

Gebruikers Wat zijn de gevolgen voor de gebruikers van de grond? (pachters van landbouwgrond, huurders)

Aanwezigheid en/ of groei van de populatie kan leiden tot vraatschade en aantasting van de kwaliteit en diversiteit van de flora. Grote ganzenpopulaties kunnen een risico vormen voor de waterkwaliteit.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang beperkt beïnvloed kunnen worden, kan vraatschade en aantasting van flora en waterkwaliteit in beperkte mate voorkomen of verminderd worden.

Aanwezigheid of groei van de populatie kan leiden tot schade, hinder en gevaar. Natuur beherende organisaties hebben geen instrumenten om de weidevogels tegen predatie door de vos te beschermen.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang beperkt beïnvloed kunnen worden, kunnen schade, hinder en gevaar in beperkte mate voorkomen of verminderd worden.

Schade bij agrariërs. 5

Aangrenzende eigenaren (Buren) Wat zijn de gevolgen voor de eigenaren/gebru ikers van aangrenzende gronden? (landbouwers, bewoners, bedrijven, etc.)

(Excessieve) groei kan leiden tot migratie naar aangrenzende gronden en tot schade, hinder of gevaar op die gronden door vossen en ganzen. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig meer maatregelen moeten treffen, wordt groter. Risico: - Voor vliegveiligheid

35

De kans op en omvang van migratie naar aangrenzende gronden kan in beperkte mate voorkomen of verminderd worden. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig meer maatregelen moeten treffen, schade ondervinden of veiligheidsrisico’s lopen, blijft beperkt.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang zoveel mogelijk beïnvloed kunnen worden, kan vraatschade en aantasting van flora en waterkwaliteit zoveel mogelijk voorkomen of verminderd worden. Door maximale beïnvloeding is schade/ hinder, gevaar op een aanvaardbaar niveau. Agrariërs hebben minimale schade en kunnen deze claimen bij BIJ12 Schadefonds. Natuur beherende organisaties hebben optimale situatie om natuurdoelen te behalen. De kans op en omvang van migratie naar aangrenzende gronden kan zo veel mogelijk voorkomen of verminderd worden. De kans dat eigenaren van aangrenzende gronden die de populatie op hun grond willen beheren, onevenredig meer maatregelen moeten treffen, schade of veiligheidsrisico’s lopen, blijft tot een minimum beperkt.

rondom Schiphol neemt toe, blijft onopgelost. - Toenemende schade bij agrariërs. 6

Financieel Wat zijn de kosten van beheer, schade, etc.?

De kosten van beheer zijn nihil. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, hinder, gevaar en eventueel extra beheer wordt groter. Lagere inkomsten door oversluiten pachtcontracten, zonder jacht recht. De kans op en kosten van schadeclaims wordt groter.

36

De kosten van beheer zijn variabel en afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, hinder, gevaar en eventueel extra beheer is afhankelijk van de mate van inzet. De kans op schadeclaims is ook afhankelijk van de mate van inzet.

De kosten van afschot zijn nihil bij afschot door een WBE en bij afschot door betaalde kracht afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet van alternatieven en de keuze voor de omvang van afschot. De kosten van beheer zijn variabel en afhankelijk van de mate van inzet van alternatieven en de keuze voor de omvang van afschot. De kans op meer kosten voor gebruikers en aangrenzende eigenaren i.v.m. schade, hinder, gevaar en eventueel extra beheer is afhankelijk van de beheer (afschot) keuze tot een minimum te beperken. De kans op schadeclaims is afhankelijk van de beheer keuzes (afschot) tot een minimum te beperken. (Ganzen) Schade kan bij Schadefonds geclaimd kan worden.

7

Juridisch Wat zijn de juridische gevolgen?

8

9

(plezier)Jacht kan worden verboden. De kans op schadeclaims is aanzienlijk. Omdat schade en beheerjacht geen gemeentelijke, maar en provinciale bevoegdheid is. Wanneer dit recht de grondgebruiker ontnomen wordt en er schade ontstaat kan deze dit niet bij het Faunafonds claimen en is de gemeente schadeplichtig.

Wat zijn de gevolgen voor de organisatie; hoeveel fte is er nodig?

Er is een apart faunabeheerplan voor Schiphol, de gemeente heeft hier beleidsmatig geen invloed op. In Noodsituaties kan de provincie een opdracht geven om te beheren. Geen mensen nodig voor beheer. Relatief meer mensen nodig voor afhandeling van schadeclaims.

Maatschappelij

Meningen over dit

Organisatorisc h

37

De kans op schadeclaims en onveilige situaties in het vliegverkeer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en het effect.

De kans op schadeclaims is, afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet en de keuze voor de omvang van afschot, tot een minimum te beperken.

In Noodsituaties kan de provincie een opdracht geven om te beheren.

Aantal benodigde mensen voor beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet voor de uitvoering van alternatief beheer. Relatief minder mensen nodig voor de afhandeling van schadeclaims.

Het draagvlak

Aantal benodigde mensen voor afschot is afhankelijk van de keuze voor de omvang van afschot. Aantal benodigde mensen voor beheer is afhankelijk van de keuze voor een minimale of maximale inzet voor de uitvoering van alternatief beheer. Relatief minder mensen nodig voor de afhandeling van schadeclaims. Dierenbescherm

k Hoe wordt er over gedacht?

1 0

Veiligheid Wat zijn de gevolgen voor de veiligheid?

1 1

Voedselvoorzi ening Wat gebeurt er met het gedode dier?

onderwerp zijn sterk verdeeld, ongeacht het scenario verwachten we voor en tegenstanders. Draagvlak kan verder ook nog afhankelijk van de ervaren overlast wisselen. Dierenbescherme nde organisaties: pro en tegen geen beheer; Landschapsbeherende organisaties: tegen geen beheer; Bedrijfsleven: tegen geen beheer; Provincie: tegen geen beheer; Aanwezigheid en/ of groei van de populatie op een bepaalde locatie kan niet worden beïnvloed en tot onveilige situaties leiden. Bij Schiphol kan de luchtverkeerveilig heid in het geding komen door toename van een onbeheerde ganzenpopulatie.

voor alternatief beheer onder Amsterdammers is naar verwachting mede afhankelijk van het effect en de mate van inzet. Dierenbescherme nde organisaties: pro en tegen alternatief beheer Landschapsbeher ende organisaties: pro alternatieven, maar willen ook optie afschot. Bedrijfsleven: tegen Provincie: pro en tegen (voor zover in lijn is met faunabeheerplan)

ende organisaties: pro en tegen Landschapsbeherende organisaties: pro Bedrijfsleven: pro Provincie: pro

Afhankelijk van inzet en effect van alternatieve methode van populatiebeheer kan een onveilige situatie blijven bestaan. En de vliegverkeerveilig heid bij Schiphol in het geding komen.

Omdat de aanwezigheid op een bepaalde locatie en de populatieomvang zoveel mogelijk beïnvloed kunnen worden, kan onveiligheid zo veel mogelijk voorkomen of verminderd worden.

Geen consumptie van gedode dieren.

Geen consumptie van gedode dieren.

Consumptie mogelijk.

In het belang van behoud weidevogel is er (meer) draagvlak voor beheer van vossen als sluitstuk na inzet van alternatieven.

7.4 Amsterdam werkt samen met anderen De invloedsfeer van de gemeente beperkt zich doordat er meerdere partijen zijn die invloed in het bestuur kunnen uitoefenen. Het gaat bijvoorbeeld om de recreatiegebieden: Twiske, Spaarnwoude, Groengebied Amstelland. In deze 38

gebieden bevinden zich o.a. Natura 2000 gebieden. En deelnemingen waarin we aandeelhouder zijn zoals de Scheepsexploitatie Maatschappij Bavo N.V. (99,7% aandeelhouder) en GEM (50% aandeelhouder) (zie bijlage 5 voor een overzicht van relevante deelnemingen en recreatieschappen). In deze gebieden veroorzaken zowel vos, gans als konijn wel eens overlast. De gemeente heeft in dit verband niet de positie om faunabeheer inclusief afschot te verbieden. Het staat de gemeente natuurlijk wel vrij om haar standpunten via lobby naar voren te brengen. Ook kan er voor gekozen worden om door middel van de reductie van de financiële bijdrage van de gemeente Amsterdam invloed uit te voeren. Een goed uitgewerkt aanbod van alternatieven kan ook bijdragen aan het zo laat mogelijk inzetten van afschot als sluitstuk van het beheer. Een (uitvoerings)beleid met een checklist om te bepalen wanneer en hoe tot afschot over kan worden gegaan kan voor helderheid zorgen.

7.5 Financiële gevolgen De Gemeente Amsterdam heeft zoals geschetst verschillende mogelijkheden om te sturen op het tegengaan van jacht. Elke keuze heeft echter andere financiële gevolgen; voor een reductie of verbod op jacht zijn middelen nodig. In de huidige situatie is de optie jacht de enige maatregel die geen financiële consequenties heeft. De jacht is zoals deze nu is georganiseerd gratis voor de gemeente. In jachthuurovereenkomsten wordt aan een WBE (tegen betaling) toestemming gegeven voor jacht en/of schadebestrijding en populatiebeheer. De jagers in de Wildbeheereenheid (WBE) die het Faunabeheerplan van de provincie uitvoeren zijn vrijwilligers. Het is het overwegen waard om te onderzoeken of populatiebeheer en overlastbestrijding, indien dit noodzakelijk blijkt, niet beter door professionals in plaats van door vrijwilligers zouden kunnen worden uitgevoerd. Hiermee kan deze beheeroptie voor de gebruikers duurder en daarmee wellicht minder aantrekkelijk worden gemaakt.  Alle andere mogelijkheden om de populatie te beheren en schade en overlast te voorkomen kosten geld: mocht de gemeente kiezen voor het scenario “geen beheer” dan kan de gemeente kosten voor de afhandeling van schadeclaims verwachten. Huurders of pachters van gemeentelijke grond die schade ondervinden omdat geen (schade- en populatie)beheer plaatsvindt zullen deze claims bij de gemeente neerleggen.

De gemeente zal ook de afhandeling hiervan moeten organiseren.  Het scenario om niet te jagen maar alleen “Alternatief Beheer” in te zetten vraagt om een grotere financiële bijdrage. Er zullen kosten worden gemaakt voor de inzet van alternatieve maatregelen van beheer, deze zijn kostbaar omdat de maatregelen arbeidsintensief zijn. Er is meer inzet van fte’s (van boswachters/ beheerders/ uitvoerders, inhuur van externen) nodig voor de uitvoering van dit type beheer. Verder kan het voorkomen dat het niet beheren tot schade en dus schadeclaims van haar huurders of pachters bij de gemeente leidt. Er zullen in dat geval kosten voor de organisatie en afhandeling van de schadeclaims worden gemaakt.  Het scenario Alternatief beheer plus afschot als laatste redmiddel, heeft minder financiële gevolgen. Er worden net als bij het bovenstaande scenario wel kosten voor het stimuleren, organiseren en uitvoeren van alternatief 39

beheer gemaakt. Maar naar verwachting zullen er geen schadeclaims zijn, omdat indien dit nodig blijkt beheer met afschot een mogelijkheid blijft en dit beheer voor de gemeente (in beginsel) kosteloos is.

Indicatie (landbouw)schade De door het Faunabeheerfonds landelijk uitgekeerde bedrag aan tegemoetkomingen voor gewasschade is in de afgelopen vier jaar bijna verdubbeld, naar €21,1 mln. euro. In de provincie Noord-Holland bedraagt dit circa €5 mln. euro per jaar14. Grauwe ganzen veroorzaken de laatste jaren circa 70% van de schade in landelijk gebied.

8 Samenvattend

Het College heeft de juridische mogelijkheden om jacht tegen te gaan laten onderzoeken. Gesprekken met betrokken partners hebben een veelzijdig beeld opgeleverd over de mogelijkheden voor alternatief beheer. Hieronder wordt een samenvatting gegeven van het faunabeheer in Nederland en de mogelijkheden van Amsterdam. Er zijn drie scenario’s uitgewerkt: Geen beheer, Alternatief beheer en Alternatief beheer met afschot als laatste redmiddel. Amsterdam heeft mogelijkheden om de jacht tegen te gaan, voor zover zij eigenaar is van grond. Als eigenaar van grond heeft zij rechten en kan zij ervoor kiezen om van die rechten geen gebruik te maken. Amsterdam heeft als gemeente geen bestuursrechtelijke bevoegdheden, die liggen bij de landelijke en provinciale overheid. Zo kan Amsterdam ten aanzien van jacht geen algemeen verbindende voorschriften vaststellen in bijvoorbeeld de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) of in een andere verordening. Een Faunabeheereenheid (FBE) stelt een faunabeheerplan vast, dat moet worden goedgekeurd door de provincie. De uitvoering vindt plaats door jagers die verenigd zijn in Wildbeheereenheden (WBE’s). De provincie mag vrijstelling en ontheffing verlenen. De mogelijkheden die Amsterdam heeft hangen samen met de drie vormen van faunabeheer die de Wet natuurbescherming kent en de verschillende situaties van eigendom.

De drie wettelijke vormen van faunabeheer zijn jacht, schadebestrijding en populatiebeheer. De wet verstaat onder de term ‘jacht’ het afschot van 5 diersoorten die (hoofdzakelijk) bedoeld zijn voor consumptie. Welke dieren? Jacht 14

5 diersoorten:

Welke voorwaarden? Alleen in het

Dit was in 2016. Faunabeheerplan Noord-Holland 2017-2023.

40

Wie beslist? Rechten (keuze)

Schadebestrijdi ng

Populatiebehee r

houtduif, fazant, wilde eend, konijn en haas 6 landelijke diersoorten: Canadese gans, houtduif, konijn, zwarte kraai, kauw en vos. Per provincie andere, extra diersoorten, afhankelijk van lokale situatie15 Afhankelijk van faunabeheerplan

jachtseizoen onder bepaalde voorwaarden Voorwaarden staan beschreven in vrijstelling, ontheffing en faunabeheerplan.

bij grondeigenaar.

Voorwaarden staan beschreven in vrijstelling, ontheffing en faunabeheerplan.

Toestemming nodig van grondeigenaar, tenzij provincie opdracht geeft.

Rechten (keuze) bij grondgebruiker, rechten kunnen door eigenaar beperkt worden in overeenkomst tussen eigenaar en gebruiker.

Enkele terrein beherende organisaties hebben zelf jagers in dienst, maar de meeste jagers zijn vrijwilligers. In jachthuurovereenkomsten wordt aan een WBE (tegen betaling) toestemming gegeven voor jacht en/of schadebestrijding en populatiebeheer. Mate van invloed De mogelijkheden van Amsterdam hangen dus af van de vraag of Amsterdam eigenaar is en/of gebruiker. Er zijn drie mogelijke situaties die de mate van invloed bepalen: 1. Amsterdam is eigenaar en gebruiker Voorbeelden zijn: parken, plantsoenen, braakliggende grond. 2. Amsterdam is eigenaar, een ander is gebruiker Voorbeelden zijn: verpachte landbouwgrond, begraafplaatsen, sportvelden. 3. Amsterdam werkt samen met anderen Voorbeelden zijn: recreatieschappen waar Amsterdam in het bestuur zit, hier bevinden zich o.a. Natura 2000 gebieden. Wie beslist? Jacht

Schadebestrij

Rechten (keuze) bij grondeigena ar. Rechten

Situatie 1 “park” AMS kan zelf kiezen

Situatie 2 “akker” AMS kan verbieden

Situatie 3 “weidevogelge bied” In overleg met andere partijen

AMS kan

AMS kan

In overleg met

15

In Noord-Holland: brandgans, ekster, gaai, grauwe gans, knobbelzwaan, kolgans, meerkoet, spreeuw, wilde eend, gedomesticeerde en hybride ganzen (d.w.z. iedere gans die niet voor 100% alle kenmerken vertoont van één van de wilde diersoorten grauwe gans, brandgans en kolgans.)

41

ding

Populatiebeh eer

(keuze) bij grondgebruik er, rechten kunnen door eigenaar beperkt worden in overeenkoms t tussen eigenaar en gebruiker. Toestemming nodig van grondeigena ar, tenzij provincie opdracht geeft.

Vervolgstappen:

zelf kiezen

afspraken maken/ overeenkoms ten aanpassen met wederzijds goedvinden

andere partijen

AMS kan zelf kiezen

AMS kan afspraken maken/ overeenkoms ten aanpassen met wederzijds goedvinden Bespreken met gebruikers

In overleg met andere partijen

Bespreke n met beheerde rs

Bespreken met andere partijen

Drie beheerscenario’s Voor elke situatie zijn er drie beheerscenario’s geschetst waaruit gekozen kan worden. Deze scenario’s en de gevolgen per scenario worden onderstaand toegelicht: 1. Geen beheer: Geen afschot en geen alternatief beheer. De natuur wordt in dit scenario op zijn beloop gelaten. De populatieomvang is afhankelijk van de beschikbaarheid van voedsel en eventuele ziekte. De groei van de populatie kan niet worden beïnvloed. De kosten voor het beheer zijn nihil, schade op eigen terrein komt voor eigen rekening. Bij schade of gevaar op aangrenzende percelen kan Amsterdam aansprakelijk gesteld worden. 2. Alternatief beheer: Geen afschot, wel alternatief beheer. De populatieomvang en groei kan afhankelijk van de inzet en het effect van het alternatief beheer worden beïnvloed. De kosten van beheer zijn variabel en afhankelijk van de keuze voor een maximale of minimale inzet. De kans op schade of gevaar op eigen terrein en op aangrenzende percelen is afhankelijk van de mate van inzet van alternatieven en hun effect. 3. Alternatief beheer plus afschot als laatste redmiddel: Afschot als sluitstuk als alle mogelijke preventieve, diervriendelijke alternatieven voor beheer zijn ingezet. De populatieomvang en groei kunnen

42

maximaal worden beïnvloed. De kosten voor afschot zijn nihil bij afschot door de WBE. De kosten van alternatief beheer zijn afhankelijk van de keuze voor een maximale of minimale inzet. De kans op schade op eigen terrein of op aangrenzende percelen is minimaal. Alternatief beheer en maatschappelijk draagvlak Er zijn begin 2019 twee bijeenkomsten gehouden over alternatieve maatregelen voor faunabeheer. Voor deze bijeenkomsten waren meerdere partijen uitgenodigd en is in een breed verband gesproken over effect, geschiktheid, haalbaarheid van (combinaties) van maatregelen. Het doel van deze bijeenkomsten was om zoveel mogelijk verschillende alternatieven en meningen te verzamelen. Tijdens de bijeenkomsten bleek dat de meningen dusdanig uiteenlopen dat consensus niet haalbaar wordt geacht. Dat de meningen over dit onderwerp sterk verdeeld zijn, blijkt ook wel uit het feit dat er de laatste jaren steeds vaker actie wordt gevoerd en rechtszaken worden ingesteld als het gaat om besluiten over het doden van dieren op grond van de Wet natuurbescherming. Uit de rechtspraak blijkt dat hoge eisen worden gesteld aan het onderzoeken en uitvoeren van alternatieve maatregelen, voordat toestemming mag worden gegeven voor het doden van dieren16.

Mogelijkheden alternatief beheer De inventarisatie en bespreking van mogelijkheden voor alternatief beheer leverde het volgende beeld op.

Opbrengst alternatieven voor vossenbeheer. Het plaatsen van (elektrische) rasters en landschapsaanpassing is een veelbelovend alternatief. Bezien vanuit de stad valt de vossenpopulatie op deze wijze goed te beheren. Er zijn een aantal ideeën geopperd die onderzocht kunnen worden. De overlast van Amsterdamse vossen wordt voornamelijk buiten de stad gevoeld -in het landelijk gebied en de recreatiegebieden-, deze is hiermee niet opgelost. Belanghebbende vanuit de natuur- en terrein beherende organisaties geven aan dat de ervaringen met rasters op kleine schaal goed zijn. Maar dat zij deze, zonder de mogelijkheid van beheer met afschot als sluitstuk, te riskant vinden voor de kwetsbare weidvogelpopulaties. Opbrengst alternatieven voor ganzen Nestbeheer kan afhankelijk van de soort ganzen en de plaats effectief zijn. In het buiten- gebied op (de grote populaties) grauwe ganzen, is het echter Ontheffingen o.g.v. artikel 3.8 Wnb voor het doden van vossen ten onrechte verleend (Rechtbank Noord-Nederland, 15 mei 2019, ECLI:NL:RBNNE:2019:2184) en Opdracht aan Staatsbosbeheer o.g.v. artikel 3.18 Wnb om edelherten te doden terecht verleend (Rechtbank Midden-Nederland, 19 november 2018, ECLI:NL:RBMNE:2018:5616). 16

43

lastiger, minder effectief en erg arbeidsintensief. Ook kan het elders voor grotere aantallen ganzen zorgen. Buiten de stad in de landbouw-, recreatiegebieden zijn mogelijk wel kansen om meer in te zetten op innovatie en combinaties van verjagingsmiddelen om gewenning tegen te gaan. Ten aanzien van de Schipholstrategie zijn er zwaarwegender belangen om te beheren. De lucht- en verkeersveiligheid rondom Schiphol moet worden geborgd. Er wordt hier gewerkt met alternatieve maatregelen voor beheer, maar dit is op dit moment nog niet voldoende. Opbrengst alternatieven voor konijnen. De konijnen zijn goed met de huidige alternatieve maatregelen te beheren. Bijvoorbeeld door ze te vangen en verplaatsen, of de omgeving aan te passen (eventueel met rasters). Concluderend:  De kracht van de alternatieven zit veelal in de juiste combinatie van maatregelen per gebied; maatwerk. Zo wordt ook de snelle gewenning aan enkelvoudig ingezette verjagingsmiddelen ondervangen.  De alternatieven zijn over het algemeen kostbaarder en meer arbeidsintensief dan het alternatief van de jacht, wat ze vanuit financieel oogpunt minder aantrekkelijk maakt.  Er is behoefte aan onafhankelijk onderzoek naar de effectiviteit van de alternatieven en innovatie.  In veel gevallen, waaronder bij landschapsinrichting, is de gemeente afhankelijk van anderen om haar doelen te kunnen behalen.

9 Beleidsmatige mogelijkheden

9.1 Inleiding In dit onderzoeksrapport is uiteengezet dat het tegengaan van jacht op Amsterdams grondgebied mogelijk is, en dat bestaand juridisch instrumentarium hierbij ingezet kan worden. Als eigenaar van gronden kan Amsterdam (privaatrechtelijk) invloed uitoefenen. In situaties waar Amsterdam op het terrein van natuur- en landschapsbeheer samenwerkt met andere partijen (bijvoorbeeld de recreatieschappen), is de invloed om jacht tegen te gaan meer beperkt. De gemeente kan in deze situaties wel in overleg treden

44

met deze partijen. In dit afsluitende hoofdstuk worden de mogelijkheden ten aanzien van jacht gepresenteerd en toegelicht.

9.2 Mogelijke uitgangspunten met betrekking tot tegengaan jacht Het doel van het Amsterdamse dierenwelzijnsbeleid is het bijdragen aan het behouden en, waar nodig en gewenst, verbeteren van het welzijn van zowel gehouden dieren als vrijlevende dieren binnen de gemeentegrenzen van Amsterdam. Amsterdam wil een natuurinclusieve stad zijn. Alles overziend zijn er de volgende mogelijkheden om ten aanzien van jacht te kiezen: I. Amsterdam staat géén (plezier)jacht op haar grondgebied/op gemeentegronden toe. Toelichting (Plezier)jacht is het jagen op dieren zonder reden voor schadebestrijding of (populatie)beheer.17 In 1989 is de motie Cnoop Koopmans door de gemeenteraad aangenomen. In de motie werd uitgesproken dat (plezier)jacht niet gewenst is op het grondgebied van de gemeente Amsterdam. Sindsdien wordt er in de Amsterdamse pachtcontracten opgenomen dat de gemeente de jachtrechten niet aan de pachter overdraagt. Binnen (de invloedssfeer van) de gemeente Amsterdam wordt dus niet meer ‘voor het plezier’ gejaagd. Om (plezier)jacht ook in de toekomst te voorkomen, is het uitgangspunt dat jachtrechten voor gronden die in eigendom zijn van de gemeente Amsterdam niet aan derden worden verpacht. II. Voor jacht/afschot in het kader van schadebestrijding en populatiebeheer geldt een ‘Nee, tenzij-beleid’.

Toelichting De gemeente Amsterdam streeft diervriendelijk faunabeheer na, waarbij de intrinsieke waarde van het dier en de ecologische context het vertrekpunt vormen. Hierbij wordt het doden van dieren (in de basis) niet beschouwd als

17

Onder schadebestrijding vallen maatregelen die worden genomen om (verdere) schade te voorkomen aan onder meer gewassen of vee. Met populatiebeheer kan de omvang van populaties worden beperkt.

45

een duurzame methode om schade te bestrijden of populaties te beheren (Agenda Dieren 2015-2018). In de meeste gevallen zijn er maatregelen toe te passen die minder vergaand en, uit het oogpunt van dierenwelzijn, minder belastend zijn. Het doden of afschieten van dieren dient de allerlaatste optie te zijn. Er kan gekozen worden voor een ‘nee, tenzij-beleid’. Dit houdt in dat het doden van dieren pas aan de orde kan komen als: 1. de noodzaak hiertoe wordt aangetoond; deze noodzaak door een gemeentelijke (stads)ecoloog wordt onderschreven; 2. alternatieve methoden voor schadebestrijding en populatiebeheer aantoonbaar zijn onderzocht. Voorbeelden hiervan zijn verjaging, nestbeheer, het aanpassen van de omgeving, afrasteren van gebieden en/of het vangen en verplaatsen van dieren. Elke aanvraag voor jacht zal aan deze twee criteria worden getoetst. In tegenstelling tot (plezier)jacht komt afschot en het doden van dieren in het kader van schadebestrijding en populatiebeheer nog wél voor op het Amsterdams grondgebied. Dit is onder (verschillende) omstandigheden mogelijk op grond van publiekrechtelijk afgegeven vrijstellingen of ontheffingen.

Er is een eerste inventarisatie gemaakt van plekken waar jacht of afschot met het oog op schadebestrijding en populatiebeheer nog plaats zou kunnen vinden (zie bijlage 5).18 Uit de eerste inventarisatie blijkt dat er (mogelijk) bejaging van dieren in het kader van schadebestrijding en populatiebeheer kan plaatsvinden op onder meer door Amsterdam verpachte (landbouw)gronden in de Tuinen van West en Waterland. Ook in gebieden waar Amsterdam samenwerkt met anderen, zoals bij recreatieschappen/natuurgebieden, of een deelneming in heeft, vindt (soms) jacht/afschot in het kader van schadebestrijding en populatiebeheer plaats. Bekend is dat er wordt gejaagd op diverse soorten ganzen rondom Schiphol (in het bijzonder in verband met de luchtverkeerveiligheid)19 en dat er bejaging voorkomt op gronden van terrein beherende organisaties, zoals Staatsbeheer en Natuurmonumenten. Bijlage 5 geeft mogelijk geen compleet beeld, omdat de gemeentelijke bestanden niet meer informatie geven dan hier gepresenteerd. Tevens bevat de lijst contracten die in naam pacht-contracten zijn, maar soms een woonhuis met (wat) grond betreffen. Wellicht dat de lijst op basis van aanvullende informatie wordt aangepast in de toekomst (denk bijvoorbeeld aan informatie uit de (oude) stadsdelen, de gemeentelijke begraafplaatsen, sportvelden en het Amsterdamse Bos). Jacht/afschot niet langer toegestaan, tenzij…

18

Voor wat betreft de (pacht)overeenkomsten die Gemeentelijk Vastgoed beheert, is deze stand gebaseerd op de informatie zoals die bij de afdeling Vastgoed bekend is. Het gaat om eigen gronden, maar ook om gronden waar de gemeente invloed op heeft via deelnemingen, zoals bijvoorbeeld BAVO N.V. (o.a. Volgermeerpolder). Daarnaast zijn in het overzicht relevante verbonden partijen benoemd. 19 Uitvoering vindt plaats door WBE’s op basis van het geldende Ganzenbeheerplan omgeving Schiphol.

46

Wil Amsterdam alle vormen van jacht, waaronder schadebestrijding en populatiebeheer tegen- gaan, dan is het wenselijk dit expliciet(er) in te bedden in (erf)pacht- en huurovereenkomsten die worden afgesloten. In voorbereiding hierop is door advocaten van NautaDutilh advies (over de juridische mogelijkheden) uitgebracht in de vorm van een tweetal memoranda. 20 Criteria en aandachtspunten die daaruit zijn voortgekomen, worden meegenomen (in de verdere uitwerking). Momenteel wordt door de gemeente een nieuwe bepaling over jacht voor in de standaard door de gemeenten af te sluiten pachtovereenkomsten voorbereid. De bepaling zorgt ervoor dat niet alleen de (plezier)jacht, maar ook jacht in kader van schadebestrijding en populatiebeheer niet (zonder meer) aan de pachter wordt overgedragen. Daarnaast wordt bepaald (of) dat de pachter op voorhand toestemming verleend om door de verpachter (de gemeente Amsterdam) aangewezen jager(s), als dat nodig is, op het gehuurde grondgebied te laten jagen. Amsterdam bepaalt dus of er op de grond gejaagd wordt. Daarbij dient afdwingbaarheid van afspraken te worden nagestreefd via de privaatrechtelijke weg, zoals door het opnemen van een boetebepaling in overeenkomsten. Ruimte en Duurzaamheid gaat verder in overleg met de directie Vastgoed om de precieze tekst van de bepaling in de pachtovereenkomsten verder af te stemmen.

Beoordeling (verzoeken) jacht/afschot in het kader van schadebestrijding en beheer Als de in de vorige paragraaf genoemde nieuwe bepaling in de pachtcontracten ingaat, zal jacht op grond van Amsterdam in principe zijn verboden (‘nee, tenzij’). Acht een pachter het toch nodig dat er uit oogpunt van schadebestrijding en/of populatiebeheer op zijn grond moet worden gejaagd, dan zal hij hiervoor toestemming aan de gemeente moeten vragen. Allereerst toetsen gemeentelijke ecologen het verzoek aan de hierboven genoemde criteria: ‘1) is noodzaak aangetoond, 2) zijn alternatieven geprobeerd’. De aanvrager zal met een duidelijke, verifieerbare onderbouwing van zijn verzoek moeten komen. Ook zal hij/zij inzichtelijk moeten maken hoe groot de te verwachten schade is als er niet gejaagd wordt. Indien gewenst/nodig, wordt hierbij tevens een groep van (externe) deskundigen geraadpleegd, onder regie van een gemeentelijke (stads)ecoloog. Dit alles leidt tot een advies over de (on)wenselijkheid van bejaging in het betreffende geval en of en wanneer tot jacht/afschot over dient te worden gegaan. Wanneer het verzoek van de pachter redelijk en voldoende onderbouwd is, kan de gemeente Amsterdam besluiten om in het gebied tot bejaging over te (laten) gaan. De beoordeling van diervriendelijke alternatieven en (de noodzaak van) bejaging is maatwerk en vraagt steeds om een locatie-specifieke afweging.

Belangrijk is om verzoeken voor jacht/afschot van dieren op eenzelfde wijze te behandelen. Bij de beoordeling van de inzet van alternatieve maatregelen en, indien aangetoond noodzakelijk, de wijze waarop afschot wordt bepaald, maken

20

Memorandum Uitvraag Tegengaan Jacht d.d. 19-05-2019 en memorandum Tegengaan Jacht lopende (erf)pacht d.d. 02-02-2020.

47

de ecologen gebruik van een te ontwikkelen werkwijzer met criteria voor de beoordeling. Daarbij bieden bestaande alternatieven zoals uitgewerkt in hoofdstuk 6 uit dit rapport handvatten. III. Diervriendelijke maatregelen en alternatief beheer genieten in Amsterdam de voorkeur. Amsterdam stimuleert om deze reden diervriendelijke en alternatieve maatregelen. Toelichting: Met een ‘nee, tenzij-beleid’, kanAmsterdam inzetten op het stimuleren van alternatieve beheermaatregelen. Omdat de vos, de gans het konijn, volgens de pachters/huurders van grond, momenteel de meeste overlast geven, zet Amsterdam de komende jaren in op het stimuleren van alternatieve beheermaatregelen voor deze diersoorten. De nadruk daarbij ligt in eerste instantie op ganzen en vossen. Met de huidige alternatieve maatregelen zijn konijnen goed te beheren. Gestart wordt met pilots/experimenten op de gronden waar de gemeente de meeste invloed heeft. Waar mogelijk zoekt Amsterdam hierbij samenwerking met andere partijen/partners. Ganzen De grootste overlast van ganzen concentreert zich op de gronden/het gebied rondom Schiphol. Ook uit oogpunt van vliegverkeerveiligheid moet hier aan oplossingen worden gewerkt. In de notitie Gans Anders heeft Amsterdam 12 alternatieven voorgesteld met betrekking tot jacht.

De notitie is toen verzonden aan en besproken met onder andere de provincie Noord-Holland, rijksministeries en met Schiphol. Helaas was er indertijd bij deze partijen weinig animo om samen met Amsterdam alternatieven voor jacht uit te werken. Begin 2019 is echter een nieuw College van Gedeputeerde Staten aangetreden. Het coalitieakkoord 2019-2023 ‘Duurzaam Doorpakken! bevat goede aanknopingspunten, zoals de zinssnede over het stimuleren zonnepanelen rond Schiphol21, om opnieuw gezamenlijk met de provincie en andere partijen overleg over mogelijke alternatieven voor jacht/afschot in gang te zetten. Hiertoe zal Amsterdam het initiatief nemen. Vos (en weidevogels) Afgelopen paar jaar is in het gebied De Kinsel in Amsterdam Noord en in de Wilmkebreekpolder geëxperimenteerd met vossenrasters. Deze rasters – een soort schrikdraad – worden om weides geplaatst waar jaarlijks vele weidevogels komen broeden. De resultaten van deze pilots zijn tot op heden veelbelovend. Ook de inzet van een vossenraster in de Bovenkerkerpolder, Amstelland, heeft volgens berichten uit het veld effect: er werd sinds de plaatsing van het raster in 2019 geen predatie door de vos in het gebied opgemerkt. 22 21

De zinssnede ‘In een pilot onderzoeken we of zonneakkers in de Schipholregio tevens een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van ganzenoverlast.’ op pagina 6 van het Coalitieakkoord. 22 Bron: ‘Vossenrasters in de praktijk: Eem- en Amstelland’, 26 september 2019, vogelbescherming.nl.

48

Amsterdam heeft de wens om verder in te zetten op onder meer gronden van de BAVO voor pilots. Hier kan Amsterdam veel bereiken als het gaat om het tegengaan van jacht/afschot en heeft Amsterdam relatief veel invloed door haar meerderheidsbelang. Vossenrasters kunnen gedurende het broedseizoen van weidevogels worden toegepast, gecombineerd met andere maatregelen (om vossen te weren en de weidevogelpopulatie te bevorderen). Samenwerking opzoeken Er is geen formule die aantoonbaar werkt voor het inzetten van diervriendelijke alternatieven voor jacht/afschot. Per locatie en per diersoort is dit maatwerk. De kracht van alternatieven zit vaak in een combinatie van alternatieve maatregelen. Hierbij is Amsterdam in veel situaties, zoals op het gebied van landschapsinrichting, (mede) afhankelijk van anderen; omdat Amsterdam niet (wettelijk) bevoegd is en/of dient te overleggen of samenwerken met andere partijen. Amsterdam zoekt waar mogelijk naar samenwerking, om samen af te stemmen wat de mogelijkheden zijn. IV a. Amsterdam draagt actief haar standpunt ten aanzien van jacht uit aan verbonden partijen. IV b. Amsterdam geeft voor gronden in particuliere eigendom een signaal af dat jacht ongewenst is. Toelichting Als Amsterdam niet de (enige) grondeigenaar is, heeft zij een beperkte invloed op de beleidsontwikkeling.

Hiervan is sprake in de volgende situaties: in het geval van verbonden partijen zoals aangesloten bij een recreatieschap en deelnemingen waarbij de gemeente Amsterdam voor minder dan 50% eigenaar is, of als de grond in particulier eigendom is binnen Amsterdam. Bij verbonden partijen, zoals aangesloten bij een recreatieschap of als Amsterdam via een deelneming betrokken is, draagt Amsterdam (wanneer jacht/afschot aan de orde is) actief uit wat het standpunt is ten aanzien van jacht en wat zij daarbij belangrijk vindt. Amsterdam staat ervoor om waar mogelijk schade, gevaar of overlast op een zo diervriendelijke mogelijke manier tegen te gaan. Zij legt nadrukkelijk een accent bij het promoten van alternatieve beheermogelijkheden. Indien gewenst, kan zij middelen inzetten om in de lijn van het Amsterdams jachtbeleid te kunnen handelen. Buiten eigen grondgebied, bij gronden in particuliere eigendom, is het juridisch niet mogelijk om de standpunten van de gemeente Amsterdam door te voeren in eenbeleid. De gemeente Amsterdam kan slechts het signaal afgeven dat het niet gewenst is om zonder noodzaak dieren te doden in Amsterdam en vragen om het beleid van Amsterdam toe te passen of te respecteren.

Tot besluit Uit het (juridische) onderzoek naar het tegengaan van jacht is aldus gebleken dat Amsterdam, met name als grondeigenaar, mogelijkheden heeft om bejaging of het doden van dieren tegen te gaan. Als gemeente is Amsterdam niet overal in de positie om jacht een halt toe te roepen, omdat zij geen grondeigenaar en/ of gebruiker is, geen doorslaggevende stem of zeggenschap heeft.. 49

In de communicatie (naar buiten toe) zal (dan) ook helder dienen te zijn wat de positie van Amsterdam is met betrekking tot bepaalde locaties en diersoorten. Voorbeelden in dit verband zijn stroken grond direct langs de spoorlijn(en) waar spoorbeheerder Prorail verantwoordelijk voor is of het beheer van muskusratten, dat -gelet op de Waterwet- een taak is van de waterschappen.

50

Bijlage 1: Overzicht van de Wildbeheereenheden (WBE’s) in Noord-Holland Rondom Amsterdam zijn de volgende WBE’s actief: de Dieen, Waterland en omstreken, Zaanstreek, Amstelland, Spaarnwoude, Haarlemmermeer en omstreken, IJmeer en Vechtstreek.

51

52

Bijlage 2: Leefgebieden vos In de onderstaande kaart worden de leefgebieden van de vossen, hun uitvalsbasis, weergegeven. Waar natuurbeschermingsgebieden en recreatiegebieden liggen (dit zijn: Natura 2000 netwerk , Natura Netwerk Nederland, NNN Weidevogelgebieden). Maar ook is weergegeven waar mogelijkheden voor het plaatsen van rasters zijn.

53

Bijlage 3: Leefgebieden gans

54

Bijlage 4: Leefgebieden Konijn

55

Bijlage 5: Inventarisatie gronden en verbonden partijen Inventarisatie (pacht)gronden Onderstaand een overzicht van de gronden die in beheer zijn bij Gemeentelijk Vastgoed. In het overzicht is per overeenkomst aangegeven of (plezier)jacht is toegestaan en of op de grond(en) mogelijk jacht in het kader van schadebestrijding en/of populatiebeheer kan plaatsvinden.23 Adres / gronden

Soort contract

(Plezier)jac ht toegestaan

Broek in Waterland F*24

Pachtovereenkom st (Project bodem, G&O) Pachtovereenkom st (BAVO) Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st (Project bodem, G&O) Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom

Nee

Schadebestrijd ing / populatiebehe er kan (mogelijk) plaatsvinden Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Broek in Waterland C* Broek in Waterland F* Osdorperweg * Osdorperweg * Osdorperweg * Osdorperweg * Osdorperweg *

Osdorperweg * Osdorperweg * Osdorperweg * Osdorperweg * 23

Op basis van uitvraag bij/informatie van de Afdeling Vastgoed. November 2018. Schadebestrijding kan enkel plaatsvinden na/met publiekrechtelijk afgegeven vrijstellingen of ontheffingen. Gemeentelijk Vastgoed heeft voor populatiebeheer geen toestemming verleend om dit (namens de gemeente) uit te voeren. In uitzonderlijke gevallen kan jacht/afschot plaatsvinden na een opdracht van de provincie op grond van artikel 3.18 Wnb. Daarbij kan bepaald zijn dat er voor uitvoering van de opdracht toegang tot de grond(en) is, zonder dat daarvoor toestemming van de grondeigenaar (de gemeente) vereist is. 24 In verband met privacy(wet- en regelgeving) zijn de huisnummers in deze versie geanonimiseerd.

56

Nieuwedam D *.

Nieuwedam C * Nieuwedam D * Nieuwedam E * Raasdorperweg * A Raasdorperweg hoek Osdorperweg * Raasdorperweg * Raasdorperweg * Ransdorp A *

Ransdorp E * Ransdorp D * Ransdorp G * Ransdorp G *

Ransdorp G * Gronden en/of wateren RansdorpDurgerdam Gronden en/of wateren Volgermeerpolder

st Pachtovereenkom st (Project bodem, G&O) Pachtovereenkom st (BAVO) Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st Pachtovereenkom st (Project bodem, G&O) Pachtovereenkom st (BAVO) Pachtovereenkom st (BAVO) Pachtovereenkom st (BAVO) Pachtovereenkom st (BAVO) Huurovereenkoms t (BAVO)

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Nee

Ja

Overzicht verbonden partijen Onderstaand een opsomming van verbonden partijen (o.a. deelnemingen, recreatieschappen), die relevant zijn in het kader van (toekomstige) jacht/afschot. Deelnemingen Amsterdam kan invloed uitoefenen op het tegengaan van de jacht in de deelnemingen waar zij 100% of voor een deel aandeelhouder van is.25 25

Gebaseerd op het overzicht van 23 april 2019 met alle deelnemingen waar de gemeente Amsterdam aandeelhouder van is. Dit overzicht is gepubliceerd op de

57

Deelnemingen waar de gemeente Amsterdam 100% aandeelhouder van is:  Havenbedrijf Amsterdam N.V. Deelnemingen waar de gemeente samen met één of meerdere andere aandeelhouders aandeelhouder van is:  Scheepsexploitatie Maatschappij Bavo N.V. (99,7%)  GEM Lutkemeer Beheer B.V. (50%) en C.V. (20%)  N.V. Luchthaven Schiphol (20,03%)  Schiphol Area Development Company NV (25%) Recreatieschappen Amsterdam zit in het bestuur van de volgende recreatieschappen:   

Spaarnwoude (Aandeel Amsterdam 16%) Twiske Waterland (Aandeel Amsterdam 24%) Groengebied Amstelland (Aandeel Amsterdam 49%)

Nb. Amsterdam is (vooralsnog) participant in het Goois Natuurreservaat en vertegenwoordigd in het bestuur van Stichting Goois Natuurreservaat. Amsterdam levert een participantenbijdrage van 10%. Amsterdam heeft de wens geuit om uit de Stichting Goois Natuurreservaat te willen treden.

gemeentelijke website (www.amsterdam.nl).

58

Literatuurlijst              

Boerenlandvogels en predatie: een update van de huidige kennis, Jessica van der Wal & Wolf Teunissen, SOVON 2018; Factsheet predatie, Vogelbescherming Nederland, 2019; Faunabeheerplan Noord-Holland 2017-2023, Faunabeheereenheid Noord Holland; Ganzenbeheerplan Noord-Holland omgeving Schiphol 2018-2024, Faunabeheereenheid Noord Holland, 2 februari 2018; Faunaschade preventiekit, module ganzen, BIJ12 Faunafonds, 20 december 2016; Faunaschade preventiekit, module haasachtigen, BIJ12 Faunafonds, 2016; Faunaschade preventiekit, module wolven, vossen en marterachtigen, BIJ12 Faunafonds, 2016; Protocol predatiebeheer bij weidevogels, Altenburg & Wymenga, E.B. Oosterveld, 2014; Roulatieplan wildschadepreventie, ervaringen met het rouleren van wildafweermiddelen tussen bedrijven, M.A. Schoutsen, februari 2004; Ganzenakkoord, Product: ‘Gereedschapskist’. Maatregelen voor het verminderen van schade door ganzen in de zomerperiode; Ganzenbeheerplan omgeving Schiphol 2018-2024, Faunabeheereenheid Noord-Holland, 5 februari, 2018; Vakblad Natuur & Landschap, special jacht, november 2018; Stroomschema maatregelen, hulpmiddel opstellen ganzenbeheerplannen door de GAK’s; Vossenrasters in de praktijk: Eem- en Amstelland, Vogelbescherming Nederland , 26 september 2019.

59