210602 Raadsinformatiebrief Voortgang Tegengaan Kansenongelijkheid NW 3 juni (002) (002)

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 juni 2021 Onderwijs, Armoede en Schuldhulpverlening, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Jeugd(zorg), Sport en Recreatie Volwasseneneducatie, Laaggeletterdheid en Inburgering Bouwen en Wonen en Zorg Marjolein Moorman, Rutger Groot Wassink, Simone Kukenheim en Laurens Ivens Directie OJZD bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang tegengaan Kansenongelijkheid

Datum Portefeuille(s)

Portefeuillehouder(s):

Geachte commissieleden, Het tegengaan van kansenongelijkheid is één van onze topprioriteiten. Al voor de coronacrisis zetten we ons hier stevig voor in, samen met onze maatschappelijke partners, Amsterdammers, kennisinstellingen en het Rijk. Nu is deze prioriteit belangrijker dan ooit. De coronacrisis raakt onze stad hard. Het vergroot de ongelijkheid en verdiept de tweedeling. De sociale gevolgen en gezondheidseffecten van de crisis zijn ongelijk verdeeld over de stad. Ze zullen naar verwachting nog jarenlang merkbaar zijn. We naderen het einde van onze collegeperiode. Het college van B en W heeft grote stappen gezet in het tegengaan van kansenongelijkheid. Hiermee zijn we er nog niet; ook het volgende college wacht een fikse opgave, die er al lag voor de coronacrisis en met de pandemie alleen maar groter is geworden. Onze stad kent een rijkdom aan talenten, initiatief en ondernemerschap; het mag niet zo zijn dat achtergrond bepalend is voor de mogelijkheden die Amsterdammers hebben om zich te ontwikkelen. Niet voor de Amsterdammers en niet voor onze maatschappij. Veel steunmaatregelen van het Rijk bieden de mogelijkheid om de effecten van de vergrote (kansen)ongelijkheid op de kortere termijn te tegen te gaan. Om kansenongelijkheid echter fundamenteel aan te pakken, zijn systeemveranderingen van het volgende kabinet nodig.

Met het Rijk moeten we ons de komende jaren blijven inzetten om de schade die is ontstaan door de crisis te beperken en kansenongelijkheid structureel aan te pakken. Met de voortgangsbrief van 23 oktober 20201 heeft het college van B en W u geïnformeerd over onze brede inzet op het tegengaan van kansenongelijkheid. Met deze brief vatten wij voor u samen waar we momenteel staan op het vlak van: 1. toegenomen ongelijkheid en versterkende effecten van de coronacrisis; 2. de ontwikkelingen wat betreft de Amsterdamse inzet tegen kansenongelijkheid;

1

Besproken in raadsvergadering van 20 januari 2021.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 2 van 12

3. de benodigde systeemveranderingen vanuit het Rijk. 1. Toegenomen ongelijkheid en versterkende effecten van de coronacrisis De crisis raakt mensen in een kwetsbare positie extra hard. Problemen stapelen zich op de problemen die er al waren. Kwetsbare groepen worden groter.2 De werkloosheid is toegenomen. Werkloosheid treft vooral jongeren, praktisch opgeleiden en personen met een migratieachtergrond3. Het aantal banen in onze regio daalde met bijna 18.000. De werkgelegenheid in Amsterdam is kwetsbaar voor de huidige crisis, omdat hier relatief veel banen in de horeca, zakelijke dienstverlening en luchtvaart zijn. Opvallend is dat het aantal Amsterdammers met een WW-uitkering relatief het sterkst is gestegen onder praktisch- en middelbaaropgeleiden en dat zij minder vaak vanuit de WW terugstromen naar werk.4 Ook ondervinden veel flexwerkers en zzp’ers hard de gevolgen van de coronamaatregelen. De flexibilisering van arbeid is toegenomen en Amsterdam kent een groot aandeel flexwerkers en zzp’ers. Zorgen over baanbehoud zijn bij deze groep het grootst. Steeds vaker gaan flexwerkers en zzp’ers er in inkomen op achteruit en hebben ze moeite om rond te komen. Bijna de helft van alle zelfstandigen in de regio heeft een beroep moeten doen op de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Steeds meer mensen hebben moeite met rondkomen.

Voor Amsterdammers met een bijstandsuitkering is het uitkeringsniveau vaker onvoldoende tegen armoede. Sinds het begin van de coronacrisis is het aantal Amsterdamse huishoudens dat voedselpakketten ontvangt met 49% gestegen.5 De kans om (duurzaam) uit de armoede te komen verschilt per groep. Jongeren zijn hard geraakt, maar in het verleden toonde deze groep zich veerkrachtig. Ook mensen die relatief kort in armoede leven, hebben meer kans om eruit te komen dan mensen die langer in armoede leven. Toch zal de grootte van de groep mensen die in armoede leeft waarschijnlijk niet snel weer dezelfde zijn als voor de crisis. Voor een deel, bijvoorbeeld voor oudere en praktische opgeleide Amsterdammers, zal het ook na de crisis lastig blijven om uit de armoede te komen.6 Het verlies van werk en inkomen kan leiden tot sociaal isolement en slechtere fysieke en mentale gezondheid. Gezondheidsverschillen lijken door de maatschappelijke en economische gevolgen van de crisis groter te worden. Mensen die zich al in een kwetsbare maatschappelijke positie bevonden komen zo steeds meer op achterstand te staan.7 Zo hebben ook ongedocumenteerden het zeer zwaar. Veel hebben hun tijdelijke werk verloren en zijn bang zich te laten testen bij de GGD of zorg te vragen. Ook heeft de crisis een grote impact op de jeugd.

Binnen het onderwijs zien we dat leerlingen in een kwetsbare positie het hardst worden geraakt. De schoolsluiting heeft een negatief effect gehad op de leerprestaties. Dit effect is groter bij leerlingen met een reeds bestaand risico op 2

Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) tijdens G4 Kamerleden bijeenkomst kansenongelijkheid 22 maart. SCP tijdens G4 Kamerleden bijeenkomst kansenongelijkheid 22 maart. 4 OIS, Ontwikkeling armoede in coronatijd (2021), CBS bewerking. 5 OIS, Ontwikkeling armoede in coronatijd (2021), dec. 2020 t.o.v. feb. 2020. 6 OIS, Ontwikkeling armoede in coronatijd (2021). 7 RVS, Een eerlijke kans op gezond leven (2021). 3

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 3 van 12

onderwijsachterstanden.8 Ook het mbo-onderwijs staat zwaar onder druk. De mbo’s spannen zich elke dag in om hun studenten het best mogelijke onderwijs te bieden. Het leren op de werkvloer krijgt door de crisis echter moeilijker vorm en studenten missen het contact met elkaar en docenten.9 Verder zien we dat jongeren hun stage of (bij)baan verliezen. Ook is er sprake van eenzaamheid of depressieve gevoelens en verveling. Bij sommigen lopen de spanningen thuis op. Daarnaast dreigen sommige jongeren uit beeld te raken bij instanties en is er sprake van een toename van suïcidaal gedrag en eetstoornissen.10 Naast bovengenoemde ontwikkelingen zien we dat de woningmarkt steeds sterker onder druk staat. Door de sterk stijgende woningprijzen neemt het verschil in vermogensopbouw tussen Amsterdammers met en Amsterdammers zonder koopwoning toe. De betaalbaarheid van sociale huurwoningen is voor een deel van de huurders een probleem en de huidige crisis kan tot gevolg hebben dat meer huishoudens de noodzakelijke uitgaven niet meer kunnen betalen. In het gedeelte van de huursector waar de vrije markt vrij spel heeft, leiden huurstijgingen voor meer huishoudens tot hoge woonlasten. Prijsstijgingen in de koopsector maken dit deel van de woningmarkt voor een steeds kleinere groep bereikbaar.11 2.

De Amsterdamse inzet tegen kansenongelijkheid Via diverse thematische voortgangsbrieven bent u geïnformeerd over de stappen die het college van B en W de afgelopen maanden heeft gezet in het tegengaan van kansenongelijkheid.12 Het uitgangspunt hierbij is steeds ‘ongelijk investeren bij ongelijke kansen’, oftewel: investeren in de groepen en gebieden die dit het hardst nodig hebben. We lichten hieronder een aantal inspanningen uit die nu, en de komende jaren, essentieel zijn in het tegengaan van (kansen)ongelijkheid. Sociaal fundament van de stad De activiteiten en ondersteuning die plaatsvinden vanuit de sociale basis vormen een belangrijk deel van het sociaal fundament in de stad om talenten te ontwikkelen, laagdrempelig mee te kunnen doen en de zelfredzaamheid van Amsterdammers te versterken. Het afgelopen jaar hebben vele vrijwilligers en professionals zich op tal van manieren ingezet om kwetsbare Amsterdammers te ondersteunen. Door individueel hulp te bieden of door initiatieven als maaltijdvoorzieningen, informele voedselbanken of (digitale) beweeginitiatieven. Via ‘Voor Elkaar in Amsterdam’ zijn meer dan 3000 Amsterdammers met een hulpvraag gekoppeld aan mensen in de buurt die hulp willen bieden. Daarnaast hebben vele Amsterdammers initiatieven ontplooid om het samen leven in de buurt te versterken.

Alleen al via het platform Wij Amsterdam zijn meer dan 500 initiatieven ontwikkeld met honderden betrokken buurtbewoners. Dit is onmisbaar en van ongekende waarde voor een verbonden stad en verdient grote waardering. 8

OIS, Staat van Amsterdamse Onderwijs (2020). Inspectie van het Onderwijs, De Staat van het Onderwijs (2021), landelijke cijfers. 10 Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Onvoldoende tijdige en juiste hulp voor jongeren met ernstige psychische problemen (2021), landelijke cijfers. 11 Nibud, De financiële positie van huurders in Amsterdam (2020). 12 O.a. voortgangsbrief Positief Perspectief dd. 25 augustus 2020, reactie op rapporten van de WRR en Commissie Regulering en van Werk dd. 21 april 2021, voortgangsbrief Arbeidsmarktdiscriminatie dd. 16 februari 2021, Aanpak Jeugdwerkloosheid dd. 2 maart 2021, raadsinformatiebrief Masterplan NieuwWest dd. 11 mei 2021. 9

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 4 van 12

De sociale basis vervult een belangrijke preventieve rol op gebied van onder andere gezondheid, taal, armoede, begeleiden van jongeren, sport en bewegen en tegengaan van eenzaamheid. Samen met onze partners werken we hard aan het verstevigen van deze sociale basis. We doen dit onder andere door de inzet sterker te richten op het tegengaan van kansenongelijkheid en het versterken van preventieve gezondheid. In de subsidieregeling voor 2022 is deze focus steviger verankerd. Daarnaast werken partners in de sociale basis steeds intensiever samen met de buurtteams. Betere kansen op goede gezondheid Corona benadrukt de ernstige gevolgen van ongezond leven: iemand met bijvoorbeeld ernstig overgewicht, diabetes of rokerslongen heeft bij besmetting met COVID-19 véél meer kans op een ernstig ziekteverloop en/of escalatie naar ziekenhuisopnames. Zo heeft ongeveer 80 procent van de COVID-19 patiënten op de IC (ernstig) overgewicht.13 Ongezond leven is echter goed vermijdbaar door gerichte inzet op preventie. Met de Amsterdamse nota gezondheidsbeleid 2021-2024, die we momenteel ontwikkelen, zetten we in op een integrale aanpak voor gezondheid. Hierbij leggen we de verbinding tussen reeds bestaande programma’s en beleidslijnen, zoals Amsterdam Vitaal & Gezond (in nauwe samenwerking met Zilveren Kruis, zorg- en welzijn aanbieders en Cliëntenbelang).

We verwachten de nota na de zomer met u te delen. Ook werken we aan gelijke kansen op een gezond leven met Amsterdam Mentaal Gezond, de Amsterdamse aanpak Gezond Gewicht en de aanpak Gezonde en Kansrijke Start. Gelijke kansen voor de jeugd Gelijke kansen voor de jeugd beginnen immers nog voor de zwangerschap. Met de aanpak Gezonde en Kansrijke Start ondersteunen we jonge (aanstaande) ouders de eerste 1000 dagen en de periode voor eventuele (ongewenste) zwangerschap. Hiermee willen we eraan bijdragen dat elk Amsterdams (ongeboren) kind de best mogelijke start in het leven krijgt en daarmee een optimale kans op een veilige, gezonde en kansrijke toekomst. Het Ouder- en Kindteam vervult hierbij een belangrijke preventieve rol voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben. Daarnaast is kwalitatief goed onderwijs een sleutel voor gelijke kansen voor alle jeugdigen. We hebben het aanbod voor de spelinloop onder andere in Nieuw-West uitgebreid. Ook blijven we alles op alles zetten om zoveel mogelijk peuters, vooral in kwetsbare wijken, naar de voorschool te krijgen. Om de vertragingen die door de coronamaatregelen in het onderwijs zijn ontstaan in te lopen, heeft het Rijk het Nationaal Plan Onderwijs opgesteld. Voor zowel scholen als de gemeente is het een zoektocht hoe ze de extra beschikbare middelen kunnen inzetten.

De grootste uitdaging is deze tijdelijke impuls te laten bijdragen aan de structurele veranderingen die noodzakelijk zijn. Bij het Rijk pleiten we voor meer tijd voor de scholen om te bepalen hoe ze deze middelen gaan inzetten. Tegelijkertijd blijven we ongelijk investeren voor gelijke kansen in het onderwijs. Zo blijven we in het primair en voortgezet onderwijs gericht scholen en leerlingen ondersteunen en zetten we in op 13

Stichting NICE, COVID-19 op de Nederlandse Intensive Cares (2020).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 5 van 12

leertijdverlening. Ook zetten we binnen onze mogelijkheden, in lijn met de gewenste systeemveranderingen vanuit het Rijk, in op de PIEK aanpak. Daarmee werken we aan een doorgaande leerlijn via de Alles-in- één-school, zetten we in op een brede ontwikkelomgeving voor ouders en kinderen in de Amsterdamse familieschool en geven we scholen met een Brede Brugklas een bonus zodat kinderen langer de tijd hebben hun talenten te ontwikkelen. Een extra uitdaging bij het investeren in gelijke kansen in het onderwijs is het lerarentekort dat ongelijk verdeeld is over stad. In samenwerking met de scholen werken we hier hard aan, onder andere door leraren die werken op een school met een groter risico op achterstand een hogere toelage uit te keren. Voor het MBO blijven we ons richten op het voorkomen van schooluitval. We doen dit via de regionale voortijdig schoolverlaten aanpak en intensieve begeleiding voor kwetsbare jongeren via de uitvoeringsagenda ‘jongeren in een kwetsbare onderwijspositie’. Met Positief Perspectief zetten we sterk in op preventie: op het weerbaar en veerkrachtig maken van jongeren met als doel dat ze met groeiend zelfvertrouwen en perspectief richting volwassenheid gaan. We versterken de inzet in de gebieden waar de problematiek het grootst is. Zo is in mei het mobiele jongerenpunt in Zuidoost geopend.

Ook zetten we bijvoorbeeld jongerenwerk in op 19 scholen en werken we in kwetsbare wijken vanuit één voorziening met één opdracht voor alle partijen. Hierbij werken partijen vanuit verschillende domeinen, zoals jeugd, sport, veiligheid, werk en zorg, nauw samen vanuit dezelfde werkprincipes. Daarnaast zetten we extra activiteiten in tijdens MidzomerMokum vorige en komende zomer en Midwinter Mokum afgelopen winter om de negatieve gevolgen van de coronamaatregelen te beperken. Tenslotte werken we met de aanpak Meer Kans op Werk Jongeren14 aan het begeleiden van jongeren naar school of werk, in samenwerking met onder andere MBO-scholen en werkgevers. Eén van de inspanningen is de Werkacademie020 die eind 2020 is gestart. Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt ontwikkelen vaardigheden en worden gekoppeld aan werk. Een ander voorbeeld is het plan dat we momenteel samen met jongerenwerkorganisaties maken om werkgelegenheid in de buurt te creëren en benutten. Iedereen moet mee kunnen doen De coronacrisis heeft de bestaanszekerheid van veel Amsterdammers (verder) onder druk gezet. De analyses en constateringen van de Commissie Regulering van Werk15 zijn door de coronacrisis bevestigd. Het huidige systeem biedt te veel mensen onvoldoende bescherming rondom hun werk en daarmee hun bestaanszekerheid.

Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt door de vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt en de ongelijkheid in toegang tot collectieve voorzieningen die hierdoor is ontstaan. Tijdelijke investeringen van het Rijk hebben ons op korte termijn de kans geboden Amsterdammers in een kwetsbare positie te ondersteunen, door onder andere de inzet op de Tozo (we hebben ruim 85.000 aanvragen afgehandeld16), de Tijdelijk Ondersteuning Noodzakelijke Kosten, de bovengenoemde aanpak jeugdwerkloosheid en het opzetten van het Regionaal Werkcentrum Groot-Amsterdam (RWC). Hiermee ondersteunen we Amsterdammers waarvan de bestaanszekerheid onder druk staat. Om het probleem echter structureel aan te pakken zijn systeemveranderingen noodzakelijk (zie ook deel 3). 14

Commissiebrief Meer Kans op Werk Jongeren dd. 2 mrt 2020. Commissie Regulering van Werk, Rapport ‘In wat voor een land willen we werken’ (2020). 16 Gemeente Amsterdam, Jaarverslag 2020, 28 april 2021. 15

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 6 van 12

Met het RWC zetten we ons, samen met partner gemeenten, UWV, vakbonden, werkgeversorganisatie en uitzendorganisaties, in op het voorkomen van werkloosheid op het moment dat baanverlies dreigt of werk niet meer passend is (werk-naar-werk begeleiding). Met deze nieuwe samenwerking bouwen we aan een structuur voor om- en bijscholing. Dit kan ook van toegevoegde waarde zijn voor Amsterdammers die wel kunnen werken, maar extra ondersteuning nodig hebben. Daarnaast waren we al voor de coronacrisis gestart met de pilot max WW. Werkzoekenden met een WW-uitkering krijgen in de laatste drie maanden van hun WW-uitkering intensieve ondersteuning om doorstroom van de WW naar de bijstand te voorkomen.17 Ook is het programma Veerkracht opgezet om zelfstandigen en zzp’ers die geraakt zijn door de crisis te ondersteunen en weer perspectief en bestaanszekerheid te bieden. De aanpak richt zich op begeleiding naar (tijdelijk) ander werk, de aanpak van schuldenproblematiek en bedrijfsondersteuning. We investeren hierin om te voorkomen dat mensen langdurig uitvallen en hun talenten verloren gaan voor de arbeidsmarkt. Een andere belangrijke inzet voor gelijke kansen op de arbeidsmarkt is ons taalbeleid waarmee we inzetten op het verminderen van laaggeletterdheid. Eén op de vijf Amsterdammers van de Amsterdamse beroepsbevolking is naar schatting laaggeletterd.

Dit is het hoogst in Zuidoost, Noord en Nieuw-West. Op 1 februari 2020 is het Taaloffensief gestart. Ondanks de beperkingen van het online lesgeven, zijn in 2020 ruim 4300 deelnemers gestart aan een cursus Taaloffensief en een kleine 500 deelnemers aan de cursus Taal en Ouderbetrokkenheid. Ongedeelde stad De groeiende tweedeling in de stad is zorgelijk. Om inzichtelijker te krijgen hoe verschillende groepen mensen wel of niet verspreid in Amsterdam wonen en naar school gaan, hebben we het afgelopen jaar de woon- en onderwijs segregatie in beeld gebracht (zie bijlage 1). Hieruit blijkt dat de woonsegregatie op het gebied van migratieachtergrond licht afneemt, maar op het gebied van inkomen en opleiding toeneemt. We verwachten dat hierdoor ook de segregatie in het primair onderwijs zal stijgen. Hoewel wetenschappers de maakbaarheid van de gemengde stad relativeren, benadrukken ze dat we er alles aan moeten doen wat we kunnen om de negatieve gevolgen van segregatie te verminderen. Het college van B en W spant zich dan ook in voor gemengde buurten en gelijke kansen in onderwijs. Een rechtvaardige en verbonden stad kan immers alleen ontstaan wanneer mensen gelijke kansen krijgen en elkaar ontmoeten in het dagelijkse leven.

We zetten daarom onder andere in op:  Samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en huurders over de woningvoorraad, liberalisatie, verkoop en nieuwbouw door woningcorporaties. Hierbij hebben we aanbiedingsafspraken gemaakt over de toewijzing van vrijkomende woningen. We streven ernaar dat het aandeel aangeboden sociale huurwoningen voor de verschillende inkomenscategorieën overeenkomt met het aandeel Amsterdammers dat een woning zoekt in die inkomenscategorie. Daarbij streven we naar een evenwichtige spreiding in de stad;  We blijven als uitgangspunt voor nieuwbouw 40% sociale huur, 40% middel dure huur en 20% dure huur en koop hanteren. Middeldure huurwoningen die volgens dit uitgangspunt worden ontwikkeld, hebben gedurende een lange periode een beperkte huurstijging; 17

Reactie op rapporten van de WRR en Commissie Regulering van Werk dd. 21 april 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

  



Datum 2 juni 2021 Pagina 7 van 12

We hebben een intentieovereenkomst met bouwende marktpartijen gesloten voor de bouw van 10.000 woningen in het middeldure huursegment; Met het Actieplan Wooncoöperaties geven we ondersteuning aan wooncoöperaties met sociale en middeldure huurwoningen; Met de aanpak woningmarktdiscriminatie werken we aan eerlijkere kansen op de woningmarkt. Begin dit jaar is besloten om aan te sluiten op een landelijk onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK). Dit onderzoek zal nieuwe inzichten geven in de mate van discriminatie op de landelijke en Amsterdamse woningmarkt. De landelijke resultaten van dit onderzoek zijn inmiddels bekend18. De resultaten op Amsterdams niveau verwachten we in het tweede kwartaal van 2021; We volgen de ontwikkelingen op de Amsterdamse woningmarkt en het effect daarvan op segregatie nauwgezet in de Wijkenmonitor. We verwachten de eerste meting in het derde kwartaal van 2021.

Daarnaast gaan we op het gebied van onderwijs verdeeldheid in de stad tegen door onder andere:  Het verkleinen van schoolverschillen door ongelijk te investeren. Scholen en kinderen die dat nodig hebben krijgen extra geld voor meer lestijd, extra ondersteuning en extra taallessen;  Het versterken van Amsterdams burgerschap. Op een school leren kinderen samen spelen en samen leven. Het is bij uitstek de plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten en zich ontwikkelen ongeacht hun achtergrond. Met het programma Amsterdammerschap stimuleren wij scholen om in de klas extra aandacht te besteden aan burgerschapsvaardigheden en het vergroten van kennis van de verschillende geschiedenissen van de stad;  Het verlagen van drempels voor ouders bij het oriënteren op een geschikte school voor hun kind. Goed onderwijs mag namelijk niet afhankelijk zijn van het inkomen van ouders. Daarom weigeren we subsidies geheel of gedeeltelijk als een primair onderwijsschool per schooljaar een gemiddelde vrijwillige ouderbijdrage ontvangt die hoger is dan €225.

In het voortgezet onderwijs hebben de leden van het OSVO19 een intentieverklaring ondertekend waarin zij onder andere afspraken dat geen enkele leerling wordt uitgesloten van zaken of activiteiten die onder verantwoordelijkheid van de school vallen als een vrijwillige bijdrage niet betaald is;  We ondersteunen de UvA bij een model dat ze ontwikkelen om de effecten van beleidsinterventies op schoolkeuze en onderwijssegregatie te voorspellen;  Tijdens de digitale Dag van de Basisschool kregen per wijk alle scholen de kans zich te presenteren aan ouders en kinderen;  We monitoren de segregatie in het primair onderwijs jaarlijks20 en die in het voortgezet onderwijs tweejaarlijks. Eveneens werkt het college van B en W met de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 ‘Een Menselijke Metropool’ aan een ongedeelde stad. In de ontwerp-Omgevingsvisie is het tegengaan van kansenongelijkheid als doel opgenomen. De visie geeft richting aan de ruimtelijke uitwerking hiervan, bijvoorbeeld op het gebied van toegankelijkheid van voorzieningen, vervoer en werk en openbare ruimte die uitdaagt tot beweging en ontmoeting. De reacties op de ontwerpomgevingsvisie worden momenteel verwerkt. In juni leggen we de visie ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. 18

Radar, Gelijke kansen op een huurwoning in Nederland? (2021). Overleg van schoolbesturen in het Voortgezet Onderwijs. 20 OIS, Segregatiemonitor primair onderwijs 2019/2020 (2020). 19

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 8 van 12

Ook blijven we met de Metropool Regio Amsterdam (MRA) werken aan het tegengaan van kansenongelijkheid. Zo gaan we op 15 juni tijdens een uitzending van ‘Metropoolregio Actueel’ in gesprek over kansengelijkheid, betaalbaarheid en segregatie, woonbalans en vervoersarmoede en gezonde leefomgeving. Integrale gebiedsgerichte aanpak Met de aanpak Ontwikkelbuurten werken we gebiedsgericht aan het tegengaan van kansenongelijkheid in de 32 buurten waar de opgave het grootst is. We zetten onze middelen met voorrang in voor deze ontwikkelbuurten. Daarnaast investeren we jaarlijks 10 miljoen extra in deze buurten. Voor alle 32 buurten hebben we buurtgerichte plannen ontwikkeld waarmee we werken aan structurele fysieke, sociale en duurzame verbeteringen. Naast de ontwikkelbuurtenaanpak zijn we met onze partners gestart met een meerjarige integrale aanpak Zuidoost en Nieuw-West. In februari 2021 is het Masterplan Zuidoost door de Alliantie van Zuidoost vastgesteld. De focus van het plan ligt op jongeren van min 9 maanden tot 31 jaar, die dezelfde kansen en mogelijkheden moeten hebben zich te ontwikkelen, veilig op te groeien en een goede baan te vinden als andere jongeren in Amsterdam. In Venserpolder is er reeds een traject gestart vanuit Community Wealth Building. Hierin staat de bottom-up formulering van een gezamenlijke visie voor de wijk met sleutelfiguren uit de wijk centraal.

De afgelopen weken zijn er vrouwen uit de wijk begeleid in een traject om tot een collectieve Community Health & Wealth visie te komen voor de wijk Venserpolder. Ook in Nieuw-West wordt momenteel gewerkt aan een masterplan. Het Masterplan Nieuw-West is een 20-jarige aanpak van formele en informele partijen met als doel van Nieuw-West een veilige, leefbare en kansrijke thuisbasis te maken voor al zijn huidige en toekomstige bewoners. Naar verwachting is het Masterplan Nieuw-West in het najaar gereed. In Noord werken we aan de langjarige Aanpak Ongedeeld Noord. Op basis van de opgedane inzichten en lessen van het gebiedsgericht werken, de aanpak ‘Ongedeelde Wijk’ en de ontwikkelbuurten werken we samen met partners met als ambitie kansengelijkheid en een prettige leefomgeving voor alle Noorderlingen en de groeiende tweedeling in Noord tegengaan. Toegankelijke en vindbare overheid Bij het tegengaan van kansenongelijkheid is het van onmisbaar belang dat we zelf als overheid vindbaar en toegankelijk zijn. Met de start van de buurtteams op 1 april jl. hebben we hierin een grote stap gezet. Met name voor Amsterdammers die te maken hebben met meerdere problemen was het niet altijd duidelijk waar zij met hun hulpvraag terecht kunnen.

Met de buurtteams maken we dit eenvoudiger door één plek in de wijk te creëren waar Amsterdammers met al hun vragen of zorgen terecht kunnen en snel en op maat ondersteund kunnen worden. De buurtteams gaan werken op basis van de Amsterdammers Maatwerk Methode21, waarmee ze voor iedere Amsterdammer een passende oplossing zoeken. De buurtteams werken intensief samen met de Ouder- en Kindteams, huisartsen, geestelijke gezondheidszorg, woningcorporaties, wijkverpleging, zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties en buurthuizen. 21

De Amsterdamse Maatwerkmethode is een werkwijze die aansluit bij de landelijke maatwerkmethode van het Instituut voor Publieke Waarden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 9 van 12

Daarnaast willen we de toegankelijkheid en effectiviteit van ons beleid verhogen door te werken aan de diversiteit en inclusie binnen de gemeentelijke organisatie. In het kader van de Bestuursopdracht Inclusie & Diversiteit (2020-2023) zijn we bezig met het vergroten van de inclusieve werkcultuur en de diversiteit van het personeelsbestand om zo een afspiegeling te zijn van de Amsterdamse beroepsbevolking. We hebben onder andere een methode ontwikkeld om het werving en selectie- en doorstroom proces inclusiever te maken. Zodat iedereen zich gewaardeerd en gezien voelt, we beter oog hebben voor wat er in de stad nodig is en we het contact met Amsterdammers en netwerken in de stad kunnen versterken. De nieuwe werkwijze wordt op dit moment in verschillende organisatieonderdelen ingezet en wordt in 2021 en 2022 organisatie breed geïmplementeerd. Ook werken we aan inclusieve en toegankelijke communicatie. Onder andere door een richtlijn inclusieve communicatie op te stellen en taalniveau A2 toe te passen voor onmisbare informatie en B1 voor alle publiekscommunicatie. Daarnaast zetten we diverse middelen in om mensen gericht beter te bereiken. Te denken valt aan de extra inspanningen van de GGD en de stadsdelen zoals de inzet van de Coronabus, sleutelpersonen en andere peernetwerken en het benutten van social media kanalen.

Tenslotte werken we aan een beleidskader participatie, waarin inclusieve participatie als randvoorwaarde voor succes is opgenomen. Ook groepen die de overheid niet als vanzelfsprekend bereiken en andersom, moeten beter gehoord worden. Immers, kansengelijkheid gaat gepaard met gelijkwaardige, politieke verhoudingen in de samenleving. Kenniscentrum Ongelijkheid en Sarphati Amsterdam In maart jl. is het meerjarenprogramma van het Kenniscentrum Ongelijkheid voor 2021-2023 vastgesteld (zie bijlage 2). De eerste vijf onderzoeksprojecten zijn inmiddels gestart (zie bijlage 3). Dit jaar kunnen nog eens vier individuele onderzoeksprojecten worden gefinancierd, waarmee een flinke impuls wordt gegeven aan de kennis- en praktijkontwikkeling op het gebied van ongelijkheid. Deze projecten hebben tot doel actuele ongelijkheidsvraagstukken beter te beschrijven en begrijpen, en met onderzoek bij te dragen aan de ontwikkeling van aanpakken die ongelijkheid kunnen voorkomen of tegengaan. In de komende periode zullen tevens de eerste drie meerjarige onderzoeksprogramma’s van start gaan. In de programma’s staat de cumulatie van ongelijkheid over verschillende levensdomeinen en levensfasen heen centraal, waarbij wetenschappers, beleids- en praktijkprofessionals vanuit verschillende expertisegebieden samenwerken rond een vraagstuk.

De eerste drie programma’s zijn gericht op de thema’s jeugd, bestaanszekerheid en ruimtelijke segregatie. Het Kenniscentrum werkt samen met Sarphati Amsterdam. Sarphati Amsterdam draagt door middel van onderzoek bij aan een gezonde leefstijl en leefomstandigheden voor de Amsterdamse jeugd. 3. De benodigde systeemveranderingen vanuit het Rijk Bovenstaande voorbeelden laten zien dat het college van B en W alles op alles zet om de door de crisis vergrote kansenongelijkheid tegen te gaan. Ook het Rijk werkt hier aan met verschillende

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 10 van 12

corona steunpakketten.22 Een groot deel van de ongelijkheid bestond echter al voor corona en heeft een structurele oorzaak waarvoor systeemveranderingen vanuit het Rijk nodig zijn. De komende kabinetsperiode is een unieke kans om deze systeemdoorbraken te realiseren. We hebben hierover met nieuwe Kamerleden gesproken tijdens de G4 bijeenkomst over kansenongelijkheid op 22 maart. De noodzaak te werken aan structurele verbeteringen werd breed gedeeld. Belangrijkste systeemveranderingen zijn:23 Werk en inkomen  Het structureel herstellen van bestaanszekerheid door de verhoging van het sociaal minimum en minimumloon en afschaffing van de kostendelersnorm;  Het investeren in mensen en talenten en het terugbrengen van de menselijke maat in het vangnet. Dat vergt een fundamentele herziening, waardoor het perspectief van mensen – werk, opleiding of participatie – weer centraal komt te staan;  Het re-integratiebudget voor gemeenten in overeenstemming brengen met de maatschappelijke opgave;  Versterken sociale zekerheid flexwerkers.

Onderwijs  Voorkomen dat kinderen al op jonge leeftijden onderwijsachterstanden oplopen door te zorgen voor gratis voorschoolse voorzieningen voor alle kinderen van 0 tot 4 jaar;  Latere selectie van kinderen naar vervolgonderwijs;  Extra leertijd voor kinderen en jongeren die dat het hardst nodig hebben;  Wegwerken van schoolverschillen door te investeren in kwaliteit en bestrijding van het lerarentekort. Gezondheid  Een gezonde leefomgeving en leefstijl voor iedereen mogelijk maken door invoering van een frisdranktaks en het opnemen van preventie en gezondheidsbevordering in zorgwetten;  Wettelijke handvatten voor gemeenten om een gezonde voedselomgeving te bevorderen.

Wonen  Betere investeringsmogelijkheden van de corporaties (onder andere aanpassen of omvormen van de verhuurdersheffing) zodat de kwaliteit van woningen verbeterd kan worden, er meer betaalbare woningen gebouwd kunnen worden en doorstroming wordt verbeterd;  De betaalbaarheid van de bestaande woningvoorraad borgen door middel van landelijk beleid en wetgeving waarmee onder andere vrije sector aanvangshuren beheersbaar worden gehouden.

22

Waaronder het budget Perspectief voor jongeren, het steunpakket Sociaal Maatschappelijk Welzijn en Leefstijl en het Nationaal Plan Onderwijs. 23 Voor een uitgebreide omschrijving van systeembarrières en veranderingen, zie ‘G4 voorstel tegen kansenongelijkheid’ die is meegestuurd met de voortgangsbrief kansenongelijkheid dd. 23 oktober 2020.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2021 Pagina 11 van 12

Structurele investeringen nodig Naast de genoemde systeemdoorbraken zijn structurele investeringen nodig, vooral voor die wijken waar sprake is van een cumulatie van problematiek zoals Zuidoost en Nieuw-West. Voor een slagvaardige uitvoering van de Masterplannen, hebben we de middelen vanuit het Nationaal Herstel- en Perspectiefprogramma ‘Leefbaarheid en Veiligheid’ in de 16 stedelijke vernieuwingsgebieden van de 15 Manifest steden hard nodig. Ook pleiten we voor een vernieuwing van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek om doorbraken te bewerkstelligen waarvoor de huidige wetgeving te weinig ruimte biedt. Tenslotte De bovengenoemde inzet vanuit gemeente, partners en het Rijk is onontbeerlijk voor het structureel aanpakken van kansenongelijkheid de komende jaren. Het is essentieel dat de gemeentelijke inzet door blijft gaan om zo Amsterdammers die dat nodig hebben te ondersteunen en perspectief te bieden. In het bijzonder de Amsterdammers die door de crisis het hardst geraakt zijn en veelal ook voor de crisis al te maken hadden met kansenongelijkheid. Dit kunnen we alleen samen met het Rijk en al onze partners. Geen incidentele korte termijn aanpak maar duurzame ingrepen met langdurige effecten. Het aanpakken van ongelijkheid vergt een lange adem van iedereen.

Het vraagt om een continuering van onze samenhangende domein overstijgende inzet en onze integrale gebiedsgerichte aanpakken in Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Samen moeten we blijven werken aan een toegankelijke overheid, waarbij we op basis van vertrouwen, samenwerken met Amsterdammers en onze partners. Alleen als we de handen ineen blijven slaan, kunnen we kansenongelijkheid tegengaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken, Diversiteit en Democratisering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Simone Kukenheim Wethouder Zorg, Jeugd(zorg), Beroepsonderwijs en Sport

Laurens Ivens Wethouder Ontwikkelbuurten, Wonen, Bouwen, Openbare Ruimte, Groen

Bijlagen 1. Factsheet segregatie 2. Meerjarenprogramma Kenniscentrum Ongelijkheid 3. Gehonoreerde projecten Kenniscentrum Ongelijkheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 2 juni 2021 Pagina 12 van 12