21. Advies SDC Noord evaluatie Bestuurlijk Stelsel

Adviesaanvraag college aan stadsdeelcommissie Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Bestuurlijke reactie op evaluatie bestuurlijk stelsel Portefeuille: Democratisering en bestuurlijk stelsel Directie: Bestuurs- en managementadvisering Datum behandeling college 27-05-2025 Datum adviesaanvraag: 28-04-2025 Deadline ontvangst advies: 11-7-2025 Advies mailen naar: Thijs.de.groot@amsterdam.nl; e.vanslijpe@amsterdam.nl Meegestuurde stukken:  Voorgenomen bestuurlijke reactie op de evaluatie bestuurlijk stelsel Amsterdam

   Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?

Bestuurlijke rapportage evaluatie BS Amsterdam van Necker Onderzoeksrapport evaluatie BS Amsterdam van Necker Memo BC Weesp over de bestuursvorm Weesp met de samenvatting interviews en de aanbiedingsbrief voor het college Interviews met een aantal leden van DB’s, SDC’s en Bestuurscommissie Weesp

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: … Procesbegeleider: … Datum weekstart/staf: … Datum stadsdeelcommissie: … Datum dagelijks bestuur: … Registratienr. (optioneel): …

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: (art. 12, lid 1) betrekken college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of -

(art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders een besluit te nemen of voornemens is een ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB advies in.

DB legt deze adviesaanvragen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat het advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt het advies van SDC over indien het is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van het advies of voorstel van SDC. (art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in het advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (art. 30, lid 5)

Adviesvraag college Dit voorjaar zijn twee evaluaties uitgevoerd over onderdelen van het bestuurlijk stelsel in gemeente Amsterdam. De eerste evaluatie richt zich op de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel en is uitgevoerd door het bureau Necker. Deze evaluatie geeft uitvoering aan de motie van raadslid De Grave-Verkerk, die door de raad is aangenomen op 8 juli 2021 (motie 540.21, TA2021-000852). De tweede evaluatie heeft betrekking op de bestuursvorm voor het stadsgebied Weesp die is afgesproken bij de fusie met de gemeente Amsterdam in 2022 en is vastgelegd in het bestuursakkoord met Weesp. Het college heeft een voorgenomen bestuurlijke reactie over de evaluatie bestuurlijk stelsel 2025 opgesteld mede op Pagina 1 van 5

basis van beide evaluaties. Het college vraagt u om uw visie op de voorgenomen bestuurlijke reactie te geven, met name op de bestuurlijke reactie over het stelsel in de stadsdelen. Tevens stellen we u graag ook in de gelegenheid - om voor zover voor u relevant - voorstellen en suggesties mee te geven, over onderstaande vragen. Deze worden ook in de adviesaanvragen aan de bestuurscommissie Weesp en DB’s gesteld en in de discussienota voor de raadscommissie SED.   

 

Hoe kunnen de SDC’s en DB’s hun bijdrage aan participatie versterken, waaronder het bereiken van nu minder vertegenwoordigde inwoners? Wat zou helpen om de controlerende rol van de SDC’s op de DB’s beter te laten werken? Hoe kunnen de stedelijke adviesaanvragen aan de stadsdelen en de advisering daarop verder worden toegespitst op aspecten, die voor de stadsdelen relevant zijn, en kan de kwaliteit van dit adviesproces verder worden verbeterd? Welke meerwaarde en mogelijkheden ziet u om het onderlinge samenspel tussen de Raad en SDC’s te versterken? Welke adviezen geeft u mee om te komen tot een andere lange termijn ontwikkelaanpak om het bestuurlijk stelsel te versterken dan die van de afgelopen decennia?

Om de DB’s en SDC’s van de stadsdelen en de Bestuurscommissie Weesp de ruimte te geven ieder vanuit hun eigen rol en perspectief hun visie te geven, ontvangen zij ieder een eigen adviesaanvraag.

Bij deze adviesaanvraag heeft u 6 weken de tijd om te adviseren. Het is van belang om uw adviezen voor de zomer binnen te hebben, zodat er in het zomerreces voldoende tijd is om de adviezen te verwerken in de definitieve bestuurlijke reactie en de wijziging van de Verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Weesp. De gewijzigde Verordening wordt najaar 2025 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is noodzakelijk vanwege de voorbereidingen van de gemeenteraadverkiezingen 2026.

Anders dan u bij stedelijke adviesaanvragen gewend bent kunt u het advies van de stadsdeelcommissie rechtstreeks aan het college zenden via uw ondersteuning. We zien uw advies graag tegemoet.

Advies stadsdeelcommissie Advies van de stadsdeelcommissie aan het college

Advies SDC Noord: Bestuurlijke reactie evaluatie bestuurlijk stelsel De SDC Noord onderschrijft, net als het college, het belang van continuïteit en rust in het bestuurlijk stelsel. Tegelijkertijd zien wij kansen voor doorontwikkeling van ons stelsel. Wij zijn blij met de extra vragen die ons gesteld worden en gaan hieronder in op de specifieke vragen uit de raadsinformatiebrief.

Noord's bijzondere positie in Amsterdam Stadsdeel Noord neemt een unieke positie in binnen Amsterdam. Met ruim 100.000 inwoners is het een groot stadsdeel, waar bovendien heel veel grootstedelijke ontwikkeling plaatsvindt, maar tegelijkertijd hebben we met slechts 11 commissieleden een van de kleinste SDC's. Noord

Pagina 2 van 5

combineert bovendien verschillende werelden: landelijk gebied met monumentale boerderijen, havenactiviteiten, grootschalige nieuwbouwprojecten en historische dorpskernen. Deze diversiteit betekent dat onze SDC zich moet verhouden tot een breed scala aan onderwerpen van bescherming van het landelijke karakter tot complexe stedelijke ontwikkelingen als Haven-Stad. Naast lokale Noordse zaken vinden er in ons stadsdeel veel grootstedelijke ontwikkelingen plaats die van Amsterdamse betekenis zijn. Deze combinatie van lokaal én grootstedelijk, landelijk én stedelijk, traditioneel én innovatief, maakt Noord tot een bijzonder complex stadsdeel om te besturen. Voor onze commissie betekent dit een hoge werkdruk en de uitdaging om overzicht te houden over zeer uiteenlopende dossiers die bovendien vaak onderling samenhangen op manieren die niet altijd direct zichtbaar zijn.

Welke meerwaarde en mogelijkheden ziet u om het onderlinge samenspel tussen de Raad en SDC's te versterken? Het antwoord ligt niet in meer taken, zoals we wel lezen uit de aanbevelingen van Necker. SDC-leden hebben vaak een volledige baan naast hun commissiewerk, waar de financiële waardering ook naar is. De hoeveelheid werk is groot in stadsdeel Noord, waar we met slechts 11 leden de stadsdeelcommissie vormen. Naast Noordse zaken vinden er in Noord veel (nieuwe) grootstedelijke ontwikkelingen plaats die we – kriskras – voorgeschoteld krijgen. Onze adviezen: 1. Stukken van college naar raad die gaan over een stadsdeeladvies of andere stadsdeelaangelegenheid actief delen met de SDC 2. Geef de stadsdeelcommissie meer flexibiliteit in het toelichten van adviezen raadscommissies, bijvoorbeeld ook met een korte video of andere laagdrempelige toelichting. 3. Structurele terugkoppelmomenten in de agenda invoeren: een kwartaallijks agendapunt waarin DB/B&W systematisch toelichting geeft over wat er met onze adviezen is gedaan, met reactierecht voor de SDC invoeren als we het oneens zijn met de omgang met ons advies.

Hoe kunnen de SDC's en DB's hun bijdrage aan participatie versterken, waaronder het bereiken van nu minder vertegenwoordigde inwoners? In Noord wonen ruim 100.000 inwoners. Met slechts 11 stadsdeelcommissieleden en 3 dagelijks bestuurders is het een illusie dat wij alle inwoners vertegenwoordigen. Willen wij binnen Amsterdam meer mensen horen, dan zullen de representatieve democratische vertegenwoordigers participatieve democratie serieus moeten nemen. Onze adviezen: 1. De doorontwikkeling van het stadsdeelpanel ondersteunen. Pagina 3 van 5

2. Het DB en de SDC binnen het stadsdeel bekender maken, bijvoorbeeld door foto's van de gekozen volksvertegenwoordigers op het stadsdeelkantoor te plaatsen. 3. Per vergadering 10 willekeurige inwoners uitnodigen voor de publieke tribune - zonder verplichting, maar wel als laagdrempelige kennismaking. 4. Samenwerking met lokale media versterken om stadsdeel-democratie zichtbaarder te maken 5. Nieuwe technologieën inzetten voor het notuleren van vergaderingen en schrijven van verslagen om het terugzoeken en interpreteren van vergaderingen voor iedereen makkelijker te maken. 6. Bij het vaststellen van het aantal zetels in de stadsdeelcommissie rekening houden met de bevolkingsgroei van Noord

Wat zou helpen om de controlerende rol van de SDC's op de DB's beter te laten werken? De SDC krijgt slechts enkele werkdagen de tijd om het advies van het DB te kunnen controleren. Doordat een week voor de vergadering de agenda wordt vrijgegeven, komt dit de grondigheid van onze controlerende taak niet ten goede. Een extra uitdaging is het gebrek aan overzicht over de vele grootstedelijke ontwikkelingen in Noord. Adviesaanvragen gaan vaak over individuele plekken en missen soms de context van het grotere geheel. Onze adviezen: 1. Het DB-conceptadvies 10 dagen voor de volgende vergadering aanbieden aan de SDC of de termijn van de stedelijke aanvragen verlengen. 2. Onderzoek uitvoeren naar wat mensen motiveert om zich verkiesbaar te stellen, of het stadsdeel representatief vertegenwoordigd is in de commissie, en wat mensen weerhoudt om zich verkiesbaar te stellen. 3. Arbeidsvoorwaarden van SDC-leden verbeteren, inclusief regelingen voor ouderschapsverlof en ziekteverlof. 4. Het betalingssysteem herzien zodat SDC-leden niet alleen betaling krijgen bij aanwezigheid tijdens vergaderingen, want het werk behelst meer dan deze aanwezigheid.

Hoe kunnen de stedelijke adviesaanvragen aan de stadsdelen en de advisering daarop verder worden toegespitst op aspecten, die voor de stadsdelen relevant zijn, en kan de kwaliteit van dit adviesproces verder worden verbeterd? Het is wenselijk wanneer er in stedelijke adviesaanvragen duidelijk staat wat en waarom het relevant is voor het stadsdeel zelf. Onze adviezen:

Pagina 4 van 5

1. Een verplichte paragraaf in collegevoordrachten invoeren die de stadsdeel-relevantie uitlegt en deze ook overnemen in de adviesaanvraag. 2. Deze paragraaf moet niet alleen uitleggen waarom iets relevant is voor het stadsdeel, maar ook welke specifieke lokale expertise of kennis het stadsdeel kan bijdragen. 3. Verleng de adviestermijn voor stedelijke adviesaanvragen naar 8 weken.

Welke adviezen geeft u mee om te komen tot een andere lange termijn ontwikkelaanpak om het bestuurlijk stelsel te versterken dan die van de afgelopen decennia? Meer fundamenteel naar het stelsel kijken lijkt ons goed. Continue reflectie en leren zijn essentieel. Onze adviezen: 1. De evaluatie structureel in de verordening opnemen (in plaats van via een motie) en er vroeg in de cyclus mee starten. 2. De uitkomsten van evaluatie en 'flexibele ontwikkelaanpak' op tijd verwerken in een visiedocument (bijvoorbeeld uiterlijk voorjaar 2029). 3. Alle SDC's jaarlijks een gezamenlijke werkdag (binnen het stadsdeel) geven met budget en ondersteuning voor reflectie op werkwijze en grote ontwikkelingen.

Reactie college op advies stadsdeelcommissie

Pagina 5 van 5