20260527 Schriftelijke bijdrage inzake Actualiteit

Betreft: verzoek tot stilte terug op het Surinameplein op 30 juni 27 mei 2026, Amsterdam Geachte leden van de Raadscommissie, Met deze brief vragen wij uw nadrukkelijke aandacht, medewerking en verantwoordelijkheid voor een waardige, inclusieve en respectvolle herdenking van het Nederlandse koloniale- en slavernijverleden op het Surinameplein in Amsterdam. Sinds 1993 organiseert het Comité 30 juni/1 juli Amsterdam jaarlijks de herdenking van de slachtoffers van het Nederlandse koloniale bewind en de trans-Atlantische slavernij. Jaarlijks komen honderden mensen bijeen op het Surinameplein om stil te staan bij een geschiedenis die diepe en blijvende sporen heeft nagelaten in familie, gemeenschappen en generaties, een geschiedenis die onlosmakelijk verbonden is met Nederland en met Amsterdam. Op 30 juni om 20.00 uur vindt het meest betekenisvolle moment van de herdenking plaats: twee minuten stilte. Een collectief moment van bezinning, erkenning en eerbetoon aan al die mensen die slachtoffer zijn geworden van slavernij, kolonialisme en ontmenselijking. In Amsterdam is dit de enige herdenking op 30 juni in de openbare ruimte. Juist dat geeft deze herdenking een bijzondere betekenis: het Surinameplein is niet alleen een fysieke ontmoetingsplek, maar ook een publieke ruimte waar geschiedenis, herinnering en maatschappelijke erkenning samenkomen.

Die publieke betekenis brengt ook de verantwoordelijkheid met zich mee om het stiltemoment daadwerkelijk te kunnen waarborgen. De afgelopen jaren is gebleken dat echte stilte tijdens dit moment niet langer vanzelfsprekend is. Waar in het verleden het verkeer rond het plein tijdelijk werd stilgelegd met ondersteuning van gemeente en politie, ontbreekt die structurele stilte sinds de herinrichting van het plein. Verkeer, trams en sirenes blijven het stiltemoment verstoren, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de waardigheid en betekenis van de herdenking. Wij vragen niet om iets nieuws. Wij vragen om het herstel van iets dat er eerder al was: stilte, rust en ruimte voor collectieve bezinning. Juist in een stad als Amsterdam is inclusief herdenken van groot belang. Een inclusieve samenleving betekent ook dat er ruimte is om álle delen van onze gezamenlijke geschiedenis zichtbaar, voelbaar en waardig te herdenken. Het slavernijverleden is geen geschiedenis van anderen, het is Nederlandse geschiedenis. Door ruimte te maken voor deze herdenking erkent de stad niet alleen het verleden, maar ook de doorwerking daarvan in het heden. Deze herdenking en het stiltemoment zijn geen symboliek, maar maken onderdeel uit van de route naar herstel.

Herstel van erkenning, herstel van menselijke waardigheid en herstel van een gedeeld historisch bewustzijn vraagt niet alleen om woorden, maar ook om concrete handelingen in de openbare ruimte. 1

Het organiseren van stilte is daarvan een wezenlijk onderdeel. In die zin is het faciliteren van dit stiltemoment door de gemeente geen organisatorische keuze, maar een vorm van bestuurlijke erkenning die direct bijdraagt aan deze route naar herstel. Het belang van inclusieve herdenking Een inclusieve stad betekent dat er ruimte is om alle delen van de gezamenlijke geschiedenis zichtbaar en waardig te herdenken. De manier waarop een samenleving herdenkt, weerspiegelt haar waarden. Wanneer Amsterdam inzet op inclusiviteit, gelijkwaardigheid en historische erkenning, vraagt dat daarom ook om bescherming van de omstandigheden waaronder deze waarden tot uitdrukking komen. De betekenis van de plek Het Surinameplein is geen willekeurige locatie. Het plein draagt sinds 1922 de naam van de voormalige Nederlandse kolonie Suriname en huisvest sinds 2003 het monument De Levensboom van kunstenaar Henry Renfurm, een blijvend symbool van herinnering, bewustwording en erkenning van het koloniale- en slavernijverleden. Juist hier is stilte niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk voor een waardige herdenking.

Verzoek Wij verzoeken de gemeente om opnieuw verantwoordelijkheid te nemen en medewerking te verlenen aan een verkeersvrije en stille herdenking op 30 juni om 20.00 uur Concreet vragen wij:  tijdelijke stillegging van verkeer rondom het Surinameplein tijdens de twee minuten stilte;  ondersteuning vanuit gemeente, handhaving en politie bij het faciliteren hiervan;  erkenning van deze herdenking als een structureel en betekenisvol stedelijk moment van inclusieve herinnering en herstel;  structurele samenwerking met de organisatoren om de herdenking veilig, waardig en respectvol te laten verlopen. Op 4 mei valt heel Nederland twee minuten stil ter herdenking van oorlogsslachtoffers. Dat gezamenlijke moment van stilte verbindt de samenleving. Wij vragen om diezelfde waardigheid, diezelfde rust en datzelfde respect tijdens de herdenking van het Nederlandse slavernijverleden. Amsterdam heeft de mogelijkheid om hierin opnieuw een voorbeeld te zijn voor de rest van het land, niet alleen door woorden van excuses en erkenning, maar door daadwerkelijk ruimte te maken voor stilte, bezinning en herstel. Wij roepen u op om samen met ons de stilte terug te brengen naar het Surinameplein, en daarmee concreet invulling te geven aan de route van erkenning en herstel die Amsterdam heeft ingezet.

Wij zien uit naar uw reactie, Met vriendelijke groet, Namens het Comité voor een Waardige 1 juli Herdenking: Glenn Helberg en Marisa Monsanto En namens het Comité 30 juni/1 juli Amsterdam, sinds 1993: Voorzitter Edwin Lieveld 2