20260401 Verslag Gemeenteraad

En juist daarom is het zo belangrijk wat hier vandaag voorligt. Want uiteindelijk gaat vertrouwen niet over woorden, maar over wat we doen. De verkenner zei het ook treffend, deze stad heeft behoefte aan een pragmatische aanpak, minder ideologische reflexen en meer focus op wat werkt. En dat is precies waar D66 de afgelopen weken op heeft ingezet en zal blijven inzetten. Niet blijven hangen in tegenstellingen, maar concrete stappen vooruitzetten met elkaar. Op wonen, op onderwijs en op de leefbaarheid in wijken, maar dat kan alleen met een bestuur dat stabiel is en ook daadwerkelijk knopen doorhakt. En als we naar de uitslag kijken, dan zien we toch iets opvallends. De partijen die samen het huidige stadsbestuur vormen hebben niet alleen hun meerderheid behouden, maar zelfs uitgebreid, mede doordat D66 is gegroeid. En dat is best bijzonder, zeker voor D66. Want dat betekent dat de meerderheid van de Amsterdamse kiezers heeft gezegd, ga door. Maar wel in het volle besef dat er ook veel Amsterdammers niet op deze partij hebben gestemd en te vaak helemaal niet zijn gaan stemmen. Dus de opdracht is ook, ga door maar doe het nog beter. Met meer balans en nog meer zichtbare resultaten, met oog voor standpunten en prioriteiten van kiezers en van partijen die straks niet aan tafel zitten, met oog voor de problemen van mensen die niet hebben gestemd.

En voor D66 was en is dat het vertrekpunt in de formatie. Niet vooraf blokkades opwerpen, niet op voorhand democratische partijen uitsluiten of juist eraan vastplakken, want we hebben allemaal nog vers in het geheugen waar dat toe kan leiden in de politiek, een politieke cultuur die steeds verder verhardt in een land dat tot stilstand komt. Daar heeft Amsterdam niets aan. Wij hebben er daarom bewust voor gekozen om het open te benaderen. Eerst kijken wat vraagt de stad, wat heeft de kiezer gezegd en dan zie je dat er een logische basis ligt in het huidige bestuur, aangevuld met de opdracht om balans aan te brengen. En die balans zit voor ons niet alleen in welke partij je aan tafel zet, maar vooral ook in de inhoud, in keuzes die werken voor de hele stad. Als Amsterdammers weer zien dat hun stem leidt tot concrete verbeteringen in hun buurt en hun dagelijks leven en dat een overheid waarmaakt wat ze beloofd heeft, dan groeit het vertrouwen stap voor stap en daarmee hopelijk uiteindelijk ook de opkomst. Want mensen haken niet af van de democratie, ze haken af als de democratie hen niet bereikt. En dat is precies waar wij het verschil moeten maken.

27

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

We hebben een geweldige fractie en we hebben zin om keihard aan de slag te gaan voor alle Amsterdammers, samen met de hele raad en de stad. (Het lid KHAN: De verwachte nieuwe afkorting van de coalitie lijkt in het voordeel van uw partij, PRO D66. Maar de zetelverdeling daartegen weer niet, 17 tegenover 8. En ik was even benieuwd naar een reflectie daarop van het lid Van der Horst. En in het verlengde daarvan, waarom heeft zij niet bijvoorbeeld de VVD opgenomen, toch wel twee partijen in dezelfde richting, om dat als voorkeur neer te leggen?) Dank voor deze titel, PRO D66. Ik denk dat het goed is dat deze vraag gesteld wordt, want natuurlijk is het anders. Er is een andere werkelijkheid dan de afgelopen jaren. Toen hadden we drie partijen die ongeveer gelijkwaardig waren en nu is er inderdaad een grotere partij en dat heeft natuurlijk gewoon gevolgen. Dus daar moet je het gewoon over hebben met elkaar en je moet daar open over zijn. En je moet daar ook gewoon realistisch in zijn. Er is een grote linkse partij, ik twijfel nog even, groot. Ik citeer gewoon het lid Pels, er is hier een grote schaamteloos linkse partij, ik zoek toch toenaderingen op deze manier, en dat is zo. En ik denk ook dat dat de stad altijd heeft gekenmerkt en daar zijn we ook gewoon realistisch in.

Wij zijn een progressieve middenpartij, dan wil ik dat maar erbij zeggen, dus ik denk dat dat helemaal goed komt. Maar waarom wij niet ook een andere partij nog erbij hebben gezet? Ik vind als je de afgelopen jaren, nog best wel ook moeilijke jaren en je ook moeilijke keuzes hebt moeten maken en je ziet dat zo'n coalitie dan een zetel erbij krijgt. Dat zegt ook iets en dat vormt wat mij betreft dan een solide basis om verder te gaan en tegelijkertijd altijd goed om je heen te kijken. Dus wij hebben ook niet gezegd deze drie partijen moeten het worden en verder niets. Maar wij hebben een open houding gehad. Wij zeggen, dit is een logische basis maar staan ook open voor partijen die erbij komen als dat ook de wens is van de ander. Die scenario's waren er op die manier niet met ons erbij. En dan denk ik dat het ook een hele mooie basis is om zo door te gaan Maar tegelijkertijd voel ik wel een hele sterke opdracht en ook verantwoordelijkheid om te kijken naar de hele raad en de hele stad. Dus ik hoop ook dat in het coalitieakkoord straks ook thema's staan waarin de raad zich breder in zal kunnen herkennen. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, het lid Pels zei net als er niet een linkse oppositie was, dat zou slechter zijn voor de stad. Ik begrijp niet helemaal de argumentatie daarachter, maar goed, dat zijn haar woorden.

In het geval van D66 zou ik toch willen vragen, je bent nu een vrij kleine partij in deze coalitie. Ik begrijp eigenlijk niet zo goed dat D66 de VVD niet wat meer vastgehouden heeft zodat je wat meer twee gelijkwaardige blokken in een coalitie krijgt.) Ik denk dat juist deze coalitie de afgelopen jaren heeft laten zien echt slagvaardig te kunnen zijn en dat dat ook iets is om echt te koesteren. Ik denk dat de situatie heel anders was geweest als deze twee partijen geen meerderheid hadden gehad en dat je dan ook iets heel anders op tafel had gelegd. Maar wij hebben niet gezegd het moet per se beperkt blijven tot deze partijen. Maar we hebben ook niet gezegd het moet per se met deze partij erbij. Wij denken dat we ook op deze manier heel slagvaardig kunnen zijn. Maar wederom, wij stonden open voor verbreding qua partijen maar wij staan ook heel erg open als het gaat over inhoud. Dus wij kijken juist ook heel erg naar hoe kun je recht doen aan de hele stad door juist ook op inhoud dat gesprek te voeren. (Het lid HAVELAAR: Ja maar daarmee denk ik ook wel, we hebben natuurlijk het frame dat Amsterdam is links. Dat klopt, meer dan de helft van de kiezers heeft links gestemd. Maar bijvoorbeeld ook meer dan de

28

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

helft van de kiezers heeft wat progressiever gestemd, om er wat te noemen. En dat hoeft niet per se links te zijn. Dus ik begrijp het toch niet helemaal. Ik snap dat D66 zeggen wij stonden er open voor dat er iemand bijkwam. Aan die kant zat daar geen enkele behoefte voor, dat hebben we gemerkt, maar het lijkt niet dat D66 dat belangrijk gevonden heeft om dat uit te breiden.) Als je kijkt naar de programmatische overeenkomsten tussen PRO Amsterdam en D66 dan zie je ook heel veel overeenkomsten. En we hebben de afgelopen jaren ook goed gefunctioneerd. Ik denk alleen het enige wat wel voor ons altijd belangrijk is, dat hebben we ook besproken en ook geuit, het moet natuurlijk ook een duidelijk D66-signatuur dragen. Dus we moeten ook uiteindelijk onze eigen punten herkennen in het coalitieakkoord en dat wordt onze inzet. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants. Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dank. Ik feliciteer de stad en ons allen met deze prachtige raadzaal, laten we dat ook even markeren. En ik feliciteer alle nieuwbenoemde raadsleden, stadsdeelcommissieleden en natuurlijk de leden van de bestuurscommissie Weesp. Een van deze nieuwbenoemden is mij extra lief, mijn lieftallige vrouw Esmé Joosten van de stadsdeelcommissie Zuid. Ja, ook voor de VVD.

Sterker nog, iedereen bij de VVD moest de eigen partner naar voren schuiven omdat in de vorige fractie het vrouwentekort zo groot was. Dank voor alles wat we samen hebben. De verkiezingen zijn voor de VVD buitengewoon positief verlopen. We zijn met een zetel gegroeid naar 6 en we zijn in Zuid de grootste geworden. Onze boodschap voor de stad sloeg aan, een gemeente die nabij is, een gemeente waarop je kunt rekenen, een gemeente die bovenal de basistaak op orde heeft en een gemeentelijke organisatie die werkt voor alle Amsterdammers. Toevallig ook een letterlijk citaat uit de brief van verkenner Biemond. En ik wil ook dank uitspreken aan Zita Pels, aan Sofyan Mbarki, Melanie van der Horst en Anke Bakker voor de goede gesprekken de afgelopen tijd. En met het risico om de politieke carrière van het lid Pels onherstelbaar te beschadigen, ik heb onze gesprekken niet per se als knetterlinks ervaren. Maar goed, misschien zal dat onderdeel nog komen. Amsterdam staat de komende jaren voor grote uitdagingen. Er wordt te veel beleid gemaakt, maar te weinig echt gedaan. De gemeente doet heel veel dingen half. Amsterdam verdient beter. Lagere belastingen, waar voor je belastinggeld met een stevige aanpak van het afvalprobleem, veiligere straten en meer betaalbare koopwoningen. Dat is de inzet van de VVD geweest in de campagne en dat zal onze inzet ook de komende vier jaar zijn.

En daarom is het een gemiste kans dat er niet voor een breder stadsbestuur is gekozen. Een stadsbestuur dat er kan zijn voor alle Amsterdammers, van links tot rechts, alles daartussenin en daaromheen. Vier jaar meer van hetzelfde, daar heeft de stad noch de Amsterdammer wat aan. Nog vier jaar zeuren over Den Haag, polarisatie en conflict, daar heeft niemand wat aan en het is een gemiste kans dat dit nu wel lijkt te gaan gebeuren. De vraag is of deze partijen die het al acht jaar voor het zeggen hebben in Amsterdam echt de nodige verandering kunnen brengen. We gaan het zien. Uit de Nota Begrotingsruimte, het lid Havelaar noemde het al, blijkt nu al dat de gemeente afstevent op een groot tekort, oplopend tot 400 miljoen structureel in 2033. Voor een aanzienlijk deel komt dit precies door datgene waar de VVD al jaren voor waarschuwt, stijgende rentelasten op een stijgende schuld. Stevige keuzes zijn daarom nodig. Voorbij zijn de dagen van telkens nieuwe agenda's, visies, beleidsnota's en plannen. Focus op de

29

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

kerntaken met een goede uitvoering is nodig. Dat is wat Amsterdam nodig heeft. Minder ambtenaren, minder beleid en daardoor kan de gemeente er weer zijn voor alle Amsterdammers. Juist in deze tijden van stijgende prijzen is dat van groot belang. Want Amsterdam is al zo duur gemaakt. En voorzitter, u kent mij als een opgewekt persoon en dat zal ik ook blijven. Ik kijk uit naar de samenwerking de komende vier jaar met alle partijen. Op de VVD kan elke Amsterdammer blijven rekenen. (Het lid BROERSEN: Voorzitter, ik was toch even aan het wachten op een reflectie van het lid Wijnants op de lage verkiezingsopkomst. Die was natuurlijk onder de 50 procent, dus ik was even benieuwd naar een reflectie over het lage vertrouwen in de politiek van het lid Wijnants, want ik heb hem daar niet over gehoord.) Sterker nog, ik denk dat wij als VVD er in zijn geslaagd om de opkomst aanzienlijk te verhogen. Dat blijkt namelijk uit onze eigen verkiezingsdata en de sterke opkomstcampagne die we hebben gevoerd. Wij zijn erin geslaagd onze eigen kiezers naar de stembus te trekken. Daardoor hebben we een zetel extra gewonnen. En tegelijkertijd heeft het lid Broersen, want dit was natuurlijk niet het antwoord waar ze op rekende, natuurlijk gelijk als het gaat om de bredere opkomst in Amsterdam, dat die zo laag blijft en een structureel probleem is.

Volgens mij werd dat net al door het lid Pels aan het begin ook gezegd, het is niet een typisch Amsterdams probleem. Ik denk dat dat ook belangrijk is om te markeren. Het is een grotestedenprobleem waarin Amsterdam het eigenlijk nog relatief goed doet, als je kijkt naar Rotterdam. Maar desalniettemin is het een grote uitdaging en ik voel ook zeer sterk de verantwoordelijkheid om samen, en daarom ook steun voor de motie van het lid Pels, om de komende jaren aan de slag te gaan. Wij zullen onze eigen kiezers nog meer naar de stembus halen en dan worden we over vier jaar absoluut de grootste partij. (Het lid BROERSEN: Fijn dat het lid Wijnants daar ook een hele grote eigen verantwoordelijkheid voelt en dat hij ook onder die motie staat. Maar ik was toch enigszins verbaasd. Want ik was vooral zeer verbaasd over de banner die er hing, de nepbanner, de campagneactie van de VVD over hier bouwt de gemeente Amsterdam een Erotisch Centrum. Iets wat overduidelijk niet waar is. Ik zou daar graag een reflectie op willen. Op wat voor manier draagt eigenlijk desinformatie, nepinformatie en een campagneactie zoals dit, waar de VVD niet op vermeld staat, bij aan het vertrouwen in de politiek?) Voorzitter, ik weet niet of het lid Broersen helemaal deze route op moet gaan. Overigens ter volledigheid, er stond op start bouw 19 maart.

En 19 maart was de banner alweer weg, dus de start bouw heeft nooit plaatsgevonden. En we gaan zien of de start bouw ooit nog plaats gaat vinden. Maar nee hoor, ik neem de volle verantwoordelijkheid voor die actie. Ik vond dat een volledige gerechtvaardigde actie. Sterker nog, ik heb hem zelf opgehangen om half vijf ’s ochtends met een trap en een ladder. Daar zijn foto’s van, ik zal ze de burgemeester laten toekomen. U heeft ze al? Via de politie of apart? Nee hoor, wij kijken daar met heel veel plezier op terug en volgens mij was het een alleszins te rechtvaardigen actie. En ik snap de link ook met opkomstbevordering eigenlijk helemaal niet. Volgens mij doet u daarmee ook een beetje uzelf en uw eigen betoog te kort. (Het lid BROERSEN: Nee lid Wijnants, als het gaat over het vertrouwen in de politiek. En ik heb mensen gesproken die daartegenover wonen en die het oprecht niet begrepen. Die zich genaaid voelde door deze overheid, omdat er daar een Erotisch Centrum zou worden gebouwd en wat

30

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

daadwerkelijk invloed heeft gehad op de manier hoe zij hebben gestemd. En daar is uw partij verantwoordelijk voor.) En als daar enige verantwoordelijkheid voor te nemen is, dan neem ik die ten volle. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Ik wil eigenlijk beginnen daar waar net bij mijn voorganger is geëindigd, namelijk de ontzettend lage opkomst. Ik sluit me helemaal aan bij de geuite zorgen van de woordvoerders voor mij. Ook voor de Partij voor de Dieren was het treurig om dit nieuws te ontvangen. En het is natuurlijk geen uniek Amsterdams probleem, maar we hebben wel echt nog steeds de opdracht om te blijven onderzoeken wat we beter kunnen doen om Amsterdammers en de lokale politiek dichter bij elkaar te brengen. En daarom dank ik ook PRO voor het initiatief om hier werk van te gaan maken, want we hebben echt heel veel te doen. En ik kom er zo ook nog wel op terug hoe ik denk dat dat ook samenhangt met de vorming van een nieuwe coalitie. Allereerst wil ik de VVD en D66 feliciteren met hun groei in het aantal zetels. En natuurlijk ook het oude GroenLinks met hun groei en natuurlijk ook de winst. Jullie hebben echt een hele knappe campagne gevoerd. Heel sterk, echt de felicitaties van mijn fractie.

Met deze uitslag is het duidelijk dat Amsterdam niet meewaait met de opkomst van rechtspopulisme, wat we dan weer heel goed nieuws vinden als we kijken naar wat er gaande is in Nederland en in Europa. Daar is de Partij voor de Dieren ontzettend trots op, dat groene en sociale politiek in Amsterdam heeft gewonnen. Ik heb het rapport van de heer Biemond geboeid gelezen en ik wil ook hem danken voor zijn verkenning en ook voor de fijne gesprekken die we hebben gehad met elkaar. En dat geldt ook voor de gesprekken met Sofyan Mbarki en Zita Pels en Daan Wijnants. Ik heb de afgelopen weken als ontzettend prettig en ook waardevol ervaren met elkaar. En met de uitslag op tafel vindt mijn fractie het wel een gemiste kans dat er niet ook serieus is gekeken naar een coalitie met alleen linkse progressieve partijen. Want dat kon namelijk wel numeriek gezien. En ook als ik de brieven lees, dan was daar ook bereidheid toe om met elkaar om tafel te gaan. Als ik bijvoorbeeld kijk naar de ingezonden brieven van BIJ1 en de SP. En hoe het ook is, door de keuze om nu eerst de vervolgfase in te slaan met D66 mis ik wel die vibe die in de hele campagne naar voren is gekomen van GroenLinks, hoe linkser hoe beter. En ik mis daarin ook de keus om nu echt te kiezen voor groen en voor dierenwelzijn.

Mijn fractie blijft het een natuurlijke stap vinden om de Partij voor de Dieren juist nu de hand te reiken voor verdere gesprekken. We hebben stabiele steun in de stad. Amsterdammers weten ons altijd goed te bereiken, zeker als het gaat om zorgen of ideeën voor projecten over groen. We staan dicht bij groene bewonersinitiatieven en als het gaat om echt radicale vergroening, klimaatadaptatie, biodiversiteit, dan zien we dat de tijd van het ellenlang maken van visies, lange vergezichten, mooie rapporten om deze visies weer aan elkaar te rijgen, dat die tijd echt allang voorbij is. Collega Broersen heeft het net ook aangestipt, al die groengroepen in de stad die zich niet gehoord hebben gevoeld en dat dat tot gevolg heeft nu dat er in de coalitievorming, in het onderhandelingsproces, thematafels zullen worden gemaakt. Maar in mijn herinnering was dit ook precies wat Marjolein Moorman van PvdA vier jaar geleden ook betoogde. Zij wilde ook met thematafels aan de slag waar burgers konden aansluiten. En nu zien we weer dezelfde coalitiecombinatie met hetzelfde idee. Dus mijn vraag is toch, gaat dat goed komen om die bewoners nu eindelijk bij de politiek te betrekken en hen dat gevoel van vertrouwen in de politiek terug te geven? Want wij denken met de Partij voor de

31

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dieren in het team zouden we echt werk gaan maken van de uitvoering voor die veilige leefbare stad van de toekomst, voor de generaties die na ons komen en dat we nu in actie komen voor de langere termijn. Wij maken ons ook zorgen dat het met D66 weer terughoudendheid wordt, daar waar juist scherpe keuzes gemaakt moeten worden over de nodige nieuwe duurzame groene economie bijvoorbeeld die draait om welzijn in plaats van welvaart. En dat het ook weer en-en-politiek gaat worden wat dat betreft terwijl we juist toe moeten naar een complete stad waar scherpe keuzes voor nodig zijn en die we niet volbouwen. En daarom is het de hoogste tijd ook dat er op de portefeuilles ruimtelijke ordening en groen nu een echt groene bestuurder komt te zitten. En wij zijn nog niet gerust of dit goed komt. Dus zie dat als een oproep. En tot slot, ik wil de partijen die nu de vervolgfase ingaan uiteraard heel veel succes en wijsheid toewensen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik heel graag alle nieuwe raadsleden bedanken en feliciteren dat ze hier zijn met hun zetel en alle grote partijen die zetels erbij hebben gewonnen ook feliciteren met de verkiezingswinst. En ik wil nadrukkelijk de Amsterdammers bedanken dat ze zijn komen stemmen en dat ze daar de moeite voor hebben genomen.

En daarbij moet ik wel heel eerlijk zijn, dat zijn er niet zoveel geweest als dat wij graag hadden gezien. En in hoeverre kunnen we deze uitslag dan ook zien als een afspiegeling van wat de stad wil en hebben we goed genoeg ons best gedaan de afgelopen vier jaar om die opkomst daadwerkelijk te bevorderen? Want voorzitter, we dienen vandaag wederom met de hele raad een motie in om hiermee aan de slag te gaan en dat ze wat mij betreft ook heel hard nodig. Maar ik kan niet ontkennen dat ik daar toch wel met gemengde gevoelens naar kijk. Want als ik terugkijk op de afgelopen vier jaar, dan moet ik constateren dat het effect van wat wij hebben gedaan, dat dat er eigenlijk nauwelijks is geweest. Van verhitte debatten over campagnethema's en het wel of niet benoemen van de thema's van waar de politiek over gaat, tot stemlocaties op het mbo. We hebben ons echt suf gedebatteerd de afgelopen vier jaar over het bevorderen van de opkomst. En wat heeft het ons nu eigenlijk opgeleverd? Vrijwel niets. De opkomst is nog met geen procent gestegen. En die kleine stijging lag waarschijnlijk ook gewoon aan het feit dat het echt lekker weer was op verkiezingsdag, want iedereen wilde even naar buiten. De conclusie, onze debatten, extra stemlocaties en posters maken dat verschil helemaal niet. Wat wel werkt en wat breder wordt erkend is de rol van bewonersorganisaties in de stad.

Initiatieven zoals Kracht voor Mokum en Hart voor de K-buurt. Zij laten zien dat betrokkenheid groeit waar mensen zich daadwerkelijk gehoord en serieus genomen voelen. Door Hart voor de K-buurt is er daadwerkelijk ook een stijgende lijn te zien in de opkomst in dat stadsteel. En juist die organisaties hebben eerder dit jaar een brandbrief naar ons gestuurd als raad. Aan de gemeente, aan deze raad, waarin zij aangeven dat de inbreng van gewone Amsterdammers te vaak wordt genegeerd bij besluitvorming. En dat is wat ons betreft een signaal dat we serieus moeten nemen. Aan de coalitie straks, wat grotendeels toch een copy-paste wordt van de afgelopen jaren, vind ik het wel een terechte vraag of hier voldoende aandacht voor komt. Want wat het lid Pels net ook heeft benoemd, is dat het op zich vergelijkbaar is, de aanpak nu met die van vier jaar geleden van het lid Moorman. En ik betwijfel dus of dat hetgeen is wat nodig is vier jaar lang om er echt voor te zorgen dat deze organisaties worden gehoord. En daarom wil ik niet alleen mijn steun uitspreken voor de motie, want natuurlijk, daar staan wij ook onder, maar ik wil ook graag expliciet

32

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

meegeven dat dit onderwerp, het serieus nemen van bewoners en hun inbreng, dat dat een duidelijke plek moet krijgen in het coalitieakkoord en dat dat echt serieus genomen moet worden. En ik zou graag willen weten of dit gaat worden geschreven, deze aanpak ook, vanuit de ivoren toren van de Stopera of dat we dit samen gaan doen met scholen, kerken, buurtplatforms en organisaties. En dat we niet altijd vragen om ze hierheen te laten komen, maar dat we ook naar hen toe gaan. Als laatste wil ik nog graag een punt aanstippen dat mij tijdens deze campagne is opgevallen. Ik ben behoorlijk open geweest deze campagne en ook online over de toename die ik zag in onlinehaat en agressie richting politici, zeker in vergelijking met de campagne van vier jaar geleden. En waar ik veel scheldende accounts in mijn dm op Insta eigenlijk heel snel blokkeer, dat zullen velen van ons in deze zaal herkennen, reageer ik soms ook. Want ik geloof ook dat je echt je best moet doen om met elkaar in gesprek te blijven gaan. En op verkiezingsdag raakte ik dus in gesprek met iemand die mij een dm stuurde op Instagram en die had mij allerlei boze privéberichten gestuurd en het was een beetje een mix van op de bal en op de persoon. Dus ik dacht, daar kan ik nog enigszins mee in gesprek.

En in dat gesprek werd eigenlijk duidelijk dat er onder die boosheid die op mij gericht was vooral een diep gevoel van teleurstelling en wantrouwen zat. En na een gesprek over AI en woningcorporaties en de banenmarkt zei deze mijnheer tegen mij, en nu bouwen ze verdomme ook nog eens tegenover mijn huis dat vervloekte Erotisch Centrum. Waarom neemt niemand onze zorgen echt serieus? Pas toen hij mij een foto stuurde van een grote banner met de tekst erop dat dit project mede mogelijk was gemaakt door PvdA, GroenLinks, nu PRO, en D66 begreep ik waar zijn gedachte en overtuiging vandaan kwamen. Ik moest hem vervolgens uitleggen dat dit een nepbanner was, een campagneactie van de VVD. En voor deze man die scheldend en tierend tegen mij zei, maar waarom doen mensen dit? Waarom heeft de gemeente deze banner dan niet gelijk weggehaald? Dit voelde opnieuw als een bevestiging dat de politiek niet eerlijk is. En daar komt mijn vraag aan het lid Wijnants ook vandaan, want hij staat hier vandaag onder een motie om de opkomst te bevorderen. Maar ik zou eigenlijk aan de VVD willen vragen om hier toch op te reflecteren. Om misschien toch even na te denken over de afgelopen campagne en na te denken, wat kan ik de komende vier jaar zelf doen voor het vertrouwen in de politiek en het bevorderen van de opkomst.

(Het lid WIJNANTS: Weet u voorzitter, en weet u zeg ik ook tegen het lid Broersen, uiteindelijk was dit gewoon een relevant dossier in de campagne. Voor heel veel mensen heeft de vraag komt er wel of geen Erotisch Centrum in Zuid hun stem in de campagne bepaald. Dat was een motiverende factor. Wij hebben daar op deze manier op ingespeeld, op een volkomen legitieme manier die ik ook over vier jaar exact op dezelfde manier zal herhalen. En dat nu op deze manier framen, ook in de context van bedreigingen, vind ik eigenlijk van Volt dan weer juist een beetje verdrietig. Dus u moet mij niet verwijten dat dit een soort illegitieme campagneactie was. Dat was het wel. En dat laat eigenlijk dit voorbeeld ook zien. Een campagneactie is erop gericht om mensen te motiveren te komen. En ik herhaal mijn vorige standpunt, juist de VVD is erin geslaagd om de opkomst te verhogen. Dat dat bij andere partijen minder is gelukt, dat is jammer voor hen maar wij hebben ons zegje gedaan.) Het is een interessante niet-reflectie waar ik wel om vroeg bij de VVD. En ik stel de vraag voornamelijk, ik wil hem niet in vergelijking brengen met de intimidatie die ik heb ontvangen, daar link ik de twee niet naar. Maar het gaat wel om een gesprek wat ik heb

33

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gevoerd met echt een teleurgestelde buurtbewoner die echt teleurgesteld is in de politiek. Er zijn mensen in onze stad die gewoon niet meer weten wat ze wel en niet moeten geloven. En daar heb ik moeite mee. En ik ga het hier niet opnemen voor partijen die eerst voor het Erotisch Centrum waren en toen tegen. Wij zijn altijd tegen het Erotisch Centrum geweest, wat goed is om te benoemen. Maar uiteindelijk was het even van tafel en om het op deze manier terug te brengen, waardoor mensen echt niet meer weten wat ze wel en niet moeten geloven, dat vind ik lelijk in de verkiezingscampagne, zelfs van de VVD. (Het lid PELS: Voorzitter, er werd nog een vraag gesteld over hoe we kijken naar hoe we al die organisaties gaan betrekken. We zijn juist ook voornemens om de stadsdelen in te gaan en die organisaties op te zoeken. Dus dat wil ik nog even meegeven. Maar uiteindelijk stond ik daar niet voor op. Want ik wilde vooral het lid Broersen meegeven, we weten dat er ook nog een heel traject voor u aankomt, ook een juridisch traject. En weet dat wij achter u staan daarin en alle vertrouwen daarin ook hebben dat het tot een goede afronding zal komen en we het vreselijk vinden wat er gebeurt. En ik denk dat dat vrouwen in de raad nog wat harder raakt. Niet omdat mannen niet bedreigd worden, maar vrouwen gewoon een heel stuk meer.

Dus laten we ook als vrouwen hier in de zaal, even los van bij welke partij je hoort, elkaar opzoeken, misschien ook een keer ervoor gaan zitten om dit met elkaar te bespreken. Want wat we hebben gezien tijdens de campagne, vind ik eigenlijk dat niemand dat zou moeten accepteren en we ook gezamenlijk ook als raad moeten veroordelen en aanpakken. Daar zat geen vraag in, maar dat steun ik van harte en dank voor de mooie woorden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Rijpkema voor zijn maidenspeech. Het lid RIJPKEMA: We staan er, het is gelukt. Dus dat is hartstikke mooi, daar zijn we blij mee. Voorzitter, de verkiezingen zijn geweest, de stemmen zijn geteld, de raadsleden zijn geïnstalleerd en we zien hier een raad vol mensen die zich nu volksvertegenwoordiger mogen noemen. Waarvoor we iedereen feliciteren met hun raadszetel. Maar voorzitter, met een opkomst van slechts 47 procent moeten wij onszelf wel de vraag durven stellen, in hoeverre vertegenwoordigen wij hier werkelijk de hele stad? De coalitie die straks gevormd wordt, in welke samenstelling dan ook, kan waarschijnlijk rekenen op een meerderheid in deze raad maar ze kan zich nooit beroepen op de steun van de meerderheid van de Amsterdammers. De grootste partij in deze raad, PRO Amsterdam, krijgt 32 procent van de uitgebrachte stemmen.

Maar bij een opkomst van 47,1 procent betekent dat feitelijk de steun van ongeveer 15 procent van alle Amsterdammers. En ook de mogelijke meerderheid voor een nieuw college verdient daarom enige relativering. Die meerderheid is mede tot stand gekomen door vier restzetels. Zonder die restzetels was er simpelweg geen meerderheid geweest en was men op 21 zetels blijven steken. Die restzetels zijn bovendien mede te verklaren doordat partijen op de flanken geen zetel hebben gehaald. Denk aan partijen als De stem voor Amsterdam, maar ook De Vonk en Namens Amsterdammers die het nadrukkelijk opnamen voor specifieke groepen die zich nu niet vertegenwoordigd voelen. En juist daarin zien we wat JA21 betreft de pijnlijke afdronk van deze verkiezingen. Links is iets kleiner geworden, rechts is iets gegroeid, maar de Amsterdammer die al langer is afgehaakt krijgt nog vier jaar exact hetzelfde.

34

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Zoals ik ook aan de verkenner schreef, als je niet links en hoogopgeleid bent, dan is deze coalitie de afgelopen jaren simpelweg te vaak er niet voor jou geweest. En de coalitie daarvoor ook niet, en die daarvoor ook niet. En dat is het probleem. Want een stad bestuur je niet alleen voor de mensen die toch al hun weg naar het stadhuis weten te vinden. Een stad bestuur je ook voor de Amsterdammer die zich niet gezien voelt, die het vertrouwen kwijt is geraakt en die thuisblijft op de verkiezingsdag. Daarom doe ik vandaag nadrukkelijk een oproep aan PRO Amsterdam, kijk breder dan de eigen linkse kring en probeer een coalitie te vormen die niet weer direct keihard links afslaat. Want met die keuze krijg je de afgehaakte Amsterdammer niet terug. Dat is nog een keer hetzelfde proberen en hopen dat het anders uitpakt. Alhoewel de motie een prima begin is, zijn we er dan nog lang niet en alleen daarmee gaan we de opkomst ook niet verhogen. Laten we ons daarom weer richten op de kerntaken, zorg voor schone straten, waarborg de veiligheid, bouw voldoende betaalbare woningen. En hou ook oog voor de financiële realiteit, de oplopende schuld en de fors stijgende rentelasten waarbij niet alle extra kosten maar afgewenteld worden op de burgers. Kortom, een overheid die in dienst is van de Amsterdammer en niet andersom. Maar bovenal, laten we zoeken naar bredere steun in de stad.

Laten we proberen te luisteren naar de wensen van alle Amsterdammers, of ze nu gestemd hebben of niet. Voorzitter, een college past bescheidenheid wanneer de helft van de stad thuisblijft bij de verkiezingen. Wij hopen dit terug te zien in het volgende college, zowel in de samenstelling als inhoudelijk in het coalitieakkoord. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, ik wil even aanhaken op een zin uit de brief van de verkenner. Er staat, en ik citeer, dat we niet al te veel ideologische discussies moeten voeren. Ik zou juist denken dat ideologische discussies horen tot de kern van de democratie. Maar ik moet vooral denken aan het afscheidsessay van NRC-journaliste Lamya Ahurai van afgelopen weekend. Ze schrijft dat de vorige regering een deur heeft opengezet die eigenlijk potdicht had moeten blijven en dat de huidige regering veel standpunten van de vorige PVVregering heeft overgenomen. Daarover wil ik het hebben om de context van deze verkiezingen te duiden en eigenlijk een meer sprekend voorbeeld benoemen. Premier Jetten antwoordde 17 maart op de vraag waar antisemitisme vandaan komt met, er zijn islamitische gemeenschappen in Nederland waar je als je de tv aanzet, online of op weekendscholen, verkeerde dingen krijgt aangeleerd, niet alleen over Joden, maar ook over vrouwen en homo's.

Het generaliseren en stigmatiseren van een miljoen Nederlandse moslims lijkt gewoon normaal te zijn geworden. En er is geen ophef, omdat het niet uit de mond van een PVV-minister komt. Het zijn kleine stapjes die een verschuiving naar uiterst rechts normaliseren, aldus Ahurai. Voorzitter, als zelfs al een journaliste begint af te haken, moeten we niet verbaasd zijn over de lage opkomst in onze stad. Als mensen zich niet gezien voelen of als ze het gevoel hebben dat ze alleen worden aangesproken als ze een probleem zijn, dan is het toch logisch dat ze afhaken? En dan rest de vraag, wat doen wij met dat signaal? We zien dat de ongelijkheid in de opkomst is verdiept. Stadsbreed is er een lichte stijging, maar maak je de vergelijking tussen stadsdelen ten opzichte van vier jaar geleden, dan zie je gewoon een daling in bijvoorbeeld stadsdeel Zuidoost. En als mensen zich niet gezien voelen door het stadsbestuur, dan kunnen wij hier nog wel tien moties gaan indienen over opkomstbevordering maar het onderliggende probleem van niet gezien worden, dat blijft gewoon bestaan. En daarom vind ik ook een gemiste kans dat de opties om te verbreden

35

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

verder naar links niet serieus is onderzocht. In de afgelopen vier jaar hebben wij de problemen uit de buitenwijk gebracht naar het stadhuis en dat zullen wij ook blijven doen. En wij gaan zeker door met het voeren van ideologische politieke discussies. Daarmee maak je niet alleen zichtbaar wat er op het spel staat, maar ook belangrijker, ook onze stad beweegt mee met die kleine stapjes naar uiterst rechts als wij ze niet beantwoorden met forse stappen naar links. Ik wil de partijen die nu verder gaan onderhandelen veel succes wensen. Ik heb ook tegen de verkenner gezegd dat het belangrijk is dat de partijen die onderhandelen de ruimte krijgen om dat in beslotenheid op een goede manier te doen en dat wij achteraf wel benieuwd zijn naar de stukken die zijn opgevraagd en dat we daarover dan verder het debat gaan voeren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Dibi voor zijn maidenspeech. Het lid DIBI: Dank u wel, voorzitter. Ik wil bijna alle gekozen volksvertegenwoordigers feliciteren en sommige net iets meer dan een ander. Er is veel gebeurd de afgelopen jaren. U heeft een publieke break up gezien, we zijn gevallen, we zijn opgestaan. Sommigen zochten hun vonk elders, maar u ziet aan de uitslag, het vuur brand bij BIJ1.

Voorzitter, er is een kerncompetentie die je leert in BIJ1-klasjes en dat is wanneer het heel gezellig is en wanneer iedereen elkaar aan het feliciteren is, je de sfeer moet durven te bederven, een koude douche moet durven introduceren. Want, en dit zeg ik tegen de leden Mbarki en Pels, big links energy, schaamteloos links, het mag niet alleen performative zijn. Ja, ik ben blij met dit college, het vorige college en het college daarvoor. Ik ben blij met de inzet en de intenties, maar het gaat slechter met Amsterdam na acht jaar. Het gaat een stuk slechter met Amsterdammers na acht jaar. En dat is choquerend als je echt soms inzoomt. Ik was vroeger dolgelukkig als een leraar ziek was of te laat was en de les uitviel, overal in Amsterdam vallen lessen uit vanwege geen leraren. Waar we in Den Haag decennia voor hebben gewaarschuwd, ex-minister Plasterk voordat hij van het padje af was probeerde de lerarensalarissen nog op te hogen om het te voorkomen. Maar het lerarentekort is in ons midden. Er is een beeld wat ik niet uit mijn hoofd gewist krijg en dat was tijdens de landelijke campagne. Net als het lid Wijnants heb ik ook weleens burgerlijke ongehoorzaamheid getoond en ben ik naar het Maritim Hotel gegaan en hebben we daar geplakt. Een hotel wat al jaren leeg staat, honderden ingerichte kamers en er sliepen mensen aan de voet van het hotel in de kou.

Dat zie je overal in de stad, leegstand en dakloze mensen. Of tot grote verschrikking van ouders, kinderen die uit huis zijn gegaan komen terug als vijfendertigjarige. Hebben deze ouders niet al genoeg geleden? Deze ongelijkheid verdient meer dan wat er tot nu toe door dit college is gedaan. Want ongelijk investeren in gelijke kansen en dan de metro 53 schrappen? Ik heb het net al gezegd. Als ik hier de metro wil pakken hoef ik max drie minuten te wachten. Om mij minder te laten wachten met een scala aan alternatieven, want ik kan ook de trams pakken, ik kan ook bussen pakken, is de metro 53 afgenomen. Dat is de enige rechtstreekse verbinding. Er is geen tram, er is geen bus. En dit is niet, want het lid Pels had het over we moeten het niet alleen maar reduceren tot de metro 53. Het gaat niet eens alleen om de metro. Deze mensen moeten vechten om buslijnen te behouden in heel Amsterdam. Dus ik vraag iets meer urgentie hierop. Voorzitter, de masterplannen. Ik heb in een andere hoedanigheid ook voor de gemeente mogen werken en u heeft het weleens over mij gehad hier de afgelopen jaren. Ik

36

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ben blij dat ik nu de kans krijg om af en toe zelf iets te zeggen. De masterplannen met grote beloften op papier en goede intenties dreigen te verzanden in overlegcircuits. Hebben we nog niet genoeg opgehaald bij bewoners? Moeten we echt nog vragen wat voor issues ze hebben? We weten het toch allang? Laten we in de uitvoering zorgen dat het geld landt waar het moet landen en niet in allerlei overhead. Voorzitter, het college heeft het veel te makkelijk gehad de afgelopen vier jaar. BIJ1 wil meer verzet en meer vuur brengen. We laten zien in Zuidoost dat we ook kunnen meebesturen. Ik wil toch een shout out geven aan mevrouw Miskin die het afvalprobleem daar veel meer op de agenda heeft gezet, kraamzorg heeft geregeld voor ongedocumenteerde vrouwen, jongeren heeft geholpen aan meer kansen op een carrière via Zuidoost Werkt en Bijlmer got talent en andere initiatieven die gratis waren. Dus we zullen vuur breng in de oppositie. Er is ook veel belangstelling voor hoe het eerste debat tussen u en mij zal gaan, maak uw borst maar nat, zou ik zeggen. Ik ga dat nog niet verklappen. Het is gegaan over het opkomstpercentage. Het doet mij deugd en het lid Meiland ook, het andere gekozen raadslid, ik kan niet wachten tot zij mee gaat doen in het debat, maak uw borst ook maar nat.

Maar het doet mij deugd dat BIJ1 nooit aangehaakten naar de stembus heeft weten te brengen, zoals DENK dat ook doet. Want we hebben het vaak over afgehaakten, maar er zijn ook nooit-aangehaakte Amsterdammers, maar het zijn er nog te weinig. Dus ik ben blij met de inbreng van Volt. Wij willen de megafoon zijn van de nooit-aangehaakten. We willen dat iedereen in Amsterdam, ook in Zuidoost, ook in NieuwWest, ook in Noord. Ik moet even dat rijtje, ik vergeet Noord toch ergens altijd weer. Het is een apart stadsdeel. Maar het is een stadsdeel wat zich ook vaak vergeten voelt. Wij willen de megafoon zijn van deze groep mensen en we willen dat kritisch, in de woorden van het lid Meiland, doch constructief doen. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Mevrouw de voorzitter, allereerst ook op deze plaats mijn felicitaties aan het voormalige GroenLinks, aan D66 en aan de VVD met hun zetelwinst. En mijn dank aan de Amsterdamse kiezer die de inzet van het CDA de afgelopen jaren beloonde met 28 procent groei. En hoewel die groei niet leidde tot een gehoopte extra zetel ben ik wel dankbaar voor het vertrouwen van de kiezer. En ook voor mij persoonlijk een bijzonder moment, omdat het voor mij voor het eerst in mijn leven is dat ik zelf rechtstreeks gekozen ben om het volk te vertegenwoordigen. Dat vind ik eervol.

En als troost dat wij die tweede zetel niet haalden stuurde de fractievoorzitter van het CDA Rotterdam mij een appje en die zei, volgens mij zijn jullie nu wel de grootste één-zetel-partij van Amsterdam. En die titel zal ik de komende jaren met trots dragen en ik dank René voor deze bemoedigende woorden. Voorzitter, ik las een tijdje terug een oude column uit het clubblad van de AntiRevolutionaire Partij, dat is een voorloper van het CDA. De column was geschreven bij het honderdjarig bestaan van de partij in Amsterdam in 1951. En ik zeg u vast, noteer 13 november 2026, dan bestaan we 175 jaar. De anonieme columnist stelde dat Amsterdam een rode stad is waar tegenover de honderden anti-revolutionairen er duizenden mensen waren die bezweken zijn voor de verleiding van het socialisme. Ik constateer dat er 75 jaar later in 2026 weinig veranderd is. Want ook nu staan er tegenover de bijna 12.000 christendemocraten tienduizenden die voor de verleiding van links gevallen zijn. En die verleiding was nogal wat. De verleiding dat de wereld slechts bestaat uit huisjesmelkers,

37

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

slachtoffers van huisjesmelkers en links om ze te redden. De verleiding dat het aandeel sociale huur omhoog kon, de kunst- en cultuursubsidies omhoog konden, de armoederegelingen omhoog konden en dat we gratis openbaar vervoer konden krijgen en dat dat allemaal betaald kon worden uit ozb- en toeristenbelastingverhoging. Het klonk zo goed dat geen kritische reflectie nodig was. En uiteindelijk, de linkse verleiding dat de overheid in staat is om eigenlijk alle problemen op te lossen en dat alleen de rijken daaraan bij hoeven te dragen. Het is te mooi om waar te zijn. Tegenover deze schaamteloze linkse verleiding ligt een weerbarstige praktijk. Want de komende jaren liggen grote opgaven voor ons. We moeten 400 miljoen euro structureel bezuinigen, want het geld is er niet. De mogelijkheden om zelf inkomsten te genereren staan onder druk en de rentelasten op onze schuld nemen toe. En dat hoorde ik eigenlijk niet in de verkiezingscampagne. Maar dat vraagt wel een overheid die zich richt op kerntaken en terughoudend is in het maken van nieuw beleid. En daarom was mijn voorkeur om een brede coalitie te vormen met PRO, D66 en de VVD. En daarna stelden wij ook voor om minder wethoudersposten te maken om als politiek alvast een bijdrage te leveren aan het versimpelen van de organisatie. Het CDA wil komende jaren ook heel graag bijdragen aan het oplossen van de PRO-blemen in onze stad.

Iemand moest hem maken. We zullen de komende jaren ons blijven inzetten voor een sterke samenleving. Want een sterke samenleving is een samen redzame samenleving en die doet een minder groot beroep op de overheid. En dat vraagt ook om een politiek die het samen met die samenleving wil doen en dat doen we als CDA’ers graag. En ik hoop ook dat we met elkaar kunnen optrekken, niet alleen in opkomst maar ook in samenwerking met de stad. Want voorzitter, een democratie waarin mensen één keer per vier jaar komen stemmen is geen goed functionerende democratie. Maar hoe moeten we het dan noemen als mensen niet eens de moeite nemen om eens in de vier jaar te komen stemmen? En daarom moeten we de komende jaren niet alleen werken aan de opkomst, maar vooral aan het wegnemen van de oorzaken van die lage opkomst. En dat begint niet bij het college, maar bij ons als gekozen volksvertegenwoordigers met een mandaat. In hoe wij ons werk doen, in hoe wij onze keuzes maken, in hoe wij in deze zaal met elkaar en met de waarheid omgaan en in hoe we met de mensen in de stad omgaan en hen betrekken bij de keuzes die wij maken. Mijn ambitie is dat deze gemeenteraad een gemeenteraad wordt die niet alleen besluiten neemt voor de stad, maar ook gedragen wordt door de stad die zij dient. En daarnaast ook dat inwoners weten wat er speelt in de politiek, want dat komt van twee kanten.

En voorzitter, daar wil ik mij de komende jaren voor inzetten. Ieder vanuit zijn eigen rol en ik als leider van de grootste één-zetel-partij van Amsterdam. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Dessing voor zijn maidenspeech. Het lid DESSING: Voorzitter, dank voor het woord. En laat ik beginnen om te zeggen, ik kom in vrede en in dankbaarheid voor de steun van de kiezer op 1 april, vandaag honderd jaar geleden exact dat Amsterdam eigenaar werd van Schiphol, een prachtige motor van deze regio. En voorzitter, onze felicitaties voor de winnaars van deze verkiezingen, GroenLinks, of PRO zoals ik ze tegenwoordig moet noemen, D66 en de VVD. En dank aan de kiezer die heeft gesproken. Want Forum voor Democratie vindt net als veel andere partijen, wat ons zorgen baart is de lage opkomst bij de verkiezingen, het is al vaker genoemd. En in sommige wijken slechts 20 procent. Dit is volgens ons een duidelijk signaal aan de politiek dat de kiezer het vertrouwen in de politiek in het algemeen en de lokale politiek in het bijzonder voor een groot deel is

38

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

verloren. Een aanzienlijk deel van de Amsterdammers voelt zich blijkbaar totaal niet vertegenwoordigd door de gemeenteraad. Het gaat dan met name om werkende Amsterdammers, zowel de nieuwkomers als de bestaande inwoners van Amsterdam. De eerste groep is door de gemeente gestimuleerd door middel van verkiezingsboodschappen in meerdere talen maar de tweede groep voelt zich niet gehoord. En volgens Zita Pels is Amsterdam een links-progressieve stad. Maar al die Amsterdammers die hier al generaties lang wonen en die het wellicht niet altijd eens zijn met dat links-progressieve beleid, die horen ook bij de stad en verdienen het ook om te worden gehoord. Niet alleen voor deze groep wil Forum voor Democratie de komende vier jaar een stem in de raad zijn, en ik zeg het met nadruk, Forum voor Democratie is er voor alle Amsterdammers en wil in de raad de hand reiken aan alle partijen om samen de problemen in deze stad aan te pakken. Hoe zorgen we er dan voor dat zoveel mogelijk Amsterdammers zich weer gehoord voelen door de gemeenteraad? Om dit te bereiken stelt Forum voor Democratie voor om te onderzoeken of er kan worden afgestapt van de klassieke links-rechts-verdeling en om een raadsakkoord op onderdelen te verkennen waar alle partijen zich in kunnen vinden, in plaats van of in combinatie met een akkoord op basis van een vaste meerderheid.

Op die manier geef je namelijk een stem aan alle kiezersgroepen in het beleid van de stad. Wij willen ons daar constructief bij opstellen. De onderwerpen die zich daarvoor zouden lenen zijn wat ons betreft openbare veiligheid, de woningnood, het afvalprobleem, infrastructuur en ov, bijvoorbeeld als het gaat over beter ov in het algemeen en het sluiten van de metroring in het bijzonder. En de genoemde thematafels zijn wat ons betreft een stap in de goede richting. In het geval dat er toch wordt gekozen voor een klassiek akkoord, en daar lijkt het gezien het verslag van de verkenner op, dan ziet Forum voor Democratie daar op basis van onze een zetel geen rol voor ons weggelegd. Maar voor welke vorm er ook zal worden gekozen wil Forum voor Democratie de onderhandelende partijen graag de volgende punten meegeven. Voor wat betreft het proces om te komen tot een nieuw Amsterdams college stelt Forum voor Democratie voor om een financieel concern controller te betrekken bij dit proces om de plannen van een nieuw college te beoordelen op financiële haalbaarheid, dit om een verdere verslechterde financiën van Amsterdam te voorkomen. Een belangrijk speerpunt voor Forum voor Democratie daarnaast is de noodzaak tot het verminderen van wet- en regelgeving met als gevolg daarvan ook een vermindering van het aantal ambtenaren.

In het verlengde daarvan willen wij bij uitvoering van beleid met nadruk pleiten voor een focus op de kerntaken van de gemeente, openbare veiligheid, infrastructuur en de basisvoorzieningen op orde. De politieke keuzes die worden gemaakt zullen wat Forum voor Democratie betreft altijd langs de lat worden gelegd van wel of geen kerntaak en van financiële haalbaarheid. En tenslotte zullen wij ons hard maken voor een goede invulling van directe democratie door middel van een goed functionerende participatieverordening. Voorzitter, ik rond af. In het proces naar een nieuw college zal Forum voor Democratie zich constructief opstellen. Dat betekent dat wij goede plannen zullen steunen en plannen die slecht voor de stad en voor de Amsterdammers zijn, zullen bestrijden. Amsterdam heeft een college nodig dat verstandig beleid gaat opstellen en uitvoeren voor alle Amsterdammers. Wij wensen het toekomstige college hierbij veel wijsheid toe. Aan de slag voor Amsterdam. Ik dank u wel. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik heb met heel veel worsteling geluisterd naar het betoog van het lid Dessing. Want hij heeft het over dat hij staat voor alle Amsterdammers. Maar je staat niet voor alle Amsterdammers als je niet

39

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

eens afstand durft te nemen van de nummer 7 op jullie kandidatenlijst die staat voor een blanke etnostaat, die zegt er is geen plek voor Joden in onze samenleving. Dat is gewoon de tekstboekdefinitie van nazisme. Die kandidaat stond op uw lijst en u durft daar geen afstand van te nemen. Ik heb vandaag ook niets daarover gehoord. Dus ik wil u daarvoor wel nu de mogelijkheid bieden om dat nu alsnog te doen.) Ik sta hier nergens dichtbij, geloof ik. Dus ik hoef nergens afstand van te nemen. Ik heb gezegd wat ik wilde zeggen. Ik steek de hand uit aan alle raadsleden en daar zou ik het bij willen laten. (Het lid KHAN: Voorzitter, het lid Dessing heeft nu een kans gekregen om daar afstand van te nemen. Hij maakt hier een grapje van, zal ik het maar noemen. Die uitgestoken hand sla ik per deze af. Er is ook geen enkele samenwerking met mijn fractie mogelijk voor de rest van deze raadsperiode.) Ik hoor geen vraag, maar de uitnodiging tot gesprek met alle raadsleden staat wat mij betreft open en dat blijft zo de komende vier jaar. (Het lid DIBI: Voorzitter, ik twijfelde of ik bij het lid Rijpkema zou opstaan of bij het lid Dessing. Het gaat specifiek om iets wat ik in deze campagne, maar eigenlijk al best lang in Nederland en in Amsterdam zie. Wij in Amsterdam proberen daarvoor te waken, en dat is die minderheidscompetitie.

Dan wordt er gesproken over dalende homoacceptatie, waar terecht aandacht voor is, over straatintimidatie van vrouwen, over Joden die niet meer zichtbaar zichzelf durven te zijn. En dan wordt er altijd gestopt wanneer het gaat over anti-zwart racisme of over moslimhaat. Sterker nog, die groep wordt dan vaak aangewezen als dader. U zegt u bent er voor alle Amsterdammers, maar u heeft het specifiek over diegenen die generaties teruggaan. Als een moslima in Amsterdam iets wordt aangedaan, zou u dan ook vragen stellen?) Voorzitter, het antwoord is ja. En ik zal toch zeggen, dan moet ik toch het lid Dibi corrigeren omdat hij niet helemaal goed geluisterd heeft naar mijn speech. Want ja, ik heb gezegd dat ik voor de Amsterdammer wil opkomen die hier al generaties lang woont. Maar ik heb gezegd dat ik ook voor die groep wil opkomen. En daarna heb ik specifiek gezegd, en dat blijf ik herhalen, ik sta hier voor alle Amsterdammers en ik heb respect voor alle Amsterdammers. (Het lid DIBI: Dan heel specifiek. U heeft iemand op de lijst staan die in witte superioriteit gelooft en dat is niet de enige persoon binnen uw partij die dat soort denkbeelden heeft en die vindt dat iedereen die dat niet is, niet zuiver is, die gelooft in theorie als omvolking, die Nederland wil zuiveren van alles wat vreemd is.

Waar staat u daarin?) Voorzitter, ik heb gezegd wat ik heb gezegd, en daar blijf ik achter staan. Dat lijkt me een heldere boodschap, die uitgestoken hand. (Het lid DIBI: Bent u voorstander van een witte superieure etnostaat waar de rest wat niet voldoet aan die normen gezuiverd moet worden?) Ik weet totaal niet waar het lid Dibi het over heeft, maar ik sta voor een democratie voor alle Amsterdammers. (Het lid PELS: Voorzitter, ik vraag meteen uw vergiffenis want ik heb natuurlijk maar drie maanden. Dus ik ga ook nu even het instrument van interruptie misbruiken om vooral te zeggen dat wij ons aansluiten, dat

40

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

hebben we ook al eerder natuurlijk uitgesproken, bij wat het lid Khan net heeft ingebracht. Onze fractie zal op geen enkele manier samenwerken met Forum voor Democratie.) Dat is jammer, want de uitgestoken hand ook naar de nieuwe partij Pro, die blijft wat mij betreft onverkort bestaan. Want we hebben elkaar allemaal nodig om de problemen die er in deze stad zijn aan te pakken. En daar wil ik mij, met u allemaal in alle openheid en in alle vredelievendheid wil ik u daar allemaal bij betrekken. En daar zal ik me voor blijven inzetten. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Delsen voor zijn maidenspeech. Het lid DELSEN: Mijn vader vroeg mij deze week, Angelo, waarom ben jij eigenlijk socialist geworden? Waarom wil jij opkomen voor zielige mensen? En toen zei ik, maar pap, daarom ben ik toch helemaal geen socialist geworden. Ik ben socialist geworden omdat Marx zei dat juist de arbeidersklasse de revolutionaire klasse is, niet omdat ze zwak is maar omdat ze sterk is, omdat ze de macht kan grijpen wanneer zij dat wil. Dat is wat socialisme is. En socialist zijn is dus niet iets wat je doet voor zielige mensen, maar dat doe je ook voor jezelf. Dat doe je omdat socialisme vrijheid geeft aan mensen zoals ik. Mensen die queer zijn, mensen met een Surinaamse moeder, mensen die opgevoed zijn op het woonwagenkamp. Mensen met een normaal inkomen, de werkende mensen van dit land.

Socialisme geeft deze mensen vrijheid omdat we de vrijheid hebben om te wonen, de vrijheid hebben om te staan waar we willen, een goed inkomen en de vrijheid en de zekerheid van een dak boven je hoofd. En juist het dak boven je hoofd, die betaalbare woning, is niet alleen een opgave van ons. Dat is ook een opgave van dit college, de betaalbare woning. Maar als je kijkt naar die opgave, als je kijkt naar de socialistische ideologie, dan zien we dat volgens de verkenner daar geen discussie over mag worden gevoerd. We willen geen politiek-ideologische discussie. Dat vind ik nogal bijzonder, want we hebben allemaal gezien hoe de afgelopen periode het constant is gegaan over de 4040-20 tussen D66 en GroenLinks. We hebben allemaal gezien hoe de debatten zijn geweest tussen GroenLinks en de PvdA die staan voor de complete stad die willen bouwen als gemeente, als gemeenschap. En daartegenover de rechtse tegenpolen die de markt het voor ons willen laten uitzoeken. Die onze woningen willen overlaten aan de markt. En we hebben gezien hoe de lijsttrekker van GroenLinks heftig aan het aura farmen was met een filmpje waarbij ze zich beriep op de zelfwoonplicht, ingevoerd door SPwethouder Jakob Wedemeijer, fucking like. Mijn conclusie, als je ideologische eenheid wil, ga dan over links.

Maar nee, want volgens de door de verkenner genoemde maatstaven van stabiliteit en continuïteit kiezen we voor de ideologische tegenpolen, eerst nog met de VVD erbij maar nu met D66. Wees dan ook gewoon eerlijk, want volgens mij is dit ambtelijke taal voor, ik wil liever geen linkse schooiers in dit college. Ik rond hem af. We hebben het in de brief gezien, het gaat over dalend vertrouwen in de politiek. Het gaat over de veel te lage opkomst. En ik kan jullie vertellen dat er straks legio aan voorbeelden gaan komen van onderzoeken en participatieclubjes die iets moeten doen aan die participatiecijfers, die iets moeten doen met die opkomst. Maar als je echt wat wil doen, stopt dan met dat campagnetoneelspel van voor de verkiezingen, om binnen twee weken na de verkiezingen weer lekker met elkaar als centrum-links en centrum-rechts in het bed te duiken. Durf te kiezen voor een echt links antikapitalistisch blok, zoals dat aanvankelijk is beloofd en kies voor Amsterdam

41

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het de voorzitter van het presidium, het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Dank, voorzitter. Voorzitter, ik wil allereerst het lid Pels en anderen bedanken voor deze, gezien de opkomst, zeer terechte motie. Het presidium zal een werkgroep instellen en gaat hier graag mee aan de slag. Voorzitter: het lid Aslami De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema voor de beantwoording. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. Laat ik als eerste zeggen dat ik het met de hele raad eens ben dat de opkomst in Amsterdam net als in andere grote steden zorgwekkend is. U heeft van mij dan ook geen juichende geluiden gehoord nadat de opkomst met een procent omhoog was gegaan. Je kunt zeggen we hebben de neergang gestuit, maar je kunt ook zeggen dat het toeval is. In ieder geval is het veel te weinig. Dus ik denk ook niet dat we ons dat toe moeten rekenen. En er ligt inderdaad een zware opgave. Maar ik ben het ook met iedereen eens die zegt dat dat een opgave is die landelijk ligt en die in alle grote steden ligt. Als je naar de oorzaken zoekt voor de lage opkomst, merk je toch dat men eigenlijk de schuld graag bij andere partijen legt dan de eigen en ook veronderstelt dat degene die aan het woord is eigenlijk de niet-stemmende kiezer vertegenwoordigt. Dat is maar de vraag, wat hier precies aan de hand is.

Want als je bijvoorbeeld naar de uitslag in Rotterdam en in Amsterdam kijkt, dan zie je dat bij een lage opkomst er wel een heel verschillende uitkomst is. Wat wij weten over de lage opkomst, en dat is in Amsterdam heel uitbundig onderzocht en daardoor ben ik wel enigszins verbaasd door het verzoek om opnieuw onderzoek te gaan doen. Vorig jaar is het onderzoek verschenen Ondervertegenwoordigd Amsterdam. Dat is een heel groot en uitvoerig onderzoek geweest. Wat ik ook niet volledig zou willen herhalen, want dat lijkt mij naar de bekende weg vragen. En wat blijkt daaruit, de persoonlijke omstandigheden waarin iemand verkeert zijn de belangrijkste voorspeller voor niet stemmen. Een lage opleiding, armoede, discriminatie en uitsluiting, daarvan weten we dat dat leidt tot een verkleinde kans om te gaan stemmen. Dat leidt er ook toe dat in de stadsdelen waar de armoede het grootst is, de opleidingsniveaus naar verhouding laag zijn en vaker discriminatie en uitsluiting voorkomen er minder vaak gestemd wordt. Om de eenvoudige reden, als mensen het moeilijk hebben komen ze minder vaak aan stemmen toe. Dat leidt ertoe dat het een algemene opgave is van het komend college om daar iets aan te doen. Dat ligt natuurlijk in werkgelegenheid, het ligt in het stimuleren van onderwijs en het ligt in het tegengaan van uitsluiting en discriminatie.

Ik denk niet dat het mogelijk is om via opkomstbevorderende maatregelen de opkomst nog werkelijk omhoog te jagen. Ik weet niet wie het zei, ik dacht het lid Broersen, we hebben er inderdaad uitvoerig over gedebatteerd. Ondervertegenwoordigd Amsterdam heeft geleid tot een groot programma wat veel meer is dan alleen maar posters plakken, meer flyeren en de deuren langsgaan. Nee, er is veel aandacht geweest voor die groepen die ondervertegenwoordigd zijn. Daar is vanuit de gemeente veel aandacht voor.

42

Jaar

2026

Vergaderdatum 1 april 2026

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Laat ik het als volgt zeggen. Ik zie hier een brede motie liggen, wij beschouwen die eigenlijk als ondersteuning van de koers die we hebben ingezet en hebben er dan ook geen bezwaar tegen. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik deel het met de burgemeester dat niet zozeer een nieuw onderzoek nodig is. Maar we hebben deze motie wel ondertekend omdat we ook weten uit die debatten van de afgelopen periode dat er ook wel opkomstbevorderende maatregelen lagen maar die niet allemaal zijn uitgevoerd omdat je dan ook kritiek kunt krijgen dat het te prikkelend of te sturend zou zijn voor bepaalde doelgroepen. Maar zo lees ik deze motie wel. Dat we nu wel al die kaarten op tafel leggen en op die manier kijken, kunnen we met die voorstellen en die maatregelen die nog niet zijn ingevoerd, dat we daarmee wel in de komende periode de opkomst kunnen bevorderen.) Dat is uiteindelijk vanzelfsprekend aan de raad zelf. De discussie die bij herhaling zich voordoet in de raad, dat is dat bepaalde opkomstbevorderende maatregelen worden beschouwd als voordelig voor de ene partij en minder voordelig voor de andere partij. Dus opkomstbevorderende maatregelen in Nieuw-West, ik noem maar iets, bijvoorbeeld informatie over de verkiezingen in verschillende talen naar buiten brengen, bijvoorbeeld in het Arabisch naar buiten brengen, dat wordt door een aantal partijen als gunstig voor de partij DENK gezien.