20260127 RIB MPN HOV ZaanIJ en JVH

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 januari 2026 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Bestuurszaken V&OR bestuurlijke.zaken.vor@amsterdam.nl Actualisatie Mobiliteitsplan Noord en stand van zaken van de projecten Johan van Hasseltzone en HOV ZaanIJ

Geachte leden van de gemeenteraad, Amsterdam Noord en de regio eromheen veranderen snel. Er komen nieuwe wijken waar mensen kunnen wonen en werken. In Amsterdam Noord willen we tot 2040 22.000 nieuwe woningen bouwen. We kijken ook of er tot 2050 nog 18.000 extra woningen in Havenstad Noord kunnen komen. In Zaanstad kunnen er tot 2050 meer dan 15.000 nieuwe woningen worden gebouwd. Om ervoor te zorgen dat deze gebieden goed bereikbaar en fijn om te wonen blijven, werken we samen met de Vervoerregio Amsterdam en de gemeente Zaanstad. In 2021 hebben we het Mobiliteitsplan Noord gemaakt. Het Mobiliteitsplan Noord bevat een analyse van de groei van Noord en wat dat betekent voor de bereikbaarheid. Ook staan er maatregelen in om het verkeer goed te laten doorstromen, en maatregelen voor wegen en openbare ruimtes. Dit is belangrijk om woningen te kunnen bouwen en voorwaardelijk voor het realiseren van een leefbare en complete stad. De belangrijkste uit het mobiliteitsplan voortkomende projecten zijn de Johan van Hasseltzone en de HOV ZaanIJ. De Johan van Hasseltzone omvat de reconstructie van de Johan van Hasseltweg inclusief verbetering van de ov-knoop Noorderpark (beoogde eindhalte HOV ZaanIJ) en een goede doorstroming van het verkeer, zodat deze zone ruimte gaat bieden aan de verwachte groei van woningen en verkeer op deze plek, maar ook met ruimtelijke kwaliteit.

Het project HOV ZaanIJ, waarbij HOV staat voor Hoogwaardig Openbaar Vervoer, omvat een opwaardering (schaalsprong) van de busroute door de oostkant van Zaanstad en langs de IJ-oever ontwikkelingen in Noord. Doel van het project is om hier een nieuwe hoogwaardige busverbinding te realiseren (Metrobus), waarvan snelheid, frequentie en comfort gelijk zijn aan die van een tram en die mede zorg draagt voor een goede bereikbaarheid als de woningbouwambities zijn ontwikkeld. Omdat de actualisatie van het Mobiliteitsplan Noord en de voorbereiding van de projecten Johan van Hasseltzone en HOV ZaanIJ nauw met elkaar samenhangen, informeert het College u met deze brief over de actualisatie van het mobiliteitsplan en de voortgang van de twee projecten. Separaat ontvangt de Raad van Zaanstad een informatiebrief over de voortgang HOV ZaanIJ.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 januari 2026 Pagina 2 van 5

Actualisatie Mobiliteitsplan Noord Het in 2021 vastgestelde Mobiliteitsplan Noord omvat een door de gemeente Amsterdam en Vervoerregio opgesteld pakket maatregelen om de bereikbaarheid en leefbaarheid van Noord te verbeteren. Bij de vaststelling van het mobiliteitsplan Noord is vastgelegd dat het plan periodiek geactualiseerd wordt om ervoor te zorgen dat de in het plan opgenomen maatregelen blijven aansluiten op lopende en voorziene ontwikkelingen, waaronder de voortgang van de gebiedsontwikkeling (o.a. woningbouw) en de vaststelling van nieuw beleid, zoals betaald parkeren, 30 km/u in de stad en Amsterdam maakt Ruimte. Voorliggende actualisatie betreft een eerste aanvulling op het oorspronkelijke plan op basis van geactualiseerde inzichten in de voortgang van de gebiedsontwikkeling, de vaststelling van nieuw beleid, de voorbereiding en uitvoering van projecten en programma’s. Hiermee is onder andere invulling gegeven aan Amsterdam Maakt Ruimte, de Aanpak Noord en wordt gekeken of het maken van slimme combinaties tussen onderhoud en mobiliteitsmaatregelen kan leiden tot verbetering van de bereikbaarheid en leefbaarheid van Noord. De analyse die is uitgevoerd in het kader van de actualisatie bevestigt het nut en de urgentie van de maatregelen die in het oorspronkelijke Mobiliteitsplan Noord (2021) zijn opgenomen.

Deze maatregelen zijn nu grotendeels in voorbereiding of in uitvoering. Verder zijn er uit de knelpuntenanalyse beperkt nieuwe inzichten naar voren gekomen. Het gaat om twee extra maatregelen die aanvullend opgepakt moeten worden: - De realisatie van een nieuwe loop- en fietsroute over Zijkanaal K. Dit is een alternatief voor de nu al drukke Nieuwendammerdijk, waar geen ruimte is voor verdere groei van het fiets- en wandelverkeer. - Het ter plaatse van de Volewijckbrug meer ruimte creëren voor voetgangers en fietsers. Ook op deze plek wordt de huidige inrichting als problematisch ervaren en is geen ruimte voor verdere groei. Besluitvorming Het mobiliteitsplan houdt rekening met een programmatische aanpak van de maatregelen. Hierbij wordt rekening gehouden met de voortgang van gebiedsontwikkeling, de uitvoering van onderhoud en andere werkzaamheden. De afzonderlijke maatregelen worden vanuit deze aanpak geheel of in delen volgens de PBI- of de Plaberum-systematiek opgepakt en uitgevoerd. Dit betekent dat het bestuur per project en per fase over de financiering (kosten en dekking voorbereiding, investering en beheer) van de maatregelen besluit. Participatie In het kader van de actualisatie van het Mobiliteitsplan Noord zijn in mei 2025 gesprekken gevoerd met verschillende belanghebbendenpartijen.

Uit deze gesprekken is naar voren gekomen dat er erkenning is voor de noodzaak van het maatregelenpakket en de twee nieuwe maatregelen. Het stadsdeel groeit hard en alle partijen zien dat aandacht voor mobiliteit nodig en urgent is. Partijen vragen om beter in te spelen op de behoeften van kwetsbare groepen en het fiets- en (fijnmazige) OV-netwerk te versterken. Ook vragen partijen om (meer) aandacht voor leefbaarheid, groenvoorzieningen en inclusiviteit en geven ze aan dat ze behoefte hebben aan een visie voor de langere termijn. Om recht te doen aan de opbrengsten uit de participatie, wordt in 2026 een monitoringsprogramma opgezet waarin de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 januari 2026 Pagina 3 van 5

aanbevelingen van de gesprekspartners terug zullen komen. Ook is er in de projecten die voortkomen uit het maatregelenpakket van het Mobiliteitsplan Noord aandacht voor groen, leefbaarheid en inclusieve inrichting van de openbare ruimte. Stand van zaken HOV ZaanIJ en Johan van Hasseltzone Waar staan we nu? - Het voorlopig voorkeurstracé van HOV ZaanIJ is vastgesteld en loopt van NS-station Kogerveld in Zaanstad tot en met metrostation Noorderpark in Amsterdam. Ter onderbouwing van dit tracé is een vervoerkundig advies opgesteld en is verkend hoe de benodigde busbaan in de omgeving is in te passen. In de volgende fase wordt de inpassing nader onderzocht. - Voor het project zijn een communicatie- en participatieplan vastgesteld; Met het vaststellen van het voorlopig voorkeurstracé is ook besloten dat HOV ZaanIJ aan Amsterdamse zijde zal beginnen/eindigen nabij metrostation Noorderpark. In Fase A is onderzocht of HOV ZaanIJ ook doorgetrokken kan worden naar het Hamerkwartier, ter ontsluiting van de gebiedsontwikkeling. Hier bleken volgens het verkeermodel te weinig reizigers gebruik van te zullen maken om de metrobuskwaliteit van HOV ZaanIJ te verantwoorden. Bovendien blijkt ook de inpassing in het Hamerkwartier een (te) grote uitdaging.

De Vervoerregio, gemeente Amsterdam en het GVB werken momenteel aan een oplossing voor een goede invulling van openbaar vervoer in het Hamerkwartier. Dit gaat via de reguliere werkwijze; het opstellen van het vervoersplan dat in lijn ligt met het programma van eisen van de GVB-concessie. Dit proces staat los van het project HOV ZaanIJ. Het voorlopig voorkeurstracé loopt ten noorden om de Noorder-IJplas heen. Een alternatieve route met een brug over de A10 en de Noorder-IJplas heen, wordt voor 2040 niet als realistisch beschouwd. Om een systeemsprong tijdig mogelijk te maken is daarom gekozen voor het tracé om de plas heen, over bestaande busbanen tussen Amsterdam en Zaanstad. Voor het eindbeeld van de gebiedsontwikkeling in Amsterdam en Zaanstad na 2040 is het van belang om de andere optie niet uit beeld te laten verdwijnen. In de volgende fase wordt de optie met een route door de Noorder IJplas en de Sluispolderweg daarom ook meegenomen in de uitwerking. Na de uitwerking zijn haalbaarheid en kosten meer exact in beeld en kan er een ruimtelijke reservering worden opgenomen vanaf 2040. Verder is uit Fase A gebleken dat de verwachte kosten voor de aanleg van de benodigde infrastructuur hoger zijn dan eerder werd geschat. Dit wordt voor een deel verklaard door de stijging van bouwkosten in de afgelopen jaren.

De samenwerkende partijen hebben zich nog niet gecommitteerd aan een budgetbehoefte boven de eerder begrote 200 miljoen euro en hebben derhalve nog geen keuzes over duurdere varianten gemaakt. Met de bestuurlijke partners is afgesproken in Fase B de financiële haalbaarheid van het project in samenhang met keuzes over inpassing en fasering van voorkeursvarianten uit te werken. Dit kan leiden tot een meer gunstige raming. Binnen het Amsterdamse deel van het project is vooral de realisatie van een nieuw busstation bij het Noorderpark een kostbare ingreep. Voor dit deel van het project is vanuit het Rijk recent een subsidie verkregen van € 103,5 miljoen. Tegelijkertijd is ook de subsidieaanvraag aan Zaanse zijde in het kader van HOV ZaanIJ gehonoreerd, waarbij nog eens €30,5 miljoen voor het totale project beschikbaar komt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 januari 2026 Pagina 4 van 5

Inpassing van de busbanen De door RHDHV uitgevoerde inpassingsstudie betreft een eerste uitwerking (schets) van de inpassingsmogelijkheden van HOV ZaanIJ. Hierbij is rekening gehouden met verschillende ambities en doelstellingen, waaronder: ➢ het beter verbinden van langs het tracé gelegen wijken; ➢ aansluiten bij de lokale identiteit; ➢ aantrekkelijke stad op ooghoogte; ➢ een (grotendeels) vrijliggende busbaan waar bussen geen hinder van ander verkeer ondervinden; ➢ klimaatadaptatie; ➢ voorzieningen rond haltes; ➢ optimale mogelijkheden om vanuit HOV ZaanIJ over te stappen op andere buslijnen, de metro, de trein, de (deel)fiets en andere vormen van vervoer. Belangrijk aandachtspunt is het combineren van een (grotendeels) vrijliggende busroute en toch te zorgen voor voldoende verbinding tussen de aanliggende buurten. In de verdere uitwerking worden de hierover te maken keuzes inzichtelijk gemaakt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de snelheid en betrouwbaarheid van HOV ZaanIJ (de bussen) aan de ene kant en de fijnmazigheid (meer haltes en oversteekmogelijkheden) aan de andere kant. Wat ook uit de inpassingsstudie is gebleken is dat met name ter plaatse van de Johan van Hasseltzone in Amsterdam en de Wibaut-as in Zaanstad de ruimte voor de inpassing van de voor HOV ZaanIJ benodigde busbaan, haltes en overige voorzieningen beperkt is.

Het komen tot een toekomstvast ontwerp voor de inpassing van HOV ZaanIJ en het toekomstige busstation bij metrohalte Noorderpark is op deze locaties zeer complex Johan van Hasseltzone Voor de Johan van Hasseltzone zijn, mede in samenspraak met onder meer stadsdeel en een begeleidingsgroep die bestond uit omwonenden en ondernemers, een drietal ontwerpvarianten uitgewerkt, waarbij gebleken is dat deze onvoldoende tegemoetkomen aan de te realiseren doelstellingen: capaciteit op orde brengen, doorontwikkelen van het ov-knooppunt en het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit. Momenteel wordt er een ontwerpstudie gedaan naar de haalbaarheid van een busstation aan de westzijde van het Noordhollandsch Kanaal. Dit busstation wordt beoogd binnen bestaand gebied met significante impact op omwonenden en ondernemers. In de uitwerking worden de mogelijkheden onderzocht om via meervoudig ruimtegebruik de realisatie van het busstation te combineren met voor de buurt aantrekkelijke functies. Om het ontwerpproces en de realisatie van het busstation zorgvuldig te begeleiden, zetten we een gedegen participatietraject op. Het participatieplan voor de Johan van Hasseltzone is in november 2025 vastgesteld. De gebiedsontwikkeling, de komst van de HOV ZaanIJ en de aanlanding van de Oostbrug zorgen voor een forse toename van fiets, ov, auto en voetgangers.

Het is een enorme uitdaging om de hiermee samenhangende (verkeers)groei in combinatie met de ambitie om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren binnen de bestaande kaders en zonder kostbare investeringen in te passen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 januari 2026 Pagina 5 van 5

Overkoepelende raakvlakken De projecten en diverse ontwikkelingen in Noord zijn sterk afhankelijk van elkaar. Dat levert een aantal overkoepelende raakvlakken op die complex zijn en de komende periode door de diverse partijen gezamenlijk uitgewerkt worden op het gebied van inpasbaarheid, toekomstige lijnvoering en tracé, eindhalte en materiaalkeuze HOV ZaanIJ en de relatie met de Oostbrug/Sprong over het IJ. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Wethouder Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Actualisatie Mobiliteitsplan Noord, vastgesteld in het college van B&W dd. 6 januari 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl