20251126 RIB voortgang aanpak dagelijks bewegen in onderwijs

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 november 2025 Sport en Bewegen Sofyan Mbarki Directie Sport en Bos (bestuurszaken.seb@amsterdam.nl)

Onderwerp

Voortgang op de aanpak: dagelijks bewegen in het onderwijs

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de voortgang van de inspanningen om dagelijks en regelmatig bewegen op school vanzelfsprekender te maken. Het college zet zich in om beweging te stimuleren binnen het primair onderwijs (po), voortgezet onderwijs (vo) en middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Deze inzet sluit aan bij het Amsterdams Akkoord 2022–2026 en de Visie Sport- en Beweegbeleid 2023- 2026.1 Achtergrond Veel Amsterdamse kinderen en jongeren bewegen dagelijks minder dan goed voor hen is. Slechts 49% van de kinderen (4–11 jaar) en 34% van de jongeren (12–17 jaar) halen de beweegrichtlijn van één uur matig tot intensieve beweging per dag.2 Ze zitten op school en thuis een groot deel van de dag stil: gemiddeld 7 uur bij kinderen en 10 uur bij jongeren. Deze lange periodes van inactiviteit, gecombineerd met veel schermtijd en te weinig fysieke activiteiten zoals spelen, rennen, fietsen, dansen, zwemmen en sporten, hebben een negatieve invloed op de fitheid, motorische ontwikkeling en het mentale en sociale welzijn van kinderen en jongeren. Regelmatig spelen en bewegen is essentieel voor gelijke ontwikkelkansen, ook binnen het onderwijs. Bewegen is een basisvaardigheid die bijdraagt aan concentratie, leerplezier en sociale ontwikkeling.

Sinds de start van deze bestuursperiode zet het college daarom in op dagelijks bewegen in het po, vo en mbo. Dat doen we niet alleen. In de Amsterdamse Beweegcoalitie werkt de gemeente sinds 2022 samen met schoolbesturen, kennisinstellingen en experts zoals prof. dr. Erik Scherder en lector dr. Mirka Janssen. Onze gezamenlijke missie is dat alle Amsterdamse kinderen op school goed leren bewegen, dagelijks actief zijn en dit met plezier doen. Hieronder lichten wij de behaalde resultaten per onderwijssector toe. I. Primair onderwijs – Vakleerkrachten, Dynamische Schooldag, OBM en BioS teams Samen met negen grotere schoolbesturen in het primair onderwijs (165 scholen) werken we aan een stevig fundament voor structureel bewegen op school, vastgelegd in meerjarige plannen per bestuur 1 De raad is eerder geïnformeerd over de voortgang op thema dagelijks bewegen kinderen en jongeren:

voortgangsbrief dagelijks bewegen (VN2024004253, 26 maart 2024) en de bestuurlijke reactie op advies van de Sportraad Amsterdam: sport en bewegen in het VO (VN202406592, 11 november 2024). 2 Amsterdamse Sportdeelnameindex (SDI), april 2025. De SDI wordt tweemaal per jaar afgenomen. Indicatief, nog geen trendlijn. https://openresearch.amsterdam/nl/page/126178/sportdeelname-index-amsterdam---april-2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 november 2025 Pagina 2 van 5

(5–10 jaar). Deelname is vrijwillig, maar niet vrijblijvend: scholen ontvangen begeleiding, expertise en middelen om deze ambities haalbaar en passend te maken. Hierdoor krijgt bewegen op steeds meer Amsterdamse basisscholen een vaste plek in de schooldag. Dit begint met kwalitatief goed bewegingsonderwijs door vakleerkrachten en wordt versterkt met initiatieven zoals de Dynamische Schooldag, extra ondersteuning voor kinderen met motorische achterstanden (OBM), de inzet van BioS-teams voor duurzame verankering in de schoolstructuur en de buitenspeelcampagne. a. Goed leren bewegen: inzet vakleerkrachten bewegingsonderwijs Jaarlijks maken ruim 220 Amsterdamse basisscholen gebruik van gemeentelijke cofinanciering via de VLoA-regeling voor vakleerkrachten bewegingsonderwijs. Deze structurele subsidie van €4,6 miljoen per jaar draagt bij aan de kwaliteit en continuïteit van het vak én het signaleren van motorische achterstanden. De regeling wordt breed gewaardeerd en positioneert Amsterdam landelijk als koploper. Binnen en tussen schoolbesturen stimuleren we actieve samenwerking tussen vakleerkrachten. Zij komen circa vijf keer per jaar bijeen voor intervisie, kennisdeling en casusbespreking. Daarnaast voeren de schoolbestuurders en hun bewegingsonderwijs coördinator viermaal per jaar overleg met de gemeente en HvA over voortgang en knelpunten op de meerjarige plannen.

Deze samenwerking is essentieel voor professionalisering, binding en kwaliteit. Nieuw in Amsterdam is de gecombineerde lerarenopleiding Pabo/ALO (Academie voor Lichamelijke Opvoeding), waarmee studenten in 4,5 jaar bevoegd worden voor zowel basis- als gymonderwijs (po en vo) – een waardevolle bijdrage aan de aanpak van het lerarentekort, aantrekkelijk voor een bredere groep studenten. b. Dynamische Schooldag: vaker even bewegen, minder lang stilzitten, meer focus Bij de Dynamische Schooldag onderbreken po-scholen het zittend leren elke 30-45 minuten met een kort beweegmoment, zoals een beweegtussendoortje in de klas, buitenlessen, daily mile, buitenspelen of de gymles. Deze benadering zorgt niet alleen voor meer beweging per lesdag, maar leidt ook tot meer rust en taakgerichtheid in de klas, minder gedragsproblemen, en verlichting van de werkdruk voor leerkrachten. Deelnemende scholen doorlopen een driejarig begeleidingstraject met de HvA, waarin zij toewerken naar een Dynamische Schooldag op maat. Dit wordt beschikbaar gesteld door het college zodat de drempel om in te stappen voor scholen zo laag mogelijk is. • •

•

In 2024 namen er 8 Amsterdamse basisscholen deel aan het driejarige traject, in 2025 zijn dat er al 20, afkomstig van 7 verschillende po-schoolbesturen. De aanpak wordt inmiddels op meer plekken in het land overgenomen. In september 2022 zijn we van start gegaan met vier scholen van schoolbestuur STWT in Amsterdam in Nieuw-West. Inmiddels doen 52 scholen in negen regio’s in het land mee. Al deze scholen ontwerpen, implementeren of borgen hun Dynamische Schooldag in hun eigen lokale context begeleid door de lokale Hogeschool en met steun van de landelijke Beweegalliantie (VWS). Sinds 2023 loopt een vierjarig onderzoeksproject naar de Dynamische Schooldag, gefinancierd met een RAAK-PRO-subsidie. De HvA werkt daarin samen met Fontys (Eindhoven), Hanzehogeschool (Groningen) en 18 basisscholen aan de vraag hoe scholen de Dynamische Schooldag effectief kunnen ontwerpen, invoeren en borgen. De eerste inzichten voor leerkrachten en leerlingen zijn samengebracht in een infographic.3

3 Infographic opbrengsten dynamische schooldag (september 2025): https://dynamischeschooldag.nl/wp-

content/uploads/2025/09/Infographic-DS-2025.pdf Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 26 november 2025 Pagina 3 van 5

Jaarlijks organiseren we voor leerkrachten en schoolleiders het evenement Dynamische Schooldag Amsterdam. Samen met de HvA publiceerden we voor de editie van september 2025 het magazine Dynamische Schooldag Amsterdam.4

c. OBM: extra ondersteuning bij motorische achterstanden Met de begeleiding die het college sinds 2023 beschikbaar stelt voor de Ondersteuningsroute Bewegen en Motoriek (OBM) krijgen scholen handvatten om kinderen met motorische achterstand tijdig te signaleren en vervolgens in overleg met ouders te begeleiden. Denk aan extra oefenmomenten, zorgverwijzing (fysiotherapie, jeugdarts) of begeleiding via een vakleerkracht. In Amsterdam heeft circa 16% van de kinderen tussen 6 en 9 jaar een motorische achterstand, dit is aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde. • •

Sinds 2023 hebben al 57 Amsterdamse basisscholen het tweejarige OBM-traject doorlopen of zijn daar momenteel in actief. Naar verwachting loopt dit volgend schooljaar op naar 75. Op scholen waar de OBM wordt geïmplementeerd en geborgd, laat 50% van de leerlingen binnen één jaar motorische vooruitgang zien; zonder deze aanpak lopen kinderen meer risico om het plezier in bewegen te verliezen en af te haken bij buitenspelen en sport.

d. Duurzame borging: Bewegen in en om School (BioS)-teams Op vier Amsterdamse basisscholen in Nieuw-West, waar de DS al goed staat, draait sinds schooljaar 2025/2026 een BioS-teams als pilot. Dat is een team van groepsleerkracht, vakleerkracht en beweegprofessional (veelal mbo opgeleid). Zij coördineren samen het dagelijks beweegaanbod in en om de school. Deelnemende scholen geven aan dat deze teams een grote meerwaarde bieden: teams verlagen werkdruk, vergroten uitvoeringskracht én bieden mbo-studenten Sport en Zorg/Welzijn een waardevolle leer/werkplek. e. Campagne/activatie De landelijke Buitenspeeldag op 11 juni 2025 werd in Amsterdam groots afgetrapt met een buitenspeel campagne. Op 44 Amsterdamse basisscholen stond deze dag in het teken van meer bewustwording over het belang en plezier van buitenspelen. Studenten van de Academie voor Lichamelijke Opvoeding (ALO HvA) en de opleiding Sport & Bewegen (ROC van Amsterdam) hebben hun kennis en enthousiasme ingezet om zoveel mogelijk kinderen op het schoolplein in beweging te krijgen. In 2026 volgt een vervolgcampagne gericht op buitenspelen. II. Voortgezet onderwijs – maatwerk in beweging Hoewel het concept van een Dynamische Schooldag zowel in het po als het vo toepasbaar is, verschillen de context en uitvoering aanzienlijk. In het voortgezet onderwijs zijn er meer drempels voor dagelijks bewegen dan in het primair onderwijs.

De fysieke omgeving (gebouw en plein) is vaak minder uitnodigend, motivatie bij jongeren is complexer, beweegschaamte en prestatiedruk spelen een rol, en het lesrooster maakt vaste beweegmomenten lastig. Daarom vraagt het vo om meer maatwerk, met aandacht voor motivatie, sociale veiligheid en slimme inpassing van beweging in het schoolritme en de schoolomgeving. Sinds 2024 verkennen we met partners een aanpak die recht doet aan het vo. Hierin voelen we ons ook gesteund door adviezen van de Sportraad Amsterdam over het voortgezet onderwijs.5 De vo-pilot aanpak rust momenteel op vier pijlers: a. Pilots Dynamische Schooldag VO (vanaf schooljaar 2025/2026) 4 Magazine Dynamische schooldag Amsterdam (september 2025: https://dynamischeschooldag.nl/fundament/) 5 Aanvullende reactie Sport en Bewegen op het VO: advies Sportraad Amsterdam (3 december 2024)

http://www.sportraadamsterdam.nl/wp-content/uploads/2024/12/Aanvullende-reactie-Sport-Bewegen-op-het-VO-Sportraad-Amsterdam.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 november 2025 Pagina 4 van 5

Samen met HvA en in afstemming met het Samenwerkingsverband VO zijn per september 2025 drie Amsterdamse vo-scholen (in Noord, Zuidoost en Nieuw-West) gestart met een pilot. Elke school werkt met reeds aanwezige professionals in een interdisciplinair team van docenten, jongerenwerkers en vakleerkrachten. Zij werken samen aan een aanpak op maat, met aandacht voor structuur, veiligheid en betrokkenheid van leerlingen. b. Inzicht in schoolbeleid én jongerenbehoeften Via een nieuw ontwikkelde beweegbeleidsscan vo krijgen scholen zicht op hun bestaande schoolaanpak en structuur. Tegelijkertijd brengen we met een beweegredentest en aanvullende monitoring de motivatie, voorkeuren en drempels van de verschillende jongeren in beeld. Dat helpt de scholen bij het kiezen van gedifferentieerd aanbod. c. Vernieuwend sport en beweegaanbod: SwapGym & Outplay (start schooljaar 2025/2026) Het creëren en testen van nieuw aanbod, waaronder SwapGym, Outplay en het sportspreekuur: • SwapGym (pilot in Noord, Oost en Nieuw-West): leerlingen ruilen een reguliere gymles in voor kennismaking met verschillende sporten via lokale aanbieders passend bij hun interesse. • Outplay: jongeren worden zelf medeontwikkelaar en uitvoerder van sport-beweegactiviteiten, via samenwerking met Triple ThreaT, jongerenpanels en inzet van rolmodellen.

• Pilot uitbreiding Sportspreekuur naar vo: combinatie van vragenlijsten en oudergesprekken met jongeren die nog niet wekelijks sporten, om te kijken wat er nodig is om de drempels richting sportclubs te verlagen. De aanpak, eerder getest in het po (Zuidoost), lijkt positief door de persoonlijke benadering en betrokkenheid van ouders. d. Campagnes en activatie Middels campagnes is ingezet op het vergroten van kennis en bewustwording over het belang van bewegen. In 2024 is via de GGD Thrive-campagne en de Amsterdamse Sport- en Beweegweek specifiek aandacht besteed aan de relatie tussen mentaal welzijn en bewegen/sporten bij jongeren. III. Middelbaar beroepsonderwijs – vitaliteit centraal Het mbo kent geen wettelijke verplichting voor bewegingsonderwijs. Hierdoor ontvangen mbostudenten, in tegenstelling tot hun leeftijdsgenoten in het vo, geen verplichte gymlessen van tweemaal per week. Desondanks worden binnen het mbo diverse sport- en beweeginitiatieven ontwikkeld. Zo biedt het ROC van Amsterdam (ROCvA) een eigen sport- en beweegprogramma aan. De ambitie is dat studenten gedurende de eerste twee jaar van hun opleiding via clinics, challenges en toernooien 40 tot 80 uur aan sport en beweging ervaren.

Hieronder informeren we u over enkele resultaten die laten zien hoe mbo-studenten verder gestimuleerd en gefaciliteerd worden om zelf te sporten en bewegen, en hoe zij vanuit hun studie kunnen bijdragen aan het stimuleren van sport en beweging onder andere Amsterdammers. Het college heeft een groot deel van deze activiteiten mede mogelijk gemaakt door een bijdrage vanuit de gemeentelijke MBO-Agenda. a. Toegang tot sportfaciliteiten • Met een eenmalige bijdrage vanuit de MBO-Agenda kunnen ROCvA-studenten sinds september 2025, net als hbo- en wo-studenten, sporten met korting bij de vestigingen van het Universitair

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

Datum 26 november 2025 Pagina 5 van 5

Sportcentrum (USC). Er is afgesproken dat ROCvA deze regeling bij succes vanaf 2027 structureel voortzet uit eigen middelen. Daarnaast is binnen het ROCvA een projectleider aangesteld om het gebruik van de mbostudentenpas voor sport en beweging te stimuleren. Deze projectleider onderzoekt tevens mogelijkheden om het aanbod van sportieve partners, zoals fitnessketens en sportwinkels, via deze pas uit te breiden. Het mbo maakt intensief gebruik van gemeentelijke sportaccommodaties, zowel voor haar sportopleidingen als voor bredere sport- en beweegprogramma's. Door de wettelijke voorrang voor po- en vo-huisvesting is de beschikbaarheid van extra zaal- en veldcapaciteit een knelpunt. ROCvA en de gemeente blijven dit capaciteitsvraagstuk verkennen. ROCvA heeft een projectleider aangesteld die meedenkt over hybride leeromgevingen bij nieuwe sportlocaties zoals Sporthallen Zuid, de Smart Mobility Hub en het ontwerp sportpark Ookmeer. Dit heeft als doel om sport- en lesruimtes toekomstbestendig en efficiënt te benutten.

b. Mbo-studenten als beweegprofessionals en nieuwe leerroute Studenten van de opleiding Sport & Bewegen (ROCvA) zijn actief als beweegprofessionals binnen BioS-teams op po- en vo-scholen in Nieuw-West en West. Dit versterkt het dagelijks beweegaanbod voor kinderen en biedt studenten waardevolle praktijkervaring. Het ROCvA werkt samen met de HvA aan de ontwikkeling van een vernieuwde leerroute binnen het mbo. In deze leerroute wordt de mboopleiding Sport & Bewegen aangevuld met keuzedelen uit het welzijn- en onderwijs curriculum, die aansluiten bij de brede praktijk van het werken in een BioS-team. Daarnaast wordt een specifiek keuzedeel ‘BioS’ ontwikkeld. Tevens wordt gewerkt aan een drempelloze doorstroom van mbo naar een duale of deeltijdopleiding ALO. Hierbij kunnen studenten, terwijl zij werkzaam zijn in een BioSteam, hun hbo-diploma behalen. Deze aanpak vergroot en versterkt het opleidings- en arbeidsmarktperspectief van mbo-studenten op duurzame wijze. Tot slot Met deze aanpak bouwen we stapsgewijs aan een Amsterdam waarin bewegen geen uitzondering is, maar een vanzelfsprekend onderdeel vormt van het onderwijs, het welzijn en de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Samen met de partners in het onderwijs maken we dit elke dag iets concreter: in de klas, op het schoolplein en in de wijk. Deze Amsterdamse aanpak is uniek en iets waar we met recht trots op mogen zijn.

Hoewel we op de goede weg zijn, vereist het stimuleren van bewegen in het onderwijs blijvende aandacht, nauwe samenwerking en ruimte voor ontwikkeling en verbetering. De betrokkenheid en steun van onze partners en de gemeente blijven van grote waarde om deze beweging verder te versterken, zodat ieder kind, op elke school en in elke buurt, hiervan kan profiteren. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki, Wethouder Sport en Bewegen, MBO, Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl