20251112 Verslag gemeenteraad avond
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Raadsnotulen
Jaar
2025
Vergaderdatum Publicatiedatum
12 november 2025 3 december 2025 OPENBARE VERGADERING OP WOENSDAG 12 NOVEMBER 2025
Avondzitting op woensdag 12 november 2025 Voorzitter: Femke Halsema, burgemeester Plaatsvervangend voorzitters: Kune Burgers, Suleyman Aslami en Carla Kabamba Griffier: Jolien Houtman Verslaglegging: Nina Post, Notuleerservice Nederland De VOORZITTER heropent de vergadering. 1. Algemeen deel f. Afscheid Marjolein Moorman De VOORZITTER: We hebben speciale gasten en dat is de hele familie Moorman en Van der Veen, kinderen en anderen, omdat wij nu overgaan tot het afscheid van Marjolein Moorman. Geachte mevrouw Moorman, lieve Marjolein, in 2021 bezocht je in Tuschinski de première van Generatie vmbo, een film gemaakt door en met vmbo-leerlingen van het Mediacollege in Amsterdam West. Dat de film echt daar getoond zou worden, dat hadden de leerlingen niet verwacht. En toen ze Tuschinski binnenkwamen zeiden ze tegen hun leraar, wow meester, zijn we dit echt waard? Marjolein, je hebt laten zien dat alle Amsterdamse kinderen het waard zijn. Vandaag nemen we afscheid van je, terugkijkend op je werk waarmee je zoveel voor kinderen en andere Amsterdammers hebt betekend. In de raad deed je dat sinds je komst in 2010, onder meer met initiatiefvoorstellen over huiselijk geweld en mbo. Na vier jaar werd je fractievoorzitter op een moeilijk moment, voor het eerst in de naoorlogse geschiedenis zat de Partij van de Arbeid niet in het college.
Ik zie nu een paar VVD'ers en D66’ers hun tong afbijten, die zouden daar nog wel het een en ander over kwijt willen, die gelukzalige periode. De laatste sociaaldemocraat die in de oppositie aan het roer van de partij stond, en jij weet wie dat was, dat was Floor Wibaut, eind jaren twintig van de vorige eeuw. Toevallig fietste je in de tijd dat je net zelf in de oppositie zat regelmatig langs zijn standbeeld op de Wibautstraat en dan vroeg je aan jezelf, maar misschien ook wel aan hem, hoe doe je dat, oppositie voeren? Dat was de Partij van de Arbeid in Amsterdam namelijk niet echt gewend. Overigens was je ook de eerste vrouw die de Partij van de Arbeid in Amsterdam leidde.
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Ook jij vond het heel gezond dat je partij een keertje niet aan de macht was en je greep de gelegenheid aan vanuit de oppositie om op te komen voor waar je in gelooft, zoals goed onderwijs dat gelijke kansen creëert, bestaanszekerheid voor iedereen en een sterke publieke sector. Samen met Rutger Groot Wassink voerde je in die jaren gedreven oppositie. Gaandeweg leerde je daarbij ook variëren in toonhoogte van je betogen waarmee je uiting gaf aan je verontwaardiging. En ik mag daar iets over zeggen, want ik weet dat is een lange weg. Met een baan in de wetenschap ernaast was het hard werken. Je dochter van 7 vond dat de politiek veel te veel tijd van je opeiste en ze vroeg je toen, mam die PvdA, kun je daar nog vanaf komen? Dat is overigens een vraag die op dit moment sommige GroenLinksers zich ook weleens stellen. Door die jaren kon je je goed inleven in de raad toen je wethouder werd. In die rol ging je de strijd aan met armoede en dat deed je heel overtuigend. En misschien komt dat ook omdat je zelf heel goed weet wat verheffing is. Je zegt zelf niet arm te zijn geweest, maar je hebt in je jeugd wel gevoeld wat klassenverschillen zijn, zoals je ook beschreven hebt in je autobiografie. Door het aanduwen van de oude auto van je ouders, het dragen van tweedehands kleding en het door je moeder gemaakte vloerkleed van aan elkaar genaaide reststukken tapijt.
Mensen met geldproblemen konden dan ook altijd op je rekenen. Amsterdammers met beginnende betaalproblemen krijgen bericht van de gemeente. Wij nemen met 82 procent van mensen met betaalachterstanden contact op terwijl dat landelijk 25 procent is. En je wilde hen ook rust geven met een zogenoemde pauzeknop bijvoorbeeld om incasso's bij Amsterdammers in schulden even een pauze in te kunnen lassen, met een daling van het aantal huisuitzettingen door schulden van achthonderd naar dertig per jaar. Ongelijkheid zag je ook in het onderwijs terwijl dat in jouw woorden de grote gelijkmaker moet zijn. Deel van het Masterplan Zuidoost, waar je zeer actief in bent, waren de familiescholen waar ook Ouder- en Kindteams en schuldhulpverlening aanwezig zijn. Scholen met brede brugklassen waar vmbo-, havo- en vwo-leerlingen bij elkaar zitten de eerste jaren krijgen door jou subsidie. En het lerarentekort daalt tegen alle verwachtingen in nadat jij onder meer reiskostenvergoedingen, parkeervergunningen en voorrang op huurwoningen regelde voor docenten. En dat kwam allemaal voort uit een fundamenteel andere kijk op de overheid, uit een manier van werken die in al je portefeuilles opdook en die we als stadsbestuur ook centraal zijn gaan stellen. Je moet ongelijk investeren voor gelijke kansen. En daarom kwam bijvoorbeeld ook OBA Next niet op de Zuidas, maar wel in Amsterdam Zuidoost. Terecht.
Lieve Marjolein, op de gang waar de kamers van de PvdA-wethouders liggen staat een borstbeeld van Floor Wibaut. Wibaut vond het wethouderschap de mooiste tijd uit zijn leven. Hij zei, democratische gemeentepolitiek bevat de kiemen waaruit de praktijk van de collectieve verzorging van alle leden die met elkander de gemeente vormen kan groeien. Uit die woorden rijst het beeld van de gemeente als een plek van hoop. En die hoop heb jij heel dikwijls verwoord. Het donkere leed van Amsterdammers in de knel ben je altijd met verlicht optimisme te lijf gegaan. En natuurlijk, verandering gaat altijd langzamer dan je hoopt. Je zei het de socioloog Max Weber heel vaak na, politiek is boren in harde planken. Dat kun jij wel, boren in harde planken. Je bent vasthoudend op een zeldzame manier, je hebt een geweldig oog voor detail en je kunt problemen kantelen en kantelen en kantelen totdat er echt geen enkele onbesproken zijde meer over is. En argumenteren en debatteren doe je dat het een lieve lust is. Je hebt een analytische geest die ook hoort bij je wetenschappelijke achtergrond. En bij die analytische geest hoort ook twijfel en twijfel heeft je in die jaren dikwijls parten gespeeld. Onze vorige gemeentesecretaris die pas is vertrokken zei het mooi in een roast, die overigens niemand van ons bespaard is gebleven.
2
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Maar hij memoreerde onlangs dat je over alles maar dan ook alles vragen kunt stellen, beleid, cijfers, intenties, zelfs over de koffie kunnen er vragen gesteld worden. En hij merkte ook op dat de keren dat je namens mij het college moest voorzitten, jij in staat was om een vergadering te beginnen met de vraag, wat bedoelen we eigenlijk met beginnen? Overigens wil ik daarbij ook wel opgemerkt hebben dat men hier in de raad zich heel vaak heeft afgevraagd, wat bedoelen we met eindigen? Het is ook zo dat nu jij vertrekt de collegespreektijd eigenlijk gedeeld had moeten worden door een negende, want er vertrekt een wethouder. Maar daar gaat een derde vanaf nu voor ons allemaal. Waarbij er een derde voor mij overblijft, moet ik dan ook eerlijkheidshalve zeggen. Maar er komt wel een einde aan en dat einde is nu. We nemen deze week gelukkig nog zo'n dertig keer afscheid van je. Dus we zijn nog allemaal in de gelegenheid meerdere keren om je gedag te zeggen. Laat ik voor nu alleen tegen je zeggen, je mag trots zijn op je verdiensten plus je formidabele inzet al die jaren voor onze stad en vooral voor al die kleine minderjarige Amsterdammertjes voor wiens toekomst jij je zo hard hebt gemaakt. We gaan je missen, de stad gaat je missen, het ga je goed.
Mevrouw MOORMAN: Voorzitter, het is ruim zestien jaar geleden dat ik vijf minuten voor de deadline mijn brief stuurde naar de kandidaatstellingscommissie van de PvdA Amsterdam. Evy, mijn jongste dochter, was nog maar een baby, ze zit daar, een baby van een paar maanden oud en Nora mijn oudste, een peuter van twee. En beide kunnen ze zich haast niet voorstellen dat er ooit een tijd is geweest dat hun moeder geen politica was, dat het thuis niet voortdurend ging over politieke actualiteit, dat ik niet elke zondag en vrijwel elke avond stukken zit te lezen of de hort op ben om ergens een lezing te geven, een bewonersavond bij te wonen of een debat te voeren. Maar als ik toen gewoon die vijf minuten had laten lopen, had ik hier nu niet gestaan. Ik wilde de Amsterdamse politiek in omdat ik geloofde, en nog steeds geloof, in een ideaal, een land waarin iedereen een gelijke kans krijgt om een mooi leven op te bouwen, samen met elkaar. En ik zag dat ideaal stevig onder druk komen te staan. De PVV had fors gewonnen bij de Europese verkiezingen in juni 2009 en ik zag een steeds giftigere polarisatie ontstaan en de samenleving individualiseren en de kloof tussen private rijkdom en publieke armoede toenemen. En ik dacht, ik moet wat doen. Dus schreef ik die brief om vijf voor twaalf.
En de eerste tijd, en misschien herkent u dat wel, voelde ik me in de gemeenteraad als een Alice in Wonderland. Ik snapte de codes niet, de mores. Hoe kon je van gelijk hebben ook gelijk krijgen? En ik leerde hoezeer politiek echt mensenwerk is. Natuurlijk gestoeld op verschillende visies op de maatschappij, maar net zo goed op onderling vertrouwen en elkaar ook wat gunnen. En ook leerde ik in de gemeenteraad pas echt de waarden van democratie voelen. Dat mensen waar ik het volstrekt mee oneens was toch net zo gepassioneerd hun wereldbeeld naar voren konden brengen, dat vond ik eerlijk gezegd fascinerend. Ze overtuigden me niet, maar ik kon die botsing van ideeën wel heel erg waarderen zolang het binnen de kaders van de democratische rechtsstaat viel. En het scherpte mijn gedachten, het scherpte mijn visies. Ik begon te houden van de schoonheid van de democratie en het debat, de ideeënstrijd, de ideologische krachtmeting en de zoektocht naar de beste manier om met elkaar de toekomst vorm te geven. En de burgemeester zei het net al, maar ik denk inderdaad dat mijn oppositiejaren het meest leerzaam waren in de gemeenteraad. Uitgesloten door D66, die tijden die veranderen gelukkig, werd de PvdA voor het eerst in de geschiedenis verbannen naar de oppositiebankjes.
En dat werden vier leerzame, intensieve, maar ook hele leuke jaren waarin ik samen met Rutger de interruptiemicrofoon heb geterroriseerd. Ik leerde er doorzetten, niet opgeven, om te gaan met verlies en weer door te gaan. Ik leerde de waarde
3
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
van oppositie voor een sterk bestuur. En vooral ook de kracht van idealen die zich niet laten wegdrukken, wat je positie ook is. De felle debatten over het snelle verlies aan betaalbare woningen in de stad, het stopzetten van de Kwaliteitsaanpak Onderwijs en de razendsnelle opkomst van Airbnb waarbij mijn waarschuwingen werden weggezet als onheilsprofetieën. Dat waren allemaal leerzame momenten en ik leerde dat de politiek ertoe doet, dat het zinvol is om je uit te spreken ook als je op dat moment je gelijk nog niet krijgt. De laatste acht jaar heb ik het voorrecht gehad om wethouder te zijn op de onderwerpen die mij het meest dicht bij mijn hart liggen. Onderwerpen die direct zijn gerelateerd aan kansengelijkheid en een betere toekomst voor onze kinderen, onderwijs, kinderopvang, armoedebestrijding en schuldhulpverlening, het Masterplan Zuidoost, maatschappelijke voorzieningen en in de laatste jaren ook jeugdzorg. En ik heb veel van mijn ziel en zaligheid kwijt gekund in al deze portefeuilles. En ja, ik ben trots op wat er is bereikt. Het vervroegen van de voorschoolleeftijd naar twee jaar, de kansenaanpak onderwijs, het onderwijsnetwerk Amsterdam om de onderwijskwaliteit te verbeteren, de Lerarenagenda, de familiescholen, het leesoffensief, de OBA Next in de K-buurt. Ik ga gewoon nog even verder hoor.
De bredebrugklasbonus, de Zuidoost Academie, het uitbreiden van de armoederegelingen voor gezinnen en werkende armen gewoon geld geven, jongeren een schuldenvrije start, de schulden aanpakken, de Schuldenrust en De schuld voorbij, de pauzeknop, onze zeer effectieve vroegsignalering, de burgemeester zei het al. Nog een paar dan, de Amsterdamse Jeugdvisie, gratis kraamzorg in Zuidoost, de onderwijszorggroep om kinderen niet uit te sluiten van het onderwijs, de aanpak scheidingen waaronder gratis relatietherapie om jeugdzorg te voorkomen. En natuurlijk ook gewoon het lopende werk. Al die scholen die zijn gebouwd, samengevoegd, gerestaureerd, de schoolpleinen die zijn opgeknapt, het leerlingenvervoer wat weer rijdt, schooltuinen die kinderen ieder jaar de liefde voor natuur bijbrengen, buurtteams en OKT's die mensen verder brengen. En ja, ik weet wel wat jullie nu denken. Wat praat ze weer lang. En het is ook wel heel verleidelijk zo zonder deze interrupties allemaal. En jullie weten hoe graag ik praat over wat wij hier allemaal voor de stad en voor de inwoners van de stad kunnen bereiken. Het grote voordeel van voor langere tijd een stad mogen besturen is dat het niet alleen bij woorden blijft, maar dat je op een gegeven moment ook kan zien wat beleid en politieke besluiten daadwerkelijk betekenen in het leven van mensen.
Want ja, het aantal uithuiszettingen ging van achthonderd naar minder dan dertig per jaar. En de gemiddelde problematische schuld is 15.000 euro lager dan het landelijk gemiddelde. En het lerarentekort ging na jarenlange stijging eindelijk naar beneden en werd zelfs gehalveerd in Nieuw-West waardoor meer kinderen een vast gezicht voor de klas hebben. En familiescholen zorgen dat er minder stress is in huishoudens waardoor hele gezinnen erop vooruitgaan. En ja, er verrijst een nieuwe OBA Next in Zuidoost in plaats van op de Zuidas. Ik ging de politiek in omdat ik het rechtsextremisme zag opkomen, omdat ik mensen uit elkaar zag drijven en omdat ik de kloof tussen arm en rijk groter zag worden. En ik vrees dat tijdens mijn jaren in de politiek die trend niet is gekeerd, integendeel. Maar dat betekent niet dat alle inzet waardeloos was. Ook hier geldt, integendeel. De politiek heeft mij eerder hoop gegeven dan hoop ontnomen. Door de politiek heb ik gezien dat je daadwerkelijk verandering kan brengen, ook als je tegenwind krijgt uit Den Haag. Het is harder trappen en het vraagt wat van je uithoudingsvermogen, maar je komt toch vooruit zolang je de hoop niet verliest. Want hoop wordt vaak verkeerd begrepen als iets wat buiten jezelf ligt, waar je geen invloed op hebt. Maar hoop hoort nooit passief wensdenken te zijn.
Het is het geloof dat door je in te zetten je daadwerkelijk iets in beweging kunt zetten. Hoop vraagt om actie
4
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
en betrokkenheid. En hoop werkt aanstekelijk. Acties van de een inspireren weer de acties van een ander. En het zijn de duizenden Amsterdammers, groot en klein, jong en oud, die ik door de jaren heen heb ontmoet die mij hoop hebben gegeven met hun toekomstdromen, met hun levensverhalen, met hun ervaringen en wijsheid. Loop een school binnen en je voelt het onmiddellijk, hoop. En als ik iets heb geleerd in mijn wethouderschap is het dit, blijf geloven dat het kan. En ook goed beleid maak je niet vanuit een bestuurskamer. Goed beleid maak je vanuit de levens en de ervaringen van mensen en maak je samen met mensen, nooit alleen. Goed beleid vraagt om bijsturing, om kritische zelfreflectie en om aanpassingsvermogen. En daarvoor is het altijd nodig dat je van buiten naar binnen werkt. Mensen opzoekt, serieus neemt, blijft leren. En ik ben al die mensen die mij permanent van feedback hebben voorzien en waarmee ik heb mogen samenwerken echt intens dankbaar. De mensen van de NoordAs, de schooldirecteuren en leraren voor de klas, de initiatiefnemers van talloze sociale initiatieven in de stad, maatschappelijke partners, wetenschappers, ervaringsdeskundigen, het jeugdplatform, de kinderraad en Amsterdammers die mij mailden of aanspraken op werkbezoeken. Want dankzij al deze mensen konden wij beter beleid maken waarmee we het leven van mensen daadwerkelijk hebben kunnen verbeteren.
Toen ik net een paar dagen wethouder was en nadacht hoe ik het wilde aanpakken, kwam ik een tekst tegen gebaseerd op Richard II van Shakespeare. Hij kwam pas aan het einde van zijn koningschap tot de conclusie dat hij ook een mens was. Die les die hieruit getrokken kan worden, wees een mens terwijl je de kans hebt om de wereld te verbeteren en niet pas na je carrière. En ik heb dat altijd onthouden. Ik heb geprobeerd te besturen als mens en ik heb me daarbij gedragen en gesteund gevoeld door velen, velen hier. Door mijn ambtenaren, ik ben ze zo dankbaar dat ze met mij veelvuldig de casuïstiek in wilden duiken, nieuwsgierig bleven hoe we het beter konden doen, bereid waren om te werken vanuit groot denken en klein doen, dat ze het geduld op konden brengen om steeds maar weer die verbeteringen door te voeren als het toch weer niet goed genoeg was. Door de raad, door jullie. Dank voor de kritische debatten, voor het uithoudingsvermogen tijdens mijn lange monologen hoe we tot verbetering konden komen, voor de steun om meer kansengelijkheid te bieden, voor het vertrouwen om dat beleid ook daadwerkelijk vorm te geven. En blijf alsjeblieft het voorbeeld voor de landelijke politiek. De wijze waarop jullie laten zien dat politiek ook kan zijn vanuit de inhoud met het belang van de stad voorop, met respect voor elkaars mening en binnen de kaders van de democratische rechtsstaat.
Moedig, vanuit je hart voor Amsterdammers en niet voor je eigen ego. Door mijn partij. Het was een grote eer om ruim elf jaar jullie partijleider te mogen zijn en de sociaaldemocratie in Amsterdam vorm te geven op de schouders van reuzen die mij voorgingen. Dat Sofyan met Liane aan zijn zijde nu het stokje overneemt belooft een prachtige toekomst voor sociaaldemocratisch Amsterdam. Door het college, lieve Femke, Rutger, Sofyan, Hester, Touria, Zita, Melanie, Alexander, Steven en Renier wil ik zeker niet onbenoemd laten. Dank voor de enorme fijne samenwerking en voor de vriendschap. Zo hoort collegiaal bestuur eruit te zien. En dank dat jullie bereid zijn mijn taken over te nemen. Ik heb daar ontzettend veel vertrouwen in, want ieder van jullie behoort tot de beste bestuurders van Nederland. Een stad als Amsterdam besturen, dat vergt veel stuurmanskunst. Maar Amsterdam mag in zijn handen knijpen met een vaardig en een gedreven college als dit. En ik mis jullie nu al. En ik zal elke dinsdagochtend terwijl ik in de trein naar Den Haag zit aan jullie denken. Rutger, dank dat je al die jaren mijn politieke partner was. Van de oppositiemicrofoon tot de bestuurstafel, we waren een goed team. En Harmen mopperde weleens dat we elkaar in ons politieke
5
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
huwelijk soms vaker zagen dan hij en ik in ons burgerlijk huwelijk. We maakten ook minstens even vaak echtelijke ruzies, maar die kwamen ook altijd snel weer goed. Ons politieke bondgenootschap blijft bestaan, ook nu we officieel geen collega's meer zijn. We zijn nu immers straks partijgenoten. Burgemeester, lieve Femke, dank dat je zo moedig en volhardend het rechtsstatelijk geweten van ons land bent en een groot progressief voorbeeld voor velen. De stad mag zich rijk prijzen met zo'n dijk van een burgemeester als jij. Dank voor je inspiratie en je waardevolle vriendschap. De bodes en de chauffeurs, wat hebben jullie mijn leven verlicht. Ivo, die altijd even over de rand kwam kijken of ik nog wat nodig had, Debby met altijd een lief, wijs en steunend woord, Wendy waarvan ik meteen zin krijg om aan mijn werk te gaan als ik haar alleen maar zie, Haico die al met een cappuccino komt aanzetten voordat ik erom heb gevraagd. En lieve Mark, onze ritten waarbij soms de tranen over onze wangen stroomden, zowel van het lachen als soms van verdriet, zullen mij altijd dierbaar blijven. En ja ook de journalisten, een rechtsstaat kan niet zonder een onafhankelijke kritische en vrije pers. En deze tijd vraagt ook moed van onafhankelijke journalisten en daar mag de samenleving jullie dankbaar voor zijn, echt waar.
Dank dat jullie mij al die jaren met een scherpe blik en scherpe kritische vragen op de koers hebben gehouden. En ook daarbij, op een paar kleine uitzonderingen na, altijd eerlijk hebben behandeld. Mijn team, mijn geweldige topteam, Sonja, Dora, Julia Klaartje, Christa, Eva, Moussaid, Roos, Michael, Naswah en Tobias. En voorheen ook Steven, Wouter, Lars, Mohammed, Sarah, Sebas, Sebas en Joris. Ik vrees dat binnenkort duidelijk wordt dat zonder jullie hulp en steun mijn impostersyndroom helemaal geen illusie blijkt maar werkelijkheid wordt. Wat hebben we hard gewerkt en wat hebben we een plezier gehad samen. Ik had me geen beter team kunnen voorstellen. Dank jullie wel. Bianca, mijn rechterhand en ook mijn linker en zonder wie mijn hoofd sowieso niet vast zou zitten aan mijn lijf. Ik weet ook niet hoe ik het ga doen zonder jou. Ik weet wel dat ik zonder jou nooit had kunnen doen wat ik de afgelopen jaren die vijftienhonderd dagen lang heb kunnen doen. En ik ben je daar intens dankbaar voor en ik hoop dat we nog heel veel mooie avonturen samen gaan beleven. En tot slot mijn lieve gezin, Harm, Nora, Evy, jullie hebben me vaak moeten missen door de politiek en ik heb me daar ook weleens bezwaard over gevoeld. Evy zei het tijdens corona een keer, mama, je bent meer bezig met andere kinderen dan met je eigen kinderen. En daar moest ik om lachen en dat vond ik scherp.
En ik kon het ook aan haar uitleggen, maar het raakte me toch. Maar ik bleef het toch doen. En ik blijf het doen, want ik maak nu de stap naar Den Haag. Want jullie weten, ik kan niet anders. En ik ben jullie dankbaar dat jullie het toch met me uithouden en me blijven steunen. We zijn een fijn en we zijn een liefdevol gezin en dat is de basis voor alles, dank jullie wel. Lieve allemaal, ik ga aan een nieuw politiek avontuur beginnen en velen hebben me al gewaarschuwd dat het nooit meer zo mooi gaat worden als de afgelopen jaren. En het zou zomaar kunnen dat ze gelijk hebben. Maar wat ik wel weet, al die ervaringen, al die lessen die ik hier heb geleerd, al die hoop, die neem ik mee naar Den Haag. En ik hoop dat ik ook wat bij jullie achterlaat. Helaas zal ik nooit in die nieuwe raadzaal staan, maar ik hoop dat daar nog vaak zal worden gesproken over de noodzaak om ongelijkheid te bestrijden en hoe je dat moet doen, ongelijk investeren voor gelijke kansen. Zorg goed voor Amsterdam, onze prachtige, vrije, dappere, solidaire stad, ons Mokum. Het was een grote eer, dank jullie wel De VOORZITTER schorst de vergadering.
6
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Voorzitter: het lid Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering. Financiën 15. Overnemen van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport Sturen op investeringen VN2025-014581 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Asruf, Van Pijpen, Burgers, Krom, Garmy, Haijen, Schmit inzake in ere herstellen van P&C-cyclus bij aanvang van nieuwe raadsperiode, nr. 534.25 Spreekt uit: - bij aanvang van de volgende raadsperiode ervoor te zorgen dat de P&C-cyclus weer in ere hersteld wordt zodat de VJN naast de begroting weer een meerjarig beeld geeft inclusief investeringen, zoals ook voor 2022 het geval was. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Asruf. Het lid ASRUF: Voorzitter, dank u wel. Eigenlijk sta ik hier voor twee punten. Het eerste punt is het schuldenpunt en daar hebben we natuurlijk ook in de commissie uitgebreid over gesproken. Normaalgesproken zeg ik de adviezen van de rekenkamer moet je gewoon direct overnemen. Op dit punt deel ik echt wel de mening van het college, maar ik vind ook dat we met elkaar dit gesprek de komende tijd moeten blijven voeren om te kijken wat uiteindelijk wenselijk is zodat we ook op schulden goed blijven sturen en dat we de raad ook in positie blijven houden en ook brengen. Het tweede punt gaat over de P&C-cyclus.
Dit is een punt wat we in 2023 hebben aangepast, waarbij de voorjaarsnota enkeljarig is geworden en alleen de begroting nog een meerjarig beeld gaf. Dat vind ik echt onwenselijk op basis van de ervaringen die we de afgelopen jaren hebben gehad. Dat betekent ook dat de raad minder in positie is. En als één ding heel duidelijk uit het rapport van de rekenkamer naar voren komt, is het dat de raad beter in positie moet komen en dat we meer grip moeten krijgen. Dus daarom heb ik ook een motie ingediend, een spreekt-uit-motie, waarbij de raad heel duidelijk aangeeft dat we in de nieuwe raadsperiode ook de voorjaarsnota weer meerjarig willen laten zien en dat ook investeringen daarbij een goed beeld gaan geven. En ik ben ook blij dat deze motie door heel veel partijen gedeeld wordt en gesteund wordt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, dank en steun voor de motie. Daar sta ik zelf ook bij, dus dat is ook vanzelfsprekend, maar ik wil dat graag ook nog wel enigszins toelichten. Want wat ik ook de afgelopen periode heb gemerkt, dat het college namelijk wel tijdens de voorjaarsnotabesprekingen allerlei langjarige bespiegelingen houdt, daar soms ook zaken over presenteert waarbij je dan als raadslid vervolgens eigenlijk niks in handen hebt omdat
7
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
het nergens op papier staat. Dus je kunt daar het debat niet over aangaan. Dus zeer steun om dat ook weer bij de voorjaarsnota te doen zodat we als raad beter in positie zijn. Het lid Asruf zei, hij schaart zich aan de zijde van het college als het gaat om de wijze waarop we investeringen met een investeringsplafond vormgeven. Dat doen wij op zich ook. Tegelijkertijd zeg ik erbij dat het wel goed is om dat debat te voeren. En zoals ik net ook in het debat over de begroting merkte dat er over investeringen toch ook nog wel een aantal misverstanden bestaan in deze raad als het gaat over de wijze waarop wij als gemeente schulden aangaan. Dus ik vind het ook wel van belang dat we dat debat ook blijven voeren. Dus daar wil ik echt ook toe oproepen om dat ook in een volgende raad ook te blijven doen zodat we echt met recht kunnen zeggen dat we blijven investeren in Amsterdam en niet omwille van schulden alleen zeggen, ja sorry we kunnen niet meer investeren en op die manier de stad niet meer verder vooruithelpen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Voorzitter, we hebben er in de commissie ook al over gesproken. Ik heb ook al toegezegd aan het lid Asruf dat wij de planning- en controlcyclus zouden gaan evalueren en nog in deze termijn.
Dus het is echt aan een volgend college en aan een volgende raad, dus de volgende bestuursperiode, om daar een uitspraak over te doen. Maar ik zeg hierbij het is aan de raad. De discussie wordt gesloten. Ruimtelijke Ordening 20. Afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van de woningbouwontwikkeling in de Nelson Mandelabuurt VN2025-013888 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Munster. Het lid VAN MUNSTER: Dank, voorzitter. En hoewel de titel van dit agendapunt anders doet vermoeden zijn wij toch blij met dit plan. We hebben in de commissie over het ontwerp gesproken en het is het eerste grootschalige groene houtbouwproject van deze stad met groene daken, waterpartijen, hoogteverschillen en wat al niet meer. Het wordt prachtig. En aan de zijde van de weg die nu niet geweldig is, die wordt sterk verbeterd. Er wordt ons nu gevraagd om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur. Dat doen we natuurlijk liever niet, maar in dit geval is er toch eigenlijk een slimme oplossing gevonden. We zien namelijk af van bouwrechten aan de andere kant waardoor er per saldo ruim 3.300 vierkante meter groen bijkomt. Die wordt dus toegevoegd aan de Hoofdgroenstructuur. En tegelijkertijd kunnen we de ecologische waarde van het park versterken met de opbrengst vanuit de grex. En we kijken er heel erg naar uit om dit resultaat te gaan zien.
De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg. Wethouder VAN WEYENBERG: Dank, voorzitter. Het lid Van Munster heeft hele wijze woorden gesproken wat mij betreft en ik denk ook dat we hier echt iets doen wat goed is voor de stad, goed is voor het park. We voegen ten opzichte van de vergunningssituatie netto groen toe en de kwaliteit van dat groen wordt ook echt beter, nog los van inderdaad
8
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
de hele groene en duurzame manier van bouwen, waar ook in de woningbouw dringende behoefte aan is. Dus een afwijking van de Hoofdgroenstructuur, dat doen we niet licht. De TAC was ook overigens positief over de kwaliteit die we toevoegen. En ik heb in de commissie hele brede steun geproefd en daar ben ik blij mee. Het stadsdeel had zes belangrijke aandachtspunten, dat wil ik hier toch ook nog wel melden, waar we ook alle zes natuurlijk voortvarend mee aan de slag gaan. Maar er is denk ik brede steun en ik waardeer de inhoudelijke wijze waarop we dat debat in de commissie en heel kort vandaag hier hebben kunnen voeren. De discussie wordt gesloten. Sport en Bewegen 23. Uiten van wensen en bedenkingen over de actualisatie van de borgstellingsvoorwaarden voor sportverenigingen in het kader van de Subsidieregeling Verenigingsaccommodaties Buitensport Amsterdam VN2025-014284 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Belkasmi. Het lid BELKASMI: Dank, voorzitter. Complimenten voor dit stuk, hiermee kunnen we de verenigingen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost verder versterken. Het past ook bij wat de wethouder al met andere sportmiddelen al een tijd lang doet, namelijk echt ongelijk investeren voor gelijke kansen. En ik was eigenlijk wel een beetje verrast door de VVD en de bijdrage die ze deden in de commissie.
Zij zeggen eigenlijk indirect we moeten focus houden op de sterke verenigingen en dat is toch vaak in stadsdelen waar al veel wordt bewogen en gesport. En dat klinkt mij in de oren als ongelijk investeren voor ongelijke kansen. En dat is bijzonder, juist omdat we uit recent onderzoek weten dat investeren in sport in buurten met een lagere welvaart relatief meer oplevert, in gezondheid en ook uitgedrukt in euro's, wat de VVD zo belangrijk vindt. In de buurten leidt een stijging in sportdeelname namelijk tot een grotere besparing in zorgkosten dan in juist de welvarende buurten. Dus ook als je het puur financieel bekijkt is het ongelijk investeren voor gelijke kansen het meest logisch. Ook weten we dat bewegingsarmoede het meest voorkomt in wijken met mensen uit een lage sociaaleconomische status. Maar goed, we weten ook van de VVD dat ze landelijk graag de armoede laten stijgen. Dus weet je voorzitter, in die zin verbaast het standpunt van de VVD me niet echt. Dus voorzitter, steun voor dit voorstel van de wethouder. (Het lid STAARTJES: Voorzitter, wat me toch erg verbaasd door de bijdrage van de Partij van de Arbeid, die doen een beetje alsof deze regeling een soort van armoedevoorziening is. Maar dat is het niet. Het is echt bedoeld om onze verenigingen in deze stad toekomstbestendig te maken.
En is de Partij van de Arbeid het niet met me eens dat we dan moeten kijken naar doelmatige besteding van de middelen?) Ik wil het even omdraaien. Want als we kijken naar de afgelopen periode dan zien we dat als het gaat om Noord, Nieuw-West en Zuidoost en we kijken naar de subsidietoekenningen in Zuid, dan zien we dat Zuid eigenlijk zoveel subsidietoekenning heeft gehad op hetzelfde niveau als Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Als we ook kijken waar de beweegarmoede het grootste is, dan is dat juist in die stadsdelen. En ik denk dat als we kijken naar dit voorstel dat we een aantal hele concrete voorstellen doen, juist om
9
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
ervoor te zorgen dat ook de verenigingen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost sterker worden. En ik denk dat dat heel goed past bij het mantra van ongelijk investeren voor gelijke kansen. (Het lid STAARTJES: Er wordt nu een soort van strijd tussen de stadsdelen hier bedacht die wat mij betreft misplaatst is. Want het gaat er echt om, deze regeling is echt bedoeld om te zorgen dat de verenigingen die we hebben, en dan maakt het niet uit in welk stadsdeel ze zitten, klaar zijn voor de toekomst, die belangrijke investeringen kunnen doen. En dan ze ook de prikkel hebben om ook een deel ervan zelf te kunnen dragen. En nogmaals het gaat er mij om, is het niet het belangrijkste dat de schaarse middelen die we hebben doelmatig en rechtvaardig besteed worden?) Dat doen we volgens mij ook met dit voorstel. Als we kijken naar specifiek Noord, Nieuw-West en Zuidoost, dan zeggen we willen daar extra focus op hebben. We willen daar de verenigingen sterker maken. En we zorgen ervoor met dit voorstel dat in ieder geval kleine investeringen daar beter kunnen worden gedaan. Dus ik denk dat dat een hele doelmatige manier is om de middelen uit te geven.
Wat ik wel in perspectief wil plaatsen is dat we zien dat de afgelopen jaren, zeker als het gaat om stadsdeel Zuid, substantieel meer subsidieaanvragen zijn toegekend terwijl we hier als raad ook in meerderheid zeggen we moeten ongelijk investeren voor gelijke kansen. Dus dat betekent dat we ook een bepaalde focus moeten hebben op Noord, Nieuw-West en Zuidoost. (Het lid STAARTJES: De regeling zoals we die hebben is transparant. Het is duidelijk wat verenigingen moeten en kunnen doen om in aanmerking te komen voor de gigantische bedragen waar het om gaat. En ik zou het ook fantastisch vinden op het moment dat gewoon er breed aanvragen binnenkomen, maar dan moet daar op een andere manier naar gewerkt worden. Deze regeling is echt bedoeld om te zorgen dat de sterke verenigingen toekomstbestendig worden.) Volgens mij is het de taak van ons allemaal om te zeggen we willen juist ook de verenigingen in die desbetreffende stadsdelen sterker maken. We zien dat daar de bewegingsarmoede het grootste is, dus daar moeten we extra in investeren. Maar zoals ik al zei in mijn bijdrage, ik bedoel de VVD wil landelijk de armoede laten stijgen. Dat willen wij in Amsterdam in ieder geval niet. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Voorzitter, ik hou het kort, want volgens mij hebben we dit voorstel uitvoerig in de commissie besproken.
En laat ik er ook bij zeggen dat we als D66 pal staan voor vitale, inclusieve sportparken die er zijn voor Amsterdammers. En dat maakt wat mij betreft niet uit in welk stadsteel dat is. Of dat nu in Zuid is, in Noord of in Nieuw-West. En waar het uiteindelijk om gaat, en dat werd denk ik ook vanmorgen in het stuk in de NRC duidelijk, is dat ook de afgelopen tien jaar juist in steden er minder ruimte is voor stedelingen om te sporten. En volgens mij benadrukt dit voorstel wederom het belang van vitale, inclusieve sportverenigingen. Dus alle steun voor de wethouder voor dit voorstel en ik kijk uit naar de uitwerking en ook naar de twee toezeggingen die in de commissie zijn gedaan. Namelijk zorgen dat ook de kleinere clubs mee kunnen doen en dat ze ook echt daadwerkelijk betrokken worden en dat er transparantie is over het verloop van deze subsidieregelingen. (Het lid STAARTJES: Voorzitter, ik hoorde net de coalitiegenoot van D66 noemen dat dit echt een voorstel zou zijn die bedoeld is om in drie
10
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
stadsdelen het geld in te zetten. Hoe kijkt D66 hiernaar als ze net zeggen het maakt ons niet uit in welk stadsdeel de vereniging staat.) Voorzitter, ik begrijp de vraag van het lid Staartjes niet. Het lid Staartjes doet een interruptie op het lid Aslami en het lid Aslami is lid van D66 en de fractie van D66. Hij voert het woord namens D66 en dat heb ik volgens mij net gedaan. (Het lid STAARTJES: Daarom vraag ik naar hoe het lid Aslami de woorden van de PvdA beoordeelt. Herkent u die woorden? Is D66 het ermee eens, of ziet u dat volledig anders?) Dat is een hele leuke interruptie. Ik begrijp wel waarom het lid Belkasmi ook wijst naar Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Want dat zijn natuurlijk wel de buurten en wijken en verenigingen waar extra middelen denk ik van pas komen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki. Wethouder MBARKI: Voorzitter, ik heb niet direct een vraag gehoord maar ik ga toch heel kort iets zeggen omdat ik dan toch de mogelijkheid krijg. Er ligt volgens mij iets heel moois voor en het debatje wat net ging over voor wie het allemaal is, wat we aan het doen zijn is, we zijn het verenigingsleven in onze stad aan het versterken. Dat doen we op verschillende manieren, onder andere ook door gerichte subsidies aan verenigingen om die ook gericht in te kunnen zetten. En deze subsidie gaat daarbij helpen.
Het is namelijk de een-derde-subsidie die gaat over het gebouw waarin een vereniging zit. En om maar iets van een toevoeging te doen aan het debatje wat net hier ontstond., deze regeling is voor alle verenigingen in de stad. Het is dus niet zoals het lid Staartjes zei, laten we vooral kijken hoe we de sterke verenigingen nog sterker maken. Dat is niet wat we hier aan het doen zijn. Wat wij willen is dat alle verenigingen toekomstbestendig worden en dat we daarbij ook oog hebben voor de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord om te kijken hoe we daar ook op een andere manier ervoor kunnen zorgen dat die verenigingen sterk worden. Want het is immers ook zo dat een stad zonder sterke verenigingen die over de hele stad verspreid zijn het er ook toe leidt dat er geen competitie gespeeld kan worden. Want je hebt namelijk ook in andere delen van de stad verenigingen nodig. Dus dat gezegd hebbende, dit is stap één. We zijn nu ook bezig om te kijken hoe we met het clubgebouwbeleid richting de toekomst ook kunnen kijken hoe we op een andere manier verenigingen kunnen helpen die inderdaad niet in staat zijn om zelf een clubgebouw te bouwen, dan wel ook in de bedrijfsvoering het helemaal rond te krijgen. De aandacht die wij nu met deze regeling ook willen verruimen is de aandacht voor duurzaamheid, toegankelijkheid en ook de samenwerking.
Dat we ook willen kijken hoe verenigingen die het wellicht niet alleen kunnen wel samen ook een gebouw kunnen gaan opzetten en op die manier ook samen vorm kunnen gaan geven aan hun vereniging. Dus ik ben hier heel blij mee. We zijn de eerste in het land die het op deze manier doen en hopelijk volgen ook andere steden, want dit is hard nodig voor het verenigingsleven. (Het lid STAARTJES: Voor de goede orde, natuurlijk willen we allemaal dat het allemaal sterke en vitale verenigingen worden in deze stad. Waar het om dit gaat is dat een derde-regeling met name ook wat verwacht van de verenigingen die het aanvragen. Het is een grote verantwoordelijkheid die erbij zit. Het is transparant, doelmatig, rechtvaardig dat het ook echt verwacht wordt van de verenigingen. Dat is het punt wat we maken. En dat betekent niet dat we alleen moeten focussen op sterke verenigingen. Het betekent wel dat deze regeling wat ons betreft niet uitgebreid hoeft te
11
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
worden omdat er ook echt wel wat verwacht mag worden van de verenigingen die er gebruik van maken.) Wat wij hier doen is niet zozeer het verruimen dan wel het aanpassen. Wat wij doen is ons verhouden tot de tijdsgeest. Het is voor verenigingen steeds moeilijker geworden om niet alleen een gebouw te bouwen met de stijgende bouwkosten en andere uitdagingen die er zijn, maar er ook altijd weer voor te moeten zorgen, bijvoorbeeld ook als het gaat om duurzaamheidseisen, maar ook als het gaat om die energierekening die stijgt. Dat we daarin met deze maatregelen die we nu treffen via de een-derde-regeling ook echt verenigingen faciliteren. Over de hele stad, door de hele stad, maar wel met een extra toevoeging voor de clubs uit Zuidoost, Nieuw- West en Noord, want we hebben gezegd daar willen we ook kijken hoe je jaarlijks een aanvraag kunt doen tot 50.000 euro. En dan gaat het dan niet om een derde, maar dan zijn we bereid om twee derde te financieren. Voorwaardelijk is wel, dat ben ik eens met het lid Staartjes, dat er een sterk bestuur moet zijn, dat je ook te verantwoorden hebt tot een aantal zaken. Maar ook daarin willen we gaan faciliteren, want alles valt of staat met een sterke vereniging en met een goed bestuur. En dat is ook het beleid dat we de afgelopen jaren aan het voeren zijn en daar gaan we mee door. De discussie wordt gesloten. Onderwijs 24.
Wijzigingen van de Verordening op Lokaal Onderwijs Beleid Amsterdam 2019 (voorziening Schoolgebouwen voorbereid op 2050) VN2025-014222 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik spring maar meteen in mijn vraag over VloA. Hoe borgt het college dat scholen in Zuidoost en Nieuw-West niet achterblijven in de toekenning van de subsidie Schoolgebouwen voorbereid op 2050? Gezien de gebouwen vaak in slechtere staat zijn. En de volgende en laatste vraag is, wordt de raad jaarlijks geïnformeerd over de spreiding van de subsidies over de stadsdelen en schooltypen zodat ongelijkheid in uitvoering kan worden bijgestuurd. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki. Wethouder MBARKI: Dank, voorzitter. Als het gaat om de VloA en wat daarin staat, dat gaat eigenlijk parallel met het onderwijshuisvestingsplan en daar worden inderdaad ook de plannen gemaakt voor vervanging van scholen en de nieuwbouw, ook voor Nieuw-West en voor Zuidoost. En wij informeren de raad jaarlijks via een zogenaamd verzameld besluit VloA en dat komt jaarlijks naar u toe. De discussie wordt gesloten. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 26. Beschikbaar stellen van middelen uit het Klimaatfonds ten behoeve van een subsidieregeling hybride warmtepompen VN2025-012761
12
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Garmy inzake proactieve huis-aan-huis-benadering, nr. 509.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te onderzoeken hoe de subsidieregeling hybride warmtepompen beter kan worden gericht op huishoudens met beperkte financiële ruimte; - deze huishoudens proactief, bij voorkeur via huis-aan-huis-bezoeken, te benaderen; - de raad hierover te informeren bij de evaluatie van de subsidieregeling. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. We praten over de subsidie voor hybride warmtepompen. Die subsidie steunen wij en we vinden het ook een goed idee dat er wordt gefocust op gezinnen met een smalle beurs. De vraag is alleen, hoe bereik je die? Hoe ga je ervoor zorgen dat deze gezinnen ook weten van deze subsidie en daar gebruik van gaan maken? En de nationale ombudsman heeft een advies gemaakt waarin hij zegt, als je dit soort mensen wil bereiken heb je actief en persoonlijk contact nodig en daar is ook een proactieve gemeente voor nodig. Dus onze motie roept op tot een proactieve gemeente en om bijvoorbeeld te kijken of huis-aan-huis bij mensen langsgaan gaat helpen om mensen bewust te maken van deze subsidie en te zorgen dat het in de juiste handen terechtkomt.
De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS: Voorzitter dan kunnen we volgens mij snel zijn, want de motie van Volt kunnen we positief preadviseren. De discussie wordt gesloten. 27. Beschikbaar stellen van middelen uit het Klimaatfonds ten behoeve van de subsidieregeling voor zonwering voor huurders van de Amsterdamse woningcorporaties VN2025-014539 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter dank u wel, want het was een boeiende discussie in de commissie en ik had toch de behoefte om maar weer wat te zeggen. Omdat mijn angst dat het met veel te veel snelheid allemaal uitgegeven wordt uit het Klimaatfonds toch wel weer werkelijkheid lijkt te worden. Laat ik eerst duidelijk maken waar ik sta. Ik ben voor het Klimaatfonds en ik vind dat als projecten gaan over CO2-reductie, dan heeft dat een maximumprijs. Daar gingen de vorige twee debatten over. Daarnaast vind ik het ook een interessante gedachte om bijvoorbeeld naar hittestress in woningen te kijken. Daarom stonden we ook onder die motie van het raadslid Norbruis.
13
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Ik ben dus niet principieel tegen, maar ik vind deze uitvoering met 2,5 miljoen euro subsidie veel te duur en te ongericht voor te weinig woningen. En ik ben niet overtuigd dat de minderdraagkrachtige Amsterdammer profiteert. Want wat ligt er nu voor? 2,5 miljoen euro subsidie voor maximaal 2.500 woningen waar we 50 procent van wíllen betalen aan mensen die volgens het voorstel kapitaalkrachtig genoeg zijn om anders een airco te gaan kopen. Ja, als ze een airco kunnen betalen dan kunnen ze toch ook die zonwering wel betalen? Het gaat om zo'n 30 warme dagen per jaar, waarvan 8 tot 10 tropisch warm zijn en we weinig bewolking hebben. Dat vind ik dus niet goed. En heel eerlijk gezegd, de afgelopen maand zagen we natuurlijk de slooppremie voor oude auto's, dat vond ik ook best wel duur. Nu weer 2,5 miljoen euro voor 1.000 woningen voor mensen die anders een airco kunnen kopen, daar ben ik dus niet voor. (Het lid DE JAGER: Allereerst hoor ik zeggen we zijn als CDA voor het Klimaatfonds, maar volgens mij in de tegenbegroting werd er nogal een forse greep gedaan uit het Klimaatfonds. Dat terzijde. Dan dient D66 in dit geval een motie in met de vraag hittestress mee te nemen, te denken aan zonwering. Hoeveel CO2 had het CDA dan precies verwacht te besparen met zonwering? Dat is dan toch niet een argument om er nu tegen te zijn?) Nee, dat klopt. Dat is ook niet het argument.
Mijn argument is, en dat is ook het argument waarom ik het budget wat nog niet gealloceerd was in de tegenbegroting terug laat vloeien naar de algemene middelen, dat is omdat ik het geen goede besteding vind. Ik vind het te duur, te ongericht. Dus ik zeg als je CO2 gaat besparen, hou je dan aan de prijs die we met elkaar afgesproken hebben. Nu zie ik ook wel dat dit traject niet per se CO 2 bespaard, maar ik heb toch voor die motie gestemd, want ik zeg het is een interessante gedachte. Maar achteraf een beetje dommig van mezelf, want de wethouder gaat natuurlijk meteen geld uitdelen. En ik dacht misschien komen we in het isolatieoffensief, wat ik een heel goed idee had gevonden, om bijvoorbeeld meer zonwerend glas te gaan doen. Daar was ik voor geweest. Maar deze subsidie, 2.500 huishoudens maar geld cadeau geven om te voorkomen dat ze anders een airco gaan kopen, daar ben ik niet voor. (Het lid DE JAGER: Juist als je huizen isoleert, dan heb je daarna natuurlijk het probleem dat de warmte ook minder goed weg kan. Want dat is ook een gevolg van isolatie. En de zonwering helpt natuurlijk wel om die hitte binnen minder te laten oplopen. En in de commissie was nog het verhaal, ja dat vinden we een goed idee, daar zijn we ook voor maar het mag niet gefinancierd worden uit het Klimaatfonds want dan hebben we een regel afgesproken dat het minimaal zoveel CO2 zou moeten besparen.
Maar dit moet je natuurlijk zien in het bredere verhaal van we gaan een woning isoleren en dit hoort bij het pakket. En als je alleen maar zit op het gaat om waar de financiering vandaan komt, dan wordt het wel een beetje technisch. Want dan kun je zeggen we sluizen het eerst van het Klimaatfonds naar de algemene middelen en dan mag het wel. Dat zou natuurlijk gek zijn.) Ja, dat zou zeker gek zijn. En ik herhaal wat ik net al zei, ik ben er helemaal niet principieel tegen. Maar ik vind deze uitvoering slecht omdat het gaat naar mensen waarvan ik niet overtuigd ben dat het mensen zijn die niet draagkrachtig zijn, aangezien ze anders een airco zouden kopen volgens het voorstel. Dus dan denk ik als dat kan, dan kun je ook zonwering kopen. Ik zou er zeer voor zijn als het bijvoorbeeld gaat om zonwerend glas. Maar nu zou ik zeggen ik vind dit niet zo'n goed idee, dus ik stem niet voor. Het kan natuurlijk ook niet waar zijn omdat ik ooit een keer voor een motie gestemd heb, omdat ik het verstandig vind om ernaar te kijken, dat ik tegen de uitwerking ook ja zeg. Ik vind deze uitwerking gewoon niet goed.
14
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
(Het lid DE JAGER: Ik kan het niet laten om er toch nog even op te reageren. Want het gaat hier wel om huishoudens die dit niet zelf kunnen betalen en niet kapitaalkrachtig zijn. En ik deel best de analyse dat die dan waarschijnlijk ook niet een airco zouden kopen en dat die veronderstelling nogal gekunsteld is. Maar het gaat hier natuurlijk wel om huishoudens die in beginsel niet per se kapitaalkrachtig zijn. Want daar is dat hele isolatieoffensief toch op gericht?) Dan kom ik op mijn vorige punt dat ik ook wel heel erg twijfel of ik dan 2.500 huishoudens van zonwering voorzien een gerichte maatregel vind. En dan kom ik er wel weer op dat ik zeg, bij zonwerend glas op moment dat je toch dubbelglas doet bij die 100.000 woningen die nog enkel glas hebben, daar ben ik te veel meer voor te porren dan dit te doen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid De Jager. Het lid DE JAGER: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde eigenlijk vooral zeggen, hartelijk dank voor het uitwerken van de motie van D66 om hittestress ook mee te nemen in het isolatieoffensief. En zoals ik net al zei, als je woningen gaat isoleren dan heb je het probleem dat de warmte ook minder goed weg kan en zonwering kan enorm helpen. Ik ben overigens helemaal niet tegen zonwerend glas, dat zou ook een hartstikke goede invulling zijn.
Maar deze motie is uit maart en de uitwerking ligt er nu, dus daar wilde ik graag mijn dank voor uitspreken. Ik heb nog een vraag. We zien ook vaak gespikkeld bezit in gebouwen en ik vroeg me af, nu wordt het helemaal gericht op sociale huur, als er sprake is van een VvE in een gebouw waar zij ook graag mee zouden willen doen in deze exercitie, hoe gaan we daar dan mee om. Kan dat dan, of kan dat dan niet? De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS: Dank voorzitter en goed dat we dit onderwerp bespreken. Ook vrij recent was het weer in het nieuws. Er was een grote analyse gedaan van 830.000 woningen waaruit bleek dat sociale huurwoningen het hardst geraakt worden en dus de bewoners die daarin wonen door hittestress. En ik denk dat het daarom goed is dat wij ook als gemeente deze stap naar voren zetten en er dus vol mee aan de gang gaan omdat we ook afgelopen zomer weer zagen dat mensen in een sociale huurwoning, veel ouderen, hard geraakt worden door de toenemende hitte in de woningen door klimaatverandering. En dat is ook zo mooi aan zonwering, want het kost niet maandelijks geld op je energierekening, zoals een airco dat bijvoorbeeld wel doet. En tegelijkertijd zeggen de HvA, Investico en Nieman, allemaal, dit is de meest effectieve manier om hittestress tegen te gaan.
Want het is maar liefst 5 graden minder warm in twee uur tijd dan als de zonwering er niet zou zijn. En daarmee is het dus ook een goede energiebesparende maatregel, want iemand hoeft niet te gaan koelen. Dus volgens mij is dit een heel mooi plan waarmee we ook CO2 besparen, maar vooral ook zorgen dat mensen die dat zelf niet kunnen betalen wel dan nu geholpen worden om die hittestress verder te beperken. Dus ook voor het CDA, mochten jullie interesse hebben in de onderzoeken, kan ik die zeker doorsturen. Interessant is ook nog, mevrouw Kuijer van de TU Eindhoven die ook heeft aangedragen dat het dus ook goed is voor de energiebesparing. Ik wil het allemaal wel toesturen, want al die onderzoeken vertellen ons vooral één ding, dat dit middel van zonwering eigenlijk het meest effectieve is wat je in kunt zetten tegen hittestress.
15
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Dan was er ook een vraag vanuit D66. Het is zodat de regeling nu gericht is op huurders van corporatiewoningen. Dus ook bij gespikkeld bezit is die dan nu niet beschikbaar voor andere bewoners in de VvE. Maar ik denk dat het goed is dat we daar wel naar gaan kijken op het moment dat dit een succes is. En we willen kijken naar een volgende stap, dat hebben we ook in de commissie besproken, dat we dan kijken bijvoorbeeld naar VvE’s waar ook eigenaren in zitten en misschien ook nog wel breder dan dat. Dus we verwachten de evaluatie eind volgend jaar, begin 2027, en dan kunnen we volgens mij de volgende stap zetten met elkaar. (Het lid VAN DER KAMP: Maar de motie riep wel op om het met name voor de draagkrachtige eigenaar-bewoners te doen. Hoe geeft de wethouder uitvoering juist aan dat stuk dat gevraagd werd?) Volgens mij is het helder hoe wij nu invulling geven aan de motie en ook waar wij voorrang aan verlenen. Dat wij inzetten op dit moment aan huurders van de corporatiewoningen. (Het lid VAN DER KAMP: Maar dat zijn toch niet eigenaar-bewoners?) We hebben deze discussie ook al in de commissie gehad en waarin ik heb aangegeven dit is de eerste stap die we zetten. We hebben ons gericht op de corporaties, omdat we daar ook snel mee kunnen handelen en deze bewoners eigenlijk de minst de kans hebben om dit voor henzelf te regelen.
En dat een mooie volgende stap zou zijn, als we zien dat dit effectief is en dat er veel gebruik van wordt gemaakt, om dan ook naar eigenaar-bewoners te gaan kijken. De discussie wordt gesloten. Raadsaangelegenheden 31a. Instemmen met het verminderen van het aantal wethouders van 9 naar 8 VN2025015012 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Kreuger inzake laat het vrijgekomen loon van wethouder Moorman ten goede komen aan kinderen uit gezinnen die moeite hebben om rond te komen, nr. 528.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Om het vrijgekomen loon van wethouder Moorman indachtig de kerstgedachte via Stichting Leergeld in te zetten voor een betere toekomst voor kinderen uit gezinnen die moeite hebben om rond te komen. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger. Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Wat er af en toe gebeurt als je lange tijd, niet alleen met het lid Moorman maar met meerdere linkse mensen in een zaal hebt gezeten, dat is dat soms zelf ook wat linkser wordt. Ja, het is echt gebeurd de afgelopen jaren. Tenminste, links is misschien niet het goede woord, ik zie heel veel mensen lachen, maar dat je af en toe wat warmer wordt, wat begripvoller. En wat ook trouwens meteen, dat
16
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
R
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
is ook iets heel erg links, dat als er ergens geld vrijkomt dat je meteen gaat kijken waar je dat kan uitgeven. En nu dacht ik, hoe mooi zou het zijn, want het gaat niet om een gigantische smak geld, alhoewel wethouders krijgen best goed betaald. Maar het gaat om enkele tienduizenden euro's die nu gewoon niet worden uitgegeven. En ik dacht, hoe mooi zou het zijn als wij in het kader, de decembermaand komt er ook aan, dat wij gaan kijken hoe we dat geld een goede bestemming kunnen laten vinden. En we hebben daarnaar gekeken en wij zijn uitgekomen bij de Stichting Leergeld Amsterdam, dat is een stichting die zich inzet voor kansengelijkheid. Wat regelen ze allemaal? Ze regelen digitale ondersteuning voor kinderen voor huiswerk, laptops, fietsen, bijles, het hele pakket. Ik denk dat het een hele mooie bestemming is voor dit geld en wij hopen op brede steun. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Bedankt, voorzitter. Het doel is natuurlijk prachtig en dat zullen we allemaal ook erg omarmen. Maar we zien ook dat er al heel veel echt niet goed gedekte moties zijn en heel veel voorstellen. Dus ik denk, het is verder ook aan de raad natuurlijk. (Het lid KREUGER: Ik hoor dus oordeel raad, daar ben ik principe blij mee. Maar het mooie bij deze motie is dat hij is gewoon gedekt. Want deze middelen vallen gewoon vrij.
Dat staat letterlijk in de voordracht die hier voorligt. Dus vandaar dat ik dacht ik heb gewoon de dekking om dit te doen. En volgens mij is dit ook gewoon iets heel moois om in de geest van het lid Moorman, dat klinkt net alsof ze helemaal weg is. Maar ik denk dat dit een heel goed doel is voor de middelen die vrijkomen en dat iedereen zich daarin zou moeten kunnen vinden.) Het is duidelijk dat de middelen vrijvallen, maar het is ook wel duidelijk dat we ook nog best wel een grote opgaven hebben. En ik verwees ook al even naar de najaarsnota. En dan nog, het is oordeel raad. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, ik was eigenlijk niet voorbereid op dit prachtige betoog van het lid Kreuger, dus ik was eigenlijk nog niet klaar om daar meteen op te reageren. Maar ik wil toch wel zeggen dat ik echt geraakt ben door dit voorstel. Ik denk velen van ons. Ik vind het oprecht een heel erg mooi voorstel en ik vind ook dat we heel serieus moeten gaan kijken of dit kan. Ik vind dit nou echt een toonbeeld van ook verbinding en hoe deze raad ook echt anders is dan wat er altijd in Den Haag gebeurt. Dus dank aan het lid Kreuger hiervoor.) De discussie wordt gesloten. Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit 32. Kennisnemen van de beantwoording van het brandstofverspilling door de GVB-veerponten VN2025-014557
raadsadres
inzake
De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Aan het IJ varen onze ponten nog met diesel heen en weer en het moment dat mensen de pont oplopen of weer aflopen, dan blijft
17
Jaar
2025
Vergaderdatum 12 november 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
de motor ook draaien om het schip op zijn plek te houden. En de schroef blijft dan maar draaien en draaien en draaien en de dieseldampen hangen dan vervolgens in de lucht. Dus onze veerponten zijn dus niet alleen vies tijdens het varen, maar dus ook bij stilstand vervuilen ze onze lucht. Een paar weken geleden ben ik met mijn fractie op werkbezoek geweest bij het GVB en ook de Partij van de Arbeid heeft zich aangesloten daar, dat was hartstikke fijn. En we werden ontvangen aan boord op de Hempont bij de Hemweg richting Zaandam omdat we hier een inkijkje kregen in hoe een veerpont functioneert die bijna helemaal elektrisch vaart. Dus mochten zowel bovenin bij de schipper kijken en helemaal onderin in het schip kijken hoe het hele elektrasysteem werkt en hoe het opladen werkt aan de kade. En we zijn ook meegenomen in de plannen om in vanaf 2030 helemaal uitstootvrij te gaan varen met de ponten. Dus ik wil ook het GVB nogmaals danken voor de gastvrijheid dat ze dit mooie werkbezoek hebben georganiseerd voor ons, want het was ontzettend interessant om te zien en ook inspirerend. Maar we zien nog steeds veel verspilling dus van brandstof nu op dit moment en ook nog de komende jaren totdat we helemaal uitstootvrij zijn. En ik heb dit probleem eigenlijk voor het eerst anderhalf jaar geleden al aangekaart en ik heb steeds gewezen op ga het onderzoeken wat er kan.
Maar dat blijkt al die tijd niet te zijn gebeurd. Terwijl ik denk, wat zou er mogelijk zijn om bijvoorbeeld een paal in de grond te slaan waardoor het schip daartussen kan worden stilgelegd, of iets met een magneetsysteem, of met een haak om het vast te grijpen. En als er echt iets goed wordt onderzocht en het blijkt niet te kunnen, dan hoor je mij ook gewoon niet meer. Maar ik ben vooralsnog gewoon niet overtuigd dat er geen mogelijkheden zijn. Er zitten gewoon enorme slimme koppen in de stad om te kijken hoe we die brandstofverspilling terug kunnen dringen. En zelfs ook als de ponten straks helemaal elektrisch zijn, dan is het ook zonde van de stroom als je constant een schip stil moet houden. En ik heb dit agendapunt al verschillende raadsvergaderingen uitgesteld, het heeft iedere keer weer opnieuw op de agenda gestaan, want ik wilde het werkbezoek heel graag ook afwachten. Maar in de tussentijd heb ik ook tijdens een commissievergadering DC in september van het college al een fijne toezegging gekregen dat ze er verder naar gaan kijken. Dus ik wil ze hierbij, dus nogmaals ook het college aansporen om hier echt werk van te gaan maken zodat we een mooie oplossing hebben. Echt een goede verkenning dat de raad inzicht geeft in wat er haalbaar is en met welke milieuwinst. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van der Horst. Wethouder VAN DER HORST: Dank, voorzitter.