20251010 Brief Duurzame Inzetbaarheid bij de Brandweer(1).pdf

Aan de colleges van de deelnemende gemeenten van Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland

Datum: Betreft: Kenmerk:

10 oktober 2025 Duurzame Inzetbaarheid bij de Brandweer DIV 2025/152

Behandeld door:

Carmen Westra

Uw kenmerk:

-

Bijlagen:

geen

Geacht college, Het hoge ziekteverzuim onder beroeps brandweerprofessionals in onze regio, voornamelijk met een psychische oorzaak, blijft een grote zorg voor Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA). Met deze brief informeert het bestuur uw college over het ziekteverzuim bij de Brandweer met specifiek aandacht voor Posttraumatische Stress-stoornis (PTSS) en de eerste stappen en resultaten van het programma Duurzame Inzetbaarheid. Doel van dit programma is verbetering van mentale weerbaarheid en nazorg voor brandweerprofessionals. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim bij VrAA (waar de brandweerorganisatie onderdeel van uitmaakt) is hoog. De afgelopen jaren rond 10%. Als er alleen gekeken wordt naar de beroeps brandweermensen dan ligt het verzuim nog een aantal procenten hoger. Ongeveer twee derde van dit verzuim heeft een mentale of psychische oorzaak. Van al het geregistreerde psychisch verzuim is 85% PTSS gerelateerd. PTSS is binnen de Brandweersector lange tijd onderschat. Ook binnen onze regio. Met grote gevolgen voor de brandweerprofessionals die door hun jarenlange inzet met veel incidenten met grote impact PTSS hebben ontwikkeld. PTSS is binnen onze regio sinds 2022 een erkende beroepsziekte met een coulanceregeling. Inmiddels zijn binnen deze regeling 87 mensen met PTSS gediagnosticeerd.

Recent is de landelijke regeling erkenning en aanspraken PTSS als beroepsziekte afgerond en zal naar verwachting binnen afzienbare tijd in werking treden. Deze landelijke regeling geldt voor beroeps en vrijwilligers. Voor de uitvoering van deze regeling is financiering vanuit het ministerie van J&V beschikbaar gesteld. Onze huidige regionale regeling zal vervangen worden door deze landelijke regeling.

Programma Duurzame Inzetbaarheid De gemeente Amsterdam heeft in de voorjaarsnota van 2024 extra middelen toegekend voor een tweejarig programma ‘Duurzame Inzetbaarheid’. In dit programma ligt de nadruk op preventie. De brandweer blijft indringende incidenten meemaken, maar goede voorbereiding op en verwerking ervan kan toekomstige uitval voorkomen. De voornaamste doelstellingen van het programma Duurzame Inzetbaarheid zijn: ▪ Terugdringen van het ziekteverzuim (door mentale oorzaken) onder brandweerprofessionals. ▪ Versterken van de mentale veerkracht. ▪ Verbeteren van begeleiding en nazorg bij PTSS. Na de definitieve toekenning van de extra financiële middelen is het programma Duurzame Inzetbaarheid van start gegaan. Sinds de start van het programma zijn verschillende initiatieven en activiteiten ondernomen. Zo is op twee kazernes een pilot gedraaid waarin medewerkers tools hebben gekregen om beter met spanning en heftige incidenten om te gaan. Deze pilot is positief ontvangen en het programma wordt nu verder uitgerold op de andere beroepskazernes. Daarnaast hebben nieuwe medewerkers technieken voor stressmanagement geleerd tijdens mentale kracht kampen. Tijdens de eerste terugkomdagen bleek dat de aangeboden training succesvol was in de praktijk. Vanaf volgend jaar zullen ook de nieuwe vrijwilligers meegenomen worden in deze mentale kracht kampen.

Ook worden op elke beroepskazerne enkele medewerkers opgeleid tot Mentale Kracht Ambassadeurs, die anderen kunnen trainen en ondersteunen. Zo zijn op elke kazerne uiteindelijk voldoende collega’s die kunnen helpen. Het feit dat dit onderwerp bespreekbaar is gemaakt in de organisatie draagt bij aan vroegtijdig signaleren en voorkomen dat medewerkers (langdurig) uitvallen. Hoewel de deelnemers van de verschillende trajecten heel positief zijn en aangeven dat ze echt leren hoe om te gaan met impactvolle gebeurtenissen (zowel op het werk als thuis), zien we nu nog geen onmiddellijke daling van het ziekteverzuim. De verwachting is wel dat dit later in het programma zichtbaar zal worden. Het programma is flexibel ingericht. De focus en activiteiten in het programma kunnen aangepast worden als blijkt dat het niet voldoende bijdraagt aan de doelstellingen: een (mentaal) gezond en weerbaar brandweerkorps en een daling van de uitval (verzuim) door mentale oorzaken. Het programma en de reguliere verzuimaanpak moeten ertoe leiden dat het verzuim met 1% per jaar daalt. Het bestuur van VrAA blijft op dit onderwerp de vinger aan de pols houden tot het verzuim aanzienlijk is gedaald.

Het is waardevol dat duurzame inzetbaarheid nu zo nadrukkelijk op de agenda staat. Voor onze mensen betekent dit erkenning, ondersteuning en perspectief. Dat draagt niet alleen bij aan hun welzijn, maar ook aan de kracht en continuïteit van de organisatie. Met vriendelijke groet,

Femke Halsema Voorzitter Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland