20251008 verslag gemeenteraad middag

En toen is het oordeel gekomen, en de gemeenteraad heeft dat volmondig omarmd, dat het toch heel raar zou zijn als Amsterdam zijn grenzen zou sluiten voor leerlingen uit andere gemeentes. En ik ben dat met de gemeenteraad eens. Het mondelinge vragenuur wordt gesloten. Voorzitter: burgemeester Halsema 2. Interpellaties en actualiteiten a. Actualiteit van het lid Koyuncu inzake structureel falen bij GVB bedreigt continuïteit van vervoer in Amsterdam De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van leden Koyuncu, Bakker, Kabamba en Ahmadi inzake herstel van vertrouwen en bestuurlijke verantwoording bij GVB, nr. 395.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om onverwijld in gesprek te gaan met de raad van commissarissen van GVB en bij die gesprekken nadrukkelijk aan te dringen op het vertrek van de huidige directie, als noodzakelijke stap voor herstel van bestuur en vertrouwen; - en de raad zo snel mogelijk hierover te informeren. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Koyuncu. Het lid KOYUNCU: Voorzitter, dank u wel. Wat er op 25 september gebeurde had nooit mogen gebeuren. Een gewone donderdag, scholieren onderweg naar school, mensen

21

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

op weg naar hun werk, en dan ineens geen enkele bus rijdt meer in Amsterdam Noord. Reizigers gestrand, moeders met kinderwagens die te voet moesten, ouderen die niet meer wisten hoe ze thuis moesten komen. En waarom? Omdat de politie besloot 23 bussen van GVB van de weg te halen. Niet vanwege een klein administratief foutje, maar omdat de bussen zonder geldige papieren reden. Dat is geen incident. Dat is een blamage voor het bedrijf, voor het bestuur en uiteindelijk voor deze stad. Direct stelden wij samen met andere collega's uit de raad vragen. Het college gaf aan we zijn in gesprek met het GVB, we gaan het onderzoeken. En wat doet GVB? Ze schuiven de schuld af op een gepensioneerde medewerker. Maar wat ik heb ontdekt en wat niet in de brieven staat, is dat die man al tweeënhalf jaar met pensioen is. Tweeënhalf jaar, tweeënhalf jaar waarin niemand iets doorhad, niemand controleerde, niemand iets borgde. Dat is geen menselijke fout. Dat is een organisatie die al tweeënhalf jaar slaapt en de checks niet op orde heeft. En dan doet het GVB alsof dat ineens aan een man ligt die allang met pensioen is. Dat is niet alleen misleiding, dat is bewust afschuiven van verantwoordelijkheid. En als we het college bevragen horen we hetzelfde. We overwegen maatregelen, we gaan in gesprek. Maar dat gesprek liep al best lang.

Maar wat veranderde er nu? Er veranderde vrijwel niets voor de gestrande reizigers. De informatievoorziening bleef slecht, reizigers bleven in de kou staan, geen alternatief, geen compensatie, geen duidelijkheid. Afspraken zwart op wit hielpen ook niet, in gesprek gaan, hielp niet. En dan komt GVB met een brief die alles nog erger maakt in plaats van excuses aan te bieden. Dus ik vraag, hoe vaak moeten we nog in gesprek voor er eindelijk iets verandert? En terwijl dit allemaal gaande is komen we tot een nieuwe ontdekking. GVB geeft in diezelfde brief als tweede excuus aan, we wisten niet waar de politie op zou controleren. Dat klopt niet en dat heb ik uitgezocht. Want in mei van dit jaar, vier maanden voor het incident, verschenen op RTV Rijnmond, het AD, nu.nl, Hart voor Nederland en allerlei media allemaal artikels waarin stond informatie over precies diezelfde controle. Daarin kon je glashelder lezen waar ze op gingen controleren, namelijk de papieren, de vergunningen en de rijbewijzen en of de chauffeurs onder invloed waren. Heel Nederland kon het lezen. Dus GVB wist en had kunnen weten wat er gecontroleerd werd. Het stond al maanden zwart op wit, overal in de landelijke media. En daarna belde de politie ook nog eens om te melden dat er een controle aankwam.

Ze hadden op zijn minst kunnen weten, en dat verwacht je wel van een organisatie die verantwoordelijk is voor het openbaar vervoer in onze stad, laten we even checken wat is er hiervoor gebeurd. In die vier jaar is die vraag niet gesteld, hoe zou het bij ons zitten met de papieren. En na het bellen van de politie ook niet. En toch zegt GVB doodleuk in de brief, we wisten niet wat er gecontroleerd werd. Dat is geen onwetendheid. Dat is onverschilligheid met subsidie. Of op zijn minst een directie die denkt dat niemand ooit de moeite neemt om het te controleren. Dat heb ik gedaan. En nu weten we, de informatie in de brief klopt niet en daarmee is ook de aandeelhouder, dit college, verkeerd geïnformeerd en via het college de raad. En dit past in een patroon. In 2022 vroeg ik naar de situatie van de trambestuurders. Want wij kregen signalen dat mensen tussen twee diensten door niet naar de wc konden gaan. En het college gaf antwoord op onze schriftelijke vragen. Er stond, nee dat dat klopt niet. Wat bleek een half jaar later? AT5 onthulde dat dat wel het geval is. Dat stond in een intern onderzoek. En wat hebben we allemaal gezien in de krantenkoppen in de afgelopen vier jaar? Dat GVB met ducttape aan elkaar hangt. Een recent voorbeeld, de rechter veroordeelde GVB voor discriminatie van mindervalide reizigers.

Ook recent moest GVB een gestalkte buschauffeur die niet goed werd beschermd 45.000 euro betalen. En ook de

22

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

betalingen van de salarissen waren niet op orde. En nu rijden de bussen zonder vergunningen. Steeds opnieuw een dieptepunt, steeds opnieuw in gesprek, steeds opnieuw niets opgelost. Wanneer is het genoeg? Gisteren zei de voorzitter van de Vervoerregio, tevens wethouder van dit college, dat GVB drie verplichtingen heeft geschonden. Geen vervangend vervoer, geen informatie, geen compensatie. In ieder geval werd dat niet vermeld op de website. De opdrachtgever noemt het structureel falen. We hebben te maken met een organisatie die verkeerde informatie geeft aan de wethouder, aan de Vervoerregio en via hen aan deze raad. En die informatie moet kloppen. Daarom zeg ik tegen het college, sla nu uw vuist op tafel bij de raad van commissarissen. Want dit is geen incident. Dit is een bedrijfscultuur van wegkijken, doormodderen en liegen en Amsterdammers verdienen beter. Bussen rijden niet op verontwaardiging, bussen rijden niet op verontschuldiging, bussen rijden op vertrouwen. En dat vertrouwen is deze directie allang kwijt. Daarom dien ik een motie in die het college oproept om met de raad van commissarissen in gesprek te gaan over bestuurlijke verantwoordelijkheid, herstel van vertrouwen en erop aan te dringen dat de directie vertrekt.

De politie haalde in Noord 23 bussen van de weg maar wat vandaag van de weg gehaald moet worden is de cultuur van wegkijken, afschuiven en doormodderen. Vandaag is het afgelopen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Ik kon vorige week niet bij de commissie zijn maar gezien deze impactvolle gebeurtenis dacht ik is het wel belangrijk dat we hier iets ook over zeggen. En ik kan me eigenlijk grotendeels aansluiten bij de vorige spreker, het lid Koyuncu. Het is een schandalige situatie en de brief die we erover kregen vanuit het GVB was echt lachwekkend en amateuristisch. Wat ik vooral niet begrijp is hoe er nog steeds geen excuses hebben plaatsgevonden naar de reizigers. Ik denk de kern is nu wat ons betreft dat het vertrouwen herstelt en dat mensen hun verantwoordelijkheid pakken. En ik zou graag van de wethouder willen weten, wanneer krijgen wij meer informatie over de maatregelen die genomen gaan worden, ook in samenwerking met de raad van commissarissen. En wanneer weet de reiziger waar hij recht op heeft? Wanneer krijgt de reiziger compensatie en wanneer krijgt de reiziger uitleg over alles wat er is gebeurd en welke verbeterpunten er gaan komen? Want wat ons betreft moet nu vertrouwen centraal staan en ik hoop dat de wethouder dat meeneemt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Moeskops.

Het lid MOESKOPS: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat er in de verschillende behandelingen al een hoop gezegd is en ik deel ook wel met de collega's dat het soms ingewikkeld is voor ons als raad om te kijken waar we precies wat en wanneer moeten vragen. Maar één ding staat gewoon als een paal boven water, dit was een dag die gewoon echt een drama was als je in Noord woonde en afhankelijk bent van het openbaar vervoer. En er is een hoop gezegd, dus ik ga het ook kort houden. Want ik vraag me eigenlijk af, de wethouder heeft toegezegd in de commissie dat hij in gesprek gaat met het GVB via de raad van commissarissen, wat er nou eigenlijk uit is gekomen en of dat gesprek al heeft plaatsgevonden. Want dat lijkt me een eerste zuivere stap. En het tweede is, ik zou graag mee willen geven dat dit inderdaad ook vooral een drama voor Noord is geweest. Dus als we het hebben over consequenties die er volgen, dan mogen die wat mij betreft ook landen

23

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

in Amsterdam Noord. Dus als we kijken naar discretionaire boetes of andere dingen die er eventueel kunnen vanuit welke hoedanigheid dan ook, dan is dat wat mij betreft in eerste instantie een dagje gratis openbaar vervoer voor Amsterdam Noord. Want volgens mij mogen er ten eerste excuses komen voor Noord, en echt wel een onsje meer dan dat er nu is gedaan, en mag het GVB daarna ook echt wel wat terugdoen voor dit stadsdeel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank, voorzitter. Het lid Koyuncu heeft net al uitgebreid een betoog gehouden waar ik mij bij kan aansluiten. Het is van een hoge mate van knulligheid, dat kun je gewoon niet verwachten van een bestuur van zo'n belangrijke publieke dienst als ons openbaar vervoer. Het is bijna lachwekkend als je hoort hoe dit gegaan is. Je denkt eigenlijk dat het satire is, maar het is helaas de realiteit. En ik vind het een heel sympathiek idee natuurlijk wat net werd opgeworpen om wat terug te doen voor de reizigers, maar ik denk dat de reizigers er het meest bij geholpen zijn niet incidentele cadeautjes en goedmakertjes, maar gewoon betrouwbaar en prettig openbaar vervoer. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants. Het lid WIJNANTS: Dank u wel, voorzitter. En ik kan mij ook kortheidshalve aansluiten bij alle vorige sprekers.

Zeker bij wat het lid Koyuncu denk ik zegt over het feit dat er al eerder in de regio 010 zo'n grote controle is geweest en dat het GVB het misschien niet had moeten weten, maar wel had kunnen weten dat dat soort controles eraan komen. En zeker het feit dat zo'n medewerker al tweeënhalf jaar met pensioen is en dat je zo lang dan niet eens gaat nadenken moeten we daar niet toch eens een keer opvolging aan geven, dat is gewoon slecht. En ik heb eerder bij de commissie ook al opgeroepen om een extern onderzoek te doen. Ik begrijp dat het lid Asruf iets in dat verband nog met de motie gaat doen. Dat is een uitstekend idee. En toch ergens moeten we ook al concluderen dat het feit dat het bij het GVB op deze manier mis kan gaan, toch ook een gevolg kan zijn van constant inbesteden en niet aanbesteden. Ik breng maar in aandacht of in herinnering dat EBS, waar wel een formele aanbesteding voor is geweest, bij dezelfde controle alle zaakjes wel op orde had. Dus voor de volgende keer toch maar eens een keer aanbesteden en niet telkens inbesteden. (Het lid ASRUF: Gisteravond was ook natuurlijk de regioraad en daar hebben we EBS ook besproken. Het GVB doet het daar wel iets beter als het gaat om de dienstregeling.

Dus aanbesteden is niet per definitie beter dan inbesteden.) Nee per definitie niet maar je zou wel dit soort situaties in de vergunningsvoorwaarden iets beter kunnen vastleggen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Asruf. Het lid ASRUF: Voorzitter, dank u wel. Dit is ondertussen het vierde debat, we hebben twee keer in de commissie, een keer in MOW, nu, FKD en ook de regioraad gisteravond. Superlatieven komen eigenlijk te kort om te beschrijven wat er op 25 september gebeurd is. Het bussenblunder had eigenlijk nooit mogen gebeuren. Het is toch gebeurd. Amsterdam Noord stond letterlijk in de kou en kon niet van A naar B met het openbaar vervoer.

24

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Ik ben echt wel zoekende in de rol wat nou de aandeelhouder kan doen. We hebben de afgelopen weken vooral gehoord dat de aandeelhouder in gesprek gaat met de raad van commissarissen en dat die gesprekken ook mogelijk kunnen leiden, ook bij de Vervoerregio, tot juridische consequenties. Ik wil ook vooral vragen aan de wethouder of het ook mogelijk kan leiden tot personele consequenties. Daarnaast denk ik echt dat het goed is dat het GVB dit onderzoek niet zelf uitvoert. Het is goed als het GVB dit extern laat doen en ik hoop dat de wethouder daarop kan aandringen. Ik heb ook met andere partijen, de VVD noemde het net al, maar ook GroenLinks en ook DENK, die hebben samen met mij gewerkt aan een motie. Die motie hebben we in voorbereiding. Ik wacht de eerste termijn van de wethouder af en ik hoop eigenlijk dat we kunnen voorkomen dat we deze motie hoeven in te dienen. En daarin wordt eigenlijk gevraagd om een externe audit uit te voeren naar de bedrijfsprocessen. Niet alleen dit incident maar ook breder zodat we kunnen voorkomen dat dit nog een keer gaat gebeuren en dat daar ook een evaluatie bij meegenomen wordt, onafhankelijk en extern. Daarnaast sluit ik me aan bij de vragen van het lid Koyuncu.

Want als het klopt dat in mei al bekend was dat de politie daar controles op zou voeren, hoe kan het dan dat het GVB dat uiteindelijk niet heeft gedaan of niet wist? Daarnaast het punt van de gepensioneerde, al tweeënhalf jaar zou hij uit dienst zijn. Ik zou graag van de wethouder willen horen, klopt dit? In de Vervoerregio en de regioraad gisteren werd dit bevestigd door de voorzitter van de Vervoerregio, maar ik zou graag ook die bevestiging hier willen hebben. Omdat ook dat natuurlijk onderdeel kan zijn van de gesprekken met de raad van commissarissen en het GVB. Want hoe kan het nu dat dit tweeëneenhalf jaar dan is blijven liggen? Want er wordt letterlijk in de brief van het GVB gezegd, de overdracht is niet gedaan. Dus dat betekent dat het tweeëneenhalf jaar niet overgedragen is en dat het dus ook niemand is opgevallen. Dus ook daar graag een toelichting op. Tot slot, we zijn nu bijna twee weken verder en ik moet toch echt wel van mijn hart hier hebben dat het GVB bij monde van de algemeen directeur nog steeds niet publiekelijk excuses heeft aangeboden voor de situatie die ontstaan is. En als je echt leiderschap wilt laten zien en als je echt verantwoordelijkheid wil nemen, dan stap je naar voren en dan laat je aan de Amsterdammer blijken dat dit niet had mogen gebeuren. En ik vind het tenenkrommend dat dat nog steeds niet is gebeurd.

Een interview van het Parool is vorige week afgewezen maar het is vandaag ondertussen alweer woensdag, we zijn weer een paar dagen verder en nog steeds staat er niks, nergens. Alleen op de website van het GVB in de laatste alinea staat er heel kort excuses. Ik hoop dat daar ook de gesprekken over gaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Dank, voorzitter. We praten hier inderdaad voor de vierde keer over nu en zelden zie ik de raad zo eensgezind in eigenlijk de boosheid over wat er is gebeurd in Noord en dat op deze manier de bussen en het openbaar vervoer zo van de straat zijn gehaald. Dat is nog steeds boosmakend en in die boze woorden zei ik ook vorige week bij FKD, het GVB moet gewoon zijn shit op orde hebben. En dat is wat er niet aan de hand was. En als ik dat in nette bewoordingen zeg dan moet ik zeggen dat het GVB dus de basale processen van de bedrijfsvoering niet op orde lijkt te hebben. En dat vind ik gewoon een heel ernstige zaak. Ik sta hier ook als woordvoerder Deelnemingen en vanuit Deelnemingen hebben we de belangrijke taak om de continuïteit en bedrijfsvoering van de deelnemingen die wij hebben op een goede manier te controleren en te zorgen dat die op orde zijn. En dat is zeker bij een publieke dienst als het GVB essentieel, waarbij we ook nog

25

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

voor 99 procent aandeelhouder zijn. Dus ik vind dat we daar ook, ook vanuit die positie, hard voor aan de slag moeten. En ik sluit me dan ook volledig aan bij de woorden van het lid Asruf als het gaat om de noodzaak voor een extern onderzoek. Want ik dacht ook, dat is toch eigenlijk wel heel raar. Dan vindt er een incident plaats, dan krijg je een brief met dingen die dus uiteindelijk en niet kloppen en bovendien afschuiven is van verantwoordelijkheid. Er worden ook nog steeds geen excuses gemaakt inderdaad. Dan is het tijd dat daar ook iemand extern naar kijkt om te zien van hoe heeft dat kunnen gebeuren. En ik maak me dan ook zorgen om andere basale processen. Want als zo'n basaal proces gewoon van je vergunningen en dingen, gewoon inderdaad zoals de wethouder zei je handschoenenkastje, niet op orde hebt, dan maak ik me ook nog wel zorgen over een aantal andere processen. Dus veel steun ook voor het verzoek wat het lid Asruf net deed. En ik hoop echt dat we daar ook als raad en mogelijk ook de wethouder in eerste termijn positief op kan reageren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Dank u wel, voorzitter. En ik sluit mij aan bij de voorgaande sprekers en ik complimenteer het lid Koyuncu met zijn uitstekend feitenrelaas. Ik heb twee vragen aan de wethouder aanvullend op wat er gezegd is. De eerste vraag gaat over de raad van commissarissen.

Daar wordt natuurlijk altijd een risicoparagraaf besproken en we weten dat de ILT-wetgeving rondom vergunningen et cetera de afgelopen jaren bij heel veel logistieke bedrijven tot heel veel kopzorgen geleid heeft. Mijn vraag is, was dit daar nu in beeld als een risico omdat het bij zo'n beetje ieder logistiek bedrijf wel het geval was? Mijn tweede vraag gaat over het GVB omdat volgens mij chauffeurs zelf ook een verantwoordelijkheid hebben op het moment dat zij in een voertuig stappen en gaan rijden dat alle papieren op orde zijn. En het lijkt er dus hierop dat al die chauffeurs in die voertuigen gestapt zijn zonder dat de papieren op orde waren. Ik kan me voorstellen dat ze dat zelf wisten. Zijn daar nooit signalen vanuit de medewerkers richting directie gegeven? En als die signalen er wel waren, hoe is daar dan mee omgaan? Want het kan toch niet waar zijn dat niemand dit wist. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Haijen. Het lid HAIJEN: Voorzitter, ik heb natuurlijk eerder in de commissie al mijn verontwaardiging uitgesproken waarom de directie van het GVB potverdorie niet achter zijn eigen personeel gaat staan. Want het is natuurlijk beschamend dat dan de schuld in de schoenen wordt geschoven van een gepensioneerde medewerker, terwijl wat hier gebeurd is bij zo'n grote organisatie van het GVB die ze administratie niet op orde lijkt te hebben gewoon amateuristisch is.

Ter besluit nog twee opmerkingen. Het is natuurlijk niet zo dat deze administratieve chaos veroorzaakt wordt door het wel of niet inbesteden of aanbesteden. Want ik wil toch ook nog wel even in herinnering roepen, als het EBS een aanbesteding heeft gewonnen en het keurig netjes is aanbesteed, is het niet zo dat het EBS in Waterland en Zaanstreek geen boetes krijgt. Want die krijgen keer op keer boetes omdat ook daar zaken niet op orde zijn. Maar ik wil positief afsluiten. Ik wil van harte aansluiten bij de oproep van het lid Moeskops van D66, dat dagje gratis ov, dat hebben ze in Noord meer dan dubbel en dwars verdiend. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Scholtes voor de beantwoording.

26

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Wethouder SCHOLTES: Dank u wel, voorzitter. Ik heb in de commissie aangegeven dat ik geschrokken, verbaasd en geërgerd was over wat hier is gebeurd. Ook ik heb ook aangegeven dat dat de gekuiste versie was van de woorden die ik eigenlijk wilde gebruiken en dat geldt nog steeds. Ik vind dit had niet mogen gebeuren. Dit mag niet afhankelijk zijn van één persoon, dit gaat ook niet over één persoon. Dit gaat over het GVB dat basale processen niet op orde heeft. Dus ik wil het ook helemaal niet hebben over een medewerker, ik wil het ook niet hebben over de politie. Ik wil het hebben over het GVB dat basale processen beter op orde moet krijgen. En ik voeg eraan toe, want daar ging het debat ook over en daar ben ik het eigenlijk geheel mee eens, de communicatie van het GVB na zo’n incident, de crisiscommunicatie, de reizigerscommunicatie, maar ook gewoon het incidentmanagement zelf, wat doe je dan als dat gebeurt, waren echt niet op orde. Dus ik heb daar ook stevig over gesproken met de directie en zeker ook met de raad van commissarissen de afgelopen dagen. De raad van commissarissen heeft mij aangegeven dat ze op al deze punten ook met een beschouwing, een reflectie komen zo snel mogelijk.

En daarna gaan wij als aandeelhouders, want ik spreek ook namens de andere aandeelhoudende, de VRA, in gesprek met de raad van commissarissen, uiterlijk binnen een maand maar wat mij betreft nog veel eerder. En daarin zal dus in worden gegaan op welke verbeteringen in de communicatie moeten er nu plaatsvinden, hoe moet de incidentrespons, om maar even die term te gebruiken, worden verbeterd, en ook het procesmanagement zelf. Ik heb ook in de commissie aangegeven dat ik ook wil worden bijgepraat door de directie zelf over hoe zij haar basale processen, op orde aan het krijgen is. Want ik weet dat daar nu een nieuw traject loopt onder leiding van de nieuwe CFO en dat zal ook zeker een terugkerend thema zijn in alle volgende gesprekken en aandeelhoudersvergadering die wij hebben. En ik wil daaraan toevoegen dat ik de raad commissaris ook heb gevraagd om met een externe operationele audit te komen, om die te laten uitvoeren om te kijken breed in de operatie in hoeverre heeft het GVB processen op orde, processen die op orde moeten zijn om inderdaad die continuïteit te kunnen waarborgen. Wat zijn daar de tekortkomingen, wat zijn daar verbetermogelijkheden. Dus die externe audit gaat er komen in opdracht van mij en de raad van commissarissen en ik moet erbij zeggen ook de andere aandeelhouder, dus de VRA.

En daar wacht ik dan met grote interesse op, want ik denk dat het belangrijk is dat dit gaat gebeuren. (Het lid ASRUF: Voorzitter, de wethouder deed eigenlijk een hele belangrijke toezegging, namelijk dat die een externe audit gaat laten uitvoeren. Daar ben ik heel blij mee. Ik denk ook de andere partijen in de raad die dit ook wensten, dat ze daar ook heel tevreden mee zijn. Tegelijkertijd heb ik daar nog wel een vraag over. Want ook die evaluatie zou daar onderdeel van moeten zijn, die zou extern en onafhankelijk moeten zijn. Kan de wethouder bevestigen dat die ook daar onderdeel van is.) Volgens mij moeten er twee dingen gebeuren. Allereerst wil ik dat de bedrijfsvoering wordt doorgelicht met zo'n externe operationele audit. Dus daar kijk je eigenlijk naar hoe staan we nu voor en hoe moet het beter, waar kan het beter. En daarnaast moet het incident zelf beter worden geëvalueerd. We hebben nu de informatie gehad van het GVB zoals ze die op dat moment hadden. Ik heb daarbij met de directeur ook gesproken die ook aangeeft dat ze het zwaar betreurt dat er in die brief is verwezen naar een gepensioneerd iemand. Dat had niet mogen gebeuren. Ik heb begrepen

27

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

dat ze daar ook intern excuus voor heeft aangeboden en met deze persoon nog gaat spreken. Dat lijkt mij het minste wat ze daarin kan doen. En ze heeft ook aangegeven dat basale processen niet op orde zijn en dat wat hier is gebeurd echt nog nader moet worden onderzocht zodat alle informatie echt op tafel ligt. En ik ben het eens met het lid Asruf dat het verstandig is als daar extern op wordt meegekeken. Dus dat ga ik ook vragen aan de raad van commissarissen om ervoor zorgen dat dat gebeurt. (Het lid KOYUNCU: We hebben het afgelopen donderdag gehad over excuses en de wethouder geeft nu aan dat hij heeft gesproken met de directeur. Maar die excuses zijn er nog steeds niet. Heeft de wethouder het met de directeur gehad over de excuses en waarom zijn die er nog niet?) Volgens mij hebben we het afgelopen donderdag erover gehad dat er wel excuses waren, ik meen op AT5 en ook op de website. Ik heb aangegeven dat ik vind dat de communicatie, inclusief crisiscommunicatie van GVB en de reizigerscommunicatie ondermaats is en daar valt dit wat mij betreft ook onder. Daar heb ik de raad van commissarissen op aangesproken en die heeft ook aangegeven dat ze daar met de directie verder naar gaan kijken.

(Het lid KOYUNCU: Kan ik daaruit concluderen dat dat voldoende is voor deze wethouder? De excuses, dat laatste zinnetje ergens onderaan wat is gemaakt richting de Amsterdammer, is dat voldoende?) Nee voorzitter, ik herhaal. Ik heb aangegeven dat ik vind dat de communicatie, de crisiscommunicatie, de reizigerscommunicatie en het incidentmanagement ondermaats is. En daar valt dit onderdeel onder. Dus ik zeg daarmee dat ik dat niet voldoende vind, dus dat ik vond dat dat niet goed is. En daar heb ik de raad van commissaris op aangesproken en zij delen dat met mij en gaan dat dus ook stevig bespreken met de directie en dat aan mij terugkoppelen en een andere aandeelhouder hoe ze daar in het vervolg mee willen omgaan. Volgens mij resteren er nog een aantal vragen. En misschien moet goed om even aan te geven, ik begrijp het heel goed. De raad laat ook zien hoe betrokken ze is bij het gemeentelijk vervoersbedrijf. Ook bij de deelnemingendag was de raad goed vertegenwoordigd, dat was een goed initiatief van het CDA en de VVD, de directeur van het GVB was daar ook. Het gaat natuurlijk wel gewoon over ons GVB, die NoordZuid-lijn, ik woon zelf in Noord, voelt ook als mijn metro. En die GVB-bussen in Noord voelen ook als mijn bussen en ik ben ook boos en chagrijnig als daar iets niet goed gaat wat gewoon goed moet gaan.

Dus ik deel eigenlijk wat dat betreft echt ook de gevoelens van de raad over hoe dit hier is gegaan. Ik vind dus ook, en dat herhaal ik, dat er beter onderzoek moet gebeuren naar wat er allemaal is gebeurd. Ik neem daarin eigenlijk alle vragen mee en die u mij heeft meegegeven. Het lid Koyuncu had het over het GVB had het kunnen weten of had het moeten weten, dat zou ik dan echt precies willen uitgezocht hebben hoe dat dan precies zit. Want kunnen weten en moeten weten of daadwerkelijk weten is echt wel wat anders, vind ik. Maar dat moet gewoon goed worden uitgezocht, vind ik. (Het lid KOYUNCU: Voorzitter, hier ben ik het toch niet mee eens. Want we hebben het over een bedrijf dat toch ons vervoer regelt. Ik ga ervan uit dat als er een krantenkop is in bijna alle media waarin staat er zijn politiecontroles geweest bij de bussen. Ik ga ervan uit dat ook GVB de media volgt, het is een kleine wereld, dat zij dit zien en dat zij dit doorhebben en dat er ook bellen afgaan intern, dat ze afvragen hoe zit het eigenlijk bij ons met die papieren. Dat is gewoon niet gebeurd. Er zijn gewoon onwaarheden in die brief van de GVB. Je gaat naar de dokter, je

28

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

bent ziek, dan moet je eerlijk zijn, dan kan je geholpen worden. Men is niet eerlijk geweest tegen ons. Ziet de wethouder dat ook? Of is het iets anders?) Nee voorzitter, er zijn twee aparte dingen. A, dat het hier niet goed is gegaan, dat processen niet op orde zijn, dat heb ik heb ik al gezegd. Dat erkent het GVB ook. Dus dat die papieren er hadden moeten liggen, dat er processen moeten zijn om dat te controleren dat die papieren er daadwerkelijk liggen. Dat is niet goed gegaan en daar moet dus nu snel op worden ingegrepen en dat moet ook nader worden onderzocht. Het lid Koyuncu geeft aan dat GVB doelbewust heeft gelogen in een brief en daar wil ik een gevoel bij krijgen of dat zo is. Want nogmaals kunnen weten en daadwerkelijk weten is iets anders. Het GVB heeft aangegeven, ja wij waren gewaarschuwd door de politie maar we wisten niet waar precies op werd gecontroleerd. Daarom wil ik onderzocht hebben wat hier precies is gebeurd en dan gaan we verder conclusies trekken. De vragen van CDA neem ik ook mee in dat onderzoek. Die gaan over die risicoparagraaf, maar ook de verantwoordelijkheid van de chauffeurs en de signalen. Ik heb daar geen signalen over gehad dat die signalen er waren, maar dat dat moet worden meegenomen in dat onderzoek wat mij betreft.

En alle overige consequenties, geef ik maar even aan de Partij van de Arbeid mee, die bespreken wij met de raad van commissarissen als er verder helderheid is. (Het lid ASRUF: Ik zou graag willen meegeven aan de wethouder om in die gesprekken ook te kijken naar een vorm van boetedoening die ook het GVB echt pijn doet. En daarmee bedoel ik dat die boete niet weggemoffeld kan worden in de begroting waardoor zij de echte pijn van dit falen niet voelen. Dus ik zou de wethouder willen uitnodigen om daar vooral het gesprek over te voeren. Hoe ze tot een constructie kunnen komen dat het GVB ook echt pijn voelt van dit falen.) Voorzitter, ik zoek even naar wat het lid Asruf hier bedoelt. Als het lid Asruf doelt op mogelijk iets wat er vanuit de VRA zou komen, dat dat weet ik nog niet. Dus daar ga ik dan het gesprek over aan met de raad van commissarissen hoe ze hoe ze daarmee omgaan. Ik denk dat ze in alle gesprekken die ik als aandeelhouder heb met het GVB de komende tijd de pijn goed zullen voelen. Volgens mij heb ik de vragen die ik op dit moment kon beantwoorden beantwoord. Nogmaals, er komt een externe operationele audit, er komt een onderzoek naar dit incident, ook extern gecheckt. En binnen een maand gaan de andere aandeelhouder en ik ook in gesprek met de raad van commissarissen op basis van hun reflectie. Uiteraard hou ik u daarvan op de hoogte.

(Het lid KOYUNCU: Wat is de consequentie op het moment dat het blijkt dat er, de artikelen kan ik zo even geven aan de wethouder, maar als de wethouder daarin ook leest dat het GVB dit had kunnen weten en daar niet op heeft gehandeld, of sterker nog misschien dat wist. Misschien komt er nog meer informatie naar boven, dat gebeurt de hele tijd. Wat is de consequentie daarvan?) Voorzitter, ik heb ook heel veel vragen. We gaan dit onderzoek eerst doen en op basis daarvan ga ik conclusies trekken. En dat is natuurlijk in eerste instantie het gesprek met de raad van commissarissen. Ik snap waar het lid van DENK nu naar vraagt, maar ik ga echt eerst dat onderzoek afwachten en daarna conclusies trekken en dan ga ik echt wel stevig het gesprek voeren met de raad van commissarissen. (Het lid KOYUNCU: Op welke termijn kunnen we dat verwachten? Het resultaat van het onderzoek en waar dit toe leidt?)

29

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Dat durf ik echt nog niet te zeggen. Ik zet er echt wel druk op maar zeker als er ook externe partijen bij betrokken zijn en het moet zorgvuldig gebeuren kan ik dat nog niet helemaal inschatten. Ik heb in ieder geval binnen een maand dat gesprek met de raad van commissarissen over hun reflectie en ik stel voor dat ik u op dat moment even bijpraat wat de precieze planning is voor het vervolg. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Financiën 3. Algemene Beschouwingen over de Begroting 2026 VN2025-013038 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende amendementen en moties zijn ingekomen: Amendement van de leden Bakker, Krom en Emmerik inzake het verhogen van de toeristenbelasting ten behoeve van een leefbare stad, nr. 384.25 Besluit: - in de Begroting 2026 de volgende passage: We heffen toeristenbelasting voor overnachtingen van personen die niet als ingezetene staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie. Vanaf 2024 geldt in Amsterdam een tarief van 12,5 procent van de overnachtingsprijs. De opbrengsten van de toeristenbelasting stijgen door de groei van het aantal bezoekers dat in Amsterdam overnacht (p.335) te veranderen in: We heffen toeristenbelasting voor overnachtingen van personen die niet als ingezetene staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie.

Vanaf 2026 geldt in Amsterdam een tarief van 15 procent van de overnachtingsprijs. (p. 335) - en deze verhoging in het gehele document door te rekenen in de inkomsten en in de Verordening Toeristenbelasting 2026 op te nemen. Amendement van de leden Hofland, Heinhuis, Aslami, Taj, Broersen, Von Gerhardt, Alberts en Kabamba inzake meer studentenhuizen, nr. 394.25 Besluit: - in 2026 incidenteel 3 miljoen euro te onttrekken aan de algemene reserve, gegeven dat eerder een reservering is getroffen voor het opvangen van (rijks)bezuinigingen en gegeven dat de algemene reserve boven de normhoogte ligt, om uitvoering te geven aan de resultaten van het onderzoek naar een mogelijke studentenwoningenimpuls; - incidenteel de lasten van programma 1 doelstelling 1.4.1 We streven naar voldoende woningen van goede kwaliteit voor alle Amsterdammers te verhogen met 3 miljoen euro;

30

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

-

R

op pagina 50 van de Begroting 2026 onder 1.1.4 de volgende toelichting op te nemen: In 2026 start de gemeente een onderzoek hoe de bouw van (onzelfstandige) studentenwoningen gestimuleerd kan worden. Bij de uitwerking van het onderzoek verkent het college, onder anderen, of er projecten zijn waar een extra financiële injectie de doorslag kan geven om te starten met bouw of om onzelfstandige kamers te realiseren. Over de resultaten van dit onderzoek rapporteert het college vóór 1 maart 2026 aan de raad. Het college onttrekt in 2026 incidenteel 3 miljoen euro aan de algemene middelen, gegeven dat de algemene reserve boven de normhoogte ligt, om uitvoering te geven aan de resultaten van het onderzoek naar mogelijke studentenwoningenimpuls.

Motie van de leden Hofland, Aslami, De Jager, Heinhuis, Bakker, Alberts en Havelaar inzake behoud Diemerbos, nr. 386.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te verkennen of zij met anderen overheden, zoals bijvoorbeeld de provincie Noord-Holland en de gemeente Diemen, het Diemerbos kan kopen; - uiterlijk 1 maart deze verkenning met de raad te delen. Motie van het lid Ahmadi inzake zet alles op alles om dakloze kinderen en hun gezinnen nu te helpen, nr. 396.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - maximale inzet te plegen om zo snel mogelijk te achterhalen wie deze kinderen en gezinnen zijn en hen zo snel mogelijk een passende oplossing te bieden. Motie van het lid Broersen inzake themastemmen voor jongeren, nr.

399.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een pilot voor themastemmen te starten in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord, gericht op jongeren van 12 tot 18 jaar; - in overleg met het voortgezet onderwijs in de betrokken stadsdelen te verkennen hoe voorafgaand aan het themastemmen op een passende manier aandacht kan worden besteed aan burgerschap en gemeentepolitiek, en dit waar mogelijk samen te organiseren; - de jongerenraad te betrekken bij de organisatie van de pilot; - de uitkomsten van themastemmen te benutten om de stem van jongeren expliciet mee te nemen in de coalitieonderhandelingen/beleidsvorming en hier duidelijk over terug te koppelen/communiceren; - de pilot te financieren uit de middelen van democratisering; - de raad te informeren over de resultaten en geleerde lessen. De amendementen en moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants. Het lid WIJNANTS: Dank u wel, voorzitter. En voorzitter, het is tijd, tijd om de balans op te maken. De balans van acht jaar kneiterlinks. In 2018 begon dit college. Het college daarvoor met D66, VVD en SP, ook wel bekend als Cuba Libre, maakte plaats voor kneiterlinks. In 2022 ging het kneiterlinks verder, weliswaar zonder Cuba, maar toch. Ik heb

31

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

hier een prachtig mapje met de resultaten van acht jaar kneiterlinks. En laten we er eens met zijn allen doorheen lopen. De stad betaalbaar houden, niet gelukt. Een schone stad, niet gelukt. Aardgasvrij in 2040, niet gelukt. 40-40-20-bouwen, überhaupt 7.500 woningen per jaar bouwen, niet gelukt. Meer woningen voor gezinnen bouwen, niet gelukt. Het aantal auto's in de stad omlaag brengen, niet gelukt. Externe inhuur terugdringen, niet gelukt. Minder toeristische overnachtingen, niet gelukt. Bedrijven naar Amsterdam blijven halen, niet gelukt. Facturen op tijd betalen, niet gelukt. Verzuim terugdringen, niet gelukt. De organisatie beter aansturen, niet gelukt. Vuilniswagens elektrisch maken, niet gelukt. Gemeentelijke schuld houdbaar, niet gelukt. En voorzitter, ik zie u ook denken, is er dan ook iets wel gelukt? Vanzelfsprekend is het antwoord ja. Het is weliswaar een wat dunner mapje, maar ook die pakken we er even bij. De start van het Amsterdamse ministerie van Buitenlandse Zaken, goed gelukt. De I Amsterdam-letters weer terugbrengen, goed gelukt. Ideologische verkeersexperimenten met knips en palen, goed gelukt. Extra strenge regelgeving tegen kerstverlichting, terrasverwarming, bootjes met meer dan 12 personen aan boord, plantenbakken en kroketten na het uitgaan, goed gelukt.

En ten slotte voorzitter, we hebben het acht jaar lang precies bijgehouden, 325 optredens van het college in talkshows en 4.231 oproepen aan Den Haag. En nu kent u alle mij niet als een cynisch persoon, maar het is soms moeilijk om dat gegeven de prestaties van acht jaar kneiterlinkse niet alsnog te worden. En ik weet niet voorzitter of u zich dit nog kan herinneren? Maar ik heb u ooit gevraagd om mij te waarschuwen als ik onverhoopt cynisch ga klinken. En dat moment is denk ik nu wel gekomen. Want voor de volledigheid zeg ik erbij, er zijn ook goede dingen wel gelukt. Het geld deels voor de brug naar Noord, een mooi resultaat. Extra geld voor de aanpak van het seksueel geweld, een goed resultaat. En recent nog het ADM-terrein gekocht om de doorontwikkeling van de haven mogelijk te maken, een goed resultaat. De resultaten laten zien dat acht jaar kneiterlinkse de stad niet beter heeft gemaakt maar juist stroperiger, duurder en viezer. De stad is de verkeerde kant opgegaan en dit linkse stadsbestuur levert niet en het heeft de afstand tussen de gemeente en de Amsterdammers alleen maar groter gemaakt. (Het lid NADIF: Voorzitter, dank aan de VVD voor de tegenbegroting. Ik zag hem nu pas, dus ik probeer er snel doorheen te scrollen.

Maar laten we ook eerlijk wezen, wij hadden ook heel wat gaten te vullen de afgelopen acht jaar met de coronapandemie, de tekorten in de jeugdzorg, de tekorten als het gaat om klimaat, het isolatieoffensief hebben wij ook uit onze eigen zak flink wat moeten betalen. Ik zie dat u wel heel toevallig zaken die juist door de VVD landelijk bezuinigd zijn heel makkelijk opzij zetten. Ik ben heel erg benieuwd hoe de VVD daarnaar kijkt.) Voorzitter, ik weet niet of ik dit bij de oproepen aan Den Haag moet tellen, maar dan wordt het er nog eentje extra. Maar dat er moeilijke keuzes moeten worden gemaakt als je in het stadsbestuur zit, dat staat buiten kijf. Dat heeft de VVD ook heel vaak gedaan en we zijn altijd bereid om dat weer te doen. De vraag is alleen, maak je de juiste keuzes. En ik denk dat als je gewoon simpelweg kijkt naar de lijst die ik net heb opgesomd dat de conclusie onontkoombaar is dat er acht jaar lang toch op heel veel punten, niet op alle punten, maar op heel veel punten waar Amsterdammers nu dagelijks last van hebben de verkeerde keuzes zijn gemaakt door dit college wat er nu al acht jaar zit. (Het lid NADIF: Laten we dan jeugdzorg nemen. Want wij moesten belastingen verhogen zodat we structureel geld, een gat van 30 miljoen konden gaan vullen omdat er bezuinigingen waren waardoor de kinderen

32

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

die hulp en zorg nodig hebben in de steek werden gelaten. Dus ik snap wel dat dat een oproep is aan Den Haag, maar we hebben het over hele ernstige situaties waar bijvoorbeeld de jeugdbescherming die met een wachttijd zit van 190 dagen, kinderen drie tot vijf jaar lang moeten wachten op zorg en wij vullen die gaten in. Daar hoor ik de VVD niet over en ik vind dat echt zonde, want dit zijn wel ook hele belangrijke kerntaken waar wij ook verantwoordelijk voor zijn en ik rechts daar eerlijk gezegd weinig over hoor.) Voorzitter, als het gaat om jeugdzorg dan heeft u van ons, hebben wij ook regelmatig moties gesteund die erkennen dat daar een probleem is. Landelijk wordt dat erkend en ook door ons. Alleen het lid Nadif die haar eerste zin begint met, we moesten belastingen verhogen, dat is natuurlijk de kern van het probleem. Er is geen natuurwet om belastingen te hoeven verhogen. Het is geen natuurfenomeen dat je altijd meer moet vragen van de Amsterdammers. Dat valt onder die moeilijke keuzes die je moet maken. En ik vind dat er de afgelopen acht jaar door de partij van het lid Nadif maar ook door de partij van het lid Heinhuis, die mij zo meteen van harte gaat ondersteunen denk ik in mijn betoog, heel vaak de verkeerde keuzes zijn gemaakt. Dus dat presenteren als belastingen verhogen is een soort natuurwet, dat is denk ik de kern van het probleem.

(Het lid HEINHUIS: Voorzitter, ik moet het lid Wijnants teleurstellen. Ik ga hem zeker niet ondersteunen in het vrij absurde betoog dat hij tot nu toe heeft gehouden. Maar laat ik hem dan ook een beetje helpen. Want hij zegt belastingen verhogen is geen natuurwet. Maar u kent ook de situatie met de gemeentefinanciën, we hebben het er net al even kort over gehad. Het is natuurlijk zo dat het Rijk naar ons kijkt en ze kijken naar onze verdiencapaciteit en ze kijken daarnaar, bijvoorbeeld als je het hebt over de ozb, die overigens in deze begroting niet opnieuw stijgt, terwijl de VVD doet voorkomen alsof de lasten steeds opnieuw stijgen, doen ze deze begroting helemaal niet. Maar goed, laten we het dan daarover hebben, want dat is inderdaad in deze afgelopen acht jaar gedaan. Maar dat komt vanuit de financiële regels vanuit het Rijk. En nu weet ik dat ik daar niet naar mag verwijzen, maar als u het heeft over natuurwetten, dan wil ik u toch hier even op wijzen.) Voorzitter, dat is ook een terecht punt van het lid Heinhuis. Er wordt inderdaad in de gemeentefondssystematiek gezegd, als je meer uit eigen inkomsten kunt halen dan moet je die ook ophalen. Dat geldt voor alle gemeentes, dat geldt ook voor Amsterdam. Echter, dan nog steeds is de vraag wat doe je vervolgens met die opbrengsten en in welke mate wil je die verhogen.

En als ik dan weer kijk naar de cijfers, dan kan ik niet anders dan constateren dat er over de afgelopen acht jaar soms wel voor honderden procenten belastingverhogingen zijn toegepast. Door dit college is er ook een hele belastingsoort opnieuw ingevoerd. Ik noem de reclamebelasting, was door het college waar de VVD in zat afgeschaft. Er is nu voor gekozen om die nu weer opnieuw in te voeren. Dat zijn keuzes. En als ik vervolgens kijk wat er met die middelen wordt gedaan, die ik niet passend vind. Dus het lid Heinhuis heeft gelijk als het gaat dat Den Haag ook iets vraagt van gemeenten, dat is ook prima. Alleen hoe je dat vervolgens inricht, welke keuze die je erin maakt en wat de impact ook is voor ondernemers en bewoners, daar is de verkeerde keuze voor gemaakt en dat zorgt er nu voor dat Amsterdam zo enorm de verkeerde kant op gaat. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dan ben ik wel benieuwd welke geweldige keuzes had de VVD dan gemaakt als de VVD aan de knoppen draait. En u heeft inderdaad een mooie tegenbegroting. Ik heb die nog niet zorgvuldig

33

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

kunnen bestuderen maar u heeft vast een antwoord op de vraag wat u anders had gedaan wat daadwerkelijk verschil had gemaakt. Dus niet iets wat 1,5 miljoen bespaard, want daar komen we er niet mee op een begroting van bijna 9 miljard, maar echte daadwerkelijk andere keuzes. Ik hoor ze graag.) Voorzitter, ik heb natuurlijk de spreektijd niet om dat nu helemaal te gaan zitten oplepelen, dus dat ga ik ook niet doen. We hebben niet alleen dit jaar een tegenbegroting gemaakt, maar ook al eerdere jaren. Dus die keuzes zijn heel helder. Maar als je ook kijkt naar wat er nou van die 8 miljard gemeentebegroting daadwerkelijk wordt verschoven ook door coalitiepartijen, dat is ook weer niet zo groot. Dus wij hoeven niet per se die 8 miljard anders in te richten, want heel veel zit ook vast in uitkeringen, in jeugdzorg waar het lid Nadif het net over had. Maar als ik dan gewoon een paar dingen noem, de besparing op het ambtenarenapparaat tot 5 procent, dat loopt op tot structureel tot 90 miljoen. Dat is best veel, kun je wat mee doen. Dit college kiest ervoor om 15 miljoen te bezuinigen op de ambtenaren. Dat is op een totale loonsom van een 1,8 miljard een druppel op een gloeiende plaat. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dan ben ik toch wel benieuwd. Dat laatste wat u noemt, die bezuiniging op dat ambtenarenapparaat, daar vraagt de VVD inderdaad al jaren om, dat staat nu in deze begroting.

Kan het lid Wijnants misschien daar ook iets positiefs over zeggen in plaats van alleen het over een druppel op een gloeiende plaat te hebben?) Ik ben positief over een aantal zaken van dit college, maar het feit dat er wordt gekozen om maar 15 miljoen, dat is gewoon echt veel te weinig. Overigens mind you, in het landelijk regeerakkoord, wat weliswaar twee keer gevallen is, werd ervoor gekozen om 20 procent te bezuinigen op het aantal ambtenaren en dat staat gewoon als taakstelling ingeboekt in de rijksbegroting. Dan is die 5 procent van ons eigenlijk nog buitengewoon schappelijk. (Het lid HOFLAND: U haalt nu landelijke plannen die net als alle landelijke plannen afgelopen twee jaar niet gehaald zijn aan. Dat brengt me eigenlijk op een andere vraag dan de vragen hiervoor. Want het debat verloopt tot nu toe zoals het vaak verloopt. De ene helft van de zaal vindt alles de schuld van het Rijk en het lid Wijnants vindt alles de schuld van dit college. Maar het kabinet is gevallen. Dus misschien kunnen we uit die negatieve spiraal komen. En mijn vraag aan het lid Wijnants is dan, met Yeşilgöz, die duidelijk een afslag heeft genomen richting de PVV en Wijnants die net de nieuwe politiek leider is, van harte. Wat is de Amsterdamse VVD de komende jaren? Is dat de VVD van Yeşilgöz of is dat een Amsterdamse VVD?) Jeetje, voorzitter.

Ik vind het ten eerste een hele mooie vraag van het lid Hofland. Ik ben bang dat ik hem niet helemaal ga kunnen beantwoorden binnen de beperkte tijd die ik ervoor heb. Overigens zit er helemaal geen verschil tussen de VVD van Yeşilgöz, zoals het lid Hofland dat dan presenteert, en de Amsterdamse VVD. Het lid Yeşilgöz is namelijk gewoon lid van de Amsterdamse VVD, zij woont al heel lang in Amsterdam, is Amsterdamse en er zit helemaal geen enkel licht tussen die twee. (Het lid HOFLAND: Dat stemt mij nog minder hoopvol dan ik had gehoopt. Want even serieus, die VVD van Yeşilgöz die de deuren openzette voor de PVV, die het land twee jaar lang in een grote puinhoop heeft gestort waarvan we hier in Amsterdam de pleisters moeten plakken. De VVD voor wie kinderen helpen die al een kogel in hun hoofd hebben een politieke discussie is, die VVD vind ik zo naar en zo on-Amsterdams. En ik ken u. Ik

34

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

weet dat er met u een andere Amsterdamse VVD in zit. Daar doe ik eigenlijk nu een beroep op. Heeft u hoop voor mij?) Zeker voorzitter, ik ben een hoopvol mens en een optimistisch mens. En inderdaad niet cynisch, dat wil ik ook echt niet zijn. Maar helaas zijn het de prestaties van het college van het lid Hofland die mij af en toe tot cynisme dwingen. Dus ik ben ook blij dat hij mij dan weer op het rechte pad van de hoop brengt. Maar laten we wel wezen, ik zit hier in de Amsterdamse gemeenteraad, dat weet het lid Hofland ook, dat zit hij ook. Ik heb geen zin om hier een landelijke recensie van te maken. Maar laat ik hem in zoverre geruststellen dat wij ook als VVD Amsterdam altijd onze eigen afweging maken en kijken wat het beste is voor de stad, zoals ik dat ook van hem altijd zal verwachten. (Het lid HOFLAND: Zeker, en mijn bijdrage straks zal geen enkele keer gaan over Den Haag, die gaat alleen maar over Amsterdam. Maar we beschouwen hier ook over de toekomst en dan had ik eigenlijk gehoopt dat het lid Wijnants een duidelijk stijlverschil had kunnen noemen tussen de Amsterdamse VVD en de VVD van Dilan Yeşilgöz.) Voorzitter, een van de verschillen is dat het lid Yeşilgöz oneindig stijlvoller is qua persoon dan ik ooit zal durven zijn. Dus dat is in ieder geval een groot verschil.

Maar ik moet wel denken aan het debat wat het lid Hofland en ik hadden bij de D66ledenbijeenkomst waar wij heel erg overeenstemming hadden over het feit dat de belangrijkste uitdaging van Amsterdam was, hoe gaan wij in 2050 nog ons geld verdienen. Dus dan hoop ik ook dat straks in zijn verhaal, als het dan niet over Den Haag gaat, en ik ga hem hier scherp op controleren, dan zou dat de hoop zijn waarop wij elkaar kunnen vinden. (Het lid KHAN: In de korte tijd die we hadden heb ik de tegenbegroting van de VVD proberen te lezen, ten eerste complimenten daarvoor. Maar ik moet wel zeggen, het was wel erg moeilijk om iets te vinden waardoor ik mijn interruptie positief kon beginnen. Vooruit één, riviercruises terugdraaien, ik vond dat wel een goede. Maar toch getriggerd door het lid Hofland, over wat is nu precies de stijl van deze VVD. Ik vond wel één bezuiniging echt hardvochtig, toeslagiaans zou ik het willen noemen. Die gaat over het afschalen van het programma voor ongedocumenteerden. We zijn allemaal weleens naar zo'n opvang geweest. Het is echt geen vijfsterrenhotel, verre van. Los nog even van het feit dat al die mensen, er is altijd sprake van een opstapeling van problematiek, laat staan hun migratieverleden, wat ze allemaal hebben meegemaakt. En dan ben ik toch enorm trots dat we als Amsterdam een fijne, warme plek bieden aan die groepen mensen.

Al de keuzes die je had kunnen maken had je kunnen beargumenteren. Maar als het gaat om de meest kwetsbare mensen die letterlijk door deze Tweede Kamer gediscrimineerd moeten worden, de strafbaarstelling van illegaliteit, dat je daarop gaat bezuinigen. Wat zegt dat over waar je staat, vraag ik aan het lid Wijnants.) Voorzitter, ik denk dat het goed is dat het lid Khan dit punt aansnijdt, want we hebben namelijk eigenlijk eenzelfde gesprek gehad in de fractie. En nu is dat overleg in de fractie natuurlijk altijd bij ons als VVD, maar ik kan wel een tip van de sluier oplichten dat wij in ons originele voorstel ook hadden gezegd om dat hele programma te schrappen. Toen hebben we uiteindelijk met zijn allen gezegd nee, dat vinden we eigenlijk niet passen ook bij de barmhartige stad die Amsterdam toch wil zijn. Dus we hebben ervoor gekozen om daar enigszins op te bezuinigen, wat iets anders is dan het helemaal te schrappen. Dus

35

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

daarom staat er ook afschalen van het programma. Dus ik hoop dat ik op die manier het lid Khan al een klein beetje heb kunnen geruststellen. (Het lid KHAN: Dan zou ik zeggen Yeşilgöz-light. Dat zou dan mijn oordeel zijn. Maar dan heb ik nog een volgende vraag, want dat gaat uiteindelijk betekenen dat grote groepen van die ongedocumenteerden op straat moeten belanden. Maar wat moeten we met die mensen dan?) Voorzitter, dan wordt het een beetje in herhaling van de discussies die natuurlijk heel vaak in de commissie SED ook worden gevoerd. Daar zal uiteindelijk dan ook een andere oplossing voor moeten worden gevonden. En zoals we al heel vaak hebben gezegd, als jij ongedocumenteerd bent dan betekent het ook dat, nadat je alle opties voor verblijfsrecht hebt uitgezocht, dat je uiteindelijk geen plek hebt hier in Nederland en dus zult moeten terugkeren. En dat is niet iets wat we als gemeente kunnen afdwingen, maar dat is iets wat Den Haag zou moeten organiseren. Dus dat is dan een oproep die ik dan bij het lijstje dan zelf toevoeg. Maar dat is uiteindelijk wel hoe het in de praktijk zou moeten werken. (Het lid KHAN: Maar dat is toch echt luchtfietserij? We weten allemaal dat een groot deel van die groep, ze kunnen niet weg of ze zijn niet daarvoor in staat, fysiek of mentaal gezien. Met andere woorden, ze gaan gewoon hier blijven hangen op straat.

Ik weet niet wat er allemaal gaat gebeuren. We weten dat dit het gevolg zal zijn. Dus dan kun je hier niet zeggen we gaan afschalen en dan zien we wel wat er gaat komen. Ik verwacht toch wat meer verantwoordelijkheid richting die mensen en richting onze stad van het lid Wijnants.) Maar daarom hebben we dus ook ervoor gekozen om het af te schalen en niet helemaal te schrappen, precies in lijn met de argumentatie van het lid Khan. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik heb weleens technisch uitgevraagd wat er dan nu allemaal in die regeling zit en waar de afschalingsmogelijkheden zijn. Wethouder Groot Wassink heeft toen die vragen keurig beantwoord en ik zag eigenlijk niks waarvan ik dacht dat kan er ook nog wel uit. Wat ziet de VVD daar wel?) Dat heb ik nu niet in detail paraat wat je dan zou moeten gaan doen. Dat is ook uiteindelijk een uitvoeringsvraagstuk die we op het niveau van de tegenbegroting niet hebben beantwoord. Ik vind het te prijzen dat het lid Havelaar dat wel in detail weet. Dus ik neem aan dat hij nu met de suggestie gaat komen wat dat dan zou moeten zijn. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, die suggestie heb ik. Er is niks te halen, dus moet je er ook niet op bezuinigen. Een tweede punt is dat 40 procent van de mensen die nu in die regeling zit uiteindelijk mag blijven, 60 procent moet terug. Ik denk dat onze partijen daar vrij dicht bij elkaar liggen.

Maar de vraag blijft dan nog steeds, ze lopen hier in Amsterdam over onze straten. Wat gaat de VVD daarmee doen? Heeft u dan extra veiligheidsmaatregelen opgenomen of extra zorg opgenomen om die mensen op straat te begeleiden? Of krijgen we meer overlast?) Als ik kijk naar de begrotingsdekking die wij nu hebben opgenomen in onze tegenbegroting. Als 40 procent mag blijven en 60 procent teruggaat, dan denk ik dat dat precies in overeenstemming is met de afschaling die wij in onze tegenbegroting hebben opgenomen. Dus dan voor dat deel wat hier mag blijven, daarvoor is dan opvang, en voor het deel wat terug moet zal er in samenwerking met Den Haag ook aan een veel strenger terugkeerbeleid moeten worden gewerkt. Maar laten we wel wezen, dat is iets waar heel Nederland ook al echt al wel enige tijd behoefte aan heeft.

36

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid HAVELAAR: Dan nog steeds die 60 procent loopt in Amsterdam op straat, niet in Den Haag. Wat gaat de VVD daar dan aan doen?) Ze lopen in Den Haag wel degelijk ook op straat. Dat is een probleem dat in alle gemeenten is en daar wordt door elke gemeente ook weer een andere keuze voor gemaakt. Zo zijn er ook heel veel Nederlandse gemeenten, dat weet het lid Havelaar ook, die deze opvang helemaal niet aanbieden. En het is ook niet alsof dat nou tot hele grote averechtse effecten leidt. (Het lid BROERSEN: Voorzitter, ik heb even naar die tegenbegroting gekeken en er staat in de kop inderdaad heel groot het afschalen van het programma ongedocumenteerden. Maar als je dan goed kijkt naar wat daaronder staat, dan staat er wel degelijk het stoppen met het programma ongedocumenteerden. Dus ik weet niet of het een schoonheidsfoutje is, maar is nu afschalen, is het nu stoppen? En wat betekent afschalen dan eigenlijk voor de VVD?) Wat afschalen betekent is denk ik dezelfde vraag als het lid Havelaar, dus dan verwijs ik naar mijn antwoord wat ik aan hem heb gegeven. Als het gaat om afschalen versus stoppen, dat is dan een foutje zoals ik eigenlijk altijd wel een keer moet zeggen in de Algemene Beschouwingen.

Wij stellen deze tegenbegroting op met ongelooflijk toegewijde medewerkers van het fractiebureau, maar die kunnen echt niet op tegen de 15.000 ambtenaren die zich bezighouden met de begroting. Dus dat is een foutje, het gaat om afschalen. (Het lid BROERSEN: Ik begrijp heel goed dat er foutjes gemaakt kunnen worden. Maar dit is wel een cruciaal en echt wel een heel belangrijk woord wat er natuurlijk in staat. Maar goed, los van of het een foutje is, laten we het dan maar houden bij de VVD-light hier in Amsterdam inderdaad. Als het gaat om dat afschalen, denk daar alsjeblieft goed over na. Want als je aan de ene kant zegt dat je de stad veiliger wil maken en aan de andere kant zegt afschalen semi-stoppen met het programma ongedocumenteerden weten we echt allemaal wat dat daadwerkelijk betekent hier in de stad. Dus dat is echt, echt een grove fout en ik zou daar echt drie keer over nadenken.) Voorzitter, ik neem het zoals elke oproep van het lid Broersen altijd ter harte en we zullen een in ieder geval nog kijken naar de tekst of we die kunnen aanpassen in het amendement. Want we dienen de tegenbegroting ook als amendement in, dat het daar in ieder geval klopt. En dan kijk ik uit naar de voorstem van het lid Broersen. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, misschien kan het lid Wijnants daar ook in zijn betoog op reflecteren.

Want ik ben oprecht benieuwd, als ik deze tegenbegroting zie en zeker zo'n punt over de meest kwetsbare mensen in onze stad, is de VVD dan nog een liberale partij? Want ik ken een liberale partij als een partij die barmhartig is, juist naar de mensen die dat nodig hebben en die de overheid ziet ook als degene die voor die mensen er juist moet zijn. Kan de VVD met recht zeggen dat ze echt nog een liberale partij zijn?) Vanzelfsprekend. En ik herhaal nog maar eens, wij vinden het ook belangrijk dat die opvang voor ongedocumenteerden in een bepaalde vorm in stand blijft. Niemand wil dat die mensen op straat gaan zwerven. Maar er zijn nog heel veel alternatieven mogelijk dan alsmaar … Ik las ik vandaag in een AT5-artikel, er 90 miljoen euro in dat programma gestoken samen met de aanpak dak- en thuislozen. Dat gaat wel om hele grote bedragen en ik wil nog maar zien of de resultaten ervan er ook naar zijn.

37

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Dus de afstand tussen de gemeente en Amsterdammers is groter geworden in de afgelopen acht jaar. En ik weet ook dat de grote stille meerderheid van Amsterdam dat gevoel met mij deelt. Acht jaar lang hebben zij de stad viezer zien worden, acht jaar lang zoeken zij al naar een betaalbare woning, koopwoning. Acht jaar lang zoeken ze een goede school dichtbij waar ze zonder loting naartoe kunnen en acht jaar lang willen ze een gemeente die er ook voor hun is. En voor die Amsterdammers zit ik hier in de raad. Voor zij die zien dat Amsterdam de verkeerde kant op is gegaan, voor zij die zeggen gemeente maak minder beleid maar doe meer, voor zij die verwachten dat we de echte problemen in de stad hier aanpakken. Want onze inwoners verdienen dat ook. Heel Amsterdam verdient echt beter. En inmiddels ziet dit college dat ook in met de komst van Tijs van Lieshout en ik wens hem ook alle succes. Het is keihard nodig. Zoals elk jaar laten we in onze tegenbegroting zien hoe het ook kan. Wij kiezen niet voor meer beleid maar voor meer resultaat. En die keuze voor een ander Amsterdam kan elke bewoner volgend jaar maart ook maken. En wij dienen de tegenbegroting ook als amendement in. De VVD kiest wel voor de Amsterdammer.

Wij willen een stad die levert, een stad waar de gemeente doet wat ze hoort te doen, zorgen voor een schone stad met lage belastingen, meer woningen en een levendige economie. En dat begint met het maken van echte en betere keuzes. Wij geloven in een stad waar Amsterdammers de ruimte krijgen, waar ondernemen loont en waar mensen fijn kunnen wonen. Een stad waar we weer trots op kunnen zijn en met optimisme naar de toekomst kijken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank voor het woord. Het was de beste der tijden en het was de slechtste der tijden, zo begint Twee steden, inderdaad de roman van Charles Dickens. En hij beschrijft in die roman twee steden, twee verschillende steden, die hoewel ze zich in dezelfde tijd afspelen toch enorme verschillen kennen. Ik heb vandaag lang getwijfeld hoe ik mijn verhaal zou beginnen. Want aan de ene kant had ik de wens om positief te beginnen, om te vieren dat we hier in de mooiste stad ter wereld wonen en dat hier zoveel goed gaat, dat deze stad vrijheid biedt, kansen biedt en mensen vanuit de hele wereld hierheen komen om hun dromen waar te maken. En aan de andere kant had ik het gevoel alarmerend te moeten beginnen. Want ongelijkheid neemt toe, vrouwen en queerpersonen voelen zich minder veilig op straat en heel veel mensen in Amsterdam hebben moeite het hoofd boven water te houden.