20251008 verslag gemeenteraad middag

En het moeilijke van die keuze is, het is allebei waar. Het zijn twee werelden die in onze stad naast elkaar bestaan. Twee werelden die steeds meer van elkaar gescheiden zijn. Zo erg zelfs dat het soms voelt alsof we in twee steden tegelijk wonen. Vandaag wil ik daarom het verhaal van die twee steden vertellen. In het ene Amsterdam wonen mensen in een tochtig huis vol schimmel, zijn ze zozeer het vertrouwen in de politiek verloren dat zij niet eens meer gaan stemmen en gaan kinderen met een lege maag naar school. In het andere Amsterdam bouwen mensen in een ongekende snelheid vermogen op, is er iedere week een nieuwe matcha-winkel te ontdekken en scheuren kinderen op elektrische designerfietsen door de straat. In het ene Amsterdam staan mensen in TikTok-rijen voor broodjes van 15 euro, in het ander Amsterdam staan mensen in de rij voor de voedselbank. En zoals we vandaag zagen, in het ene Amsterdam wonen 30.000 miljonairs. In het andere Amsterdam slapen 11.000 mensen op straat. Ik maak me hier grote zorgen over, want die twee steden, die twee gescheiden werelden, ze maken het moeilijker om ons in te leven in een ander, ze maken verdraagzaamheid moeilijker, zetten solidariteit onder druk. Want we ontmoeten elkaar te

38

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

weinig, leven steeds individualistischer en zien daardoor haast niet in hoe anders de stad is voor onze buurman. We zouden ons allemaal daarom regelmatig moeten afvragen in welke stad leef ik. Heb ik oog voor de mensen uit die andere stad? Spreek ik genoeg mensen uit die andere stad? Want we mogen ons nooit neerleggen bij deze realiteit. En gelukkig doen we dat in Amsterdam ook niet. Ik ben trots op de keuzes die hier gemaakt worden om die tweedeling tegen te gaan. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik wil eigenlijk het lid Heinhuis wat meer de kans geven om haar verhaal te vertellen. Maar dan toch, als zij zo begint eigenlijk vanuit een negatieve insteek, is zij het dan niet met me eens dat er de afgelopen acht jaar dan wel heel erg weinig is bereikt onder dit college als het werkelijk zo erg is?) Nee voorzitter, dat ben ik niet. Want ik zie juist dat we hier alles op alles zetten om die tweedeling tegen te gaan, dat we investeren in jeugdzorg, in het stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen, in het bijbouwen juist in die segmenten die het hardst nodig zijn. Dus ik zie juist dat we hier alles wat in onze macht, binnen onze gemeente in de macht ligt, dat we die doen. We zijn bezig met ongelijk investeren voor gelijke kansen, we investeren daar waar dat het hardst nodig is. Denk aan armoedebestrijding, schuldhulp en jeugdzorg.

Deze keuzes laten zien wat solidariteit betekent en dat we als stad niemand in de steek laten. En we moeten blijven strijden voor die ongedeelde stad. En we mogen ons niet neerleggen bij de oneerlijke verdeling van macht en welvaart die we op dit moment zien. En we mogen al helemaal niet accepteren dat diegenen die de macht hebben die macht puur en alleen inzetten voor hun eigen belang. Zoals rechtssocioloog Kees Schuyt daarover al lang geleden schreef, macht zonder beschaving is altijd gevaarlijk en arrogant, want niet gehinderd door het inzicht dat machtsuitoefening aan morele maatstaven moet worden getoetst. En dat puur en alleen aan zichzelf denken zonder enig moraal zie je ook in onze stad. Als je bijvoorbeeld kijkt naar wie het vastgoed in de stad bezit, dan zie je daar lang niet altijd een toetsing aan morele maatstaven. Denk maar aan de eigenaar van de Kameleon in Zuidoost of van Change= die bewoners de hoofdprijs laten betalen voor woningen met kapotte liften, kapotte ramen en kapotte buitendeuren. Onveilig en onacceptabel, maar de verhuurder vult gewoon zijn zakken. Die mensen zien onze stad niet als gemeenschap, maar als pinpas. En ik heb daar genoeg van. Onze stad is te mooi om te verkopen aan de hoogste bieder, woningen zijn om in te wonen. Tegen die verpoening van de stad strijdt mijn partij al jaren, want de stad wordt onbetaalbaar en woningen al helemaal.

En we moeten daarom fors blijven investeren in het bouwen van woningen die betaalbaar zijn. Echte volkshuisvesting moet terugkomen. En gelukkig hebben we daar in Amsterdam goede afspraken over. Maar we zien wel dat nieuwe woningen steeds kleiner worden. Het is daarom belangrijk dat we goed inzicht hebben in de oppervlakte en het aantal kamers van nieuwe woningen zodat we straks niet een stad hebben waar betaalbare woningen alleen nog voor alleenstaanden beschikbaar zijn. Amsterdam is een stad voor iedereen en gezinnen horen bij deze stad. En ik dien vandaag daarom een motie in om beter inzicht te krijgen in wat we in de stad bijbouwen. Het gaat immers niet alleen om hoeveel je bouwt maar ook om voor wie je bouwt. (Het lid KREUGER: Als het gaat om de woningbouw in deze stad, ziet het lid Heinhuis dan ook dat wat er gebouwd wordt op dit moment, dat dat een gevolg is van het beleid wat zijzelf heeft vormgegeven?) Ja dat zie ik en ik zie daar ook zeker positieve kanten namelijk aan. Maar ik denk wel dat je kritisch moet kijken naar wat er precies wordt gebouwd.

39

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid KREUGER: Maar bijvoorbeeld als het gaat om de bouwverhoudingen dan is het gewoon algemeen bekend, en er is maar een van de coalitiepartners die dat volgens mij begrijpt, dat is D66, dat als je daar niet iets aan gaat doen dat heel veel projecten gewoon vastlopen. En ook als je het hebt over de regulering van die middenhuur, ja we willen grotere woningen. Dan zul je die projectontwikkelaar dus een paar procent extra moeten geven zodat hij die vierkante meters erbij kan doen. Maar dat wordt allemaal weg gereguleerd door de Partij van de Arbeid. Hoe kijkt ze daarnaar?) Voorzitter, ik zie dat anders. Ik zie namelijk juist dat het de corporaties zijn die keer op keer wel de juiste cijfers halen, die wel blijven bijbouwen en die daar wel toe in staat zijn. Dus ik zie juist dat betaalbare segment, dat daar echt ruimte voor is om meer bij te bouwen. Alleen de corporaties moeten daar wel toe in staat gesteld worden. (Het lid KREUGER: En ironisch genoeg had het college daar die Stef Bloktaks voor waardoor het allemaal moeilijker werd.

Maar is het lid Heinhuis het niet met mij eens dat we niet alleen sociale woningen nodig hebben, maar ook gewoon dat die middenhuur aangetrokken moet worden, dat we doorstroming nodig hebben en dat voor hele grote groepen juist die middenhuur een uitkomst kan zijn? Waarom gaan we die niet bouwen?) Voorzitter, eerlijk gezegd denk ik dat we hier best elkaar kunnen vinden. Want ik ben zeker voor meer middenhuur. Ik zie alleen daar ook een grote rol voor de corporaties weggelegd en ik hoop dan ook dat ze eindelijk in Europa die regels gaan aanpassen, en dat ligt volgens mij nu voor, zodat ook corporaties in staat gesteld worden via goedkope leningen die middenhuur bij te gaan bouwen. Ik denk dat dat een belangrijke stap kan zijn om meer middenhuur te gaan realiseren. (Het lid HAIJEN: Voorzitter, ik haak aan op de betaalbare woningbouw waar het lid Heinhuis het over heeft. Volgens mij kunnen de SP en PvdA elkaar vinden dat er meer sociaal gebouwd moet worden in deze stad.

Maar wat vindt de PvdA er dan van dat er in een buurt als Holendrecht in Zuidoost of de Kolenkit in West, dat daar sociale huurwoningen gesloopt worden en vervolgens weer worden teruggebouwd en het college dan zegt we hebben een nieuwe sociale huurwoning gebouwd? Terwijl er netto geen enkele sociale huurwoning in die buurt dan bijkomt als je ze eerst sloopt en dan weer terugbouwt.) Voorzitter, de SP weet heel goed dat wij altijd zullen blijven strijden voor meer bijbouwen van sociale huurwoningen. Maar we moeten ook realistisch zijn en sommige gebouwen zijn helaas rijp voor de sloop. En lang niet alle gebouwen, daar moet kritisch naar gekeken worden, maar waar dat het geval is en waar we iets mooiers voor kunnen terugbouwen, denk ik wel dat we die keuze moeten maken. (Het lid HAIJEN: Dan concludeer ik dat als je eerst een sociale huurwoning sloopt en hem dan vervolgens weer terugbouwt het niet opschiet met het bestrijden van de woningnood.) Voorzitter, het lid Haijen haalt twee voorbeelden aan waar dat niet goed gaat. Maar er zijn ook talloze voorbeelden waar je juist kunt zien dat er juist sociale huur wordt bijgebouwd, dat er op een andere manier een buurt wordt ingedeeld waardoor er juist meer woningen ontstaan. Dus die voorbeelden zijn er natuurlijk ook te over. (Het lid HAIJEN: Ik kan nog meer voorbeelden noemen.

De Wildemanbuurt is ook zo'n buurt waar sociale huurwoningen worden gesloopt, het dan weer wordt teruggebouwd en er netto dus niks sociaal bijkomt.)

40

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Voorzitter om daar dan toch nog op aan te sluiten, het gaat natuurlijk uiteindelijk ook altijd om die verdeling die wij goed willen hebben in deze stad. Want wij vinden het belangrijk dat iedereen ongeacht zijn inkomen in deze stad naast elkaar kan wonen, dat mensen elkaar ontmoeten, dat mensen elkaar leren kennen en daardoor begrip voor elkaar hebben. Dus het is ook niet zo dat in alle buurten op dit moment heel veel extra sociale huur erbij moet komen. Het is wel zo dat je moet kijken, in welke buurten moet sociale huur extra worden beschermd en daartoe nemen we ook maatregelen. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, een vorm van sociale huur die natuurlijk extra beschermd moet worden zijn beganegrondwoningen voor rolstoelgebruikers en ouderen. Is de Partij van de Arbeid van mening dat de corporaties moeten stoppen om die woningen te verkopen?) De Partij van de Arbeid is van mening dat ze daar zeer terughoudend in moeten zijn. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dit antwoord verbaast mij wel een beetje omdat we weten dat er een enorm tekort gaat ontstaan aan woningen voor ouderen. Dus wat de Partij van de Arbeid betreft kunnen corporaties deze woningen gewoon blijven verkopen.) Nee voorzitter, dat waren niet mijn woorden. En gewoon verkopen, absoluut niet en daar zijn ook strenge afspraken over gemaakt. En dat weet het lid Havelaar ook.

(Het lid HAVELAAR: Ja daarom vraag ik het ook, omdat zeer terughoudend zijn tegenwoordig een eufemisme is voor gewoon verkopen. We kunnen ook zeggen, er zijn bepaalde woningen waar we, zoals het lid Heinhuis net zei, speciaal beleid voor moeten maken. En dat zijn deze. Wij maken deze keuze wel, de Partij van de Arbeid kennelijk niet.) Daar ben ik het gewoon niet mee eens. Ik denk dat we zeer kritisch moeten zijn op wat er wordt verkocht in deze stad. Het liefst zou ik hebben dat er nooit meer een sociale huurwoning wordt verkocht. Maar tot dat realistisch wordt zijn we zeker heel kritisch maar kunnen we het af en toe nog wel toestaan. (Het lid KHAN: Als het gaat om wonen moeten we niet alleen kijken naar nieuwe woningen, maar ook hoe de verdeling van het huidige aanbod is verdeeld. Ik wil een casus voorschotelen. Een alleenstaande moeder in de noodopvang, die krijgt een kind erbij en die vraagt vervolgens woningurgentie aan en die krijgt dan van het college te horen, u komt niet in aanmerking voor woningurgentie omdat het uw eigen keuze was om een tweede kind te krijgen. Je kunt niet blijven met twee kinderen in een noodopvang. Daar is het gewoon veel te klein voor, de omstandigheden zijn veel te slecht, het is enorm schadelijk voor het opgroeien van die kinderen. Maar dan wil ik toch wel die vraag stellen aan het lid Heinhuis, dit zijn keuzes die wij nu kunnen maken.

Want ik zie hierin gewoon onvoldoende erkenning van het feit dat alleenstaande moeder zijn met een laag inkomen is het zwaarste beroep in deze stad. En we kunnen nu de keuze maken om te zeggen weet je wat, we maken het wel mogelijk die woningurgentie voor die vrouwen in deze situatie. Is het lid Heinhuis het daarmee eens?) Ik begrijp heel goed waar die vraag vandaan komt. Want ik zie dat ook. Ik zie ook hoe problematisch dat is en ik zie ook inderdaad dat de noodopvang echt geen plek is voor kinderen, dus zeker niet voor twee kinderen. Ik ken deze specifieke casus niet maar ik ben zeker bereid om daar verder naar te kijken, want het klinkt als een zeer schrijnende situatie.

41

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid WIJNANTS: Voorzitter, omdat we nu in het blokje woningen zijn. Het lid Heinhuis had het er net over dat er te veel kleine huizen worden gebouwd en dat ze daar een probleem mee heeft. Maar de rekenkamer heeft in april al geconstateerd dat dat een rechtstreeks gevolg is van het beleid van uw college, van het beleid van dit linkse college. Namelijk doordat er veel te veel grote ambities zijn dan het beschikbaar budget worden er keuzes gemaakt die ervoor zorgen dat er bij nieuwbouwwijken kleine woningen worden gebouwd met weinig voorzieningen. Dus het lid Heinhuis noemt dit nu wel, maar had dit A al eerder kunnen weten, namelijk bij het verschijnen van het rekenkamerrapport. En B is het dan toch een beetje gratuit om dat dan nu als grote koersverandering te gaan presenteren. Wat heeft ze dan de afgelopen acht jaar zitten doen?) Natuurlijk weten we dit al langer. Maar waar ik nu voor pleit is dat we daar inzicht op gaan krijgen zodat we kunnen zien waar we dat moeten bijsturen en op welke manier. En dat is niet vanaf vandaag of morgen gerealiseerd. Maar ik vind dat wel belangrijk en het is dus ook een zorg die ik al langer heb en die ik vandaag opnieuw benadruk omdat er ook bijvoorbeeld in De Staat van de Stad die vorige week uitkwam dit ook weer naar voren kwam als een zorgpunt. En daar maak ik me zorgen over.

Ik wil dat de stad toegankelijk blijft voor gezinnen, ongeacht hun inkomen en kan me toch zo voorstellen dat het lid Wijnants het op dat punt met mij eens is. (Het lid WIJNANTS: Nee voorzitter, dat laatste punt zijn we zeker met elkaar eens. Die ambitie delen we met elkaar. Dat hebben we ook in onze eigen tegenbegroting gezegd, meer koopwoningen voor gezinnen. Alleen dan is het toch wat makkelijk om het dan nu te gaan zeggen in de Algemene Beschouwingen als fractievoorzitter van nota bene de grootste partij hier in de raad, ik heb daar zorgen over. Ik verwacht daar dan meer over. De afgelopen jaren had ik daar meer van verwacht, ik verwacht dan ook meer zelfreflectie waarbij het lid Heinhuis bijvoorbeeld zou kunnen zeggen, we hebben dat de afgelopen jaren, of D66 die verantwoordelijk was voor Wonen de afgelopen jaren, heeft dat niet goed gedaan. Dus is het lid Heinhuis dan bereid om ook terug te kijken in de spiegel en te zeggen ik had dat beter moeten doen, of wij als PvdA hadden dat beter moeten doen?) Voor mij zijn de Algemene Beschouwingen zeker een plek om terug te kijken maar ook een plek om vooruit te kijken. En dan wil ik liever praten over welke stad willen we zijn, waar willen we naartoe en wat is daarvoor nodig. En daarom dien ik deze motie in, omdat ik het belangrijk vind dat we dat inzicht krijgen.

En als er koerswijzigingen nodig zijn, dan moeten we die met elkaar gaan bespreken in dit huis. (Het lid WIJNANTS: Fijn, dus dat is het onderdeel vooruitkijken, maar ik vroeg net om het achteruitkijken. Het lid Heinhuis begon met A Tale of Two Cities van Charles Dickens. Dat gaat over de negentiende eeuw, dat is toch wel een tijdje terugkijken. Dus wat dat betreft heeft ze al aardig de opening daarvoor geboden. Kijk nu eens even terug. Als zij echt zegt we moeten meer grotere woningen bouwen voor gezinnen en ik constateer, en met mij de rekenkamer, dat dat de afgelopen acht jaar onder dit college niet goed is gedaan. Dan moet zij toch ook durven zeggen dat hadden we beter moeten doen? En dat moet ook beter.) Dat ik dat een probleem vind lijkt me duidelijk. Want daarom noem ik het ook vandaag. Ik heb daar zorgen over. Het is alleen niet zo zwart-wit als het lid Wijnants zegt

42

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

dat ik direct met een vingertje ga wijzen naar die is de schuldige. Maar het is wel een trend die je al langer ziet, ook bij corporaties, dat er steeds kleinere woningen worden gebouwd. En ik weet dat ook juist bij de corporaties zelf hier zorgen over zijn. En daarom vind ik het belangrijk dat we dit met elkaar bespreken, dat we die stad betaalbaar houden. Alleen waar het lid Wijnants natuurlijk de nadruk legt op meer koopwoningen voor gezinnen kies ik ervoor om te kijken naar de echt betaalbare woningen, namelijk de woningen van corporaties. Ik sprak eerder in mijn verhaal al over macht zonder moraal. En het gebrek aan moraal zie je ook helaas bij een groot deel van de politieke partijen in Den Haag. En dat kwam wat mij betreft de afgelopen tijd tot een dieptepunt. Terwijl een meerderheid van deze raad het college in augustus al opriep om zieke kinderen uit Gaza op te vangen koos zowel het demissionaire kabinet als een meerderheid in de Kamer ervoor om niets te doen. Blijkbaar is een politiek frame om het weer over asiel te hebben belangrijker dan barmhartig en solidair zijn. Ik ben blij dat er nu na maanden toch beweging is, want er is geen tijd te verliezen.

En ik dien daarom met een grote meerderheid in de raad vandaag een motie in zodat wij in Amsterdam direct beginnen met het treffen van voorbereidingen zodat we klaar zijn om deze kinderen op te vangen zodra ze hierheen komen. Ik ben trots dat wij als stad hiervoor staan, heldhaftig, vastberaden en barmhartig. En voorzitter, ik rond dan af. En ik wil daarbij nog een laatste quote delen, ook uit datzelfde boek Twee steden waar ik mee begon. Dickens schrijft daarin ook, er schuilt een enorme kracht in verdriet en wanhoop. En de staat van de wereld maakt mij eerlijk gezegd best vaak verdrietig en ook wanhopig. Maar laten we daar vooral kracht uit putten, zoals ik aangaf is er veel om tegen te strijden in deze stad, maar voorzitter, is nog veel meer om voor te strijden. (Het lid HOFLAND: Dank voor dit mooie betoog. U geeft aan dat u liever vooruitkijkt dan terug, dus ga ik heel kort terugkijken. Ik vond het fijn samenwerken de afgelopen jaren met u. Maar ik wil ook vooruitkijken, want onze toekomstvisies soms hier in de zaal en soms ook als we ergens een overleg hadden, die botsen ook weleens. En waar ik u in uw visie voor de toekomst van de stad vandaag niet over gehoord heb, dat is hoe verdienen we in de toekomst ons geld. Dus ik wilde eigenlijk vragen of u daar eens iets over wil vertellen.

Hoe denkt de Partij van de Arbeid in Amsterdam dat wij in de toekomst ons geld verdienen? Want u heeft het veel over herverdelen, maar dan moet er wel iets te verdelen zijn.) Amsterdam is natuurlijk een van de rijkste steden ter wereld. Volgens mij is hier meer dan genoeg te verdelen. Als je ziet vandaag, 30.000 miljonairs in deze stad. Volgens mij is er heel erg veel te verdelen en moeten we daarop inzetten. Maar wat mij betreft is de economie altijd iets dat de gemeenschap dient en niet andersom. (Het lid HOFLAND: Nu ziet u een beetje hoe die gesprekken dan gaan, want zo rijk vind ik ons helemaal niet. Bovendien verdienen we ons geld voor een deel met bijvoorbeeld toerisme, waar alle partijen hier hun eigen visie op hebben maar iedereen zegt eigenlijk daar zouden we niet zo afhankelijk van moeten zijn. En misschien is de rijkdom die we hebben wel omdat we in het verleden ondernemers hebben gehad die vooruitdachten en die de ruimte kregen en die nu veel geld verdienen waar ook een stad op draait. En wie zijn die ondernemers in de toekomst bij de Partij van de Arbeid? We kennen u van de bruine kroeg. Dat is iets wat je graag wilt behouden. Maar ik neem aan dat u meer dan alleen de bruine kroeg voor ogen heeft als u denkt aan hoe we in de toekomst ons geld verdienen.)

43

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Ik hou inderdaad van de bruine kroeg en ik kan af en toe ook best nostalgisch zijn als ik zie hoe snel dingen veranderen in deze stad. Dat is namelijk niet altijd ten goede en ik denk ook dat je daarnaar op die manier naar de economie ook moet kijken. Welke economische veranderingen voegen iets toe aan de stad, brengen iets naar de stad? En je hebt namelijk ook een heel groot deel van de economie dat hier alleen komt om iets te halen. En dat type ondernemers dat zie ik liever niet terug in deze stad. Maar de ondernemers zoals we die al honderden jaren kennen in deze stad, die ondernemers voegen natuurlijk iets toe en die zijn natuurlijk belangrijk. Dus daar vindt u mij aan uw zijde. Het is natuurlijk zo dat wij die ondernemers ook zeker ruimte willen bieden, maar wel als iets toevoegen en niet als ze alleen komen om iets te halen. (Het lid HOFLAND: Dit is een beetje altijd het verhaal en ik begrijp dat niet zo goed, dat je ondernemers gewoon als een groep ziet en dan zegt als je iets komt brengen dan ben je welkom en als je niet iets komt brengen dan ben je niet welkom. En het is gewoon één bak met ondernemers. En dat zorgt af en toe ook gewoon voor wantrouwen richting een groep die zo belangrijk is voor de stad.

Ik zou het mooi vinden als ook de Partij van de Arbeid in Amsterdam een idee heeft van wie zijn dan die ondernemers, wat zijn die sectoren waar we in de toekomst ons geld mee verdienen. Want nogmaals, herverdelen is leuk als er iets te verdelen valt.) Voorzitter nogmaals, er is genoeg te verdelen in deze stad. Wie zijn die ondernemers? Ja ik kan u wel een lijst gaan geven. Maar ben ik even enthousiast als D66 over Amsterdam als AI Capital van de wereld? Nee, dat ben ik inderdaad niet. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik zei het niet in mijn vorige interruptie maar ik vond het betoog van het lid Heinhuis als het gaat om die ongelijkheid in de stad, om dat tegen te gaan, dat kan ik enorm waarderen. En ik weet ook dat armoedebestrijding een belangrijk thema is voor de PvdA en in het bijzonder het lid Heinhuis. Maar als we kijken naar de begroting, dan zien we dat de armoederegeling is gedekt tot 2027. Als we kijken naar vroegeen voorschoolse educatie, tot volgend jaar. Dus dat betekent dat we nu al moeten kijken naar hoe we dit gaan dekken in de komende jaren. Wat zijn de voorstellen van de PvdA?) Voorzitter, daar haalt het lid Khan een terecht punt aan.

En dat zijn ook zeker zorgen, want ik vind het onacceptabel als op dit soort belangrijke pleisters, want zijn natuurlijk wel pleisters, dit gaat niet de ongelijkheid verkleinen, de voorschool misschien wel maar de armoedebestrijding is natuurlijk alleen maar een pleister op die gigantische ongelijkheid. Maar ik vind het belangrijk dat we daar zeker naar kijken. Ik weet niet of we die keuzes dit jaar moeten maken, maar in de toekomst vind ik zeker dat we daar geld voor moeten blijven vrijmaken. (Het lid KHAN: Dank voor dit antwoord. Maar wat zijn dan de voorstellen? Welke belastingen, welke bezuinigingen, welke ideeën heeft de PvdA om die gaten te dekken?) Als ik kijk naar de huidige begroting dan zie ik dat ze voor nu gedekt zijn, daar ben ik blij mee. Maar ik zie ook inderdaad net als het lid Khan als je verder vooruitkijkt, dat je oog moet houden dat daar geld natuurlijk bij moet. En ik denk dat we dat gesprek ook moeten blijven voeren. Wat mij betreft is deze begroting waar we staan voor gigantische andere uitdagingen ook, het is al vaker aan bod gekomen, jeugdzorg maar ik denk ook aan een brug over het IJ die we echt willen realiseren. Dan moet ik denk concluderen dat het voor nu wat mij betreft er voldoende uitziet. Maar dat we dat gesprek moeten blijven voeren, daar ben ik het helemaal mee eens.

44

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid KHAN: Voorzitter, ik vraag dat wel met de reden. Want de inzet van mijn fractie is de komende tijd om te kijken hoe kunnen we juist als het gaat om armoedevoorzieningen, ongedocumenteerden, om dat gewoon langjarig vast te zetten. Want al die mensen die daar afhankelijk van zijn en al die uitvoerders zijn gebaat bij stabiliteit. Dus daarom ben ik even benieuwd, wat zijn de opties voor de PvdA? Want dat dat kan invloed hebben op hoe wij het verder het debat gaan insteken, denk aan de toeristenbelasting verhogen. Dus daar ben ik nogmaals benieuwd naar. Maar goed, we hebben nog een aantal commissiedebatten te gaan dus ik zal er dan daar later op terugkomen.) Laat ik ook in herinnering brengen dat het lid Khan namens DENK bij de vorige begroting een mooi voorstel heeft ingediend ook om die armoederegelingen langer beschikbaar te houden en dat wij dat ook van harte hebben ondersteund, precies omdat wij daar hetzelfde over nadenken. Dus ik denk graag mee ook richting de toekomst. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik werd toch wel enigszins getriggerd, zoals het dan zo slecht heet, door de emotionele uitbarsting van het lid Hofland over de goede samenwerking met de PvdA. Die wil ik ook wel delen en eigenlijk is het sowieso wel een beetje om weemoedig te zijn van dit moment, want het is namelijk de laatste keer dat hier een PvdAfractievoorzitter staat na de Tweede Wereldoorlog.

Zo meteen bestaat PvdA niet meer. Of misschien bestaat PvdA al enige lange tijd niet meer. Maar in ieder geval toch iets om te markeren. En mijn vraag ligt in het verlengde daarvan, ik had namelijk gezien dat uw lijsttrekker, de wethouder Mbarki, bij het Parool heeft gezegd dat hij nu voorstander is van de invoering van het i-criterium. U weet dat wij als VVD daar al langer voorstander van zijn, net als de burgemeester. Ik heb echter heel veel debatten hierover gevoerd met het lid Abdi die vrij virulent tegenstander was, zij probeert nu te duiken, van de invoering van het i-criterium. Bij de VVD zijn de fractievoorzitter en de lijsttrekker het eens op dit punt. Hoe zit dat bij het lid Heinhuis?) Voorzitter, het is natuurlijk wel moeilijk om op zo'n mooie en uitgebreide interruptie kort te reageren. Want inderdaad, dit zou zomaar eens de laatste Partij van de Arbeidfractievoorzitter kunnen zijn die bij de Algemene Beschouwingen het woord houdt. Gelukkig komt er denk ik een hele sterke en mooie linkse partij voor terug. Dus ik maak me daar geen enkele zorgen over, die PvdA blijft wat dat betreft waardig gewoon bestaan. En uw andere vraag dan, specifieker over het i-criterium. En ik heb ook gehoord inderdaad wat onze lijsttrekker daarover zegt. Ik heb dat debat ook daarover teruggekeken en ik snap het wel.

Ik snap de discussie, ik snap ook dat de VVD daar steeds maar blijft komen. Want de frustratie die is er natuurlijk nog altijd in de binnenstad, dat het maar niet beter wordt alle goede maatregelen ten spijt. En dan is dit een maatregel waar wij inderdaad tegen hebben gestemd omdat wij grote zorgen hadden over het effect, op straatdealers en de veiligheid voor bewoners die daarmee gepaard gaat. Die zorgen heb ik nog steeds. Dus dient de VVD vandaag hier een voorstel voor in, dan zou mijn antwoord nog steeds zijn dat we hier niet voor zijn. Maar ik snap wel waar het lid van Wijnants vandaan komt en ik vind ook wel dat we het daarom ook zeker kritisch nog een keer moeten gaan bekijken. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dit is denk ik buitengewoon goed nieuws voor de bewoners van de binnenstad die hier al zeker jaren naar snakken, omdat dit eigenlijk echt een bewezen middel is wat een echt een deuk kan slaan in de ervaren toeristische overlast in de binnenstad. Ik ben blij dat de

45

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

PvdA deze draai dan toch heeft gemaakt. Ik ben overigens benieuwd voor de volledigheid of de hele fractie er ook mee eens is. Ik ga er maar van uit dat dat met de kadaverdiscipline van de PvdA wel het geval zal zijn. Maar laat mijn vraag dan zo zijn, als ik nu een voorstel zou indienen voer het morgen in, dan stemt de PvdA tegen, dat begrijp ik. Maar als ik dan een voorstel zou doen waarbij we nogmaals de burgemeester vragen om te onderzoeken onder welke omstandigheden zo het snel mogelijk zou kunnen worden ingevoerd en wat daarvoor nodig is. Zou ik dan de PvdA daarin mee kunnen krijgen?) Voorzitter, ik heb dat voorstel nog niet gezien maar dat voorstel ga ik uiteraard zeer goed bestuderen als het lid Wijnants dat indient. (Het lid WIJNANTS: Het lid Hofland vroeg mij eerder waar ik hoopvol over was. En ik vind dit nou een van de dingen waar ik in ieder geval hoopvol over kan zijn. Dat wou ik nog maar even meegeven.) (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dat i-criterium is ook natuurlijk iets waar het CDA zich al lang voor inzet. En ik zou willen vragen, het lid Heinhuis zegt ik snap het maar is het lid Heinhuis ook bereid om daar zelf proactief wat meer daden bij het woord te voegen dan alleen maar stukken te bekijken die andere maken?) Ik begrijp niet helemaal welke daden het lid Havelaar van mij verwacht hierop.

(Het lid HAVELAAR: Voorzitter, het zou natuurlijk makkelijk zijn als het lid Heinhuis die heel kritisch is en alles wil gaan bestuderen zelf bijvoorbeeld in een motie opschrijft waar bij haar dan de ruimte zit voor dat i-criterium.) Voorzitter het lid Havelaar weet dat ook, in een brede partij heb je vele discussies en die discussies zijn mooi en die voeden de democratie en ik vind het ook belangrijk dat we deze discussies in onze brede partij voeren. Dus dat is niet iets wat ik zomaar nu in een motie ga opschrijven. Het is nogal wat als we dit invoeren. Wat ik wel heb gezegd is dat ik vind dat we daar nog eens kritisch opnieuw naar moeten kijken. (Het lid HAVELAAR: Ja het is nogal wat. Er zijn een aantal partijen die doen er al jaren hun best voor. En waar ik nou een beetje bang voor ben is, het lid Wijnants maakt dan een vreugdedansje voor de draai van de Partij van de Arbeid en zo klinkt het ook, maar ik vrees dat die draai van de Partij van de Arbeid best weleens op een teleurstelling zou kunnen uitlopen op het moment dat wij wat gaan schrijven. Dus daarom zeg ik omdat het lid Heinhuis het allemaal zo belangrijk vindt kan ze ons misschien een handje helpen.) Nee. Want het is wat mij betreft nu niet het centrale punt in dit debat. Ik heb het gekozen om het over andere punten te hebben.

Maar op de vragen van het lid Wijnants, die ik goed begrijp omdat ik ook zie hoe druk het nog steeds is in de binnenstad heb ik daarop wel geantwoord dat ik erover na wil denken. (Het lid KREUGER: Voorzitter, ik wil nog even terug naar die gezinnen die in de stad moeten blijven. Want het is niet alleen zo dat die een grotere woning nodig hebben, er is nog iets anders wat belangrijk is voor veel gezinnen en dat is de auto. Zeker als je in Amsterdam kijkt naar de correlatie tussen het hebben van kinderen dan hebben ze vaak ook een auto. Wat gaat de Partij van de Arbeid daaraan doen?) Ik denk een terecht punt, ik zie dat ook. Ik denk echter, en dat kan ik ook puur uit eigen ervaring zeggen, dat het allerbelangrijkste is dat het veilig ook is op straat en dat je niet doodsangsten hoeft uit te staan als je met je kind over straat loopt of fietst over de

46

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

snelheid van wat er allemaal voorbijkomt. Dus ik vind het wel belangrijk dat we kijken naar de verkeersveiligheid in de stad. En minder auto's en minder snelheid van die auto's, dat helpt natuurlijk wel bij de verkeersveiligheid. Dus dat is ook voor gezinnen een groot belangrijk punt. (Het lid KREUGER: Verkeersveiligheid, dat begrijp ik uiteraard. Maar we hebben het hier ook over het opheffen van parkeerplaatsen. We hebben het ook over het bouwen van nieuwe wijken met een parkeernorm van 0,2, dan heb je het over tien huizen en twee parkeerplekken. Waar gaat dat gezin dan wonen?) Voorzitter, maar zo belangrijk als het lid Kreuger de auto vindt, zo belangrijk vind ik het dat gezinnen en kinderen die opgroeien in deze stad dat ook doen met schone lucht, dat ze goed kunnen ademen. En daarvoor is echt een stad nodig waar minder auto's in aanwezig zijn. Anders wordt deze stad onleefbaar. (Het lid KREUGER: Voorzitter, nu maakt ze het wel heel groot. We hebben hier natuurlijk de hele rapportage schone lucht gehad waaruit blijkt dat het grootste gedeelte van de fijnstof en stikstof gewoon komt aanwaaien, dus dat het lokale verkeer daar eigenlijk maar een aanzienlijk kleiner aandeel in heeft dan wat het lid Heinhuis schetst.

Maar als we het gewoon puur hebben over de parkeernormen of het opheffen van parkeerplaatsen, is het dan mogelijk dat binnen de nieuwe fractie die er zo meteen komt waarin volgens mij GroenLinks en de Partij van de Arbeid toch iets anders hierover denken, maar welke kant gaat het dubbeltje opvallen?) Voorzitter, het lid Kreuger loopt natuurlijk iets op de zaken vooruit. Want die nieuwe fractie bestaat nog niet. En of ik daar deel van uitmaak, dat weten we natuurlijk ook nog niet. Maar ik kan u wel zeggen ik snap uw punt en ik snap het punt voor gezinnen om auto's te hebben. Maar ik zie ook de grotere uitdagingen die er zijn rondom verkeersveiligheid, rondom die schone lucht die juist ook voor gezinnen van belang zijn. En ik zie wereldwijd ook geweldige voorbeelden van steden die echt vergroenen en daarmee juist ontzettend aantrekkelijk blijven voor gezinnen. Dus dat is in ieder geval wat mij betreft een heel belangrijk uitgangspunt. De VOORZITTER deelt mee dat het volgende amendement en de volgende moties zijn ingekomen: Amendement van de leden Broersen en Garmy inzake verhoog toeristenbelasting aankomende vijf jaar, nr. 401.25 Besluit: - de toeristenbelasting de aankomende vijf jaar met 5 procentpunt totaal te verhogen, telkens met 1 procentpunt per jaar, zodat het tarief uitkomt op: a. 2026: 13,5 % b. 2027: 14,5 % c. 2028: 15,5 % d. 2029: 16,5 % e.

2030: 17,5 % - op basis van de Begroting 2026 zou een procentpunt stijging circa 22 miljoen aan meeropbrengsten opleveren. Deze middelen vanaf 2026 toe te voegen aan Programma A.4 als reservering voor de intensivering van taken binnen beleidsprogramma’s die bijdragen aan de leefbaarheid van de stad tot definitieve uitwerking van de bestemming.

47

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

-

-

-

-

R

de volgende tekst in de begroting als volgt aan te passen: - in de Begroting 2026 de volgende passage op pagina 335 bij 3.1 Lokale heffingen, Toeristenbelasting: We heffen toeristenbelasting voor overnachtingen van personen die niet als ingezetene staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie. Vanaf 2024 geldt in Amsterdam een tarief van 12,5 procent van de overnachtingsprijs. (p. 335) te veranderen in: We heffen toeristenbelasting voor overnachtingen van personen die niet als ingezetene staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie. Vanaf 2026 geldt in Amsterdam een tarief van 13,5 procent van de overnachtingsprijs en wordt dit tarief jaarlijks met 1 procentpunt verhoogd tot 17,5 procent in 2030. (p. 335) deze wijzigingen in de begroting te verwerken: - de verhoging van de toeristenbelasting dit jaar - het voornemen om het tarief tot 2030 jaarlijks met 1 procentpunt te verhogen tot 17,5 procent in 2030 het college te verzoeken een gewijzigde Verordening Toeristenbelasting aan de raad voor te leggen waarin deze aanpassingen overeenkomstig zijn doorgevoerd; jaarlijks de mogelijkheid te behouden om de verhoging aan te passen.

Motie van de leden Heinhuis, Nadif, Hofland, Ahmadi, Khan, Broersen, Bakker, Alberts en Kabamba inzake tref voorbereidingen voor komst kinderen uit Gaza, nr. 402.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - per direct te beginnen met de noodzakelijke voorbereidingen om ernstig zieke kinderen uit Gaza in Amsterdam te kunnen behandelen zodra zij naar Nederland komen. Motie van de leden Heinhuis en Taj inzake inzicht in woninggrootte en kamerindeling per wooncategorie, nr. 403.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - naast de gemiddelde woningoppervlaktes ook het aantal kamers per wooncategorie te monitoren en op te nemen in de Halfjaarrapportage Woningbouw; - deze informatie te benutten om te beoordelen of de woningbouwproductie per wooncategorie voldoende ruimte biedt aan gezinnen en meerpersoonshuishoudens; - en bij de bestuursopdracht Bouwen voor een complete stad te bekijken welke vormen van sturing op de programmering van woningbouw mogelijk zijn, zodat beter kan worden gestuurd op woninggrootte en geschiktheid voor verschillende huishoudtypen. Het amendement en de moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Zaterdag stond ik met 6.000 mensen op de Dam en ik zag bordjes met, zolang zij lijden blijven wij strijden en slachthuis Nederland

48

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

meer dan een half miljard slachtoffers per jaar. Allemaal mensen die daar stonden en die hun stem gaven aan wie niet zelf kan spreken, mensen die daar stonden uit mededogen voor al die onzichtbare dieren in de vee-industrie, ruim 500 miljoen dieren per jaar. Dieren die wij niet zien. Ze zitten vaak in dichte stallen met te weinig ruimte om prettig te kunnen leven en een hoop van hen ondergaat pijnlijke ingrepen, zoals het wegbranden van hoorns bij kalveren en staartjes bij biggen. En 6.000 demonstranten is een hele grote groep. Het was zaterdag echt druk. Maar hoeveel meer zouden het kunnen zijn geweest als het zichtbaarder was wat er gebeurt met dieren. Van Paul McCartney komt de rake uitspraak, als slachthuizen glazen wanden zouden hebben dan was iedereen vegetariër. En ik geloof dat. Ik denk dat het te makkelijk is om weg te kijken, om iets terzijde te schuiven of het te ontkennen als je het niet ziet, als het ver van je bed staat. En dat is natuurlijk ook gewoon menselijk. En daar ligt vind ik ook onze taak als gemeente, als politieke partijen, om een eerlijk verhaal te vertellen en een mooiere toekomst te laten zien. Te laten zien dat het wel anders kan, dat we uitleggen waarom een grote verandering in de vee-industrie vooruitgang betekent.

Natuurlijk voor de dieren, maar met minder dieren kunnen we ook meer natuur beschermen, hebben we schoner water, gezondere grond, meer leven. En met minder stallen ontstaat ook ruimte voor meer woningbouw. Het gaat om de toekomst van onze kinderen en hun kinderen, dat zij trots kunnen terugkijken op de keuzes die wij nu maken. Want ik denk dat de meesten later wel met ongeloof reageren op het leed dat de dieren nu wordt aangedaan. In Amsterdam eet 10 procent van de mensen geen vlees en dit is veel meer dan het landelijk gemiddelde maar nog steeds een enorme minderheid. Hoe kan het ook anders als er overal om ons heen vlees gegeten en ook gepromoot wordt en er gedaan wordt alsof het de normaalste zaak van de wereld is. De vleesconsumptie is een gevaar voor de volksgezondheid en het reduceert dieren tot een product. En dit terwijl er gezonde en lekkere alternatieven zijn. Die vanzelfsprekendheid wordt heel slim en sterk in stand gehouden door dezelfde vlees- en zuivelindustrie die eraan verdient. Dat doen ze met reclames, met marketing en met lobby, daarmee vullen zij hun zakken ten koste van dieren, gezondheid en natuur. Het is een hele succesvolle cirkel van beïnvloeding en winst maken. En ook Amsterdam werkt hieraan mee. Onze catering bestaat toch heel vaak uit heel veel vlees en zuivel. Het is vaak nog de standaard dat het er ligt.

Er wordt amper actie ondernomen voor meer plantaardig voedsel, ondanks beloftes, en ons eigen vervoersbedrijf het GVB reed de afgelopen maand in september rond in de stad met tram 14 helemaal gewrapt in een giga KFC-cheeseburgerreclame. Zo moedig je mensen dus aan om een cheeseburger te gaan eten. En dat gebeurt dus op ons openbaar vervoer in onze openbare ruimte. Daarmee beïnvloeden we mensen om een ongezonde, dieronvriendelijke en vervuilende keuze te maken. Dus Amsterdam helpt de industrie. We hebben een duurzaam en een gezond voedselsysteem nodig, echt broodnodig, ook in Amsterdam. Duurzamer, van dichterbij, gezonder en ook door het te betrekken van Amsterdammers bij die verandering. En mijn fractie vraagt zich af of het geen tijd wordt om hier een burgerberaad over in te stellen. Een burgerberaad voedsel gericht op een duurzaam voedselsysteem dat ook daadwerkelijk beweegt naar meer plantaardig. We hebben ook nog gereserveerd in de begroting middelen voor burgerberaden, dus dit lijkt ons een heel mooi onderwerp om dat op te pakken met elkaar. Dus ik ben heel benieuwd hoe andere partijen daarnaar kijken. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik had het gevraagd maar er zit in de begroting geen geld voor burgerberaden. Dus heeft het lid Bakker dat dan apart ergens begroot?)

49

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Volgens mij hebben we er meerdere ingepland aan het begin van deze periode. Maar als dat niet zo is, dan zal ik dat nog nakijken. (Het lid HAVELAAR: Nee voorzitter, ik wilde er namelijk op bezuinigen omdat ik ze veel te duur vind met 8,5 ton. Dus ik vroeg hoeveel bezuinig ik als ik ermee stop. Toen was het antwoord er is er geen een begroot, dus je kunt er niet op bezuinigen.) We hebben met elkaar afgesproken dat we het wel graag willen, nog meer burgerberaden. Wij zijn daar ook een groot voorstander van omdat het een mooi middel is. Dus dan gaan we kijken hoe we dat alsnog voor elkaar kunnen krijgen. Ik hoop dus alsnog op een meerderheid. Als we staan voor gezondheid en veiligheid dan hoort de verandering van ons voedselsysteem daar in essentie bij. En ook dat Amsterdam dus niet meewerkt aan het winst-boven-welzijn-principe. Dan zetten we namelijk de vraag centraal, wat heeft Amsterdam nodig voor het welzijn van dieren, mensen en voor het behoud van onze waardevolle natuur. Dat houdt in ook een kleiner Schiphol, weg met de ICLkunstmestfabriek en weg met die cruiseterminal, zodat mensen gezondere lucht inademen en meer rust aan hun hoofd hebben. Niet het geld van die onnodige industrie maar het welzijn van die mensen die eromheen wonen centraal stellen.

En ook redden wat er te redden valt van de Lutkemeerpolder voor lokale voedselvoorziening in plaats van doorbouwen puur omdat het op de korte termijn geld oplevert. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik moet het dan toch even opnemen voor de cruiseterminal omdat daar een walstroominstallatie van meer dan 30 miljoen staat zodat die schepen allemaal op walstroom draai. Dus dat stoot dan toch niks uit als ze er liggen?) Als die schepen aankomen dan zijn ze alsnog supergoor. En op het moment dat ze vervolgens de mensen van boord laten, dan zorgt het weer voor een bijdrage aan massatoerisme waar we ook allemaal graag wat aan doen. Dus nee, wat ons betreft ook weg met de cruiseterminal. En tot slot niet de toeristische sector beschermen maar op de eerste plaats opkomen voor een leefbare stad voor bewoners. En dat kan door de toeristenbelasting verder op te hogen, waarover wij nu opnieuw een voorstel indienen, volgens mij voor de derde keer op een rij. En dan kunnen we de opbrengsten investeren in onze mooie stad en te durven om de stad ook echt rigoureus te gaan vergroenen. (Het lid HAVELAAR: Ook dat heb ik onderzocht en het blijkt dat de verhoging van de toeristenbelasting niet leidt tot minder toeristen maar tot lagere kamerprijzen en meer opbrengsten voor de gemeente. Op zich is dat goed.

Maar als Amsterdam 20 miljoen toeristen zou hebben zou dat dit jaar of komend jaar 50 miljoen euro minder toeristenbelasting opleveren. En ik vind eigenlijk dat je die 50 miljoen niet als gemeente zelf moet gebruiken maar moet gebruiken om overtoerisme tegen te gaan. Hoe vindt het lid Bakker dat?) We hebben hier al eerder uitgebreid over gesproken en de rapporten laten zien dat we zelfs richting de 40 procent belasting zouden moeten gaan om echt een flinke deuk in het pakje boter te slaan om toerisme te verminderen. Dus het heeft wel degelijk zin. Maar we moeten wel lef tonen en de verhoging met flinke stappen laten gebeuren. (Het lid HAVELAAR: Maar vindt dan het lid Bakker dat je die verhoging moet gebruiken om overtoerisme tegen te gaan of ga je dat in beleidsprogramma’s stoppen?)

50

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

De verhoging gaat zorgen voor vermindering van toeristen. En als er dan geld overblijft, is dat heel mooi meegenomen, dan kunnen we dat investeren in de stad. Maar dat is niet het doel op zich. De Partij voor de Dieren wil dus een Amsterdam waarin het normaal is om op te komen voor welzijn boven winsten, een stad die daar natuurlijk wat aan doet. En we zijn er ook hoopvol over. We zien ook andere groene sociale partijen die dezelfde richting op willen met de toekomst van de stad. En er staan weer verkiezingen voor de deur en dan worden de kaarten opnieuw geschud. Dus laten we samen knokken voor die eerlijke toekomst. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif. Het lid NADIF: Dank u wel, voorzitter. Vaak voelt het allemaal zo oneerlijk, je kijkt om je heen en je ziet hoe onze regering beslissingen neemt die onze planeet verwoesten en onze menselijkheid uithollen. We zien op het nieuws en allemaal op onze telefoons op onze timeline zoveel onrecht. En we leven in een tijd waarin we proberen het leed uit onze geschiedenis recht te zetten terwijl we tegelijkertijd wegkijken van de afschuwelijke gebeurtenissen in het heden. Maar Amsterdam is anders. Hier laten wij dit niet zomaar gebeuren. In Amsterdam leggen wij ons niet neer bij onrecht, in Amsterdam verzetten wij ons.

De afgelopen tijd hebben we gezien hoe tienduizenden mensen de straten op zijn gegaan, of het nu ging tegen racisme, tegen lhbtiq+-haat, tegen genocide, tegen seksisme, voor de rechten van dieren. Van de Feminist March tot aan de Rode Lijn, Amsterdammers laten horen waar ze voor staan en zij verzetten zich tegen onrecht. Die betrokkenheid, dat gevoel van solidariteit, dat is wat onze stad groot maakt. Die solidariteit voelen we niet alleen op straat, we durven dit ook als partijen vast te leggen in beleid, zowel coalitie en oppositie. En dat is precies het Amsterdam dat deze begroting weerspiegelt. In de begroting voor 2026, de laatste van dit college en in het jaar dat Amsterdam 750 jaar bestaat, kiezen we opnieuw voor een stad die rechtvaardig, duurzaam en groen is. Een stad die niet alleen bouwt aan huizen, maar ook aan de samenleving en we investeren. En we investeren in betaalbaar wonen, duurzaamheid, opvang voor iedereen, bestaanszekerheid en jeugdzorg, omdat iedereen recht heeft op zekerheid en perspectief. We staan voor een klimaatbeleid dat CO 2 reduceert en ongelijkheid verkleint, voor beleid dat niet alleen groen is maar ook eerlijk en we investeren in de jeugd, in onze kinderen, zodat zij kunnen opgroeien in een stad die hen beschermt en ze kind laat zijn, zelfs als de landelijke politiek wegkijkt.

(Het lid KREUGER: Voorzitter, ik hoorde wat over de investeringen in klimaat. Nu hebben we daar de afgelopen periode al best wat over gezegd maar dat was niet met u. Wat vindt zij zelf van de investeringen die tot nu toe echt daadwerkelijk zijn gedaan?) Er zijn vaak discussies geweest over het klimaat. Ik kan me herinneren dat wij wel met elkaar in discussie zijn gegaan over het Klimaatfonds overigens. Maar wij hebben deze periode natuurlijk bijvoorbeeld met het isolatieoffensief bepaalde keuzes gemaakt en ook de vorige periode die staan op klimaatrechtvaardigheid. Dus dat we niet alleen maar kijken naar CO2-reductie maar ook echt kijken, hoe verkleinen we de ongelijkheid in de stad en hoe zorgen we ook voor dat die energierekening omlaaggaat. Ik ben daar trots op. We zien ook in de cijfers als ik kijk naar de energierekening die omlaag is gegaan dankzij dat isolatieoffensief. Dan denk ik we zien ook dat we voor structurele besparingen van bewoners ook echt daadwerkelijk zorgen terwijl we tegelijkertijd ook iets doen voor het klimaat. Dus ja, ik ben daar heel positief over.

51

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid KREUGER: Waar dit over gaat is dat ik al vanaf 2018 allemaal praatjes hoor over we gaan investeren en dan wordt weer een fonds opgericht met een nieuw naampje. Vervolgens gaat het allemaal niet door, wordt weer het geld doorgeschoven, weer een nieuw naampje. Het is alleen maar marketing. Er is in totaal vanaf 2019 van het Klimaatfonds 40 miljoen euro uitgegeven. Er ligt nog 110 miljoen euro op de plank. Dus hoe serieus is het als GroenLinks hier nu weer vertelt dat we gaan investeren in het klimaat? Leg het maar uit.) Zoals ik al eerder zei, er zijn al de eerste resultaten gekomen en deze investeringen zijn dus al gedaan. En wat we zien in het Klimaatfonds dat we al hebben laten zien hoe we dat willen uitgeven, hoe we dat willen uitgeven in de stad en hoe we dat gaan alloceren. Dus die informatie, om heel eerlijk te zijn, die kun je ook gewoon terugvinden in het Klimaatfonds. Daar hebben we een hele expertsessie ook over gehad waarin deze vragen ook gesteld kunnen worden. (Het lid KREUGER: Voorzitter, GroenLinks beloofde drie aardgasvrije wijken en heel veel windturbines. En het werden alleen maar tochtstrips. Dus ik begrijp eigenlijk niet waar deze zelfverzekerdheid vandaan komt. Er is gewoon helemaal niks bereikt.

Er is alleen maar heel veel bombarie gemaakt over geld wat niet is uitgegeven.) Ik vind het echt absurdistisch dat er zo lelijk wordt gepraat over inzetten die we doen samen met het maatschappelijk middenveld, samen met organisaties die zich inzetten voor het klimaat, om het dan te reduceren tot zogenaamde tochtstrips. We hebben gezien dat gezinnen die het al zwaar hebben met hoge energierekeningen, dat die rekening keihard omlaag is gegaan. En daar ben ik trots op. Dus nee, dat doe je niet met alleen maar tochtstrips. Dat doe je juist door samen te werken en juist te investeren daar waar het nodig is. Amsterdam neemt dus verantwoordelijkheid daar waar anderen dat niet doen en we continueren ons beleidskader de Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden en bieden daarmee meer dan bed, bad en brood. Het is perspectief, zorg en ondersteuning. In een tijd waarin dit kabinet muren optrekt bouwt Amsterdam bruggen. En we proberen te zorgen voor iedereen met de schaarse middelen die we hebben. En dat is nodig, want de samenleving verhardt. De manier waarop extreemrechts spreekt over asiel is niet alleen racistisch, het ondermijnt ook onze eigen menselijkheid, het breekt het vermogen af om jezelf te herkennen in de ander. En die ontmenselijking richt zich niet alleen op vluchtelingen, maar ook op onszelf als samenleving.

Want iedere keer dat we een ander ontmenselijken verliezen we iets van onszelf. (Het lid KREUGER: Even voor de definitie extreemrechts, wie zijn dat allemaal? Zitten ze ook hier in de zaal toevallig?) Weet u, ik vind dat dit demissionaire kabinet echt extreemrechts beleid heeft gehad. En als we het hebben over partijen zoals een Forum voor Democratie en PVV, dat definieer ik zeker als extreemrechts. Maar als ik kijk naar JA21 en de uitspraken die zijn gedaan over asiel, over vluchtelingen, over ongedocumenteerden, hoe er zo makkelijk wordt gesproken over het gebruik van de prinsenvlag in onze straten in Nederland terwijl we allemaal onze geschiedenis kennen, dan denk ik misschien is het goed voor JA21 om even in de spiegel te kijken. (Het lid KREUGER: Oké, maar dan gaan we even het beestje bij de naam noemen. Het demissionaire kabinet, waar ook de VVD in zit, is de VVD extreemrechts? Is JA21 extreemrechts? Doe maar.)

52

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Ik vind het heel leuk dat JA21 zichzelf al rekent tot het demissionair kabinet waar ze niet in hebben gezeten, hoe graag Joost Eerdmans dat ook wilde en hoe graag hij ook alles steunt van dit demissionair kabinet en zo prachtig praat over Wilders. Maar ja, als we kijken naar wat dit kabinet heeft gedaan, als we kijken wat het kabinet heeft gedaan met asiel, met ongedocumenteerden, hoe deze mensen zijn onmenselijkt, de taal die gebruikt wordt door de VVD, dat is extreemrechtse taal. En dan kun je misschien niet dat partijprogramma definiëren als extreemrechts, maar wat dit demissionair kabinet heeft gedaan is onmenselijk, het is niet normaal. En we zien de gevolgen nu ook op straat. (Het lid KREUGER: Voorzitter, zo eromheen draaien, als het lid Nadif dat wil zeggen dat er hier extreemrechtse mensen in de zaal zitten van partijen de VVD en JA21, zegt dat dan ook. Sta dan ook voor je punt en doe het.) Wanneer heb ik niet gestaan voor mijn punt? Wanneer heb ik me niet uitgesproken? Wanneer heb ik niet gezegd van dit is extreemrechts, dit is racistisch, dit is fascistisch? Volgens mij ben ik heel duidelijk in mijn taal geweest. Sterker nog, ik heb dat vaak juist als kritiek gehad. Voorzitter, wat we nodig hebben is moed.

Moed om in de spiegel te kijken, moed om de pijn van ons koloniaal verleden te erkennen en te kiezen voor herstel, moed om ons te verzetten tegen de verdeel-en-heers-politiek uit Den Haag en aan de slag te gaan met progressieve en duurzame plannen die laten zien dat een andere toekomst wel mogelijk is. Maar moed betekent niet dat er geen angst of onzekerheid is. Het betekent dat we ondanks alles toch doorgaan en dat we dat samendoen. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik wil graag linksom terugkeren naar het onderwerp over ongedocumenteerdenopvang. Ik weet dat GroenLinks daar zich enorm voor inzet, het lid Nadif en vele mensen binnen de partij. Nu lezen we de begroting dat die is gedekt tot 2027 en ik wil eigenlijk dezelfde vraag maar dan op dit onderwerp stellen aan het lid Nadif. Namelijk hoe gaan we het verder dekken in de jaren daarna?) Ja, het is best wel schrijnend wat er de afgelopen jaren is gebeurd met het geld voor ongedocumenteerden en ik ben er erg trots op dat wij hebben gekozen om dat zelf te betalen en daarmee door te gaan ondanks dat rechts probeert ons daarin tegen te houden. Er komen verkiezingen aan. Ik heb al wat dingen gehoord rondom ons verkiezingsprogramma. Ik ga ervan uit eerlijk gezegd, en GroenLinks Amsterdam staat daar ook bekend om als ik gewoon kijk naar het DNA van onze partij, dat dit niet iets is wat we loslaten in 2026.

Dus wat betreft onze inzet als het gaat om deze groep, als het gaat om deze mensen zoals we dat jarenlang hebben gedaan, gaan we daarmee door. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik had ook niets anders verwacht en dat is mooi om te horen. Maar dat betekent eigenlijk dat we nu al kunnen kijken naar welke opties zijn er. Want dan kunnen we het in deze begroting eigenlijk al vastleggen. Want deze begroting gaat over meerjarig, dus ook over de jaren na 2027. Dus ik ben benieuwd wat zijn de opties voor GroenLinks op dit moment om in deze begroting uit te putten of bepaalde belastingen te verhogen, wat zijn de opties om dat nu al vast te leggen?) Dat is een beetje gek want we hebben coalitieonderhandelingen en we kijken welke partijen daarbij aanschuiven natuurlijk. Maar in principe bepaalt de nieuwe coalitie het in het nieuwe coalitieakkoord. En dan is het een beetje gek om nu een beslissing te maken terwijl over een paar maanden de onderhandelingen zijn. Dus vandaar dat wij daar geen voorstel over gaan doen. Maar volgens mij kunt u het straks gewoon lezen in ons verkiezingsprogramma wat onze plannen zijn.

53

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid KHAN: Voorzitter, daar ben ik het toch niet mee eens. Want wij zijn nu gekozen tot de volgende raad. Dus dat betekent dat wij nu al deze beslissingen moeten vastleggen. Sterker nog, dat is de hele bedoeling van deze begroting dat je het meerjarig vastlegt. Dus nogmaals deze vraag met dezelfde intentie zoals ik die eerder deed richting het lid Heinhuis, is om eigenlijk nu al verschillende opties op tafel te leggen om dit soort belangrijke zaken, voorzieningen, armoede tot aan ongedocumenteerden, om dat gewoon langjarig vast te zetten. Dus ik ben benieuwd hoe kunnen wij gezamenlijk gaan kijken in deze begroting hoe we dit de komende jaren gewoon gegarandeerd blijven houden voor onze stad?) Nogmaals, het is een heel technisch antwoord maar om dat meerjarig over een raadsperiode zo te bepalen heb je nog steeds het risico dat de nieuwe coalitie daar andere beslissingen in maakt. Dus vandaar dat je het nu vastlegt, dat is tot 2027, dus dat is in ieder geval voor volgend jaar geregeld, en dan gaat de nieuwe coalitie voor de komende vier jaar weer het beleid daarvoor bepalen. Dus vandaar dat de beslissing daar ligt. Maar nogmaals, volgens mij zijn we het niet met elkaar oneens als het gaat over armoede, als het gaat over asiel. Dus wat betreft inhoudelijk strategisch zie ik geen verschillen.

(Het lid HOFLAND: Voorzitter, ook het lid Nadif wil ik bedanken voor de fijne samenwerking de afgelopen jaren. En het voordeel van een fusiepartij die nu nog twee partijen is, het is verwarrend, maar het voordeel is je hebt een herkansing. Dus ik heb bij uw fusiefractievoorzitter geprobeerd te vragen van hoe denkt u dat Amsterdam in de toekomst zijn geld verdient en was ik op zoek naar wat sectoren. Uiteindelijk heeft zij één sector genoemd, maar wel in de zin dat ze die sector, AI tech, juist niet wilde en de hele fusie klapte op de bankjes bij iets wat ze niet wilde. Maar is er ook iets, een idee dat links heeft van hoe we wel in de toekomst ons geld kunnen verdienen?) Voorzitter, als we kijken naar hoe GroenLinks kijkt naar economie dan wil je ook een economie die meerwaarde geeft aan de samenleving, dat je ook kijkt van hoe dat de samenleving versterkt. Een van de bijzondere dingen die we de vorige periode binnen hebben gehaald is het Europees medicijnagentschap en de hoeveelheid wetenschappers die wij hebben in deze stad. Ik denk dat we enorm moeten gaan investeren in onderzoek en medisch onderzoek in deze stad, want we hebben dat allemaal hier. Als kijk naar onze universiteiten, hbo, mbo, ook als het gaat over onze circulaire economie, daar hebben we ook gigantisch veel kennis over, kennis die we echt kunnen delen ook met andere landen.

Als ik bijvoorbeeld praat met andere Europese groene politici, dan kijken ze juist naar onze stad en denken ze van ja, daar willen we in samenwerken. Als ik kijk naar de maakindustrie, wat wij hier allemaal hebben bewerkstelligd, dan denk ik daar moet je ook in blijven investeren en kijken hoe kun je die versterken. We hebben hier de Amsterdamse haven die ook hartstikke mooie dingen doet, niet alleen voor onze stad maar ook voor ons land. Dus er zijn zoveel sectoren hier in Amsterdam en we zijn een wereldstad, we zijn de hoofdstad waar we trots op kunnen zijn, die echt wat toevoegen aan de stad, die ook investeren in de mensen en in de samenleving. Dus ik zie heel veel mogelijkheden voor Amsterdam. (Het lid HOFLAND: Die zie ik ook en heel veel dank voor dit antwoord, want dit biedt al veel meer hoop dan net eigenlijk. Dan is alleen mijn vraag nog, natuurlijk AI tech doen we daar ook bij, maar dat vinden jullie minder leuk volgens mij om uit te spreken. Dan is mijn vraag nog, dat gaat natuurlijk niet vanzelf. En ik hoor toch wel vaak van ondernemers dat zij vanuit de Stopera toch wat wantrouwen ervaren. Zullen we dan als we met zo'n passie

54

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

spreken over deze sectoren, en ik zag dat u het meende, ook in de toekomst met iets meer vertrouwen de Amsterdamse ondernemers tegemoet treden?) Ik vind dat D66 zichzelf tekortdoet. Want we hebben de afgelopen twee periodes ook als coalitie, maar ook samen met oppositiepartijen, best wel vaak voorstellen ingediend om de economie te versterken, en om de ondernemers te ondersteunen. Als ik denk aan de markten, als ik denk aan zzp'ers, als ik denk aan Reclaim het centrum waarin we de lokale economie in het centrum willen versterken. Ik denk dat er ook een beetje een soort van vooroordeel is over linkse partijen dat zij ondernemers willen pesten en alleen maar wat willen halen bij ondernemers en belastingen willen verhogen. Maar dat is gewoon niet waar. We willen een sterke economie die ook toekomstbestendig is. En dat betekent dus dat je daarin moet investeren maar ook eerlijk moet zijn over welke sectoren ook iets bieden aan ons als samenleving en welke sectoren juist heel erg gevaarlijk zijn. (Het lid HOFLAND: En ook hier kan ik een eind met het lid Nadif meegaan. Alleen dat vooroordeel, dat zit vooral aan onze kant, aan de kant van de Stopera. Want ik heb hier de afgelopen vier jaar debatten gehoord.