20250916 raadsinformatiebrief vapen en nicotine def

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 september 2025 Publieke gezondheid en preventie Alexander Scholtes GGD Amsterdam

Onderwerp

Vapen en nicotinegebruik, stedelijke aanpak Amsterdam Ademt!

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over de stappen die worden gezet in het terugdringen van nicotinegebruik. Met name de trend dat steeds meer kinderen op jonge leeftijd beginnen met vapen is zorgwekkend, omdat vapen tot gezondheidsschade leidt en verslavend is. We kijken naar signalen in de stad en naar preventie en stopbegeleiding, handelingsperspectieven voor scholen die worden geconfronteerd met incidenten met vapende leerlingen en mogelijkheden om te monitoren en te handhaven. Daarbij kijken we ook naar de bredere inzet op nicotinevrij en blikken we vooruit naar de stedelijke aanpak ‘Amsterdam Ademt!’, die in oktober wordt gelanceerd.

Vapen is verre van onschuldig. Dat roken tot gezondheidsschade leidt is al lang bekend en onomstreden. Nicotine is na heroïne en crack de meest schadelijke drug die er is, voor zowel het individu als de maatschappij1. Vapen heeft lange tijd een relatief onschuldig imago gehad, dat zorgvuldig door de tabaksindustrie is geconstrueerd en in stand wordt gehouden. Inmiddels weten we dat vapen grote en nieuwe gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Artsen slaan terecht alarm: vapen leidt tot gezondheidsschade, onder meer aan de longen, en tot onherstelbare schade aan de hersenontwikkeling. Jongeren die nicotine gebruiken (in welke vorm dan ook) hebben ook vaker psychische problemen dan jongeren die geen nicotine gebruiken. 2 Daarbij komt dat vapen minstens zo verslavend is als roken: doordat nicotinezout zacht in de keel is en snel door het lichaam wordt opgenomen krijgt de gebruiker ongemerkt een grote dosis nicotine binnen wat snel leidt tot een ernstige verslaving aan nicotine. Eén vape kan meer nicotine bevatten dan een heel pakje sigaretten. Maximale winst voor de tabaksindustrie dus: kinderen worden op jonge leeftijd ingelijfd als levenslange consumenten waar goed aan te verdienen valt. 1 2

RIVM rapport 340001001 Ranking van drugs Home 2024 - Artsen slaan alarm

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 2 van 10

Waar tabaksproducten zoals sigaretten aan richtlijnen moeten voldoen en kenbaar moeten maken hoe ze zijn samengesteld, geldt dit niet voor vapes. Voor vapes geldt sinds 1 januari 2024 wel een smaakjesverbod. Dit is ingesteld om vapes minder aantrekkelijk te maken voor jongeren, maar heeft er in de praktijk toe geleid dat minderjarigen die vapen nu volledig zijn aangewezen op wat een enorme illegale markt is geworden, die makkelijk toegankelijk is en waarop toezicht grotendeels ontbreekt. Tieners met basale digitale vaardigheden kunnen moeiteloos goedkope vapes bestellen en ontvangen, waarvan niemand weet wat erin zit. Dat kunnen torenhoge doses nicotine zijn, maar ook andere stoffen. Er zijn al vapes met (synthetische) THC op de markt.

Wat zien we in Amsterdam rondom vapen? • Kinderen beginnen jong met vapen en roken. De meest recente Amsterdamse cijfers die we hebben over vapende en rokende kinderen zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2023 en de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 20243. Van de kinderen tussen 13 en 16 jaar rookte toen 6% en vapete 7% wekelijks. Amsterdamse kinderen scoorden daarmee lager dan het landelijk gemiddelde van 9%. Van de 16 en 17-jarige Amsterdammers vapet 8% wekelijks. Hierbij past wel een kanttekening, omdat uit recenter landelijk onderzoek uit 20254 naar voren komt dat de populariteit van vapen onder kinderen vanaf 2024 sterk is gestegen. Volgens dit onderzoek heeft 26% van de kinderen wel eens gevaped, en vapet een op de drie uit deze groep (31%) dagelijks. Daar komt bij dat uit onderzoek van het Trimbos5 blijkt dat bijna 40% van de (maandelijks) vapende jongeren (12-25) niet weet of en hoeveel nicotine er in vapes zit. Ook voelen vapende jongeren zich, in tegenstelling tot rokende jongeren, minder snel verslaafd (28% van de vapers ten opzichte van 5o% van de rokers). Jongeren die vapen onderschatten dus vaak de gezondheidsschade en het risico op een nicotineverslaving (en zijn daardoor ook minder vaak bezig met stoppen). Bovendien wordt vapen vaak gecombineerd met roken: 70% van de jongeren die maandelijks vapen, geven aan dat zij ook maandelijks roken.

• Scholen melden incidenten rondom vapende leerlingen. Scholen worden steeds vaker geconfronteerd met de gevolgen van vapen bij leerlingen. Via het Samenwerkingsverband VO zijn meldingen van zorgcoördinatoren binnengekomen over leerlingen die onwel worden na het vapen; in sommige gevallen moest er een ambulance aan te pas komen om een leerling op te halen. Omdat het vrijwel altijd om illegale vapes gaat, waarvan de samenstelling niet bekend is, neemt ook de bezorgdheid over de aanwezigheid van drugs in vapes toe. Er gaan verhalen rond over vapes waar harddrugs in zitten, al zijn er tot op heden geen

3

Jeugdmonitor: Kindmonitor en Gezondheidsmonitor Jeugd - GGD Amsterdam; Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen - GGD Amsterdam 4 Beleving en gedrag van 12 t/m 16-jarigen rondom vapen’ - Motivaction, 9 mei 2025 5 Jongerenmonitor Tabaks- en Nicotineproducten - een verdiepende rapportage - Trimbos-instituut (2025).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 3 van 10

aanwijzingen dat er vapes met andere stoffen dan nicotine of (synthetische) THC op de markt zijn. In het begin van het nieuwe schooljaar zal vanuit het Drugs Alert Team Amsterdam een interne waarschuwing uitgaan voor THC-vapes die op de illegale markt verhandeld worden. In deze vapes kunnen synthetische cannabinoïden zitten. De interne waarschuwing is voor onderwijsprofessionals en jongerenwerkers en bestaat uit een factsheet en een handelingsperspectief. Naast andere stoffen in illegale vapes is het ook goed mogelijk dat leerlingen onwel worden door een overdosis nicotine, bij vapen kan dit snel oplopen en van een overdosis nicotine kun je ook ‘out’ gaan. Daarnaast melden scholen veiligheidsgerelateerde incidenten, die te maken hebben met de aanwezigheid van vapes op school. Het gaat dan bijvoorbeeld over dealen op het schoolplein of leerlingen die met elkaar op de vuist gaan vanwege een tas met vapes.

• Er is een bloeiende illegale handel in vapes, met amper handhaving. De verkoop van vapes is wettelijk ingeperkt. Er is een verbod op online verkoop, op verkoop aan minderjarigen en een verbod op de verkoop van vapes met smaakjes. Hierdoor heeft de handel zich verplaatst naar het illegale circuit. De verkoop van vapes loopt grotendeels online, via social media of platforms als AliExpress. Daarnaast is er fysieke handel in vapes ‘onder de toonbank’, via straathandel of dealen op het schoolplein. Het is moeilijk om deze illegale handel aan banden te leggen, omdat de mogelijkheden tot handhaving op dit moment beperkt zijn. Dit geldt overigens overal in Nederland en is niet specifiek voor Amsterdam.

Wat doen we eraan? • Preventie en stopbegeleiding voor vapende jongeren via de scholen Preventie over vapen en roken en de toeleiding naar stopaanbod wordt zoveel mogelijk via het onderwijs georganiseerd. Via het programma Gezonde School, de JGZ, preventiewerkers van de verslavingszorg en de zorgcoördinatoren beschikken Amsterdamse scholen al over een structuur als het om preventie en toeleiding naar stopaanbod bij middelengebruik gaat, waarop wordt aangesloten met extra informatie, ouderavonden, lesprogramma’s en interventies specifiek gericht op vapen. Landelijk is er veel in ontwikkeling rondom de preventie en stopbegeleiding bij vapen en nicotine. Onlangs lanceerde toenmalig staatssecretaris Karremans zijn ‘Actieplan Vapen’, waar ook de landelijke campagne ‘Nee tegen vapen’ deel van uitmaakt. De campagne is erop gericht om ouders van jongeren tussen de 12 en 16 jaar te informeren over de schadelijkheid van vapen, daarover tijdig te praten met hun kinderen en samen nee te zeggen tegen vapen. Daarnaast heeft een collectief van artsen samen met bezorgde ouders een video gemaakt die ouders samen met hun kind kunnen bekijken om vapen niet onbesproken te laten.

Het Trimbos besteedt in het wetenschappelijk onderbouwde en goed onderzochte preventieprogramma Helder op School nu ook specifiek aandacht aan vapen (zie kader hieronder) en biedt de Smokefree Challenge, een lespakket dat bijdraagt een gezonde sociale norm. De verslavingszorg (Jellinek-Preventie) ontwikkelde een flyer voor ouders met gesprekstips en (samen met het Trimbos) een ‘factsheet vapen’ voor professionals. We haken aan bij landelijke ontwikkelingen, kijken waar samenwerking

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 4 van 10

nodig is en of en hoe we maatregelen en acties actief aanjagen in Amsterdam, naast de acties die we in Amsterdam zelf ondernemen.

Aanpak vapen op Amsterdamse scholen (i.s.m. Gezonde School) Preventie rondom middelengebruik in het onderwijs wordt op Amsterdamse scholen vormgegeven via de Gezonde School-aanpak met het preventieprogramma Helder op School. Helder op School is ontwikkeld en geëvalueerd door het Trimbos-instituut. De aanpak komt erop neer dat de school, met hulp van de Gezonde School-adviseur en Jellinek-Preventie, een plan op maat opstelt voor een integrale aanpak van middelengebruik (inclusief vapen) op school. In sommige gevallen biedt het programma scholen ook ondersteuning bij de implementatie en uitvoering van dit plan6. Op dit moment maken ongeveer 20 Amsterdamse VO-scholen en 8 MBO-scholen gebruik van dit aanbod.7 Daarnaast kunnen scholen in lesverband aandacht besteden aan vapen en roken. Er is een ruim educatief aanbod over vapen voorhanden, met aandacht voor de gezondheidsrisico’s en de misverstanden, marketing en aantrekkingskracht, sociale norm, verslavingsrisico’s en groepsdruk. De Gezonde School-adviseur kan adviseren over het best passende materiaal, afhankelijk van de behoefte van de school. Tenslotte pionieren momenteel vier Amsterdamse VO-scholen met de pilot ‘ Rookvrije Schooldag’.

Alle scholen in Nederland zijn rookvrije fysieke omgevingen, wat betekent dat in het schoolgebouw en op het schoolplein niet gerookt mag worden, maar de nicotinevrije schooldag gaat een stap verder. Tijdens schooltijd mag door leerlingen en personeel helemaal niet meer gerookt of gevaped worden, ook niet buiten het terrein van de school. Dit wordt vastgelegd in het schoolbeleid, waarbij de school zelf verantwoordelijkheid neemt voor de handhaving. De pilot wordt in september afgerond, daarna worden de resultaten geëvalueerd en wordt gekeken of en hoe deze aanpak breder kan worden uitgerold.

Toeleiding naar stopbegeleiding voor vapende jongeren WeQuit heeft sinds de zomer 2024 een stopinterventie ontwikkeld voor jongeren (12- 23 jaar) die willen stoppen met roken of vapen. Dit aanbod is actief onder de aandacht gebracht van Amsterdamse VO- en MBO-scholen.

6

Om budget-technische redenen biedt Gezonde School deze extra ondersteuning uitsluitend aan scholen met een relatief groot percentage leerlingen in een kwetsbare positie. Scholen waar dit percentage lager ligt kunnen hier geen gebruik van maken. Dit zijn mogelijk wel scholen waar middelengebruik (inclusief vapen) meer speelt. Deze scholen kunnen Helder op School wel aanbieden maar moeten dat grotendeels zelf organiseren. 7 Dit betreft dus het aantal scholen dat ervoor kiest om vanuit het brede aanbod van de Gezonde School Helder op School in te zetten. Scholen kunnen ook voor andere modules kiezen. Uiteindelijk is dit aan de scholen zelf, de GGD heeft een adviserende rol.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 5 van 10

Eerder was er alleen aanbod voor volwassenen, dat niet goed aansloot op de behoeften en belevingswereld van jongeren. Het jongerenprogramma van WeQuit bestaat uit zes online, individuele gesprekken met een coach. Deelname aan dit aanbod is gratis; alle zorgverzekeraars vergoeden deelname en ook het eigen risico wordt niet aangesproken. In principe heeft het de voorkeur dat de ouders betrokken worden in de behandeling, maar voor jongeren die echt niet willen dat hun ouders weten dat ze vapen zijn er mogelijkheden om anoniem/pro bono mee te doen. Vanuit Gezonde School en JGZ zijn alle Amsterdamse scholen over dit nieuwe aanbod geïnformeerd. JGZ-professionals en zorgcoördinatoren organiseren binnen de scholen de toeleiding naar dit aanbod (dit krijgt uiteraard ook een plek in de Helder op Schoolaanpak). Daarnaast is naar alle VO-scholen een mailing verzonden met een proefpakket met posters en flyers met het verzoek die in school op te hangen. MBO-scholen zijn via JellinekPreventie geïnformeerd.

• Wat kunnen scholen doen bij vapen? Naar aanleiding van de signalen van scholen over incidenten rondom vapen zijn scholen geïnformeerd over wat ze kunnen doen als er op school sprake is van gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld leerlingen die door het vapen onwel worden) of veiligheidsincidenten (bijvoorbeeld leerlingen die betrapt worden op dealen). Het Samenwerkingsverband VO heeft een inventarisatie gemaakt van de vragen die op scholen leven over vapen. Op basis hiervan zijn in samenwerking met Gezonde School, de JGZ en de projectleiders Jeugd & Veiligheid twee handreikingen uitgebracht met informatie over vapen en wat scholen kunnen doen bij incidenten. Deze handreikingen zijn met alle Amsterdamse scholen gedeeld. Kort gezegd kan een school bij een incident een melding maken bij het Drug Alert Team Amsterdam (DATA) en/of de NVWA en/of het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). Meldingen rondom gezondheid (onwel worden) worden ook altijd doorgezet naar JellinekPreventie en de JGZ. Zij gaan naar aanleiding van het incident in gesprek met de betrokkenen en bepalen welke inzet of hulp passend is. Zij kunnen bijvoorbeeld doorverwijzen naar stopaanbod. Alle meldingen worden dus opgepakt. Scholen zijn op basis van de Wet Veiligheid op School zelf verantwoordelijk voor de veiligheid op school. Ze kunnen beleid ontwikkelen op vapen (en nicotine in het algemeen).

Ze kunnen bezit en gebruik verbieden op hun terrein en tijdens lestijden; vapes (tijdelijk) in beslag nemen; sancties opstellen en bepalen hoe ouders betrokken worden. Scholen (docenten, conciërges) zijn dan zelf verantwoordelijk voor de handhaving van dat beleid. Vanuit het programma Helder op School helpen we scholen hierbij.

• Handhaven, monitoren en testen illegale vapes Het handelingskader om vanuit de gemeente in te zetten op zowel monitoring en testen, als op handhaving van de illegale handel in (illegale) vapes is beperkt. We missen hiervoor zowel wettelijke bevoegdheden als capaciteit.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 6 van 10

Door scholen wordt gevraagd om illegale vapes te monitoren en te testen op samenstelling, zodat we beter weten wat er op de markt is. Daarvoor zijn inmiddels verschillende mogelijkheden. • Het Drugs Alert Team Amsterdam (DATA), kan bij ernstige incidenten (ziekenhuisopname) de vape komen ophalen en (met spoed) laten analyseren, en eventueel een waarschuwingscampagne starten voor een specifieke gevaarlijke vape. • Wanneer iemand een negatieve ervaring heeft na het gebruik van een vape, kan deze met de vape naar Drugs Test Service gaan om de vape te laten analyseren. De gebruiker krijgt dan informatie over de inhoud van die vape. • Het RIVM en Trimbos voeren een landelijk onderzoek naar de ontwikkelingen op de illegale vape-markt uit. Voor het verzamelen van een groot aantal illegale vapes zoeken ze samenwerking met preventiewerkers, jongerenwerkers, gezonde school adviseurs en schoolartsen en -verpleegkundigen. Deze samenwerking en de verzameling van vapes voor dit project moet nog starten. De politie is bevoegd om op te treden bij bijvoorbeeld straathandel of verkoop aan minderjarigen, maar kan alleen ingrijpen als verkopers op heterdaad betrapt worden bij een transactie, omdat het bezit van vapes niet strafbaar is.

De handhaving op verkoop van illegale vapes krijgt daardoor in de praktijk weinig prioriteit voor de politie, en komt daardoor grotendeels voor de rekening van de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). De handhaving op de verkoop van illegale vapes met smaakjes ligt nu bij de NVWA. De NVWA heeft hiervoor onlangs extra middelen gekregen vanuit het Actieplan Vapen, maar ook de samenwerking tussen handhavingsinstanties en met gemeenten wordt vanuit dit plan gestimuleerd in de strijd tegen illegale vapes. In de praktijk zette de NVWA eerst in op het aanpakken van grote spelers, zoals importeurs, waarbij grote hoeveelheden vapes van de markt zijn geweerd, om zo de meeste impact te maken. Ondertussen inspecteert de NVWA ook winkels en zijn posts met aanbod van vapes van de social media gehaald. En de aanpak van dealers wordt verder opgestart. De handel in vapes is dynamisch en het NVWA-toezicht is hierbij gebaat bij meldingen over en het in actie komen bij heterdaad overtredingen door gemeentelijke toezichthouders en BOA’s. De NVWA en de gemeente Rotterdam zijn onlangs een pilot gestart waarin ze verkennen op welke manier samengewerkt kan worden rondom de handhaving van illegale verkoop van vapes en welke rol gemeentelijke toezichthouders en BOA’s daarin kunnen spelen.

We volgen het verloop van de Rotterdamse pilot met interesse, zodat we voor eventuele toekomstige handhavingsopties gebruik kunnen maken van de Rotterdamse ervaringen.

Waar hebben we het Rijk voor nodig? Willen we impact maken op de illegale verkoop van vapes, dan moeten we vanuit de gemeenten kunnen inzetten op de handhaving daarvan. De illegale handel neemt zulke grote vormen aan dat dit niet te handhaven is door een centrale instantie als de NVWA. Op dit moment missen gemeenten capaciteit en wettelijke bevoegdheden om dit te doen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 7 van 10

Daarnaast blijven we lobbyen bij het Rijk voor het (versneld) invoeren van wetgeving die het voor gemeenten mogelijk maakt om de verkoop en zichtbaarheid van nicotineproducten te kunnen reguleren. We weten dat het beperken van de zichtbaarheid en verkrijgbaarheid van nicotineproducten de meest effectieve knoppen zijn waar we aan kunnen draaien om nicotinegebruik terug te dringen en te voorkomen. De invoer van een vergunningsplicht voor de vestiging van nieuwe verkooppunten zou een eerste stap moeten zijn; hiermee krijgen gemeenten de bevoegdheid om in ieder geval op wijkniveau te kunnen reguleren waar en hoeveel verkooppunten erbij komen. Het uiteindelijke doel is om de verkoop van tabak zo snel mo9elijk te beperken tot speciaalzaken. Het ministerie van VWS is bezig met een onderzoek naar de effecten van versnelde invoering; de gemeente Amsterdam levert hier input voor. Daarnaast is de handhaving op de (online) verkoop van illegale vapes een onderwerp dat in Europees en Rijksverband moet worden aangepakt. In dit licht is de brief die toenmalig staatssecretaris Karremans samen met 12 andere lidstaten naar de EU-commissie stuurde interessant. Daarin roept hij de EU op om de EU-wetgeving voor vapes en andere EU-producten veel strenger te maken.

Naast strengere wetgeving vragen Karremans en zijn collegabewindspersonen de Europese Commissie ook om samen met social mediaplatforms meer te doen tegen verkoop en marketing van tabak en nicotineproducten via social media, zeker als dit gericht is op jongeren. Deze platforms moeten meer verantwoordelijkheid nemen voor dergelijke content door het actief te verwijderen en te voorkomen dat het op hun kanalen wordt geüpload. Amsterdam zal bij de Europese Commissie en de toezichthouders pleiten voor strenge handhaving van de Digital Services Act (DSA) om te zorgen dat platforms de benodigde actie ondernemen. De DSA verplicht platforms om op te treden tegen de verkoop van illegale vapes. In dat licht juichen we het toe dat de Autoriteit Consument en Markt op 9 september jl. besloten heeft om op basis van de DSA een onderzoek in te stellen naar de illegale verkoop van vapes via Snapchat.

Nicotine: een greep uit de initiatieven Naast de maatregelen op vapen zetten we onverminderd in op het terugdringen van nicotinegebruik in het algemeen. We willen voorkomen dat mensen beginnen met nicotine, faciliteren dat ze kunnen stoppen en ervoor zorgen dat nicotinevrij de norm wordt in de openbare ruimte. De gemeente werkt op verschillende manieren aan deze ambities: • Nicotinevrij leven is (naast gezonde voeding en bewegen) een van de drie gezondheidsdeterminanten waarop wordt ingezet in het raamwerk Van Zorg(en) naar Gezondheid (Van zorg(en) naar gezondheid - Sociaal Domein) • Nicotinevrij is een belangrijk onderdeel van het programmaplan Preventie Middelengebruik van de GGD (Preventie Middelengebruik - De verleiding weerstaan openresearch.amsterdam). Het plan bevat concrete acties rondom preventie, deskundigheidsbevordering en toeleiding naar stophulp en het rookvrij maken van specifieke omgevingen. • Nicotinevrij is een speerpunt van de coalitie chronisch zieken van Amsterdam Vitaal & Gezond. Voor een overzicht van lopende en geplande acties verwijzen we naar deze plannen. We lichten er hier ter inspiratie een drietal voorbeelden uit.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 8 van 10

Wijkaanpakken Het landelijk programma ‘Rookvrij Leven Voor Iedereen’ richt zich op stoppen met roken en een rookvrije norm in wijken waar veel bewoners in een kwetsbare sociaal economische positie wonen. In deze wijken is vaak sprake van een samenhang van sociale en gezondheidsproblemen. In de wijkaanpak gaat een team van professionals en ervaringsdeskundigen met bewoners aan de slag slag met de inrichting van een stoppenmet-rokentraject dat aansluit bij de wensen en mogelijkheden van de bewoners. Dit betekent bijvoorbeeld dat er rekening wordt gehouden met stressvolle leefomstandigheden en dat er erkenning is voor het feit dat mensen vaak meerdere stoppogingen nodig hebben. In Oud-Noord is een succesvolle wijkaanpak rond stoppen-met-roken gerealiseerd, in West (De Baarsjes) wordt een vergelijkbare aanpak opgezet. Ook in Nieuw-West, Zuidoost en Weesp worden trajecten opgestart. Doordat de behoeften en wensen van de bewoners centraal staan is er sprake van maatwerk en ziet het traject er in de verschillende wijken anders uit. Deze trajecten worden gerealiseerd met subsidie van GGD-GHOR; het betreft dus tijdelijke trajecten. De financiering van de wijkaanpak in Oud-Noord loopt tot en met juni 2025 en die in de Baarsjes tot mei 2026.

Rookvrije zorginstellingen en betere stophulp In het Nationaal Preventie Akkoord is vastgelegd dat in 2030 de hele zorg nicotinevrij moet zijn. GGZ-instellingen en ziekenhuizen moeten al in 2025 rookvrij worden. Vanuit AV&G is een werkgroep opgericht die Amsterdamse zorginstellingen helpt bij deze opgave. Daartoe wordt een leernetwerk opgericht: een netwerk waarin de uitvoerders van deze opdracht bij de verschillende zorginstellingen samenkomen om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren om nicotinevrij te worden én nicotinevrij te blijven. De voorlopers kunnen organisaties waarbij het minder snel gaat op weg helpen. Ook kan het netwerk gezamenlijk informatie inwinnen en delen, zoals juridische handvatten, voorbeeldplannen of onderzoek. De werkgroep werkt ook aan de verbetering van de stoppen-met-nicotine-keten. Begin dit jaar is door UMC-UvA een onderzoek uitgevoerd waarbij deze keten in kaart is gebracht. Dit onderzoek laat zien wie belangrijke partners zijn, hoe de keten door verschillende gebruikers/doelgroepen doorlopen wordt en waar nog hiaten zitten. Er wordt een ketenregisseur aangesteld voor de implementatie. In een dialoogsessie met ‘de Amsterdammer’ wordt door het Centrum voor Clientervaringen onderzocht wat de behoefte van bewoners is.

Rookvrije terrassen Koninklijke Horeca Nederland ontvangt steeds vaker signalen van niet-rokende horecabezoekers die rookoverlast ervaren op terrassen. Daarom wordt nu gewerkt aan een pilot Rookvrije Terrassen. Uiteindelijk is het aan horeca-eigenaren zelf om te besluiten om hun terras rookvrij te maken, maar KHN gaat middels een stappenplan de bewustwording

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 9 van 10

vergroten en haar leden informeren en stimuleren om deze stap te zetten en hun terras rookvrij te maken. KHN Amsterdam is een van de partners die zich via de alliantie ‘Amsterdam Ademt!’ inzetten voor nicotinevrije stad in 2040 (zie hieronder). In dit licht is ook het initiatief Rookvrije Roetersstraat interessant. Dit betreft een burgerinitiatief, waarin horecaondernemers actief zijn betrokken. De initiatiefnemer – een buurtbewoner – wilde overlast door roken in de Roetersstraat terugdringen en heeft gedurende een jaar aan draagvlak gewerkt door in gesprek te gaan met horecaondernemers, rokers op terrassen en andere buurtbewoners. Hun meningen en ideeën zijn meegenomen in het plan, zoals het voorstel om roken in de avonduren wél toe te staan. Het plan stelt voor om in de Roetersstraat een proef te starten waarbij overdag – tussen 08.00 en 18.00 uur – niet wordt gerookt tussen de Sarphatistraat en de Nieuwe Keizersgracht. Dit moet zorgen voor minder peuken op straat en een prettigere omgeving voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Het gaat om een vrijwillige afspraak, zonder boetes of handhaving, en geldt zeven dagen per week. Dit experiment gaat in september van dit jaar van start.

Amsterdam Ademt! Het maatschappelijk draagvlak om nicotinegebruik terug te dringen groeit. Het merendeel van de Amsterdammers rookt niet en het draagvlak voor een rookverbod in de publieke ruimte is de afgelopen jaren zowel onder niet-rokers als rokers fors toegenomen. Ook in landen om ons heen zien we dit: Frankrijk kondigde onlangs een rookverbod af dat geldt voor alle openbare plekken waar kinderen komen, een maatregel die brede steun kreeg van de bevolking. Waar roken vroeger vooral gezien werd als een individuele keuze, zien tegenwoordig steeds meer Nederlanders een rol voor de overheid in het terugdringen van nicotinegebruik en de blootstelling aan de schadelijke effecten van tweedehands rook. In het raamwerk preventie Van Zorg(en) naar Gezondheid zijn de ambities van de gemeente op het terugdringen van nicotinegebruik vastgesteld: in 2040 rookt minder dan 5% van de Amsterdammers, en is een generatie opgegroeid die nooit in aanraking is geweest met nicotine. Dit zijn stevige ambities, die deels kunnen worden bereikt via (landelijke) wetgeving en beleidsmaatregelen, maar dat is maar een deel van het verhaal. We hebben net zo hard de inzet van scholen, zorg- en welzijnsinstellingen, maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en de Amsterdammer zelf nodig. Iedereen is aan zet, en we moeten samenwerken.

Om die reden wordt een stedelijke aanpak nicotinevrij opgezet, met als titel ‘Amsterdam Ademt!’ . ‘Amsterdam Ademt!’ krijgt vorm via een alliantie waarin organisaties, bedrijven en bewoners uit alle delen van de stad gaan samenwerken om nicotinegebruik terug te dringen. Iedereen die zich hiervoor wil inzetten kan zich aansluiten. De alliantie wordt op 14 oktober, tijdens STOPtober, gelanceerd. Momenteel wordt gewerkt aan een campagnestrategie, een beeldmerk en een website. Op 2 juni is een eerste netwerkbijeenkomst gehouden met o.a. WeQuit, de Maatschap, Doras, verschillende burgerinitiatieven, Rookalarm, Amsterdam Buurt Film Festival, Verbindingsfunctionarissen van stadsdelen en de GGD. In kleine sessies verkenden we hoe een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 september 2025 Pagina 10 van 10

(bijna) nicotinevrij Amsterdam eruit kan zien in 2040: een stap richting een gedeelde toekomstvisie. In de aanloop naar de lancering wordt de stad via een communicatie-offensief ook al meegenomen in de acties van partners rondom nicotinegebruik. We zien bijvoorbeeld een toename van verzoeken van particulieren en instellingen voor rookvrije zones in de stad, bijvoorbeeld bij Huizen van de Wijk of rondom basisscholen ten gevolg van een promotiefilm op AT5 en direct contact met gebiedsmakelaars. De OBA Oosterdok heeft recent een rookvrije strip ingevoerd rondom het gebouw en onderzoekt mogelijkheden om ook in de overige 29 vestigingen activiteiten te initiëren. Flixbus werkt aan het rookvrij maken van haar busstations en evenementen als SAIL, de Dam t0t Damloop en de Amsterdamse Marathon verkennen hoe tijdens deze evenementen aandacht kan worden gegeven aan nicotinevrij.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke gezondheid en preventie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl