20250710 RIB Dalende lhbtiq+ acceptatie.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 juli 2025 Publieke gezondheidszorg en preventie, Onderwijs, Inclusie en antidiscriminatie, OOV Alexander Scholtes, Marjolein Moorman, Touria Meliani, Femke Halsema GGD (gezondleven@ggd.amsterdam.nl) Dalende acceptatie homoverliefdheid en de afdoening van moties 599 en596 inzake LHBTIQ+ acceptatie

Geachte leden van de gemeenteraad, Acceptatie van gender- en seksuele diversiteit is essentieel in een diverse stad als Amsterdam. Het college vindt het welzijn en de veiligheid van lhbtiq+ personen in onze stad van grootste belang. Daarom is in de Gezondheidsmonitor Jeugd een enkele vraag gesteld over de houding van jongeren tegenover verliefdheid tussen mensen van hetzelfde geslacht. Niet elke GGD-regio heeft deze toegevoegd aan de standaard (landelijke) vragenlijst van de monitor. De resultaten zijn zorgwekkend: in 2023 vond slechts 43% van de Amsterdamse jongeren dit normaal, tegenover 63% in 2021. Deze daling in acceptatie is niet alleen zichtbaar in Amsterdam, maar ook in andere GGD-regio’s en internationaal. In dezelfde periode is het aantal meldingen van discriminatie op basis van seksuele gerichtheid bij de Politie Eenheid Amsterdam gestegen van 296 in 2020 naar 367 in 2024.1 Er kan geen direct verband tussen deze stijging en de acceptatie van homoverliefdheid worden afgeleid uit onderzoek, maar een samenhang tussen beiden is voorstelbaar en voor beide stijgingen geldt dat ze onacceptabel zijn voor het college. Het college waardeert de aandacht van uw raad voor dit thema en informeert u hierbij over aanvullende cijfers, onderzoek en acties en de afhandeling van uw moties hierover.

Aanvullende cijfers Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 De stedelijke cijfers van de Gezondheidsmonitor Jeugd laten sinds 2021 een brede afname van de acceptatie van homoverliefdheid zien, uitgesplitst naar gender, leeftijd, onderwijstype, migratieachtergrond en stadsdeel.2 Stadsdeel- en gebiedscijfers zijn na weging in maart 2025 toegevoegd aan de datasite Gezondheid in Beeld.3 De afname is breed zichtbaar in alle stadsdelen. Tijdens de expertmeeting van 19 juni 2025 over lhbtiq+ acceptatie onder jongeren, georganiseerd 1

Discriminatiecijfers in 2024 | Rapport | Rijksoverheid.nl

2 In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is aan jongeren in de 2e en 4e klas van het voortgezet onderwijs gevraagd

wat zij ervan vinden als 2 meisjes/vrouwen of 2 jongens/mannen op elkaar verliefd zijn. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is gepubliceerd via RIB van 28 mei 2024 en in de raadscommissie OZA van juni 2024 met u besproken. 3 Gebiedscijfers van 2023 zijn alleen beschikbaar voor 21 van de 25 gebieden. Gebiedscijfers voor 2021 zijn niet beschikbaar. Een verdere uitsplitsing op wijk- of buurtniveau is niet mogelijk door te weinig respondenten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 2 van 6

door VVD en PvdA, heeft de GGD de monitorcijfers over de acceptatie van homoverliefdheid gepresenteerd. De daling in acceptatie is niet uniek voor Amsterdam, maar is zichtbaar in alle GGD-regio’s die de vraag hebben opgenomen in hun monitor tussen 2019 en 2023.4 Ook internationaal zien we zorgelijke ontwikkelingen. Onderzoek toont een afname in steun voor lhbtiq+ kwesties en een toename in vooroordelen en intolerantie. In Europa meldt 67% van lhbtiq+ personen pesterijen tijdens hun schooltijd, een sterke stijging ten opzichte van 46% in 2019.5 Landelijk onderzoek naar mogelijke verklaringen De Universiteit van Amsterdam voert in opdracht van het ministerie van OCW een onderzoek uit naar lhbtiq+ opvattingen onder jongeren, met als centrale onderzoeksvraag: hoe kunnen de opvattingen van jongeren over lhbtiq+ personen, en eventuele veranderingen daarin, verklaard worden? Het eerste deelrapport (gepubliceerd juni 2025) is een literatuurstudie.6 De tweede deelrapportage (verwacht na de zomer 2025) betreft een empirisch onderzoek naar de samenhang van de opvattingen van jongeren over lhbtiq+ personen met demografische kenmerken en sociale factoren, zoals sociale mediagebruik en conservatieve denkbeelden. In dit rapport zal verder ingegaan worden op hoe veranderingen in opvattingen van jongeren over lhbtiq+ verklaard kunnen worden.

Conclusies eerste deelrapport Het landelijke rapport van de UvA stelt dat een complex samenspel van demografische kenmerken en sociale factoren van invloed kunnen zijn op de opvattingen van jongeren over lhbtiq+ personen. De sociale omgeving, groepsprocessen en vroege leerervaringen spelen een centrale rol in de ontwikkeling van opvattingen ten aanzien van seksuele en genderdiversiteit. De samenhang tussen demografische kenmerken zoals gender, leerweg, religieuze achtergrond en opvattingen over lhbtiq+ personen zijn door meerdere studies onderbouwd. De onderzoekers benadrukken echter dat de samenhang tussen migratieachtergrond of etniciteit nog maar beperkt onderzocht is en dat daarom terughoudendheid geboden is bij het trekken van conclusies. Online leefwereld De onderzoekers wijzen tevens op de invloed van de online leefwereld. De opkomst van online subculturen zoals de manosfeer, in combinatie met de gevoeligheid voor attitudeverandering van adolescenten en het intensieve sociale media gebruik biedt volgens de onderzoekers een potentiële verklaring. De onderzoekers benadrukken echter dat de invloed van de manosfeer op de opvattingen van jongeren nog niet wetenschappelijk is onderbouwd. In de afgelopen jaren zijn veranderingen zichtbaar in hoe online over lhbtiq+ personen wordt gesproken.

Ook ander onderzoek toont aan dat haatdragende reacties op lhbtiq+ gerelateerde content op sociale media

4 Dit zijn de regio’s Utrecht, Gelderland Zuid, Noord Holland Noord, Gooi en Vechtstreek en Zaanstreek Waterland.

In de overige GGD-regio’s zijn hierover geen vragen gesteld, waardoor nog geen landelijke beeld beschikbaar is. 5 Ipsos Pride-onderzoek 2025: Meerderheid is voor antidiscriminatiebescherming, maar steun voor verschillende LGBT+-kwesties neemt af | Ipsos 6 Literatuurstudie - De opvattingen van jongeren over lhbtiq+-personen | Rapport | Rijksoverheid.nl

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 3 van 6

toeneemt.7 Door steeds krachtigere algoritmes komen jongeren bovendien sneller in ‘filterbubbels’ of ‘echokamers’ terecht, waar anti-lhbtiq+ retoriek genormaliseerd wordt. Reeds ingezette en nieuwe acties Het college pakt geweld tegen de lhbtiq+ gemeenschap aan en doet dat binnen de kaders van het Actieplan Aanpak anti-lhbtiq+ geweld. Vanuit deze aanpak worden er preventieve en repressieve maatregelen genomen die erop gericht zijn om meer veiligheid en goede nazorg te bieden aan slachtoffers van incidenten. Bij de uitvoering van deze maatregelen wordt nauw samengewerkt met de Regenboog Veiligheidsalliantie, waarin de lhbtiq+ gemeenschap ook zelf vertegenwoordigd is. Preventieve maatregelen Er zijn vorig jaar in alle stadsdelen netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor de lhbtiq+ gemeenschap, die ook dit jaar weer een vervolg krijgen. Deze bijeenkomsten boden deelnemers informatie over de inzet vanuit gemeente en politie om geweld tegen de lhbtiq+ gemeenschap te bestrijden. Er was ruimte voor erkenning en steun doordat persoonlijke ervaringen werden gedeeld. Die herkenning in elkaars verhalen zorgde voor verbinding. Daarnaast worden hulpprojecten uitgevoerd in samenwerking met bestaande lokale netwerken van kwetsbare lhbtiq+ personen.

Verder krijgen hosts van uitgaansgebied Rembrandtplein extra trainingen van Stichting Sexmatters in het herkennen van straatintimidatie waarbij specifiek aandacht is voor lhbtiq+. Ook heeft Veilige Haven een aantal trainingen gegeven aan jongerenwerkers van Dynamo en Dock over lhbtiq+ discriminatie. Het college heeft ook aandacht voor het verhogen van de meldingsbereidheid binnen de lhbtiq+ gemeenschap door te investeren in de Kom op Campagne. Daarnaast ondersteunen we initiatieven vanuit en voor de lhbtiq+ gemeenschap die de meldingsbereidheid verhogen. In dat kader is vorig jaar een nieuw online meldpunt ontstaan voor slachtoffers van lhbtiq+ discriminatie dat RITA heet.8 De komst van RITA heeft ertoe geleidt dat de meldingsbereidheid van lhbtiq+ discriminatie sterk is toegenomen. RITA maakt het mogelijk om laagdrempelig, bij een organisatie uit de eigen gemeenschap en indien gewenst anoniem een melding van discriminatie te doen. Om RITA in deze opstartfase verder te helpen en om de meldingsbereidheid nog verder te laten groeien heeft het college besloten om een samenwerking aan te gaan. Dat maakt het mogelijk om de naamsbekendheid van RITA verder te vergroten en een community center te realiseren in de Reguliersdwarsstraat. Repressieve maatregelen De politie geeft- aangiftes met betrekking tot incidenten van lhbtiq+ discriminatie altijd prioriteit.

Bij het doen van een aangifte kunnen slachtoffers ook rekenen op hulp van het interne politienetwerk Roze in Blauw. Deze agenten hebben ruime ervaring met lhbtiq+ incidenten en kunnen daarom goede opvang bieden en slachtoffers adviseren. Daarnaast heeft de politie landelijk een aantal gespecialiseerde rechercheurs voor de aanpak van discriminatie aangesteld.

7 Onderzoek door De Groene Amsterdammer naar toenemende online lhbti+-haat (september 2023),

verantwoording bij het onderzoek. 8 https://www.ritacommunity.com/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 4 van 6

Deze rechercheurs ontwikkelen en delen expertise over de opvolging van meldingen en aangiftes op discriminatiegebied. De rechercheurs werken samen met de politie in Amsterdam. Inzet met scholen In de raadsinformatiebrief d.d. 10 juli 2024 is toegelicht wat het college doet om lhbtiq+ acceptatie onder jongeren te vergroten en welke acties ondernomen worden naar aanleiding van de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor.9 Zo wordt onder andere veel ondersteuning geboden aan scholen bij hun wettelijke taken ten opzicht van burgerschapsonderwijs, relationele en seksuele vorming en sociale veiligheid door de Gezonde School-aanpak, schoolveiligheidsaanpak en de aanpak Amsterdammerschap in het onderwijs. Scholen kunnen aanvullend gebruik maken van het aanbod van o.a. Qpido, Sexmatters, Kikid, Emancipator en Scharlaken. Hierbij investeren wij met name op die scholen waar de opgave het grootst is. Inmiddels is met alle scholen die mee hebben gedaan aan de vragenlijst van de Gezondheidsmonitor het schoolrapport besproken en het aanbod afgestemd. Verkennend onderzoek online leefwereld gender en stereotypering Ook laat het college een verkennend onderzoek uitvoeren door Movisie naar gender en stereotyperingen online en de impact op jongeren. Het onderzoek focust op online vrouwenhaat en anti-lhbtiq+ retoriek.

Daarbij wordt tevens gekeken hoe de gemeente professionals die werken met jongeren - zoals docenten en jongerenwerkers - kan ondersteunen. Het verkennend onderzoek wordt uitgevoerd vanuit de portefeuille Inclusie en anti-discriminatiebeleid, in afstemming met het Programma online leefwereld jongeren, Onderwijs en het programma Straatintimidatie en Seksueel Geweld (SISG). Motie 599 – Aanvullend onderzoek naar dalende lhbtiq+ acceptatie onder Amsterdamse jongeren Motie 599 van de leden Wijnants (VVD) en Wehkamp (D66) verzoekt het college om aanvullend en breder onderzoek te doen naar de oorzaken van de dalende lhbtiq+ acceptatie onder Amsterdamse jongeren. Amsterdam sluit daarbij zoveel mogelijk aan bij lopende nationale en internationale onderzoeken, omdat de daling ook buiten Amsterdam zichtbaar is en er veel expertise beschikbaar is bij verschillende kennisinstituten. Het college beschouwt deze motie als afgehandeld met de toelichting op de uitkomsten van het landelijke onderzoek.

Motie 596 – Ouderbetrokkenheid bij het vergroten van lhbtiq+ acceptatie onder jongeren In motie 596 van de leden Bentoumya (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Wehkamp (D66), Broersen (Volt), Emmerik (PvdD), Kabamba (Lijst Kabamba) en Ahmadi (Vonk) wordt het college gevraagd om: • Te onderzoeken op welke manieren ouders nog beter bereikt en betrokken kunnen worden in het vergroten van LHBTIQ+ acceptatie van Amsterdamse kinderen en jongeren; • Hierbij werkende initiatieven zoals de campagne In Gesprek te betrekken, waarmee ouders meer inzicht krijgen in de online leefwereld van hun kinderen. En hierbij te bekijken hoe dergelijke initiatieven aan te laten sluiten om LHBTIQ+ acceptatie onder kinderen en jongeren te vergroten; 9 Raadsinformatiebrief besproken in de commissie OZA in oktober 2024 en de gemeenteraad van november 2024.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

• •

Datum 10 juli 2025 Pagina 5 van 6

Tevens te inventariseren welke rol ouderraden op scholen kunnen spelen in bovengenoemde doelen; De bevindingen om te zetten naar acties om ouders actiever te betrekken bij het vergroten van LHBTIQ+ acceptatie van Amsterdamse kinderen en jongeren en de raad hierover te informeren.

Het college geeft uitvoering aan de motie via het programma Amsterdammerschap in het Onderwijs, de Gezonde School-aanpak en via het actieprogramma Online leefwereld jongeren. Burgerschapsonderwijs De komende maanden wordt een breed veldonderzoek uitgevoerd naar de behoefte aan extra ondersteuning van de scholen bij burgerschapsthema’s, waaronder (lhbtiq+) discriminatie en racisme. Dit onderzoek vindt plaats mede naar aanleiding van de motie van Koyuncu c.s. (606.24), waarin het college wordt verzocht te onderzoeken welke aanvullende ondersteuning scholen, leraren en onderwijsondersteunend personeel nodig hebben om discriminatie en racisme te signaleren, bespreekbaar te maken en effectief aan te pakken. In dit veldonderzoek worden ook vragen opgenomen over ouderbetrokkenheid, en wat scholen nodig hebben om ouders hierin goed te betrekken. Het onderzoek wordt uitgevoerd vanuit de portefeuille Onderwijs. Gezonde School-aanpak De GGD ondersteunt scholen bij relationele en seksuele vorming, waarbij ook ouders worden betrokken bij de visie en lesprogramma’s. In het voortgezet onderwijs gebeurt dit minder vaak via ouderbijeenkomsten dan in het primair onderwijs. Daarom ontvangen scholen informatie over alternatieve manieren om met ouders in gesprek te gaan, ondersteund door nieuw ontwikkeld informatiemateriaal.

Op basis van bovenstaand veldonderzoek wordt beoordeeld of de trainingen voor schoolteams over ouderbetrokkenheid bij gender- en seksuele diversiteit goed aansluiten op de praktijk. Indien nodig wordt dit trainingsaanbod aangepast of uitgebreid in samenwerking met partners zoals Qpido, Sexmatters en Emancipator. Online leefwereld jongeren Met het actieprogramma ‘Online Leefwereld Jongeren 2025-2026’ zet het college in op de digitale weerbaarheid van jongeren én hun ouders. We willen opvoeders de kennis, vaardigheden en tools bieden om jongeren online beter te kunnen begeleiden en beschermen. Daarnaast zet het college zich in om de bewustwording onder opvoeders te vergroten over de risico’s van schermgebruik en sociale media. Denk hierbij een de rol van de GGD en het OKT om ouders te ondersteunen bij de digitale opvoeding via scholen en in de wijk. Er zijn diverse tools zoals gesprekskaarten, praatplaten en tipsheets beschikbaar om ouders handvatten te bieden om in gesprek te gaan met hun kind over de online leefwereld. We verzamelen deze tools en bekijken hoe we ze verder kunnen verspreiden. Hiermee beschouwt het college de moties als afgehandeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 6 van 6

Tot slot Amsterdam is een diverse stad met een traditie van tolerantie. Het college blijft zich inzetten voor een inclusieve stad waarin iedereen veilig en gezond kan opgroeien en leven. We willen samen met uw raad en de stad er alles aan doen om te zorgen dat iedereen in onze stad zich thuis én veilig voelt. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Alexander Scholtes Wethouder Publieke gezondheid en preventie

Marjolein Moorman Wethouder Jeugd(zorg) en Onderwijs

Wethouder Touria Meliani Wethouder Inclusie en Anti-discriminatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl